II SA/GD 633/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-10-14
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona przyrodydrzewakara pieniężnapostępowanie administracyjnedecyzja kasatoryjnasprzeciwSKOWSA

WSA w Gdańsku oddalił sprzeciw od decyzji SKO uchylającej decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie usunięcia drzew, uznając potrzebę dalszego wyjaśnienia sprawy przez organ I instancji.

Skarżący S. N. i W. N. wnieśli sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która uchyliła decyzję Burmistrza Kartuz o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary za usunięcie drzew. Kolegium uznało, że istnieją podstawy do ukarania, wskazując na propozycję ugody jako dowód przyznania się do winy przez skarżących. WSA w Gdańsku, rozpoznając sprzeciw, ocenił jedynie formalne przesłanki uchylenia decyzji przez SKO i uznał, że organ odwoławczy prawidłowo wskazał na potrzebę dalszego postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu S. N. i W. N. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która uchyliła decyzję Burmistrza Kartuz o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie i zniszczenie drzew. Burmistrz pierwotnie umorzył postępowanie, uznając brak wystarczających dowodów na ustalenie sprawcy. SKO uchyliło tę decyzję, wskazując na propozycję ugody złożoną przez skarżących jako dowód przyznania się do winy oraz na odmowę złożenia przez nich zeznań jako okoliczność budzącą wątpliwości. SKO uznało, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący wnieśli sprzeciw, zarzucając SKO naruszenie przepisów k.p.a., w tym błędną interpretację odmowy złożenia zeznań i dowolną ocenę dowodu w postaci propozycji ugody. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając sprzeciw, skupił się na ocenie formalnych przesłanek uchylenia decyzji przez SKO zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uznał, że SKO prawidłowo stwierdziło naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji i potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego, co uzasadniało wydanie decyzji kasatoryjnej. W konsekwencji, Sąd oddalił sprzeciw, uznając, że organ odwoławczy nie naruszył prawa, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji, ponieważ istniały naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Uzasadnienie

Sąd ocenił jedynie formalne przesłanki uchylenia decyzji przez SKO. Stwierdził, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania w całości i zamknął je bez merytorycznego rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie przepisów postępowania. Konieczność uzupełnienia materiału dowodowego przez organ I instancji uzasadniała wydanie decyzji kasatoryjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.o.p. art. 88

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 89

Ustawa o ochronie przyrody

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 64a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 64d § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 83 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 86

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2a

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji. Konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego przez organ I instancji, co uzasadnia wydanie decyzji kasatoryjnej.

Odrzucone argumenty

Błędna interpretacja odmowy złożenia zeznań przez stronę. Dowolna ocena dowodu w postaci propozycji ugody. Brak podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Godne uwagi sformułowania

Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej podejmowanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach: wydaniu decyzji przez organ I instancji z naruszeniem przepisów postępowania oraz uznaniu przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego (art. 138 § 2 k.p.a.) oraz zasady prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach administracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki kontroli sądowej nad decyzjami kasatoryjnymi i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy usunięcia drzew.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy procedury administracyjnej i kontroli sądowej nad decyzjami organów, co jest istotne dla prawników procesualistów. Nie zawiera jednak nietypowych faktów ani przełomowych interpretacji prawnych.

Kiedy sąd może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania? Analiza sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 633/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1478
art. 88, art. 89
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu S. N. i W. N. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 czerwca 2025 r., nr SKO Gd/3778/24 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie usunięcia i zniszczenia drzew oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
S. N. i W. N., reprezentowani przez adwokata, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie usunięcia i zniszczenia drzew.
Sprzeciw wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Pismem z 1 grudnia 2023 r. A. B. wniósł do Starosty Kartuskiego o wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w trybie art. 88 ustawy o ochronie przyrody (dalej jako u.o.p.). Wyjaśniono, że w związku z pracami budowlanymi prowadzonymi na działce nr [..] obręb B., gmina K., inwestor (właściciel działki, Pan N.) wtargnął na działkę nr [...] obręb B., gmina K., i zniszczył rosnące na niej drzewa. Przycięto gałęzie i wycięto 8 drzew, a pozyskane drewno zostało przywłaszczone. Przedmiotowe działania nastąpiły bez wiedzy i zgody właściciela nieruchomości Pani M. T., a także bez uzyskania pozwolenia na wycinkę oraz bez wyznaczenia odpowiedniego terminu na przycięcie przeszkadzającego drzewostanu. Właścicielka działki nr [...] wezwała właścicieli działki nr [...] do natychmiastowego zaniechania naruszeń jej nieruchomości, w szczególności poprzez nie wkraczanie na teren tej nieruchomości bez zgody właścicielki. Ponadto, wezwano o przywrócenie stanu poprzedniego poprzez dokonanie nasadzeń, o zwrot przywłaszczonego drewna oraz o złożenie oświadczenia a także zawarcie ugody zmierzającej do rozwiązania wynikłego sporu, w szczególności poprzez złożenie propozycji naprawienia szkody polegające na zapłacie poszkodowanej odszkodowania.
Pismem z 8 grudnia 2023 r. Starosta Kartuski przekazał ww. wniosek zgodnie z właściwością Burmistrzowi Kartuz.
Postanowieniem z 23 stycznia 2024 r. Burmistrz Kartuz wszczął postępowanie i zawiadomił o przeprowadzeniu dowodu z oględzin.
Podczas oględzin, które odbyły się w dniu 1 marca 2024 r. stwierdzono, że z przedmiotowej działki usunięto 8 szt. drzew z rodzaju prawdopodobnie świerk (rodzaj ustalono na podstawie rodzaju drzew zachowanych rosnących w szpalerze z usuniętymi, ponieważ pozostałości pni uniemożliwiły precyzyjne określenie gatunku) oraz dokonano jednostronnego podkrzesania gałęzi 29 szt. drzew z rodzaju świerk do wysokości ok. połowy pnia tych drzew od strony działki nr [...]. Drzewa, które zostały podkrzesane zachowały żywotność, symetrię i strzelisty pokrój ogólny, a statyka drzew nie została zaburzona. Podkrzesane drzewa nie wykazywały oznak zniszczenia, uszkodzeń czy obniżenia kondycji zdrowotnej. Spośród 8 szt. pozostałości pni po usuniętych drzewach tylko dwa pnie posiadały obwód przekraczający 50 cm, na wysokości ok. 5 cm od ziemi.
Pismem z 11 marca 2024 r. Burmistrz wezwał Pana A. B. (pełnomocnika Pani M. T.) do przedstawienia informacji, natomiast pismami z 12 marca 2024 r. wezwał na przesłuchanie Panią K. T., Panią Panią S. N., Pana W. N., Pana J.K., Panią K. K.
Po otrzymaniu odpowiedzi Pani M. T. oraz po przesłuchaniu ww. świadków, a także Pana E. M. i Pana M. L. decyzją z 2 lipca 2024 r. nr OŚ.6132.1.2024.KS Burmistrz Kartuz umorzył w całości postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie jako bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu organ powołał się na orzecznictwo, z którego wynika, że podstawą do obciążenia odpowiedzialnością z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. określonego podmiotu jest wykazanie, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy działaniem tego podmiotu a zniszczeniem drzew. Jeżeli drzewa usunęła osoba trzecia bez wiedzy właściciela (posiadacza) i w sposób, któremu właściciel (posiadacz) nie mógł zapobiec, wtedy właściciel (posiadacz) nieruchomości nie ponosi odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., co nie oznacza, że nie można wymierzyć kary tej osobie, która drzewa te bez zgody i wiedzy właściciela (posiadacza) usunęła. W konsekwencji, organ skoncentrował się na ustaleniu sprawcy wycinki drzew z terenu działki nr [...]. Z przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków nie udało się ustalić sprawcy wycinki drzew. Jakkolwiek nie ulega wątpliwości, że usunięto 2 drzewa wymagające wcześniejszego zgłoszenia. Zebrane w sprawie dowody nie potwierdziły, że sprawcami usunięcia drzew, działającymi bez zgody posiadacza, są Państwo S. i W. N., jak wskazał pełnomocnik właścicielki działki, z której zostały usunięte drzewa. Brak jest również podstaw do nałożenia kary za usunięcie drzew na właściciela nieruchomości, z której zostały usunięte drzewa. Wobec tego przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało podstaw do prowadzenia postępowania oraz nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w trybie art. 88 u.o.p. i należało je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Po rozpatrzeniu odwołania Pani M. T. decyzją z 24 czerwca 2025 r. sygn. akt SKO Gd/3778/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że istniały podstawy do przyjęcia, że to właśnie Państwo N. są osobami odpowiadającymi za usunięcie drzew. Potwierdza to załączona do odwołania propozycja ugody, z jaką wystąpili w dniu 18 kwietnia 2024 r. do właściciela działki [..] M. T. Z jej treści jednoznacznie wynika, że sprawcami usunięcia drzew byli właśnie Państwo N. Oprócz tego zarówno S. N., jak i jej mąż odmówili złożenia zeznań podczas przesłuchania jako strona w wskazanej sprawie. Organ I instancji nie zastanowił się, z jakiego powodu to uczynili. W ocenie Kolegium, gdyby nie mieli nic do ukrycia najpewniej odpowiedzieliby na zadane im pytania.
Zdaniem Kolegium istniały zatem podstawy do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usuniecie drzew bez zezwolenia. Taki wniosek można było również wywieźć po zapoznaniu się z aktami sprawy. Jednocześnie Kolegium wskazało, że nie wie, z jakiego względu organ I instancji zajął w sprawie odmienne stanowisko, tym bardziej, że po wniesieniu odwołania zapoznał się z treścią pisma z propozycją ugody. Ewidentnie wynikało z niej, że Państwo N. usunęli wskazane drzewa.
Ponadto, organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek strony wszczyna postępowanie i organ I instancji je prowadził. Wszystkie czynności zostały wykonane w ramach tego postępowania i nie było to, co należy wyraźnie podkreślić, postępowanie wyjaśniające. Sprawa wymaga zatem ponownego rozpatrzenia po dokładnym uzupełnieniu materiału dowodowego sprawy. Organ I instancji winien ustalić, czy na usunięcie drzew wymagane było zezwolenia, czy też należało przed ich usunięciem zgłosić zamiar ich usunięcia. Należy również ustalić, czy inne prace nad pozostałymi drzewami nie wymagają stwierdzenia, że doszło do uszkodzenia drzew, jeżeli ich korony zostały przycięte o więcej niż 50%. Wymiar kary należy ustalić w oparciu o wymiary zniszczonych drzew i dane wynikające z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów.
W ocenie organu odwoławczego, wniesione odwołanie jest uzasadnione. Nie było podstaw do umorzenia postępowania. Postępowanie administracyjne było uzasadnione, ale organ I instancji zakończył je nieprawidłowo.
Kolegium wyjaśniło, że zapoznało się z propozycją ugody przedstawioną przez Państwa N. i, jak wskazało wyżej, potwierdza ono fakt usunięcia przez nich drzew rosnących na działce [...] bez zgody jej właścicielki.
Z tego powodu Kolegium uznało, że organ I instancji naruszył przepisy ustawy o ochronie przyrody, tj. art. 88 i art. 89 oraz przepisy procedury administracyjnej, tj. art. 105 § 1, art. 80, art. 75 i 77 § 1, art. 7 w stopniu nakazującym rozpatrzenie sprawy ponownie. Organ I instancji zobowiązany jest do uzupełnienia materiału dowodowego w takim zakresie, by na jego podstawie mógł wydać właściwą, adekwatną do stanu faktycznego i prawnego sprawy decyzję.
W sprzeciwie od powyższej decyzji Pani S. N. i Pan W. N., reprezentowani przez adwokata, zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:
1) art. 86 k.p.a. w zw. z art. 83 § 1 k.p.a. poprzez interpretowanie i wyciąganie niekorzystnych dla strony postępowania wniosków z faktu, iż odmówili oni złożenia zeznań przed organem I instancji, co w konsekwencji doprowadziło organ odwoławczy do błędnego uznania, że po uchyleniu decyzji organ I instancji winien wydać odmienną decyzję co do istoty sprawy, a tym samym zachodzą przesłanki o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a.;
2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodu przy ocenie dowodu w postaci dołączonego do odwołania pisma pełnomocnika skarżących z 18 kwietnia 2024 r., co miało wpływ na całkowicie dowolne i sprzeczne z całokształtem materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie uznanie, że skarżący przyznali się do wycinki jakichkolwiek drzew znajdujących się na nieruchomości M. T., a tym samym zachodzą przesłanki o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a.;
a w konsekwencji powyższych uchybień:
3) art. 138 § 2 k.p.a., art. 136 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez wydanie decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania oraz nieuzasadnione przyjęcie, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem jakichkolwiek przepisów postępowania, pomimo braku spełnienia tej przesłanki.
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu Skarżący wskazali, że nie zgadzają się z zaskarżoną decyzją jako opartą na oczywistej sprzeczności z przepisami procedury administracyjnej. Przy czym, mając na względzie charakter postępowania w sprawie rozpoznania sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej wskazano, że naruszenie przepisów postępowania w toku rozpoznania odwołania przez Kolegium doprowadziło finalnie ten organ do podjęcia decyzji sprzecznej z przesłankami określonymi w art. 138 § 2 k.p.a.
W pierwszej kolejności wskazano, że Kolegium dopuściło się rażącej obrazy art. 86 w zw. z art. 83 § 1 k.p.a. wydając zaskarżoną decyzję. Ze zdumieniem należy bowiem traktować argument dotyczący interpretacji skorzystania przez skarżących z ustawowego prawa do odmowy składania zeznań. Treść fragmentu uzasadnienia zaskarżonej decyzji stanowi w zasadzie jawną sugestię do naruszenia przepisów przez organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Powołując się na orzecznictwo wskazano, że skorzystanie przez osobę uprawnioną do ustawowego prawa odmowy złożenia zeznań skutkuje tym, że osobowy środek dowody nie staje się źródłem materiału dowodowego zbieranego w prowadzonym postępowaniu. Organ może jedynie odnotować fakt odmowy złożenia zeznań. Fakt ten nie może być jednak przedmiotem oceny organu w trybie art. 80 k.p.a., w żadnej mierze nie może być interpretowany na niekorzyść strony. Za bezprawne uznaje się również prowadzenie hipotetycznych rozważań w zakresie tego jaka pozostawałaby treść zeznań, gdyby osoba której przysługuje prawa do odmowy składania zeznań, z prawa tego by nie skorzystała.
Za całkowicie błędny i sprzeczny z regułami swobodnej oceny dowodów należy uznać również drugi argument Kolegium, który legł u podstaw uchylenia decyzji organu I instancji, a dotyczący dołączonego do odwołania pisma pełnomocnika uczestników skierowanego do M. T. w dniu 18 kwietnia 2024 r. W jego treści nie ma bowiem mowy o tym, ażeby uczestnicy przyznali się do wycinki drzew. Mowa jest w nim wyłącznie o ingerencji w drzewostan, pod którym to pojęciem należy rozumieć istotnie bezprawną przycinkę gałęzi drzew znajdujących się na nieruchomości M. T., a nie wycinkę jakichkolwiek drzew.
Ponadto, organ odwoławczy pominął również, że w toku stosunkowo obszernego postępowania dowodowego w sprawie przesłuchani zostali liczni świadkowie, z których żaden nie potwierdził wersji o wycince drzew przez któregokolwiek ze skarżących. Z tekstem propozycji ugody z 18 kwietnia 2024 r. korespondują zresztą zeznania świadków M. L. i E. M., którzy na prośbę skarżących wywozili z ich posesji wyłącznie gałęzie i korzenie drzew owocowych. Nie nasunęło się przy tym Kolegium logiczne w tej sytuacji pytanie, dlaczego skarżący nie mieliby skorzystać z pomocy tych świadków przy wywózce drzew, których wycinki mieliby się dopuścić.
Ze wskazanych powyżej przyczyn brak było podstaw do wydania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. zaskarżonej decyzji kasatoryjnej. Organ I instancji prawidłowo przeprowadził bowiem postępowanie dowodowe dokonując swobodnej i zgodnej z zasadami procedury administracyjnej oceny dowodów. Twierdzenie zatem organu odwoławczego o naruszeniu przez organ I instancji jakichkolwiek przepisów i to w sytuacji, gdy samo Kolegium dokonując oceny zgromadzonych w sprawie dowodów uczyniło to z jawnym naruszeniem wskazanych w zarzutach przepisów k.p.a., nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach faktycznych jak i prawnych przedmiotowej sprawy. Skarżący podkreślili, że przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Kolegium w istocie nakłania organ I instancji do naruszenia przepisów prawa i wydania decyzji odmiennej, aniżeli w dniu 2 lipca 2024 r.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - dalej jako p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2024 poz. 572 z późn. zm.) - dalej jako k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Przy czym, zgodnie z treścią art. 64e p.p.s.a. - rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest wyrazem zakwestionowania przez stronę uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma więc wyłącznie charakter formalny i polega na sprawdzeniu, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji poprawnie została wywiedziona z jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. A zatem sąd w takim przypadku jedynie ustala, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a., a więc uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest więc władny odnosić się do jakichkolwiek innych kwestii, które nie wiążą się bezpośrednio z problematyką stosowanej przez organ odwoławczy normy z art. 138 § 2 k.p.a. Innymi słowy sąd rozpoznając sprzeciw powinien ocenić tylko te kwestie, które warunkują prawidłowość wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 9 września 2020 r. sygn. I GSK 1170/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto zgodnie z art. 138 § 2a k.p.a., jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów.
Sąd administracyjny w ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ocenia, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który z uwagi na obowiązek zachowania dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem I instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne.
Organ odwoławczy co do zasady, a wynika to z treści art. 138 § 1 k.p.a., jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Odstępstwem od tej zasady jest, wynikające z 138 § 2 k.p.a., uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej podejmowanej na podstawie wskazanego przepisu opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, a mianowicie: wydaniu decyzji przez organ I instancji z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksowych lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, oraz uznaniu przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wobec tego samo naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zakończenie postępowania odwoławczego wydaniem tego typu decyzji wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Chodzi więc o sytuację, w której zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć istotny wpływ na treść decyzji.
Przekładając powyższe na kontrolowaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku Sąd doszedł do przekonania, że w okolicznościach sprawy wydanie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy było uzasadnione, bowiem konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przez organ I instancji.
Sąd podziela stanowisko Kolegium, iż Burmistrz prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie usunięcia i zniszczenia drzew, ale nie przeprowadził go w całości, lecz zamknął nie rozstrzygając sprawy merytorycznie. Tymczasem niewątpliwie istnieje konieczność przeprowadzenia pełnego postępowania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 z późn. zm.), w szczególności art. 88 i art. 89. Brak poczynienia ustaleń w zakresie wytyczonym przepisami prawa materialnego świadczy zaś o wadliwości przeprowadzonego postępowania i naruszeniu art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Co więcej konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy niewątpliwie ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, gdyż bez poczynienia stosownych ustaleń nie jest możliwe podjęcie rozstrzygnięcia. Gdyby to Kolegium, na etapie postępowania odwoławczego, samodzielnie poczyniło kluczowe dla sprawy ustalenia w tak szerokim zakresie, to wówczas zostałaby naruszona zasada dwuinstancyjności postępowania.
Natomiast odnosząc się do przedstawionego w sprzeciwie stanowiska Skarżących o "wyciąganiu niekorzystnych dla strony wniosków z faktu, iż odmówili oni złożenia zeznań" oraz o tym, że "w toku stosunkowo obszernego postępowania dowodowego w sprawie przesłuchani zostali liczni świadkowie, z których żaden nie potwierdził wersji o wycince drzew przez któregokolwiek ze skarżących" należy zauważyć, że niewątpliwie doszło do usunięcia i zniszczenia drzew na działce nr [...] a postępowanie nie zostało zakończone. Dopiero po pełnym zebraniu materiału dowodowego Burmistrz będzie mógł dokonać jego oceny i zestawić przedstawione zeznania świadków ze stanowiskiem właścicielki działki nr [...] i okolicznościami faktycznymi sprawy wyciągając logiczne wnioski.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 64d § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI