II SA/Gd 649/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu rekreacyjnego w parku krajobrazowym, uznając, że naruszenie przepisów o planowaniu przestrzennym oraz szczególna ochrona parku stanowią podstawę do rozbiórki.
Skarżący M. i L. K. zostali zobowiązani do rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego w 1994 roku bez pozwolenia na budowę na działce w Wdzydzkim Parku Krajobrazowym. Organy administracji uznały, że budowa była samowolna i naruszała przepisy o planowaniu przestrzennym oraz zakazy obowiązujące na terenie parku. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że samowola budowlana w parku krajobrazowym uzasadnia nakaz rozbiórki, nawet jeśli plan zagospodarowania przestrzennego nie został jeszcze uchwalony.
Sprawa dotyczyła skargi M. i L. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego w 1994 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Obiekt, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, został wzniesiony na działce nr 153/20 we W. T., gmina K., która znajdowała się na terenie Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę, wskazując na samowolę budowlaną i brak zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego (który w tym czasie nie obowiązywał, a poprzedni przeznaczał teren pod uprawy polowe). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy, podkreślając, że obiekt wybudowano bez pozwolenia, a jego lokalizacja w parku krajobrazowym, gdzie obowiązują szczególne zakazy (w tym dotyczące zabudowy letniskowej), stanowi "inną ważną przyczynę" uzasadniającą rozbiórkę na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 roku. Skarżący argumentowali, że urząd gminy był powiadomiony o budowie, naliczał podatki, a gmina zamierzała wprowadzić zmiany do planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając, że organy nie naruszyły prawa. Sąd potwierdził, że budowa bez pozwolenia była samowolą budowlaną. Stwierdził, że brak planu zagospodarowania przestrzennego nie wyklucza zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 roku, a szczególna ochrona parku krajobrazowego stanowi ważną przyczynę do rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2. Sąd odrzucił również argument o konieczności zawieszenia postępowania do czasu uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że płacenie podatków nie legalizuje samowoli budowlanej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, obiekt budowlany wybudowany w warunkach samowoli budowlanej na terenie parku krajobrazowego podlega nakazowi rozbiórki, ponieważ szczególna ochrona wynikająca z ustanowienia parku krajobrazowego oraz obowiązujące na jego terenie zakazy i ograniczenia stanowią "inną ważną przyczynę" uzasadniającą rozbiórkę na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 roku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że naruszenie przepisów o planowaniu przestrzennym (brak pozwolenia na budowę) w połączeniu ze szczególną ochroną parku krajobrazowego, gdzie obowiązują zakazy zabudowy, uzasadnia nakaz rozbiórki. Brak planu zagospodarowania przestrzennego nie wyklucza zastosowania przepisów o rozbiórce samowoli budowlanej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.b. art. 37 § ust. 2
Prawo budowlane
Okoliczności związane z ochroną parku krajobrazowego stanowią "inną ważną przyczynę" uzasadniającą nakaz rozbiórki obiektu wybudowanego niezgodnie z przepisami.
u.p.b. art. 37 § ust. 1 pkt 1
Prawo budowlane
Obiekt budowlany wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, znajdujący się na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w chwili wydawania decyzji o rozbiórce, podlega przymusowej rozbiórce.
Pomocnicze
u.p.b. art. 103 § ust. 2
Prawo budowlane
Do obiektów, których budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 roku, stosuje się przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 roku.
u.p.b. art. 28 § ust. 1
Prawo budowlane
Roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę.
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W tej sprawie nie było podstaw do zawieszenia.
p.u.s.a. art. 1 § ust. 1 i 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę jako niezasadną, jeśli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
u.o.p. art. 161
Ustawa o ochronie przyrody
Uchylenie ustawy o ochronie przyrody z 1991 roku nie oznacza utraty mocy obowiązujących przepisów wykonawczych.
u.o.p. art. 157
Ustawa o ochronie przyrody
Dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują moc do czasu wejścia w życie aktów wykonawczych wydanych na podstawie nowej ustawy.
Ustawa o zmianie ustawy o ochronie przyrody art. 7
Parki krajobrazowe utworzone na podstawie dotychczasowych przepisów stają się parkami krajobrazowymi w rozumieniu nowej ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Samowola budowlana w parku krajobrazowym stanowi ważną przyczynę uzasadniającą nakaz rozbiórki. Naruszenie przepisów o planowaniu przestrzennym (brak pozwolenia na budowę) w połączeniu z zakazami obowiązującymi na terenie parku krajobrazowego uzasadnia rozbiórkę. Brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego nie wyklucza zastosowania przepisów o rozbiórce samowoli budowlanej. Płacenie podatków od nieruchomości nie legalizuje samowoli budowlanej.
Odrzucone argumenty
Konieczność zawieszenia postępowania do czasu uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego. Powiadomienie urzędu gminy o budowie i naliczanie podatków jako dowód legalności działań.
Godne uwagi sformułowania
obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem, o konstrukcji drewnianej, parterowy z poddaszem użytkowym, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej wybudowany w warunkach samowoli budowlanej teren, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę inne ważne przyczyny poza wymienionymi w ust. 1 szczególne rygory określone przez przepisy Ustawy o ochronie przyrody oraz Rozporządzenia Wojewody Gdańskiego nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, ponieważ organ nadzoru budowlanego obowiązany jest brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji nie stanowią o legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu nie mają charakteru kwestii wstępnej dla rozstrzygnięcia sprawy samowoli budowlanej Ryzyko działania niezgodnego z prawem winien ponosić ten, kto prawo narusza, czyli samowolny inwestor.
Skład orzekający
Andrzej Przybielski
przewodniczący
Dorota Jadwiszczok
członek
Katarzyna Krzysztofowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu w parku krajobrazowym, interpretacja przepisów o planowaniu przestrzennym w kontekście samowoli budowlanej, znaczenie ochrony przyrody dla decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z lat 2005-2006 i specyficznej sytuacji budowy w parku krajobrazowym. Przepisy Prawa budowlanego uległy zmianom.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem własności a ochroną środowiska i ładem przestrzennym, a także pokazuje, jak prawo budowlane traktuje samowole budowlane, zwłaszcza w obszarach chronionych. Jest to przykład, jak sąd interpretuje przepisy w kontekście ochrony przyrody.
“Samowola budowlana w parku krajobrazowym: czy można legalizować budowę wbrew naturze?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 649/05 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2006-07-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-08-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Andrzej Przybielski /przewodniczący/ Dorota Jadwiszczok Katarzyna Krzysztofowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Marta Went po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. K. i L. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 13 kwietnia 2005 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229, ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał M. i L. K. rozebrać wraz z urządzeniami technicznymi związanymi z obiektem, wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, na działce nr 153/20 położonej we W. T. gmina K., obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem, o konstrukcji drewnianej, parterowy z poddaszem użytkowym, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 7,10m na 5,20m oraz taras zadaszony o wymiarach 4,80m na 3,50m. W uzasadnieniu organ stwierdził, że M. i L. K. wybudowali w 1994 roku, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, na należącej do nich działce nr 153/20 położonej we W.T., ww. obiekt budowlany, wyposażony w instalację elektryczną i wodno – kanalizacyjną, wraz przylegającym do obiektu zadaszonym tarasem, stanowiącym z nim całość konstrukcyjną i architektoniczną. Organ stwierdził także, iż na terenie działki nr 153/20 w obrębie W. T., gmina K., nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego. Poprzedni plan ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy K., zatwierdzony Uchwałą nr XV/79/91 Rady Gminy w K. z dnia 3 lipca 1991 roku (DZ. Urz. Województwa Gdańskiego z 1991 roku, nr 15, poz. 120), który obowiązywał do dnia 31 grudnia 2003 roku, stanowił, że teren działki oznaczony geodezyjnie 153/20 przeznaczony był pod uprawy polowe i ogrodnicze /symbol RP/. Co za tym idzie, przedmiotowy obiekt został wybudowany na terenie, który w chwili budowy nie był przeznaczony pod zabudowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, iż z uwagi na wybudowanie ww. obiektu przed 1 stycznia 1995 roku, zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku, zastosował w niniejszej sprawie przepisy art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku. Organ wskazał także, iż działka nr 153/20 położona jest na terenie Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Rozporządzeniem Wojewody Gdańskiego nr 5/94 z dnia 8 listopada 1994 roku (Dz. Urz. Woj. Gd. z 1994 roku, nr 27, poz. 139 ze zm.) celem zachowania wartości przyrodniczych, historycznych i kulturowych parków krajobrazowych na terenie tego Parku wprowadzono m. in. zakaz lokalizowania nowych oraz rozbudowy istniejących obiektów mogących pogorszyć stan środowiska, a w szczególności zanieczyszczać wodę, glebę i powietrze, niszczyć florę lub faunę, mogących być źródłem uciążliwych odpadów, a także zakaz lokalizowania i budowy nowych domków letniskowych i ogródków działkowych. W ocenie organu ww. obiekt budowlany zlokalizowany na działce nr 153/20 został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, a ewentualne jego usankcjonowanie prawne jest sprzeczne z ww. Rozporządzeniem. Organ stwierdził nadto, iż z uwagi na to, że plan zagospodarowania przestrzennego na terenie gminy K. z dniem 31 grudnia 2003 roku utracił moc, nie ma podstaw prawnych do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., w związku z czym przedmiotowe postępowanie zostało rozstrzygnięte w oparciu o art. 37 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 roku. W odwołaniu od powyższej decyzji M. i L. K. wnieśli o jej uchylenie i zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując, iż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy jest zależne od uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego przez inny organ. W załączonym do odwołania piśmie dodatkowo wskazali, iż uiszczają na rzecz gminy podatki, które wpływają na jej rozwój. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 3 czerwca 2005 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity: DZ. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane i art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, nie znajdując podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji stwierdził, iż obiekt, którego dotyczy niniejsze postępowanie, powstał w 1994 roku, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę (art. 28 Prawa Budowlanego z 1974 roku). Organ wyjaśnił także, iż na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku do przedmiotowego obiektu będzie miał zastosowanie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ administracji może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Wskazał również, iż w rozpatrywanym przypadku obiekt budowlany znajduje się na działce położonej w granicach Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego, na którym obowiązują szczególne rygory określone przez przepisy Ustawy o ochronie przyrody oraz Rozporządzenia Wojewody Gdańskiego nr 5/94 z dnia 8 listopada 1994 roku, zmienionego Rozporządzeniem Wojewody Gdańskiego nr 11/98 z dnia 3 września 1998 roku w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i utworzenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nich zakazów i ograniczeń. Wyżej wymienione przepisy zakazują między innymi lokalizacji i budowy na terenie parku domów letniskowych wraz z zabudową towarzyszącą. Uwzględnienie w niniejszej sprawie przepisów Rozporządzenia Wojewody Gdańskiego nr 5/94 z dnia 8 listopada 1994 roku w ocenie organu wynika wprost z przepisu art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku, w którym jedynie pierwsza przesłanka odnosi się do przepisów obowiązujących w okresie budowy (budowa niezgodna z przepisami, czyli bez pozwolenia). Każda inna przesłanka brana jest pod uwagę w dacie wydania decyzji. Istnienie samowoli budowlanej powoduje, że ten kto się jej dopuścił ryzykował, iż druga przesłanka nakazu rozbiórki może zajść po wybudowaniu obiektu. Zatem wpisanie danego terenu do obszarów szczególnie chronionych powoduje, że również w przypadkach wcześniejszych samowoli budowlanych organ obowiązany jest uwzględnić wprowadzone zakazy i ograniczenia, według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Organ stwierdził także, iż przedmiotowy obiekt, podobnie jak i inne obiekty budowlane wybudowane na tym obszarze, są przypadkowo lokalizowane i charakteryzują się przypadkową architekturą, powodującą chaos przestrzenny oraz degradację krajobrazu naturalnego jak i nie uregulowanie gospodarki wodno - ściekowej mającej wpływ na degradację środowiska naturalnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ II instancji uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzi "ważna przyczyna" uzasadniająca nakaz rozbiórki - wskazana w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 roku. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu organ stwierdził, iż fakt opłacania podatku od nieruchomości na rzecz gminy K., wynika z innych ustaw i nie stanowi o legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Wyjaśnił także, iż planowane przez Gminę K. podjęcie działań w celu sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu wsi W. T. nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, ponieważ organ nadzoru budowlanego obowiązany jest brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji. W skardze na powyższą decyzję M. i L. K. – powołując się na art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego - wnieśli o jej uchylenie i zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu uchwalenia planu zagospodarowania przedmiotowego terenu bowiem rozpatrzenie sprawy jest zależne od uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego przez inny organ. W uzasadnieniu skargi stwierdzili, iż o wybudowaniu na zakupionej w 1994 roku działce domku letniskowego (drewnianego, nie związanego z gruntem) powiadomili Urząd Gminy, w którym funkcjonowała komórka nadzoru budowlanego. Ponieważ urząd naliczył im "stosowne podatki od gruntu i powierzchni pomieszczenia gospodarczego" uznali, że ich działania są zgodne z obowiązującym w tym okresie Prawem budowlanym. Wskazali także, iż podatki na rzecz Gminy płacą do chwili obecnej. Wspólnie z sąsiadami, którzy posiadają działki w wymienionej miejscowości w roku 1995 wystąpili do Urzędu Gminy z pisemnym wnioskiem o akceptację ich zamierzeń wykorzystywania terenu na cele rekreacyjne, a Urząd Gminy pismem z dnia 20 marca 1997 roku zawiadomił ich, że zamierza wprowadzić zmiany do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zmierzające do przeznaczenia ich terenu na cele rekreacyjne. Urząd Gminy pismem z dnia 12 stycznia 2000 roku poinformował ich także, iż wydał pozytywną opinię dotyczącą zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w zakresie przeznaczenia ich działek pod budownictwo wypoczynkowe. Wyjaśnili nadto, iż przedstawiciel Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego stwierdził, że ich działki zabudowane domkami stanowią integralną część folkloru krajobrazowego i w związku z tym należy je wpisać do planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie skarżących pozytywna opinia Urzędu Gminy oraz Zarządu Parków Krajobrazowych spowoduje wkrótce uchwalenie korzystnego dla nich planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący wskazali również, iż zabudowa ich działki to "dziedzictwo minionych lat i rozwoju cywilizacyjnego", a posiadana przez nich działka stanowi dla nich "sens egzystencji", ponieważ można na niej po ciężkiej pracy w sektorze bezpieczeństwa publicznego odpocząć i nabrać sił do nowych wyznań. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269). Badając legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną, gdyż organy administracji wydające decyzje w niniejszej sprawie nie naruszyły prawa. W niniejszej sprawie bezspornym pozostawało, iż skarżący w 1994 roku wybudowali bez pozwolenia na budowę, na należącej do nich działce, obiekt budowlany, nietrwale związany z gruntem, o konstrukcji drewnianej, parterowy z poddaszem użytkowym oraz tarasem, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej. Obowiązujący w chwili budowy przedmiotowego obiektu art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane stanowił, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Wydane na podstawie delegacji ustawowej z powołanego wyżej przepisu Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego (Dz. U. nr 8, poz. 48, ze zm.) przewidywało w § 44 ust. 1 pkt 1 obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla wykonania i rozbudowy stałych i tymczasowych budynków. Natomiast z § 44 ust. 2 tego rozporządzenia wynikało, że pozwolenia na budowę nie wymagała jedynie: ▪ budowa altanek nieprzystosowanych do stałego zamieszkania na działkach w pracowniczych ogrodach działkowych, ▪ pomników, posągów, kapliczek i innych podobnych obiektów kultu religijnego – na terenach cmentarzy oraz na terenach przykościelnych, związanych z wykonywaniem kultu religijnego. Z kolei pod pojęciem "budynek tymczasowy", na podstawie § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17, poz. 62, ze zm.) rozumie się budynki nie połączone w sposób trwały z gruntem, skonstruowane jako rozbieralne, jak baraki, kioski, obiekty o konstrukcji pneumatycznej i typu namiotowego lub budynki określone w przepisach jako tymczasowe. Jak z powyższego wynika budowa obiektu budowlanego znajdującego się na nieruchomości skarżących wymagała uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie powołanych wyżej przepisów. Zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, przepisu art. 48 tej ustawy, dotyczącego rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem jej wejścia w życie, a więc przed dniem 1 stycznia 1995 roku. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.). Przepisy art. 37 ust.1 i 2 tej ostatniej ustawy stanowiły co następuje: Art. 37 ust. 1 - Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Art. 37 ust. 2 - Terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Analiza okoliczności sprawy, jak wyżej zaznaczono, pozwala na stwierdzenie, że obiekt budowlany wybudowany rzez skarżących na działce położonej we W. T., gmina K., spełnia przesłankę wybudowania niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy, ponieważ został wybudowany bez pozwolenia na budowę. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji na terenie W. T. brak było miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (okoliczność bezsporna). W sprawie bezspornym również pozostawało, iż działka skarżących, na której wybudowali bez pozwolenia obiekt budowlany, będący przedmiotem niniejszej sprawy, zlokalizowana jest na obszarze Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. O powyższym świadczy także treść rozporządzenia Wojewody Gdańskiego nr 5/94 z dnia 8 listopada 1994 roku w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i utworzenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nim zakazów i ograniczeń (Dz. Urz. Woj. Gd. nr 27, poz. 139), zmienionego rozporządzeniem Wojewody Gdańskiego nr 11/98 z dnia 3 września 1998 roku (Dz. Urz. Woj. Gd. nr 59, poz. 294), którym w § 2 ust. 1 pkt 4 określono aktualne granice Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego, utworzonego uchwałą nr XIX/83/83 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 15 czerwca 1983 roku (Dz. Urz. WRN w Gdańsku z 1983 roku, nr 13, poz. 63). Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie występują inne ważne przyczyny, które mogą uzasadniać rozbiórkę, o czym mowa w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 roku. Organy powołały się przy tym na szczególne rygory, między innymi zakaz zabudowy letniskowej, wynikające z cytowanego rozporządzenia Wojewody Gdańskiego nr 11/98. Zgodzić się trzeba, że szczególna ochrona wynikająca z ustanowienia w sposób prawem przewidziany parku krajobrazowego oraz wprowadzenia obowiązujących w nim zakazów i ograniczeń, w szczególności dotyczących zabudowy, stanowi "inną ważną przyczynę", o której mowa w art. 37 ust. 2. Sąd miał przy tym na uwadze, iż wprawdzie art. 161 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880), która weszła w życie z dniem 1 maja 2004 roku, uchylił ustawę z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 roku, nr 99, poz. 1079 ze zm.), na podstawie której wydano m. in. ww. Rozporządzenia, jednakże w myśl przepisu art. 157 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku dotychczasowe przepisy wykonawcze, wydane na podstawie ustawy z 1991 roku, o której mowa w art. 161, zachowały moc do czasu wejścia w życie aktów wykonawczych wydanych na podstawie nowej ustawy. W stanie prawnym wynikającym z ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991 roku, na podstawie art. 7 ustawy z dnia 7 grudnia 2000 roku o zmianie ustawy o ochronie przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu i pomniki przyrody utworzone na podstawie dotychczasowych przepisów stają się parkami krajobrazowymi, obszarami chronionego krajobrazu, pomnikami przyrody w rozumieniu niniejszej ustawy. W rezultacie, zdaniem Sądu, w dacie orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie istniał stan prawny, zgodnie z którym nadal obowiązywały na terenie Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego (a zatem także na terenie działki skarżących) przepisy Rozporządzenia Wojewody Gdańskiego nr 11/98 z dnia 3 września 1998 roku, wprowadzające na terenie parku szereg zakazów, w tym zakaz lokalizowania domków letniskowych. Oceniając zgodność z prawem wydanych w niniejszej sprawie decyzji Sąd zważył również, iż orzeczenie nakazu rozbiórki w niniejszej sprawie powinno było nastąpić, po ustaleniu braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przede wszystkim na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane. Zgodnie bowiem z cytowanym już powyżej art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 roku obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce gdy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Z przepisu tego wynika, że nakaz rozbiórki jest uzależniony od naruszenia przepisów obowiązujących w okresie budowy i znajdowania się obiektu budowlanego na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Różnica w określeniu czasu zajścia wskazanych dwóch przesłanek – przy pierwszej mowa jest o przepisach obowiązujących w okresie budowy, przy drugiej mowa jest o znajdywaniu się obiektu budowlanego na odpowiednim terenie – wskazuje na to, że ta druga przesłanka winna być oceniana według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w chwili wydawania decyzji o nakazie rozbiórki. W ocenie Sądu gramatyczna wykładnia wskazanego przepisu w tym zakresie nie nasuwa wątpliwości. Ponadto do takiego samego wniosku prowadzą inne metody wykładni. Nie jest bowiem słuszne, aby organy administracji publicznej właściwe do ustalania sposobu zagospodarowania przestrzennego dostosowywały się do faktów stworzonych z naruszeniem prawa. Taka sytuacja miałaby zaś miejsce, gdyby przyjąć, że rozbiórka samowolnie postawionego obiektu budowlanego nie byłaby możliwa, gdyby obecny plan zagospodarowania przestrzennego nie przewidywał zabudowy, ale przewidywał ją taki plan obowiązujący w okresie budowy. Ryzyko działania niezgodnego z prawem winien ponosić ten, kto prawo narusza, czyli samowolny inwestor. Również w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, w którym przewidziano możliwość legalizacji samowolnie postawionych obiektów budowlanych, legalizacja jest możliwa tylko wówczas, gdy budowa jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r.). W związku z tym dla oceny zasadności stosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. istotne są przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w chwili podejmowania decyzji o nakazie rozbiórki, czyli obowiązujące w tym czasie ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd miał również na uwadze, iż brak planu zagospodarowania przestrzennego w dacie orzekania przez organy nie oznacza, że teren jest przeznaczony pod zabudowę. Przywołać należy w tym miejscy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 1985 roku (sygn. III ARN 11/85, OSNC 1986/3/40), w którym wyrażony został pogląd, iż terenem, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, jest nie tylko teren przeznaczony w istniejącym planie ogólnym lub szczególnym na inne cele lub pod innego rodzaju zabudowę, ale także teren nie przeznaczony pod zabudowę ze względu na brak takich planów. Przeciwne stanowisko oznaczałoby w istocie uprzywilejowanie osób dopuszczających się samowoli budowlanej i sprzyjałoby nielegalnemu budownictwu, również letniskowemu. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż niezasadnie organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, iż w niniejszej sprawie nie można zastosować przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1997 roku. Sąd miał jednak na uwadze, iż to naruszenie przepisu prawa materialnego nie miało wpływu na wynik sprawy. W świetle prawidłowych ustaleń faktycznych dokonanych przez organy obu instancji nakaz rozbiórki był bowiem zasadny zarówno z przyczyn wskazanych w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 roku, jak i z innych ważnych przyczyn, o których mówi art. 37 ust. 2 tejże ustawy. Odnosząc się do zawartego w skardze i odwołaniu poglądu skarżących, zgodnie z którym postępowanie w niniejszej sprawie winno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego bowiem rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego, Sąd uznał, iż jest on niezasadny. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie na tej podstawie ma charakter obligatoryjny i następuje z urzędu. Kwestia wstępna oznacza rozstrzygnięcie zagadnienia materialno-prawnego, będącego we właściwości innego organu, mającego charakter zagadnienia wcześniej nie rozstrzyganego i samoistnego, od którego rozstrzygnięcia zależy wynik sprawy głównej. Należy podkreślić, że prace trwające nad uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu W. T. i ewentualne uchwalenie w przyszłości planu, którego postanowienia byłyby korzystne dla skarżących tj. przewidywałyby na terenie ich działki zabudowę letniskową, nie mają charakteru kwestii wstępnej dla rozstrzygnięcia sprawy samowoli budowlanej. Również płacenie przez skarżących podatku od nieruchomości na rzecz gminy K. – na którą to okoliczność powołują się skarżący twierdząc, iż stanowi dowód na zgodność z prawem podejmowanych przez nich działań, nie wpływa na treść rozstrzygnięcia w sprawie samowoli budowlanej. Uiszczanie przez skarżących opłat wynikających z odrębnych przepisów, regulujących sprawy podatkowe, nie powoduje bowiem legalizacji samowoli budowlanej. W świetle powyższych rozważań należało stwierdzić, iż organ II instancji zasadnie nie uwzględnił zawartego w odwołaniu wniosku skarżących o uchylenie decyzji I instancji i zawieszenie postępowania, ponieważ zawieszenie postępowania z przyczyn wskazanych przez skarżących w odwołaniu i załączonym do niego piśmie nie byłoby dopuszczalne. Orzekając o rozbiórce obiektu budowlanego organ administracyjny zobowiązany jest do zbadania istnienia ustawowych jej przesłanek. Ponieważ prawidłowo organy administracyjne w rozpoznawanej sprawie stwierdziły zaistnienie przesłanek rozbiórki, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) - skargę jako niezasadną oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI