II SA/GD 579/24

II SA/Gd 579/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 1663/25 - Wyrok NSA z 2025-10-10
III OZ 583/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2025 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu A.S. i G. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 kwietnia 2024 r., nr SKO Gd/4284/23 w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
A. S. i G. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew.
Sprzeciw wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 22 marca 2023 r. do Wójta Gminy Choczewo wpłynęła anonimowa informacja o podejrzeniu nielegalnej wycinki drzew w miejscowości K. W dniu 27 marca 2023 r. pracownicy organu przeprowadzili wizję lokalną w terenie i potwierdzili wycinkę drzew na działce [...] obręb K. Na terenie przedmiotowej działki pozostały jedynie pieńki drzew, które zostały pomierzone na możliwie najwęższej wysokości od gruntu. Dokonano pomiarów 175 pni drzew, w tym 90 sztuk modrzewi, 27 sztuk świerku, 17 sztuk sosny, 41 sztuk brzozy. Z wizji sporządzono dokumentację fotograficzną każdego pieńka oraz mapę określającą lokalizację przedmiotowych pni.
W dniu 28 marca 2023 r. z urzędu zostało wszczęte postępowanie w sprawie usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia oraz wyznaczono oględziny, które wyznaczono na dzień 14 kwietnia 2023 r.
W trakcie oględzin stwierdzono usunięcie wszystkich pieńków, które zostały mierzone w dniu 27 marca 2023 r. W trakcie oględzin obecna była właścicielka działki A. S. Drugi właściciel działki – G. S. był nieobecny na oględzinach. W trakcie oględzin właścicielce przedstawiono wymiary drzew, które zostały pomierzone w dniu 27 marca 2023 r. A. S. nie zgodziła się z pomiarem drzew wykonanym w dniu 27 marca 2023 r. przez pracowników organu. Ponadto stwierdziła, że drzewa zostały posadzone w celu "plantacji" na pozysk choinek dla celów własnych, a "plantacją" zajmował się mąż G. S.
Wójt zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem decyzji administracyjnej.
Decyzją z dnia 26 maja 2023 r. nr RIGKiOŚ.6131.41.2023.ZW Wójt Gminy Choczewo wymierzył A. i G. S. administracyjną karę pieniężną w wysokości 778 647,00 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 90 sztuk modrzewi, 27 sztuk świerku, 17 sztuk sosny, 41 sztuk brzozy z nieruchomości położonej w K., działka nr [...] (pkt 1). Jednocześnie organ zobowiązał strony do uiszczenia kary w terminie 14 dni od dnia, w którym mniejsza decyzja stanie się ostateczna (pkt 2).
W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 88 ust. 1 pkt 1, art. 85 ust. 1 i art. 89 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej jako u.o.p.) i następnie przedstawił w tabeli 175 wierszy, a w każdym wskazał gatunek drzewa, jego obwód w najwęższym miejscu, -10% zgodnie z art. 89 ust. 4 u.o.p., opłatę za jego usuniecie oraz wysokość kary. Wójt wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330) stawka dla brzozy, modrzewia, sosny i świerku dla obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm, do 100 cm wynosi 25 zł za 1 cm obwodu, a dla obwodu powyżej 100 cm stawka ta wynosi 30 zł za 1 cm obwodu. Zatem wysokość administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie wymienionych drzew wynosi 778 647,00 zł.
A. S. i G. S. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji w całości – co do zasady i co do wysokości. Zarzucono, że w sprawie zostały naruszone przepisy u.o.p. oraz przepisy k.p.a., tj. w szczególności: art. 6, 7, 7a, 10 k.p.a. Zdaniem odwołujących się organ nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Decyzja jest nie tylko nieprawidłowa, lecz jej wydanie było co najmniej przedwczesne. W szczególności organ nie przeprowadził dowodu z przesłuchania stron, który w niniejszej sprawie był kluczowy. Skarżący wskazali, że wymierzona kara za usunięcie drzew "bez wymaganego zezwolenia" została oparta o art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p., który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż na wycinkę drzew w niniejszej sprawie nie było wymagane zezwolenie z uwagi na treść art. 83f ust. 1 pkt 3a i 4 u.o.p. Zgodnie bowiem z art. 88 ust. 10 u.o.p. kar za usunięcie drzew nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1-3 i 3b-15. Kar nie stosuje się także za wycinkę drzew, jeżeli została ona zgłoszona. Zdaniem skarżących organ I instancji nie wyjaśnił, czy w niniejszej sprawie występują ww. okoliczności. Tymczasem takie okoliczności występują, co zwalnia strony z odpowiedzialności.
Przede wszystkim w lutym 2023 r. G. S., jako właściciel nieruchomości, na podstawie art. 83f ust. 4 u.o.p. zgłosił zamiar usunięcia drzew (głównie modrzew i świerk) z przedmiotowej działki nr [...]. Sprawa została zarejestrowana pod numerem RIGKiOŚ.6131.32.2023.ZW. W zaskarżonej decyzji organ tę okoliczność całkowicie pominął. Zgodnie z art. 83f ust. 6 u.o.p. w terminie 21 dni od zgłoszenia organ dokonuje oględzin w celu ustalenia nazwy gatunku drzewa oraz obwodów. Z oględzin sporządza się protokół. Po dokonaniu oględzin organ może, w terminie 14 dni od dnia oględzin w drodze administracyjnej zgłosić sprzeciw. W niniejszej sprawie zaś organ nie dokonał oględzin w ww. terminie 21 dni (a przynajmniej strony nie mają w tym zakresie wiedzy) i nie sporządził protokołu. Zgodnie z ust. 9-10 w przypadku, gdy zgłoszenie nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w ust. 5, właściwy organ, w drodze postanowienia, nakłada obowiązek uzupełnienia zgłoszenia w terminie 7 dni, a wydanie takiego postanowienia przerywa bieg terminu do dokonania oględzin. Takie postanowienie wobec zgłaszającego też nigdy nie zostało wydane. Otrzymał on jedynie informację z ogólnym pouczeniem o obwodach drzew. Nie było to jednak postanowienie w rozumieniu przepisów k.p.a. Skoro zatem organ nie przeprowadził w sposób właściwy postępowania objętego ww. zgłoszeniem, nie może on obecnie nakładać kary na właścicieli nieruchomości.
Po drugie skarżący zarzucili, że Wójt nie dokonał w sprawie istotnych ustaleń: jakie jest/ było przeznaczenie działki nr [...] oraz sposób jej zagospodarowania; jaki był charakter nasadzeń, czy stanowiły one las/ plantację; jakie były powody usunięcia drzew; czy na wycinkę drzew w ogóle było potrzebne zezwolenie; czy za wycinkę drzew objętych sprawą nalicza się opłaty za usunięcie; czy w niniejszej sprawie - jeżeli opłata w ogóle się należy - należy stosować opłatę w podwójnej czy w pojedynczej wysokości. Skarżący przypomnieli bowiem, że w art. 86 pkt 1, 9 i 10 u.o.p. wyliczone są sytuacje, w których nie nalicza się opłat za usunięcie. Skarżący przypomnieli również treść 89 ust. 1 u.o.p. i wskazali, że nie nalicza się opłat za usunięcie drzew w przypadkach, o których mowa w art. 83f ust. 1 u.o.p., w tym pkt 3a i 4. To z kolei oznacza, że w niniejszej sprawie nie nalicza się opłat za usunięcie drzew lub krzewów, o których mowa w art. 89 ust. 1 u.o.p., a jeżeli już to kara ta mogłaby być ustalona tylko w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia by było.
Następnie podniesiono, że pismem z dnia 10 maja 2023 r. strony zostały zawiadomione o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego w terminie 7 dni. Ww. zawiadomienie zostało im doręczone 24 maja 2023 r., w związku z czym termin do zapoznania się z aktami sprawy i do przedstawienia stanowiska w sprawie upływał 31 maja 2023 r. W dniu 29 maja 2023 r. A. S. stawiła się w Urzędzie Gminy w celu zapoznania się z aktami i otrzymała informację, że w sprawie już została wydana decyzja administracyjna w dniu 26 maja 2023 r. Tym samym decyzja została wydana z naruszeniem przepisów k.p.a., w tym w szczególności art. 10 k.p.a. Skoro organ wyznaczył stronom termin do zapoznania się z aktami sprawy, to nie mógł wydać decyzji przed jego upływem. Zatem w praktyce strony nie miały możliwości ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego i do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji. Wypowiedzenie się w sprawie było szczególnie istotne i uzasadnione w celu przedstawienia przeznaczenia nieruchomości, charakteru nasadzeń i przyczyn usunięcia drzew.
Wreszcie skarżący przypomnieli swoje stanowisko zawarte w ich piśmie z dnia 31 maja 2023 r., tj. zakwestionowali spis drzew, które miały zostać wycięte, w tym ich wymiary. Stwierdzili ponadto, że dokumentacja fotograficzna nie pozwala na ustalenie obwodów drzew, nie wiadomo z jakiej odległości zdjęcia zostały wykonane, brak jest jakiejkolwiek skali porównawczej. Wskazali również, że przeznaczenie działki nr [...] oraz sposób jej zagospodarowania - charakter nasadzeń pozwalał na wycinkę drzew zgodnie z przepisami u.o.p. bez zezwolenia i bez zgłoszenia, a przedmiotem niniejszego postępowania powinno być w pierwszej kolejności ustalenie tego przeznaczenia i charakteru nasadzeń. W związku z tym konieczne jest przeprowadzenie dowodu z dokumentów dotyczących przeznaczenia działki i nasadzeń oraz przesłuchanie G. S. na okoliczność przeznaczenia, celu i charakteru nasadzeń, liczby, rodzaju i rozmiaru drzew znajdujących się na działce, itp. Skarżący podnieśli, że wycinka drzew była dopuszczalna nie tylko z uwagi na przeznaczenie działki/ charakter nasadzeń, ale także dlatego, że organ nie wniósł sprzeciwu co do usunięcia drzew po zgłoszeniu zamiaru wycinki dokonanym przez G. S.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 23 kwietnia 2024 r. sygn. SKO Gd/4284/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w całości uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 19 lutego 2023 r. G. S. złożył wniosek o wydanie zezwolenia ma usunięcie drzew w miejscowości K. na działce [...]. W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy Choczewo poinformował wnioskodawcę o treści art. 83f ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, który to przepis stanowi o tym, jakie drzewa nie wymagają uzyskania zezwolenia na usunięcie. Poinformowano także, że w przypadku drzew, których obwód jest wyższy od wskazanego w tym przepisie należy do Urzędu Gminy dostarczyć mapę/szkic z zaznaczonymi drzewami planowanymi do wycinki. Następnie Kolegium przypomniało, że w dniu 27 marca 2023 r. upoważnieni pracownicy organu sporządzili protokół z wizji lokalnej na ww. działce potwierdzający wycinkę 175 sztuk drzew. Do protokołu sporządzono dokumentację fotograficzną. W konsekwencji wszczęto z urzędu postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji.
Kolegium wskazało, że odwołanie jest zasadne, aczkolwiek nie z powodu wszystkich podniesionych zarzutów. Następnie organ odwoławczy przywołał treść art. 83 ust. 1 pkt 1 oraz art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. wyjaśniając, że z podstawy prawnej zaskarżonej decyzji Wójta Gminy Choczewo oraz jego uzasadnienia wynika jednoznacznie, że organ ten wymierzył karę pieniężną za usunięcie drzew, których usunięcie wymaga uzyskania zezwolenia na ich wycinkę. Kolegium wyjaśniło więc, że wbrew twierdzeniom odwołujących się zaskarżoną decyzję nie objęto drzew, które mogą zostać usunięte w trybie zgłoszenia, czyli drzew, które zdaniem odwołujących zostały w trybie zgłoszenia usunięte z nieruchomości.
W dalszej kolejności Kolegium przypomniało, że karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia można wymierzyć jedynie tym podmiotom, które są uprawnione do uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew z terenu danej nieruchomości. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił strony niniejszego postępowania. Jak wynika z akt administracyjnych na przedmiotowej działce należącej do odwołujących się dokonali oni wycinki 175 drzew. Powyższych ustaleń dokonano w ramach oględzin oraz wizji lokalnej przeprowadzonych przez pracowników Urzędu Gminy Choczewo w dniu 27 marca 2023 r. oraz w dniu 14 kwietnia 2023 r., z których sporządzono protokół oraz wykonano dokumentację fotograficzną. Dowody zgromadzone w aktach sprawy świadczą niewątpliwie, że na działce stron postępowania doszło do usunięcia drzew. Zdaniem odwołujących się, organ nie wniósł sprzeciwu od zgłoszenia zamiaru usunięcia drzew. Z kolei organ stoi na stanowisku, że drzewa usunięto bez zezwolenia.
Kolegium wskazało, iż zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z powodu naruszenia przepisów postępowania, w tym przede wszystkim art. 10 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy zauważył bowiem, że Wójt skierował do stron pismo z dnia 10 maja 2023 r. zawiadamiające o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się oraz zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji. W aktach brak jest jednak zwrotnego potwierdzenia odbioru tego zawiadomienia. Odwołujący się wskazują, że odebrali to zawiadomienie 24 maja 2023 r., przez co uniemożliwiono im w wyznaczonym terminie skorzystanie z prawa określonego w art. 10 k.p.a. Kolegium podniosło, że nie powinno ulegać wątpliwości, iż zaskarżoną decyzję należało wydać dopiero po upływie wyznaczonego w piśmie terminu na zapoznanie się z aktami sprawy, wypowiedzenie się oraz zgłoszenie żądań.
Ponadto, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt odniesie się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, w tym przede wszystkim wyjaśni, czy odwołujący się wnosili zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew, na które powołują się w odwołaniu. Kolegium nie dostrzega bowiem w aktach administracyjnych sprawy żadnego pisma odwołujących się, które byłoby zgłoszeniem zamiaru usunięcia drzew złożonym w trybie art. 83f ust. 4 i ust. 5 u.o.p. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy należy także odnieść się do wniosków dowodowych, które zostały sformułowane w uzasadnieniu odwołania oraz przed wydaniem nowej decyzji zawiadomić strony o zakończeniu postępowania zgodnie z art. 10 k.p.a.
Natomiast odnosząc się do zarzutu braku rozpatrzenia wniosku o uzupełnienie decyzji Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Natomiast w niniejszej sprawie strona postępowania nie wniosła o uzupełnienie decyzji co do elementów wskazanych w tym przepisie. Analiza wniosku o uzupełnienie decyzji wskazuje, że we wniosku tym postawiono jedynie pytania o udzielenie informacji w zakresie zastosowania wskazanych przepisów, a nie wyartykułowano w nim żadnego żądania. Organ II instancji stwierdził więc, że organ I instancji nie był uprawniony do wydania postanowienia o odmowie bądź uzupełnieniu swojej decyzji.
W sprzeciwie od powyższej decyzji Kolegium A. S. i G. S. wskazali, że organ II instancji uchylił - zgodnie z odwołaniem - decyzję Wójta Gminy Choczewo, jednakże sprzeciw dotyczy niektórych zagadnień objętych uzasadnieniem tej decyzji. Zdaniem skarżących Kolegium bez uzasadnienia stwierdziło, że wbrew twierdzeniom skarżących zaskarżoną decyzją nie objęto drzew, które mogą zostać usunięte w trybie zgłoszenia, czyli drzew, które zdaniem odwołujących się zostały w trybie zgłoszenia usunięte z nieruchomości. Przedstawione stanowisko jest całkowicie niejasne. Ponadto zauważono, że Kolegium stwierdziło, iż w aktach sprawy brak jest dowodu zgłoszenia zamiaru wycinki drzew, na które powołują się skarżący. Tymczasem w aktach sprawy jest pismo G. S. z dnia 19 lutego 2023 r., które zawiera takie zgłoszenie. Co więcej, Kolegium nie odniosło się w swoim uzasadnieniu do wszystkich argumentów powołanych w odwołaniu, co oznacza, że nie wiadomo, w jakim dokładnie zakresie Wójt Gminy Choczewo ma procedować w sprawie. Wójt powinien wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, a nie tylko te, do których odniosło się Kolegium. W ocenie wnoszących sprzeciw powinno to zostać Wójtowi wyraźnie wskazane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej jako p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2024 poz. 572 ze zm.) - dalej jako k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Przy czym, zgodnie z treścią art. 64e p.p.s.a. - rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest wyrazem zakwestionowania przez stronę uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma więc wyłącznie charakter formalny i polega na sprawdzeniu, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji poprawnie została wywiedziona z jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. A zatem sąd w takim przypadku jedynie ustala, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a., a więc uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest więc władny odnosić się do jakichkolwiek innych kwestii, które nie wiążą się bezpośrednio z problematyką stosowanej przez organ odwoławczy normy z art. 138 § 2 k.p.a. Innymi słowy sąd rozpoznając sprzeciw powinien ocenić tylko te kwestie, które warunkują prawidłowość wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 9 września 2020 r. sygn. I GSK 1170/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto zgodnie z art. 138 § 2a k.p.a., jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów.
Sąd administracyjny w ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ocenia, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który z uwagi na obowiązek zachowania dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem I instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne.
Organ odwoławczy co do zasady, a wynika to z treści art. 138 § 1 k.p.a., jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Odstępstwem od tej zasady jest, wynikające z 138 § 2 k.p.a., uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej podejmowanej na podstawie wskazanego przepisu opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, a mianowicie: wydaniu decyzji przez organ I instancji z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksowych lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, oraz uznaniu przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wobec tego samo naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zakończenie postępowania odwoławczego wydaniem tego typu decyzji wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Chodzi więc o sytuację, w której zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć istotny wpływ na treść decyzji.
Kontrolowana decyzja kasacyjna dotyczy kary pieniężnej za usunięcie drzew. Zdaniem organu I instancji skarżący powinni byli uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew, a wobec jego braku należało ustalić wysokość opłaty i w konsekwencji kary. Z kolei zdaniem wnoszących sprzeciw dokonali oni skutecznego zgłoszenia, bowiem nie było konieczności występowania o zezwolenie, a więc kara jest niezasadna. Natomiast w ocenie organu odwoławczego organ I instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie narusza art. 138 § 2 k.p.a., bowiem Kolegium słusznie zauważyło, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (k.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (kwestię dopuszczalności ustalenia kary).
Przede wszystkim Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, iż wydanie decyzji przez Wójta przed upływem terminu, w którym skarżący mieli prawo zapoznać się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz zgłosić ewentualne żądania jest sprzeczny z podstawową zasadą postępowania administracyjnego, tj. zasadą czynnego udziału strony (art. 10 k.p.a.). Nie jest to wada, którą można by "naprawić" na etapie postępowania drugoinstancyjnego, bowiem – jak wynika z akt sprawy – skarżący przedstawili swoje stanowisko w piśmie złożonym w terminie (choć, jak się okazało, nie z winy skarżących, już po wydaniu decyzji), a z ich pisma jednoznacznie wynika, że pozostały wątpliwości, które nie zostały wyjaśnione na etapie postępowania dowodowego oraz do których organ I instancji w ogóle się nie odniósł. Już to powoduje, że gdyby Kolegium rozstrzygnęło sprawę w zakresie szerszym niż organ I instancji, to naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności.
Po drugie zaś, również należy przyznać rację Kolegium w tym, że postępowanie wyjaśniające nie zostało zakończone, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, jaki charakter miało znajdujące się w aktach sprawy pismo G. S. z dnia 19 lutego 2023 r. zatytułowane "Wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew", w którym opisał stan zadrzewienia działki. Następnie organ ustali skutek odpowiedzi organu na ww. pismo i dopiero wówczas będzie można prowadzić rozważania na temat tego, czy doszło do usunięcia drzew bez zezwolenia, a jeśli tak, to czy należy ustalić karę czy też w sprawie będą miały miejsce wyjątki, o których mowa w przepisach u.o.p.
Opisane nieprawidłowości postępowania poprowadzonego przez organ I instancji słusznie zatem czynią decyzję Wójta przedwczesną i będą skutkowały ponownym przeprowadzeniem postępowania przez ten organ w zakresie wskazanym przez Kolegium.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a.