II SA/Gd 703/06

II SA/Gd 703/06 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2007-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Wanda Antończyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Sygn. powiązane
I OSK 1487/07 - Wyrok NSA z 2008-11-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewody z dnia 12 października 2006 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 16 sierpnia 2006r. Starosta działając na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego oraz na podstawie art. 112 ust. 3 i art. 115 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami / tekst jednolity z 2004r. Dz. U. nr 261, poz. 2603 ze zm/ po rozpatrzeniu wniosku B. K. o wszczęcie procedury wywłaszczenia do części działki nr [...] o pow. 12,2350ha położonej w obrębie Ch. gmina [...] k.m. 3, dla której Sąd Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą kw nr [...] orzekł o odmowie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego do wyżej opisanej działki.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na wniosek B. K. z dnia 28 grudnia 2005r., w którym wnioskodawca wystąpił o wszczęcie rokowań dla ustalenia warunków przejęcia / wykupu/ przez Skarb Państwa części w/wym. działki, na której Zarządzeniem Wojewody Nr [...] z dnia 4 sierpnia 2000r. utworzony został rezerwat przyrody [...]. We wniosku tym jako podstawę prawną wskazano art. 114 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody / Dz. U. z 2001r. nr 99, poz. 1079/ oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody / Dz. U. nr 92, poz. 880/.
Następnie organ I instancji przedstawił przebieg postępowania i przytoczył treść wniosków składanych przez wnioskodawcę w wykonaniu wezwań organu, w tym między innymi pisma wnioskodawcy z dnia 3 lutego 2006r. w którym stwierdzono, że bezpośrednią podstawę wszczęcia procedury wywłaszczeniowej przedmiotowej części działki przez Starostę powinien stanowić art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2.
Rozpoznając wniosek organ I instancji przywołał przepis art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami zgodnie, z którym wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu w drodze decyzji między innymi prawa własności do tej nieruchomości, jednakże wywłaszczenie może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób, niż poprzez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa ta nie mogą być nabyte w drodze umowy. Według art. 114 ustawy wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego należy poprzedzić rokowaniami o nabycie w drodze umowy określonych praw do nieruchomości. Natomiast wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego może nastąpić dopiero po bezskutecznym upływie terminu do zawarcia tej umowy, wyznaczonego na piśmie właścicielowi nieruchomości, która ma podlegać wywłaszczeniu. Postępowanie wywłaszczeniowe wszczyna się z urzędu / art. 115 ust. 1/ - jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa lub na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować cel publiczny- lub na wniosek organu wykonawczego odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego- jeżeli wywłaszczenie na stępuje na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Odmowa wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, o które wystąpił organ wykonawczy jednostki samorządu albo podmiot, który zamierza realizować cel publiczny , następuje w drodze decyzji.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody utworzenie rezerwatu przyrody jest celem publicznym w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.
Odnosząc powyższe uregulowania prawne do rozpatrywanego wniosku organ I instancji powołał się na wniosek B. K., w którym wystąpił on o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na cel publiczny – rezerwat przyrody [...] – nie przedstawiając dokumentów, mimo wezwań organu, potwierdzających , że reprezentuje on podmiot, któremu przysługuje prawo złożenia wniosku o wszczęcie takiego postępowania. W tym zakresie organ powołał się na wyżej cytowany przepis art. 115 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który określa krąg podmiotów właściwych do złożenia wniosku lub zawiadomienia o wywłaszczenie nieruchomości. Organ wskazał, że w świetle cyt. przepisu B. K. jest osobą nieuprawnioną do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Organ I instancji wskazał, że dodatkowo przepis art. 115 ust. 2 w sposób jednoznaczny uzależnia wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego od doręczenia właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu, a także osobie, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe, pisma zakreślającego dwumiesięczny termin do zawarcia umowy. Artykuł ten, inaczej niż art. 61 § 3 kpa, określa datę wszczęcia postępowania w sprawie o wywłaszczenie nieruchomości- według art. 115 ust. 2 datę wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego z jednej strony powiązano z datą upływu dwumiesięcznego terminu wyznaczonego do przeprowadzenia rokowań, z drugiej strony z doręczeniem stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Praktycznie oznacza to, że upływ terminu do zakończenia rokowań otwiera możliwość wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, ale datą formalną wszczęcia tego postępowania będzie data doręczenia stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania.
Niezależnie od powyższego organ wskazał, że w sprawie brak jest możliwości przeprowadzenia rokowań o nabycie części działki nr [...], jak również brak jest możliwości wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego do części tej działki na cel publiczny, gdyż cel ten został już zrealizowany/ rezerwat przyrody został utworzony Zarządzeniem Wojewody nr [...] z dnia 4 sierpnia2000r./. W tym zakresie organ I instancji powołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z poglądem, że jeżeli cel publiczny został już zrealizowany, to brak jest przesłanek do orzekania o wywłaszczeniu tej nieruchomości, gdyż to właśnie decyzja wywłaszczeniowa ma umożliwić przyszłą realizację tego celu.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył B. K., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1/ art. 21 w związku z art. 8 Konstytucji poprzez ich niezastosowanie i nieprzyjęcie , iż organ administracji ma obowiązek wdrożenia postępowania wywłaszczeniowego, o którym mowa w ustawie z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami,
2/ art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody i art. 112 ust. 3 i art. 113 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną wykładnię i nie przyjęcie, iż w niniejszej sprawie należy wszcząć procedurę wywłaszczeniową poprzedzoną rokowaniami, gdyż niewątpliwym jest, że utworzenie rezerwatu przyrody jest celem publicznym,
3/ art. 13 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody, a także art. 7 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody poprzez błędne niezastosowanie i nieprzyjęcie , że w omawianym stanie faktycznym uznać należy, iż przejęcie przedmiotowej nieruchomości następuje w trybie wywłaszczenia.
Powołując się na powyższe odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu odwołania wskazano, że bezspornym w sprawie jest utworzenie na działce odwołującego rezerwatu przyrody pod nazwą [...] oraz to, że rezerwat przyrody jest najbardziej chronioną formą przyrody, będącą realizacją ochronnej sfery działania Państwa, które to działania mieszczą się w pojęciu celu publicznego w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z obowiązującego Zarządzenia nr [...] Wojewody z dnia 4 kwietnia 2000r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody [...] wynikają enumeratywnie wymienione tam ograniczenia i zakazy korzystania przez właściciela z przedmiotowego gruntu, i jest to sprawa zrozumiała i oczywista dla odwołującego.
Natomiast, jak podniesiono, stanowisko organu I instancji jest nie do przyjęcia. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego tylko dlatego, że cel publiczny jakim jest utworzenie rezerwatu przyrody został już zrealizowany, natomiast w decyzji tej organ nie odniósł się w ogóle i nie ustosunkował do podanej przez odwołującego podstawy prawnej warunkującej wszczęcie procedury wywłaszczeniowej. Odwołujący wskazał bowiem, że w niniejszej sprawie bezpośrednią podstawę dla wszczęcia procedury wywłaszczeniowej stanowiła norma art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji. Z treści tych przepisów zawartych w konstytucji wynika, że nie zawiera ona zapisu, iż wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie w wypadkach przewidzianych w ustawie. Wystarczy przecież przeznaczenie prywatnej własności na cele publiczne, aby w istocie zaistniała podstawa faktyczna i prawna do wszczęcia takiej procedury wywłaszczeniowej. Skoro zatem Starosta sam przyznaje w swojej decyzji, że utworzenie rezerwatu przyrody jest celem publicznym w rozumieniu ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, to na podstawie art. 8 ust. 2 i art. 21 ust. 3 Konstytucji organ winien był wszcząć procedurę wywłaszczeniową, bądź też udzielić decyzji odmownej z właściwym uzasadnieniem prawnym. Niezależnie od powyższego odwołujący podniósł, że organ I instancji, na podstawie przytoczonych przepisów Konstytucji, nawet wbrew ustawie o gospodarce nieruchomościami, był władny do wszczęcia procedury wywłaszczeniowej, pomimo tego, że cel wywłaszczeniowy został już osiągnięty. Tymczasem organ I instancji nawet w lakonicznym wymiarze nie odniósł się do podanej przez odwołującego podstawy prawnej wynikającej z przepisów Konstytucji.
Powołując się na powyższe i złożony w sprawie wniosek o wszczęcie procedury wywłaszczeniowej z powołaniem się na zapisy ustawy zasadniczej odwołujący podniósł, że decyzja Starosty jest wadliwa, nie może się bowiem ostać sytuacja , gdy organ administracji nie ustosunkowuje się w ogóle do zarzutów strony.
Zdaniem odwołującego odmowa przez organ administracji wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego narusza konstytucyjną zasadę praw właściciela. Konstytucja z jednej strony chroni bowiem prawo własności, ale z drugiej dopuszcza do wywłaszczenia tego prawa na cele publiczne za słusznym odszkodowaniem- i to winno mieć miejsce w niniejszym przypadku. Odwołujący wskazał, że gdyby decyzja organu I instancji miała się ostać, to doszłoby do sytuacji, w której prawo własności nie jest rozumiane , tak jak tego pragnie ustawodawca tj. jako prawo do korzystania z rzeczy i rozporządzania nią w sposób nieograniczony, a ingerencja Państwa w prawo własności może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w art. 21 ust. 2 Konstytucji.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 12października 2006r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że Zarządzeniem Wojewody nr [...] z dnia 4 sierpnia 2000r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody [...] określono granice rezerwatu, w skład którego weszły obszary oznaczone w ewidencji gruntów miasta W., obręb Ch. jako działki nr [...] część/, [...], [...], [...], [...] część/, [...]część/, [...] część/, [...] część, [...] część, [...] część, [...] część. Następnie organ II instancji przedstawił przebieg postępowania przed organem I instancji.
Po przeanalizowaniu odwołania i całości materiału Wojewoda uznał, że decyzja Starosty wydana została zgodnie z zasadami i trybem przewidzianym w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
Organ przytoczył treść cytowanych przez organ I instancji przepisów art. 112 ust. 3 , art. 115 ust. 1 i art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując w szczególności, że przepis art. 112 ust. 3 ustawy zawiera przesłanki odmowy wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego / wywłaszczenie nie może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy/. Organ II instancji wskazał, że z powyższych uregulowań wynika jednoznacznie, że z możliwości wywłaszczenia można skorzystać jedynie przed wydaniem decyzji o jej wywłaszczeniu. Zrealizowanie na nieruchomości celu publicznego przed wydaniem decyzji pozbawia stronę możliwości skutecznego wystąpienia z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości, gdyż cel publiczny został już zrealizowany. Brak celu publicznego skutkuje brakiem materialnej przesłanki z art. 112 ust. 3 ustawy.
W rozpatrywanej sprawie , jak wskazał organ II instancji, na nieruchomości stanowiącej własność B. K. został zrealizowany cel publiczny w postaci utworzenia Zarządzeniem Wojewody nr [...] z dnia 4 sierpnia 2000r. rezerwatu przyrody. W konsekwencji powyższego organ ustalił, że wszczęcie w tym przypadku postępowania wywłaszczeniowego byłoby pozbawione podstawy prawnej, ponieważ instytucja wywłaszczenia może dotyczyć sytuacji, gdy istnieją określone cele inwestycyjne dotychczas niezrealizowane, dla których wykonania wywłaszczona nieruchomość jest niezbędna. Jeżeli cel ten został, tak jak w rozpatrywanej sprawie, zrealizowany w całości, to brak jest ustawowych przesłanek do orzeczenia wywłaszczenia.
Ponadto organ II instancji wskazał, że odwołujący nie wykazał legitymacji prawnej do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, nie wykazał jaki cel publiczny zamierza na przedmiotowej nieruchomości realizować.
Powołując się na powyższe Wojewoda uznał rozstrzygnięcie podjęte przez organ I instancji za zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego. Dodatkowo organ II instancji podał, że organy administracji publicznej nie kwestionują zasadności roszczeń odwołującego dotyczących prawa własności nieruchomości, jednakże w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został już zrealizowany, nie ma możliwości uregulowania stanu prawnego nieruchomości w trybie administracyjnym, właściwym pozostaje droga postępowania sądowego.
Organ II instancji podał, że nie można zgodzić się z twierdzeniem odwołującego, że organ administracji ma obowiązek na podstawie art. 21 w związku z art. 8 Konstytucji wdrożyć postępowanie wywłaszczeniowe. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu II instancji art. 21 ust. 1 Konstytucji tworzy ogólną zasadę, iż prawo własności nie jest nienaruszalne i mogą zachodzić sytuacje, w których niezbędna będzie zmiana właściciela. Powołany artykuł, stanowiący generalną zasadę wywłaszczenia nieruchomości, określa dwa podstawowe warunki dopuszczalności wywłaszczenia, tj. istnienie celu publicznego oraz wypłacenie odszkodowania. Jednakże z w/wym. przepisem powiązany nierozerwalnie jest art. 64 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym własność może być ograniczana tylko w drodze ustawy, a więc tylko ustawa a nie inny akt może być podstawą wywłaszczenia. Uszczegółowienie przesłanek wywłaszczenia zawiera ustawa o gospodarce nieruchomościami Nie można zatem przyjąć jako zgodnego z prawem twierdzenia odwołującego, że właśnie na podstawie przytoczonych przez niego przepisów Konstytucji Starosta jest uprawniony do wszczęcia procedury wywłaszczeniowej, nawet wbrew ustawie o gospodarce nieruchomościami. Twierdzenie to, jak podniósł organ II instancji, można odczytać jako zachętę do łamania przez organ administracji publicznej obowiązującego prawa, wobec brzmienia art. 87 Konstytucji i art. 6 kpa stanowiących o obowiązku działania organów administracji publicznej na podstawie prawa. Wskazano, że nie jest w tym stanie rzeczy dopuszczalna sytuacja przestrzegania korzystniejszych w danym momencie przepisów, a organ administracji nie może prowadzić postępowania wbrew ustawie o gospodarce nieruchomościami, skoro ustawa ta stanowi prawo powszechnie obowiązujące, wydane w celu realizacji postanowień zawartych w Konstytucji RP.
B. K. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając decyzji:
I / rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
1. art. 21 Konstytucji w związku z art. 2 i 8 Konstytucji, poprzez ich nie zastosowanie i nie uznanie, iż na organie administracyjnym leży obowiązek wdrożenia procedury wywłaszczeniowej stosownie do postanowień wynikających z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami,
2. art. 7 ustawy z 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody w związku z art. 112 ust. 3 i art. 113 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez całkowicie błędną wykładnię i nieuznanie, że niniejszym przypadku- skoro przyznanym jest fakt , że utworzony rezerwat przyrody stanowił cel publiczny- należało wszcząć postępowanie wywłaszczeniowe,
3. art. 13 ust. 3 nie obowiązującej ustawy z 16 października 1991r. o ochronie przyrody oraz art. 7 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. poprzez całkowicie błędne nie zastosowanie, iż z uwagi na indywidualny charakter sprawy przejęcie nieruchomości stanowiącej własność skarżącego następuje w drodze wywłaszczenia.
II/ rażące naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 6, 7 i 8 kpa poprzez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do odszkodowania / po uprzednim wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego/, w sytuacji gdy de facto pozbawiono go władztwa nad jego rzeczą, pozostawiając mu jedynie tytuł prawny do nieruchomości. W państwie prawa takie działanie jest niedopuszczalne oraz wysoce naganne i całkowicie podważa zaufanie skarżącego do organów państwa. Organ administracji wydając decyzję w ogóle nie uwzględnił słusznego interesu obywatela – skarżącego.
Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi skarżący powołując się na motywy uzasadnienia decyzji podniósł, że wskazanie przez Wojewodę na brak podstaw prawnych do wszczęcia procedury wywłaszczeniowej jest nie do przyjęcia , a przede wszystkim jest sprzeczne z konstytucyjnym prawem właściciela do zastosowania trybu wywłaszczeniowego wynikającego z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącego sam fakt osiągnięcia celu publicznego nie powinien ujemnie skutkować dla skarżącego, albowiem ustawodawca daje organom orzekającym możliwość indywidualnej oceny stanu faktycznego i prawnego.
Niezależnie od powyższego skarżący podał, że z analizy omawianego niniejszą skargą stanu faktycznego i prawnego wynika, że w dacie publikacji Zarządzenia nr [...] Wojewody z dnia 4 sierpnia 2000r. nie obowiązywał art. 13 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy z 16 października 1991r. o ochronie przyrody, z treści którego wynika przecież obowiązek dochowania trybu wywłaszczeniowego w sprawach takich jak omawiana. Przepis ten został dodany w celu dostosowania tejże ustawy do treści zapisów Konstytucji/ art. 21/, co wynika z analizy sejmowych publikacji nad projektem zmian oraz treści uzasadnienia zmiany ustawy. Nie może być bowiem tak, jak zarzucił skarżący, aby w demokratycznym państwie prawa urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości i równości społecznej, dla nieruchomości prywatnej, na której utworzony został rezerwat przyrody nie wszczęto procedury wywłaszczeniowej tylko dlatego, że cel publiczny został już osiągnięty, tzn. że rezerwat przyrody został prawnie utworzony.
Skarżący podniósł również, że jego zdaniem przepisy ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody w pierwotnym brzmieniu były niekonstytucyjne- nie były zgodne z art. 21 ust. 2 Konstytucji. Zmiana przepisów tej ustawy poprzez dodanie ust. 3 w art. 13 miała miejsce dopiero w 2001r. / Dz. U. z 2001r. nr 3, poz. 21/. Skoro zatem nieruchomość, której dotyczy postępowanie została objęta rezerwatem przyrody w 2000r., to nie ulega wątpliwości,. że przepisy ustawy o ochronie przyrody były w omawianym zakresie – w dacie utworzenia rezerwatu przyrody niekonstytucyjne.
Powołując się na powyższe i na przepis art. 193 Konstytucji skarżący złożył wniosek o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, a mianowicie: Czy przepisy ustawy z dnia 16 października 1991r. w dacie 4 sierpnia 2000r. są zgodne z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącego oświadczył, że cofa swój wniosek o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym.
W konkluzji skargi skarżący wskazał, że w świetle przedstawionych zarzutów stanowisko Wojewody, iż przedmiotowa sprawa nie może być rozpatrzona na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami w trybie wywłaszczeniowym jest mylne.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie , podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola, o której mowa w tym przepisie sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 cyt. przepisu). Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę uznać należy za niezasadną.
W piśmie z dnia 28 grudnia 2005r. skierowanym do Starosty skarżący B. K. zawarł wniosek o wszczęcie rokowań dla ustalenia warunków przejęcia zakupu przez Skarb Państwa części działki nr [...] dawniej [...]. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący podał, że Zarządzeniem Wojewody nr [...] z dnia 4 sierpnia 2000r w sprawie uznania za rezerwat przyrody [...] część działki nr [...] weszła w skład w/w rezerwatu. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 16.10. 1991r. o ochronie przyrody, a także art. 7 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 16.04. 2004r. o ochronie przyrody- tworzenie rezerwatów przyrody / wcześniej uznawanie za rezerwaty przyrody/ obszarów, które stanowią nieruchomości niebędące własnością Skarbu Państwa następuje za zgodą właściciela, a w razie braku takiej zgody- w trybie wywłaszczenia.
Organy administracji uznały w wyżej wymienionych rozstrzygnięciach o braku podstaw do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.
Zatem w okolicznościach rozpatrywanej sprawy przedmiotem oceny legalności działania organów administracji jest ustalenie czy rozpoznając wniosek skarżącego organy powinny zastosować instytucję wywłaszczenia w drodze decyzji administracyjnej, czy też odmówić wszczęcia takiego postępowania, co stanowi przedmiot skargi wniesionej do Sądu.
Zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o administracji rządowej w województwie / t.j. Dz. U. nr 80 z 2001r., poz. 872 ze zm./ na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie wojewoda stanowi akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze województwa lub jego części. W sytuacji, gdy akt prawa miejscowego został wydany w sprawie w zakresie administracji publicznej, może on być / przepis prawa/ zaskarżony w trybie określonym w art. 44 i 45 w/wym. ustawy z 5 czerwca 1998r.
W niniejszej sprawie Wojewoda wydał Zarządzenie nr [...] z dnia 4 sierpnia 2000r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody [...], na mocy którego część działki skarżącego nr [...] weszła w skład powyższego rezerwatu przyrody. Upoważnienie dla wydania tego aktu prawa zawierały przepisy ustawy o ochronie przyrody z 16 października 1991r. / Dz. U. nr 114, poz. 492 ze zm./. Przepis art. 13 ust. 1 stanowił, że poddanie pod ochronę następuje między innymi przez uznawanie określonych obszarów za rezerwaty przyrody. Podstawę prawną dla wydania Zarządzenia stanowiły przepisy art.23 ustawy o ochronie przyrody z 16.10. 1991r. / Dz. U. nr 114, poz. 492 z 1992r ze zm./. Przepis ten w ust. 1 stanowił, że rezerwatem przyrody jest obszar obejmujący zachowanie w stanie naturalnym lub mało zmienionym ekosystemy, określone gatunki roślin i zwierząt, elementy przyrody nieożywionej, mające istotną wartość ze względów naukowych, przyrodniczych kulturowych bądź krajobrazowych. Zgodnie z art. 23 ust. 3 wojewoda uznaje za rezerwat obszar, o którym mowa w ust. 1, określając jego nazwę, położenie, szczególne cele ochrony , ograniczenia , zakazy i nakazy przewidziane w art. 37 ust. 1 oraz w razie potrzeby otulinę, a także organ sprawujący bezpośredni nadzór nad rezerwatem. Zatem Zarządzenie Wojewody wydane było w oparciu o przepisy obowiązujące w tej dacie.
Skarżący w swoim wniosku z dnia 28 grudnia 2005r. skierowanym do Starosty podniósł, że był w czasie ustanowienia rezerwatu przyrody współwłaścicielem opisanej nieruchomości i nie wyraził zgody na ustanowienie na niej rezerwatu przyrody mimo, że zgodnie z art. 199 k.c. do dokonywania czynności , które przekraczają zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Wskazać jednak należy, że nie stanowi przedmiotu sprawy ustalenie okoliczności faktycznych związanych z ustanowieniem rezerwatu przyrody na części nieruchomości skarżącego i ocena legalności powołanego Zarządzenia Wojewody, gdyż przedmiotem rozpoznania nie jest skarga na w/wym. Zarządzenie lecz na decyzje administracyjne odmawiające wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Wskazać też należy, że skarżący wprawdzie powołał się na powyższe okoliczności dotyczące braku jego zgody na ustanowienie rezerwatu, lecz z drugiej strony oświadczył, że nie zamierza kwestionować legalności jego utworzenia.
Skarżący, jak to wyżej wskazano, w celu uzasadnienia swojej skargi powoływał się na przepisy art. 13 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991r. i art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004r.
Sąd uznał, że zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia przepisu art. 13 ust. 3 ustawy z 16 października 1991r. i art. 7 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy o ochronie przyrody, jak też jej art. ust. 1 w związku z art. 112 ust. 3 i art. 113 ustawy o gospodarce nieruchomościami są niezasadne.
Zgodnie z treścią art. 157 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody /Dz. U. nr 92, poz. 1079 ze zm./, która uchyliła powołaną ustawę z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody, dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie przepisów tej ustawy zachowują moc do czasu wejścia w życie aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustawy o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004r. Cytowany przepis przejściowy nie ustanawia daty końcowej, do której mają obowiązywać dotychczasowe przepisy wykonawcze. Natomiast art. 153 ustawy o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004r. stanowi, że formy ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust.1-4 i 6-10, utworzone lub wprowadzone przed dniem wejścia w życie ustawy stają się formami przyrody w rozumieniu ustawy / art. 6 ust. 1 pkt 4 wymienia jako formę ochrony przyrody rezerwat/.
Przepis art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 16.10. 1991r. ochronie przyrody stanowił, że poddanie pod ochronę przyrody przez uznawanie za rezerwaty przyrody obszarów, które stanowią nieruchomości nie będące własnością Skarbu Państwa, następuje za zgodą właściciela, a przy braku takiej zgody- w trybie wywłaszczenia za odszkodowaniem. Przepis art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004r. stanowi, że utworzenie rezerwatu przyrody obejmujące obszary, które stanowią nieruchomości niebędące własnością Skarbu Państwa, następuje za zgodą właściciela, a w razie braku jego zgody- w trybie wywłaszczenia określonego w ustawie z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.
Przepisy wyżej powołane oraz cytowane nie mogły mieć zastosowania w odniesieniu do rezerwatu przyrody przed dniem wejścia w życie art. 13 ust. 3 i art. 7 ust. 2 ustaw o ochronie przyrody, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem nie obowiązywały w dacie utworzenia rezerwatu. Trafnie zatem organy administracji ustaliły, że w okolicznościach sprawy instytucja wywłaszczenia nieruchomości uregulowana w rozdziale 4 i w art. 112 i nast. Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami / tekst jednolity Dz.U. nr 261 z 2004r. , poz. 2603 ze zm./, wobec istnienia na części działki skarżącego rezerwatu przyrody ustanowionego powołanym Zarządzeniem Wojewody nie ma zastosowania. Zatem organy administracji słusznie odmówiły wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.
Na skutek ustanowienia rezerwatu przyrody na części nieruchomości skarżącego uprawnienia skarżącego jako właściciela nieruchomości doznały niewątpliwie ograniczeń, co jednakże nie oznacza, że skarżącemu nie przysługują związane z tym ograniczeniem prawa. Nie może być bowiem wątpliwości, że ograniczenie praw właściciela następuje za odszkodowaniem oraz, że w sprawie takiej dopuszczalna jest droga sądowa, w tym domaganie się wykupu nieruchomości, czego również dotyczył wniosek skarżącego z dnia 28 grudnia 2005r. Trafnie organ administracji wskazał, że w takich przypadkach stosunki między właścicielem nieruchomości i podmiotem ograniczającym prawo właściciela do korzystania z tej nieruchomości kształtują się według zasad określonych w art. 224- 231 kc, jak również przepisy działu IX ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r.-Prawo ochrony środowiska /tekst jednolity Dz. U. Nr 129 z 2006r., poz. 902 ze zm./ stanowiące o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w związku z ochroną środowiska i roszczeniach przysługujących właścicielowi nieruchomości w związku z powyższymi ograniczeniami.
Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.