II SA/Gd 706/23

II SA/Gd 706/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 66 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Aleksandra Głowacka po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi S. R. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2023 r., nr WOP.7721.99.2023.GD w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz skarżącego S. R. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwortu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
S. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych, w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 2 lutego 2023 r. do Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lęborku (PINB) wpłynęło pismo z Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej Policji w Lęborku, zawierające wniosek o kontrolę oraz informację o złym stanie technicznym domu w M. nr [...], zamieszkiwanego przez A. R. i S. R., zajmujących mieszkanie na parterze budynku, oraz mieszkającego na piętrze budynku J. K. , który nie remontuje swojej części domu. Korzystając z informacji z rejestru gruntów, PINB ustalił, że współwłaścicielami nieruchomości, obejmującej działkę nr [...] są wskazani J.K., posiadający udział 378/1000 oraz A. R. i S. R., posiadający w ramach wspólności ustawowej udział 622/1000.
Po zawiadomieniu wskazanych wyżej osób, pracownicy PINB przeprowadzili 21 lutego 2023 r. oględziny, stwierdzając w protokole, że budynek mieszkalny dwurodzinny na działce nr [...] w M. jest w złym stanie technicznym. Parter budynku zajmowany przez małżonków A. R. i S. R. jest utrzymywany w należytym stanie technicznym, jednakże ściany na piętrze budynku są w złym stanie: ubytki tynków, w części spękane, skorodowane cegły w ścianie ogniomuru, nieszczelny dach, zacieki na ścianach wewnątrz mieszkania w sufitach, luźne opierzenie ogniomuru w dachu. Zajmujący mieszkanie na piętrze budynku J.K. nie posiada środków finansowych na remont budynku, jest w stanie zrzec się mieszkania w zamian za gwarancję opieki. Do protokołu załączono dokumentację fotograficzną.
W rezultacie PINB pismem z 27 kwietnia 2023 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego ww. budynku. Następnie decyzją z 2 maja 2023 r. PINB, działając na podstawie art. 68 Prawa budowlanego, nakazał J. K. wyłączenie z użytkowania zajmowanego lokalu nr 1 natomiast wszystkim współwłaścicielom budynku nakazał dokonanie doraźnych zabezpieczeń poprzez usunięcie luźnych obróbek blacharskich dachu i ogniomuru, usunięcie spękanych powierzchni tynków zewnętrznych, grożących odspojeniem wraz z usunięciem skorodowanych luźnych cegieł w ścianach budynku. Nadto nakazał umieszczenie na budynku zawiadomienia i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzją nr PNB.5162.4.23.RT z 5 maja 2023 r., wydaną na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane, PINB nakazał J. K. oraz A. R. i S. R. - współwłaścicielom budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego, zlokalizowanego na dz. nr [...], obręb M., gmina Nowa Wieś Lęborska wykonanie następujących robót remontowych:
a) wymianę pokrycia dachowego z papy na całej powierzchni dachu z wymianą obróbek blacharskich, rynien i rur spustowych,
b) zbicie i odtworzenie tynków zewnętrznych I piętra z uzupełnieniem widocznych spękań,
c) uzupełnienie skorodowanych cegieł w ścianach zewnętrznych budynku, osuszenie elementów budynku z widocznymi śladami zalania.
PINB wskazał, że roboty budowlane należy wykonać zgodnie z obowiązującymi warunkami technicznymi wykonywania robót budowlanych. Nadto nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, uznając, że jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego.
Po rozpoznaniu wniesionego odwołania, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (WINB) decyzją z 30 czerwca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu WINB wyjaśnił, że właściciele (współwłaściciele), budynku zobowiązani są zapewnić bezpieczne użytkowanie budynku i utrzymywać budynek w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. WINB dodał, że dach i ściany konstrukcyjne stanowią części wspólne, za które odpowiedzialni są wszyscy współwłaściciele budynku. WINB podkreślił, że stan techniczny ww. budynku, w szczególności jego pierwsze piętro, posiada szereg usterek (m.in. nieszczelny dach pokryty papą, luźne elementy obróbek blacharskich dachu i ogniomuru, skorodowane cegły w ścianach zewnętrznych, ubytki i spękania tynku, zacieki na ścianach wewnętrznych i suficie), które powodują zagrożenie bezpieczeństwa użytkowania. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w protokole oględzin i dokumentacji fotograficznej. W rezultacie WINB uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie PINB, który nakazał wykonanie obowiązków na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. WINB stwierdził przy tym, że zakres nałożonych obowiązków jest adekwatny do stwierdzonych nieprawidłowości.
W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono obrazę:
1) przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8 k.p.a., mającą istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w naruszeniu zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,
2) przepisu postępowania administracyjnego, tj. art. 80 k.p.a., mającą istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przekształciła się w niczym nie uzasadnioną dowolność,
3) przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję PINB, bez wnikliwego rozpatrzenia wszystkich zarzutów formułowanych w odwołaniu i nie odniesieniu się do nich w uzasadnianiu decyzji,
4) przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 68, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
W rezultacie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniesiono o dopuszczanie dowodu z: oświadczenia - na okoliczność przeprowadzenia przez skarżącego prac budowlanych na dachu budynku, faktury Vat - na okoliczność poniesienia częściowych wydatków na pracę budowlane na dachu budynku; dokumentacji fotograficznej - na okoliczność przeprowadzonych przez skarżącego prac i stanu dachu budynku. Skarżący, nie zgadzając się z ustalonym przez organ stanem faktycznym i prawym wskazał, że parter budynku należy do niego i żony, natomiast piętro do J.K. J. K. jest jedyną osobą, winną złego stanu części wspólnych budynku. Od wielu lat doprowadza do dewastacji własnego lokalu mieszkalnego na piętrze budynku. Lokal jest nieogrzewany, zawilgocony i nie nadaje się do zamieszkiwania. Skarżący wraz żoną od lat starają się doprowadzić nieruchomość do stanu, który spełniał będzie nakreślone przepisami standardy. J.K. nigdy nie był i nadal nie jest jednak zainteresowany przeprowadzeniem jakichkolwiek remontów, czy prac. Sprawa ta była wielokrotnie omawiana przed Wójtem Gminy Nowa Wieś Lęborska, czy pracownikami GOPS, którzy opiekują się J. K. Złożone wówczas deklaracje pomocy okazywały się puste. Skarżący podkreślił, że wraz z żoną domagali się wyegzekwowania od J.K. partycypacji w remontach i zaprzestania dewastacji części wspólnych budynku. Pojawiła się nawet inicjatywa zebrania przez sołtysa wsi M. środków finansowych na remont dla J. K. Skarżący oświadczył, że J.K. na dachu budynku wykonywał różne prace, które jeszcze przyczyniły się do jego niszczenia, gdyż były wykonywane niefachowo. Skarżący wraz z żoną byliby w stanie przeprowadzić prace na dachu, jednak elementy samowolnie wykonane przez J. K. musiałyby być przez niego usunięte. Nadto oczekują deklaracji partycypowania w kosztach tych prac. J. K. jednak ani nie wywiąże się z tych prac, ani nie będzie łożył na ich przeprowadzenie. Tym samym organ przerzuca de facto cały obowiązek na skarżącego i jego żonę mimo, że nie przyczynili się do obecnego stanu budynku. W uzasadnieniu decyzji brak jest przy tym wskazania przyczyn, dla których skarżący wraz z żoną mają ponosić negatywne konsekwencje działań J. K. Skarżący wskazał, że przeprowadził część prac, co potwierdzają dowody wskazane w niniejszej skardze.
Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie organu narusza zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. Nadto organ dopuścił się naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Zdaniem skarżącego nie odpowiada tym zasadom postępowanie, w którym premiuje się osobę dopuszczające się samowoli budowlanej, a odpowiedzialność za ich czyny przerzuca się na inne osoby. Nadto w uzasadnieniu decyzji należy przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie tak się jednak nie stało.
Skarżący wskazał, że organ nie dokonał przy tym wnikliwych czynności, w celu ustalenia stanu faktycznego. Pracownicy organu nie wchodzili na dach będący przedmiotem decyzji, a jego oględzin dokonywali jedynie z perspektywy podwórka. Tym samym nie mogli w sposób niebudzący wątpliwości ustalić stanu technicznego dachu. W ocenie skarżącego także uzasadnienie decyzji zostało sporządzone wadliwie, w sposób urągający zasadom wynikającym z art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) i art. 8 k.p.a. (zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa).
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek zasadniczo z innych powodów niż w niej podniesione.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 30 czerwca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Lęborku z 5 maja 2023 r., wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) – dalej jako "Prawo budowlane". Przepis ten stanowi, że w przypadku stwierdzenia, iż obiekt budowlany:
1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo
3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Powyższy przepis reguluje sytuacje, gdy podmiot zobowiązany nie wywiązuje się z ciążących na nim z mocy prawa obowiązków, których celem jest utrzymanie obiektu we właściwym stanie technicznym i estetycznym. Zgodnie bowiem z art. 61 Prawa budowlanego: właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:
1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy; 2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego: obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7. Wyżej wymienione obowiązki w zakresie utrzymanie obiektu we właściwym stanie technicznym i estetycznym wynikają zatem wprost z przepisów prawa, a ich naruszenie uprawnia właściwy organ do odpowiedniej (przewidzianej ustawą) ingerencji, umożliwiającej ich wyegzekwowanie. Wyjaśnić przy tym należy, że przepis art. 66 Prawa budowlanego nie tworzy dla obiektu lub jego zarządcy nowych, niewynikających z ustawy obowiązków, lecz precyzuje ustawowe obowiązki, co umożliwia oraz zabezpiecza ich wykonalność. Zawiera on cztery przesłanki wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji odpowiadającej danemu stanowi faktycznemu, zawierającej nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Do ingerencji organ nadzoru budowlanego wystarczające jest zaistnienie chociażby jednej z tych przesłanek (por. wyrok NSA z 13 listopada 2003 r., sygn. akt II SA/Wr 2725/00, dostępny w CBOSA).
Fakt zaistnienia przesłanek obligujących organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego musi wynikać z ustaleń poczynionych przez ten organ w przeprowadzonym postępowaniu i następnie znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Do wydania decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu nie wystarczy ogólne stwierdzenie przez organ, że zachodzą przesłanki określone w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Natomiast, gdy z ustaleń organu wynika, że stan techniczny i estetyczny obiektu budowlanego jest właściwy, organ nadzoru budowlanego nie ma podstaw do wszczęcia postępowania na podstawie przywołanego przepisu Prawa budowlanego.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie była kwestionowana co do zasady konieczność usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego. Skarżący również nie kwestionuje, że stan części wspólnych budynku jest zły, wskazuje jednakże, że winnym takiego stanu rzeczy jest J.K., który nie jest zainteresowany przeprowadzaniem jakichkolwiek remontów, nadto doprowadził do dewastacji własnego lokalu, co nie pozostaje bez wpływu na części wspólne. Skarżący zakwestionował jednocześnie ustalenia w zakresie dotyczącym dachu budynku, wskazując, że pracownicy PINB dokonali oględzin z perspektywy podwórka, zatem nie mogli ustalić stanu technicznego dachu.
Odnosząc powyższe stwierdzenia do okoliczności sprawy wynikających z akt podkreślić należy, że współwłaścicielami spornej nieruchomości, obejmującej działkę nr [...] wraz z budynkiem niestanowiącym odrębnego przedmiotu własności, są wskazani J. K., posiadający udział 378/1000 oraz A. R. i S. R., posiadający w ramach wspólności ustawowej udział 622/1000. Odrębne nieruchomości stanowią natomiast lokale mieszkalne nr 1 i 2. Właścicielami lokalu nr 1 są A. R. i S. R. natomiast właścicielem lokalu nr 2 jest J. K. Adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego jest przede wszystkim podmiot wskazany w art. 61 Prawa budowlanego, co oznacza konieczność ustalenia właściciela obiektu lub jego zarządcy oraz zakresu ich obowiązków związanych z utrzymaniem obiektu w należytym stanie technicznym. Nakaz w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane powinien być skierowany w pierwszej kolejności do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, na którym – zgodnie z art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ww. ustawy – ciąży obowiązek utrzymywania obiektu w należytym stanie technicznym, a który posiadając uprawnienia do władania i zarządzenia obiektem, jest w stanie najpełniej, ale i najsprawniej, posiadając dostęp do całej dokumentacji obiektu, przywrócić jego prawidłowy stan techniczny i bezpieczne użytkowanie. Przy wyborze adresata obowiązków z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego należy kierować się wymogiem uzyskania sprawnego i kompleksowego rozwiązania problemu, aczkolwiek pierwszeństwo normatywnego wskazania w art. 66 Prawa budowlanego nie jest kryterium decydującym (por. wyrok WSA z Białymstoku z 25 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 598/19, CBOSA). Jedynie wyjątkowo, w sytuacji niemożności ustalenia właściciela lub zarządcy danego obiektu, orzecznictwo dopuszcza uczynienie adresatem takiej decyzji innego podmiotu, tj. faktycznie władającego nieruchomością (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 976/15, CBOSA). Kryterium wyboru adresata decyzji nakładającej obowiązki z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego powinno być jednak związane przede wszystkim z posiadaniem prawa do dysponowania nieruchomością. Celem omawianej regulacji jest bowiem doprowadzenie do wykonania decyzji, nakazującej usunięcie nieprawidłowości, a tylko podmiot, który posiada określone prawa do wejścia na teren nieruchomości i wykonania określonego obowiązku, może być adresatem takiej decyzji (por. wyroki NSA z 29 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1791/17 i WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 344/21, CBOSA). W razie ustalenia w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego, że istnieje materialnoprawna przesłanka do zastosowania przepisu art. 66 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego wydaje stosowną decyzję administracyjną, skierowaną do właściciela obiektu budowlanego lub współwłaścicieli (jeżeli obiekt stanowi współwłasność), nie kierując się przy tym wielkością udziałów we współwłasności (por. wyrok NSA z 9 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 162/22, CBOSA).
W okolicznościach niniejszej sprawy, organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły osoby zobowiązane do wykonania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, tj. współwłaścicieli budynku wpisanego do księgi wieczystej nr [...]: J. K. (udział 378/1000) oraz A. R. i S. R. (udział 622/1000, wspólność ustawowa). Bez znaczenia na gruncie niniejszej sprawy pozostaje, że wyodrębnione lokale były przedmiotem odrębnego prawa własności oraz to, że osobą, która uchybiła obowiązkom z art. 61 Prawa budowlanego, jest w istocie jeden ze współwłaścicieli. Obciążający współwłaścicieli nieruchomości obowiązek wykonania określonych robót budowlanych jest świadczeniem niepodzielnym, a co więcej – w okolicznościach niniejszej sprawy dotyczy on nie tylko lokalu mieszkalnego na piętrze budynku, ale także przegród i dachu tego budynku, stanowiących niewątpliwie jego części wspólne. Podnoszona przez skarżącego okoliczność przyczynienia się do dewastacji budynku przez jednego ze współwłaścicieli nie ma znaczenia z perspektywy obowiązków administracyjnoprawnych, o których mowa, ale niewątpliwie jest istotna na gruncie prawa cywilnego – dając podstawę do formułowania roszczenia wobec tego ze współwłaścicieli, który narusza obowiązki utrzymania budynku we właściwym stanie technicznym i estetycznym. Stąd też, kwestia źródła finansowania remontu obiektu nie należy do sfery kontrolowanej sprawy administracyjnej i tym samym nie może mieć wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji. Ustawodawca nie zwolnił podmiotów będących w złej sytuacji finansowej od obowiązków, o których mowa w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 670/21, CBOSA), ani też nie uzależnił możliwości kierowania obowiązków z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego do poszczególnych właścicieli obiektu – w zależności od stopnia, w jakim przyczyniają się oni do utrzymania go we właściwym stanie technicznym i estetycznym. Sąd podziela także pogląd orzecznictwa, że rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości nie należą do sfery spraw administracyjnych i nie mają wpływu na orzeczenie administracyjne. Obciążający współwłaścicieli nieruchomości obowiązek wykonania określonych robót budowlanych dotyczy świadczenia niepodzielnego. Spory związane z rozliczeniem kosztów poniesionych w związku z wykonaniem tych robót mogą być rozwiązywane na drodze postępowania cywilnego. Rozłożenie ciężaru kosztów remontów i napraw, a także przeprowadzenia poszczególnych prac jest sprawą współwłaścicieli budynku, a w razie sporu - sprawą cywilną, a więc nienależącą do kompetencji organów nadzoru budowlanego (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2042/18, CBOSA). Nie zasługują zatem na uwzględnienie argumenty skargi dotyczące poniesionych przez skarżącego kosztów remontu i braku poniesienia tych kosztów przez J. K.
Odnośnie zaś do ustalenia adresatów decyzji, jak wskazano powyżej, organy nie dokonują ustalenia osób i przyczyn, które doprowadziły do zaistnienia nieprawidłowości. Zatem bez znaczenia pozostają argumenty skargi odnośnie do zawinienia J. K. w zakresie złego stanu budynku. Przepisy art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego przewidują możliwość zobowiązania właściciela lub zarządcy budynku do usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w obiekcie budowalnym, a nie sprawcę, który spowodował ich powstanie (za: wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1705/19, CBOSA).
Wskazać w tym miejscu jednak należy, że organ nakazując usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, powinien określić termin wykonania tego obowiązku (art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego). Określenie długości terminu wykonania nałożonych obowiązków leży przy tym w sferze uznania organu nadzoru. Termin ten ma służyć jak najszybszemu osiągnięciu celu, w jakim wydawana jest taka decyzja, tj. doprowadzenia do likwidacji istniejących zagrożeń dla dóbr prawnie chronionych, dając przy tym adresatom możliwość wykonania nakazu. Podczas określania terminu, o którym mowa w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego nie ma przy tym obowiązku badania możliwości finansowych właścicieli nieruchomości. Zwraca się jednak uwagę, by omawiany termin był adekwatny do zakresu nałożonych na stronę obowiązków. Nie ulega wątpliwości, że chodzi o adekwatność w sensie technicznych możliwości dopełnienia tych obowiązków. I te możliwości mają jednak również swój wymiar organizacyjny, polegający na możności podjęcia niezbędnych środków bez zbędnej zwłoki, ale z zachowaniem określonych prawem form działania, w tym odnośnie do dokonywania wydatków, których zobowiązany musi przestrzegać np. ze względu na przepisy ustrojowe regulujące jego strukturę lub status prawny (por. wyrok NSA z 28 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2484/19). Tymczasem, na gruncie niniejszej sprawy organy w ogóle nie określiły terminu wykonania wskazanych obowiązków, uchybiając tym samym wymogom art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. Nie zastępuje przy tym określenia tego terminu nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, bo ma on wymiar tylko taki, że sprawia, iż decyzja staje się wykonalna natychmiast, a więc także mimo wniesienia odwołania. Brak określenia terminu, co z woli ustawodawcy stanowi obligatoryjny element decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego, stanowi o istotnym naruszeniu przepisów prawa materialnego w niniejszej sprawie.
Nadto wskazać należy, że decyzja wydana w tym trybie i zakres orzeczonych nakazów powinien ograniczać się wyłącznie do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. O ile przy tym zły stan budynku nie jest co do zasady przedmiotem sporu, to jak słusznie wskazuje skarżący, organy przed rozpoznaniem sprawy, nie dokonały w sposób właściwy stwierdzenia stanu faktycznego w zakresie dotyczącym stanu dachu. W toku dokonanych oględzin organ stwierdził w tym zakresie jedynie "nieszczelny dach" i "luźne opierzenie ogniomuru i dachu", nie wykonując przy tym dokumentacji fotograficznej dachu. Potwierdza to tym samym zarzut skarżącego, że organ I instancji w istocie ocenił stan pokrycia dachowego z zewnątrz budynku, co nie jest wystarczające. Skarżoną decyzją z kolei WINB utrzymał w mocy nakaz wymiany pokrycia dachowego z papy na całej powierzchni dachu z wymianą obróbek blacharskich, rynien i rur spustowych. Takie określenie nieprawidłowości jest jednak niewystarczające do ustalenia obowiązku z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.
Organy nie ustaliły zatem i nie oceniły okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, czym naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego, bo nieadekwatnego do ustaleń (w zakresie dachu) zastosowania właściwych przepisów art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego. W rozstrzygnięciu nie określiły także terminu wykonania obowiązku.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 30 czerwca 2023 r. W następstwie tego rozstrzygnięcia, ponownie organ odwoławczy rozpozna odwołanie skarżącego, kierując się oceną prawną oraz wskazaniami co dalszego postępowania sformułowanymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. WINB przeprowadzi przy tym postępowanie uzupełniające, dokonując precyzyjniejszych ustaleń stanu faktycznego. Stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów postępowania mogą być bowiem konwalidowane w postępowaniu przed organem odwoławczym. Zgodnie bowiem z treścią art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Wydane po zakończeniu postępowania rozstrzygnięcie decyzji - w nawiązaniu do stwierdzonych nieprawidłowości - powinno wyraźnie określać czynności, bądź prace i roboty budowlane, które adresat decyzji jest zobowiązany wykonać w celu zapewnienia prawidłowego stanu technicznego obiektu budowlanego wraz z terminem ich wykonania, natomiast z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, na jakiej podstawie organ przyjął, że stan techniczny obiektu budowalnego jest nieodpowiedni oraz dlaczego - w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości - nałożył obowiązki wymienione w rozstrzygnięciu decyzji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składał się wpis sądowy od skargi.