II SA/Gd 585/22

II SA/Gd 585/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 par. 1 i par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2022 r., nr SKO Gd/2452/22 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
M. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt SKO Gd 2452/22, w którym odmówiono wnioskodawczyni przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 14 marca 2022 r., odmawiającej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na J. A.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 14 marca 2022 r. organ I instancji, po rozpoznaniu wniosku M.A., odmówił przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na J. A. W decyzji zawarto pouczenie o prawie do wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Wskazaną decyzję doręczono stronie 22 marca 2022 r.
Dnia 23 marca 2022 r. wnioskodawczyni skierowała za pośrednictwem "zwykłej" poczty elektronicznej do Kolegium odwołanie od decyzji organu I instancji. Tą samą drogą w dniu 25 marca 2022 r. Kierownik Biura Kolegium potwierdził skarżącej otrzymanie korespondencji mailowej wraz z kompletem załączników.
Pismem z 28 marca 2022 r. Kolegium poinformowało skarżącą o treści art. 63 k.p.a. i wynikających z niniejszego przepisu konsekwencjach. Nadmieniono również, że odwołanie wniesione do organu za pośrednictwem "zwykłej" poczty elektronicznej, Kolegium pozostawiło bez rozpoznania. Niniejsze pismo Kolegium zostało nadane w placówce pocztowej 4 kwietnia 2022 r. i doręczone stronie 6 kwietnia 2022 r.
Dnia 7 kwietnia 2022 r. wnioskodawczyni złożyła za pośrednictwem Poczty Polskiej (data stempla pocztowego) odwołanie od decyzji organu I instancji z 14 marca 2022 r.
Kolegium pismem doręczonym stronie w dniu 25 kwietnia 2022 r., na podstawie art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), wyznaczyło termin 30 dni od dnia otrzymania pisma na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 14 marca 2022 r. Nadmieniono przy tym, że wniosek powinien wskazywać na przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, 26 kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła wniosek, w którym zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Niniejszy wniosek nie zawierał uzasadnienia.
Kolegium, postanowieniem z 22 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. akt SKO Gd 2452/22 odmówiło wnioskodawczyni przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 14 marca 2022 r.
W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło art. 58 k.p.a., podkreślając, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne wypełnienie czterech przesłanek: - uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, - wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, - dochowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co powinno nastąpić w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi,- wniesienie odwołania od decyzji. Kolegium wyjaśniło, że strona, zwracając się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 14 marca 2022 r., nie podała i nie wyjaśniła, jakie były przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, polegającej na terminowym złożeniu odwołania. Wniosek strony o przywrócenie terminu nie zawierał uzasadnienia, a zatem strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, co stanowi wymóg art. 58 § 1 k.p.a. Organ II instancji podkreślił przy tym, że w piśmie z 20 kwietnia 2022 r. strona została poinformowana o konieczności wskazania przyczyn uchybienia terminu. Nadto skarżona decyzja organu I instancji zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Kolegium.
Następnie postanowieniem z 23 czerwca 2022 r. organ II instancji w sprawie o sygn. akt SKO Gd 2103/22 - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
M. A. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia jej terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu strona nadmieniła, że za pośrednictwem poczty elektronicznej złożyła wniosek do Urzędu Miasta Gdyni w sprawie prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, którego stan zdrowia znacznie się pogorszył w okresie pandemii. Dokumentacja uzupełniająca na prośbę urzędnika Urzędu Miasta Gdyni również została przesłana na pośrednictwem poczty elektronicznej z przyczyn trwającej epidemii COVID-19. Dnia 14 marca 2022 r. została wydana decyzja odmowna w sprawie prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast po doręczeniu jej listem poleconym w dniu 22 marca 2022 r., dnia następnego skarżąca za pośrednictwem poczty elektronicznej wysłała odwołanie na przedmiotową decyzję do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. W związku z powyższym skarżąca otrzymała mailowe potwierdzenie odbioru dokumentów i informację o nadanej sprawie sygnaturze akt 1797/22. Dnia 6 kwietnia 2022 r. strona odebrała pismo nadane listem poleconym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, w treści którego powołano się na to, że odwołanie zostało wniesione za pomocą zwykłej poczty elektronicznej, nie zaś adresu do doręczeń elektronicznych i Kolegium postanawia zostawić sprawę bez rozpatrzenia. Następnego dnia tj. 7 kwietnia 2022 r. skarżąca nadała listem poleconym odwołanie wraz z pełną dokumentacją. Zgodnie z kolejnymi wytycznymi Kolegium skarżąca w odpowiedzi na pismo z 20 kwietnia 2022 r. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca wskazała, że jej uzasadnienie w kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania SKO uznało za niewystarczające, mimo tego, że w ocenie strony dotrzymała ona wszystkich terminów. Zdaniem skarżącej organ II instancji obarczył ją winą za niedotrzymanie terminu, mimo, że odwołanie zostało wysłane jedynie z 2 dniowym opóźnieniem. Nie wzięto również pod uwagę faktu wysłania odwołania przez skarżącą drogą mailową z zachowaniem ustawowego terminu. Zdaniem strony organ wykazał się brakiem ludzkiej życzliwości, dobrych chęci i dobrej woli w pozytywnym załatwieniu i rozstrzygnięciu sprawy poprzez sztywne opieranie się na artykułach k.p.a. przez Urzędników, którzy nie działają w interesie zwykłego obywatela i świadomie grają na zwłokę tylko po to, żeby finalnie wcale sprawy nie rozpatrzyć pozytywnie i świadczenia nie przyznać.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Kontroli sądowej w niniejszej sprawie poddano postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 22 czerwca 2022 r. sygn. akt SKO Gd 2452/22, w którym organ odmówił M. A. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni z 14 marca 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożony został w trybie art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), tj. w wyznaczonym przez organ 30-dniowym terminie. Przepis art. 15 zzzzzn2 ww. ustawy formułuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a.
Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu podlega on przywróceniu na wniosek zainteresowanej osoby, jeżeli uprawdopodobni ona, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a wniosek o przywrócenie terminu złoży w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i wraz ze złożeniem wniosku dopełni czynności, dla której określony był termin. Z treści powołanych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie wszystkich wskazanych w nich przesłanek. Niespełnienie którejkolwiek z nich - nawet przy zaistnieniu pozostałych - czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.
Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów. Omawiane przepisy stanowią bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu. Ponadto zauważyć należy, że warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Zaznaczenia wymaga, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 97/10 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12).
Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niedające się wyjaśnić okoliczności nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść (por. wyrok WSA w Opolu z 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Op 162/13).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wnioskodawczyni nie uzasadniła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nadto, jak wskazuje Kolegium w skarżonym postanowieniu, w piśmie z 20 kwietnia 2022 r. strona została poinformowana, że powinna wskazać przyczyny uchybienia terminowi. W ocenie Sądu jednak nie można zgodzić się z Kolegium, że brak uzasadnienia złożonego wniosku o przywrócenie terminu na gruncie niniejszej sprawy automatycznie powinno prowadzić do odmowy przywrócenia terminu. Organ winien bowiem uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności zaś te, które są mu wiadome z urzędu, a w razie potrzeby – wezwać stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd przychyla się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1522/21), że skoro organ ocenia podniesione przez stronę okoliczności w kontekście przesłanek przywrócenia terminu, to w razie braku uzasadnienia wniosku, organ nie może go merytorycznie rozpoznać. W rozpoznawanej sprawie, choć wniosek spełnia wymogi formalne (został złożony w terminie, strona dopełniła jednocześnie czynności - złożyła odwołanie), nie zawiera danych, które pozwalają na jego merytoryczną ocenę, tj. okoliczności potwierdzających, lub nie, uprawdopodobnienie braku winy strony w uchybieniu terminu.
W takiej sytuacji, co do zasady obowiązkiem organu jest wezwanie strony do wskazania na okoliczności, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a. (tj. uprawdopodobnia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy). Wezwanie to należy opatrzyć odpowiednim rygorem, wskazującym na możliwość oddalenia wniosku (odmowy przywrócenia terminu). Tego rodzaju działanie nie byłoby przy tym wyręczaniem skarżącego w wykonywaniu obowiązku, jaki na podstawie przywołanego przepisu na nim spoczywa, czy też wręcz przerzuceniem tego obowiązku na organ, ale wyrazem dążenia organu do realizacji zasad określonych w art. 7, 8 i 9 k.p.a. Nieuprawnione jest przy tym działanie organu, który rozpoznaje wniosek o przywrócenie terminu nie dysponując informacjami, od których zależy ocena winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1613/18, LEX nr 2 619 731).
Za niewystarczające uznać należy w tym kontekście w okolicznościach niniejszej sprawy pouczenie, że wniosek powinien wskazywać przyczyny uchybienia terminu, czy też pouczenie o terminie wniesienia odwołania, zawarte w decyzji organu I instancji, gdyż pouczenia takie nie spełniają opisanych wyżej wymogów, na które wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1522/21).
Zauważyć bowiem należy, że rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu, Kolegium nie odniosło się do prowadzonej wcześniej ze skarżącą korespondencji, która w ocenie Sądu dawała organowi obraz okoliczności, związanych z uchybieniem przez nią terminowi do wniesienia odwołania, a przynajmniej – powinna stanowić przedmiot refleksji organu, prowadząc do wezwania strony do sformułowania uzasadnienia wniosku. Wskazać bowiem należy, że 23 marca 2022 r., a zatem dzień po doręczeniu stronie decyzji organu I instancji (22 marca 2022 r.), skarżąca przesłała do Kolegium "zwykłą" pocztą elektroniczną, korespondencję mailową, zawierającą odwołanie. Kolegium potwierdziło - również drogą mailową - otrzymanie tego żądania w dniu 25 marca 2022 r. Jednakże informację o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania i o sposobie składania podań wysłało do skarżącej pismem z 28 marca 2022 r., przesyłką pocztową poleconą, nadaną w placówce dopiero w dniu 4 kwietnia 2022 r. podczas, gdy termin do wniesienia odwołania upływał 5 kwietnia 2022 r.
Zdaniem Sądu, okres pomiędzy wpływem korespondencji mailowej zawierającej odwołanie skarżącej w dniu 23 marca 2022 r. do organu, a sporządzeniem przez Kolegium pisma z 28 marca 2022 r. zawierającego stosowne pouczenie, a następnie wysłaniem go dopiero w dniu 4 kwietnia 2022 r. - nie pozostaje bez wpływu na fakt uchybienia przez skarżącą 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.). I w ocenie Sądu, mimo braku uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu przez skarżącą, ze względu na ww. okoliczności, które były znane organowi z urzędu, kierując się wymogiem wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, organ te okoliczności powinien był uwzględnić. Świadczą one bowiem o tym, że działania samego organu, biorąc pod uwagę przytoczoną wyżej sekwencję czynności składających się na poinformowanie strony o przysługujących jej prawach procesowych w związku z wniesionym w nieprawidłowy sposób (bo "zwykłą" pocztą elektroniczną) odwołaniem - mogły przyczynić się do uchybienia terminowi przez skarżącą.
Wskazania Sądu co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Kolegium zobowiązane będzie ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, uwzględniając wyjaśnienia złożone przez skarżącą, prowadzoną ze stroną korespondencję, a w razie wątpliwości – Kolegium wezwie skarżącą do złożenia stosownych wyjaśnień odnośnie do uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.