II SA/Gd 418/24

II SA/Gd 418/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 532/25 - Postanowienie NSA z 2025-04-10
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1332
art. 48 ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A.A na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 11 marca 2024 r., nr WOP.7721.221.2023.GD w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga Pani A. A. (dalej: Skarżąca) na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB) z 11 marca 2024 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego, została wniesiona w następującym stanie sprawy:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku (dalej: PINB) postanowieniem z 1 lutego 2018 r. wstrzymał budowę magazynu produktów spożywczych o wymiarach w rzucie 7,75 m x 4,27 m, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] obręb [...] przy ul. W. [...] w G. oraz nałożył na inwestora, Panią A. A., obowiązek przedstawienia określonych dokumentów.
PWINB uchylił powyższe postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin do 31 października 2020 r. oraz utrzymał je w mocy w pozostałym zakresie.
Następnie, decyzją z 17 października 2023 r. PINB nakazał Skarżącej rozbiórkę magazynu produktów spożywczych o wymiarach w rzucie 7,75 m x 4,27 m, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] obręb [...] przy ul. W. [...] w G..
W uzasadnieniu wyjaśniono, że od strony wschodniej działki przy ul. W. [...] w G. wybudowano obiekt magazynowy o wymiarach w rzucie ok 7,75 m x 4,27 m, gdzie składowane są artykuły spożywcze. Posiada on instalację elektryczną poprowadzoną z istniejącego obok budynku oraz instalację chłodniczą, na którą składają się wentylatory zasilane z agregatów znajdujących się za opierzeniem na tyłach budynku. Obiekt magazynowy ma konstrukcję drewnianą na szkielecie składającym się ze słupów i rygli obudowanych płytami i posiada wylewkę cementową w formie posadzki, a posadowiony został na podmurówce, w której osadzono słupy. Wody opadowe odprowadzane są na własną nieruchomość za pomocą rynien i rur spustowych. Obiekt ten stanowi całość techniczno-użytkową i nie został powiązany konstrukcyjnie z istniejącym budynkiem mieszkalnym. Jak oświadczyła Skarżąca, obiekt magazynowy wybudowano bez stosownego pozwolenia jako wiatę, którą potem obudowano. W ocenie organu na inwestorze spoczywał obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę budynku magazynowego. Skarżąca nie wykonała obowiązku przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane, konieczne zatem stało się wydanie na podstawie art. 48 ust.1 i art. 48 ust. 4 tej ustawy nakazu rozbiórki magazynu.
PWINB decyzją z 11 marca 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji wyjaśniając, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane obowiązującej w dacie budowy, pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolnostojących parterowych budynków gospodarczych, w tym garaży, altan oraz przydomowych ganków i oranżerii o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 budynek taki wymagał dokonania zgłoszenia. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Przedmiotowy obiekt budowlany, który posiada konstrukcję szkieletową opartą na słupach zakotwionych w fundamentowej podmurówce betonowej, ściany obite płytami warstwowymi i wrota dwuskrzydłowe, jest budynkiem trwale związanym z gruntem, a fakt pełnienia przez niego funkcji magazynowej powoduje, że jest budynkiem magazynowym, który w świetle zarówno powyższych, jak i pozostałych przepisów ww. art. 29 i art. 30 wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, którym inwestor nie dysponowała. Organ wskazał też, że na jego zlecenie organ pierwszej instancji przeprowadził 3 stycznia 2024 r. dodatkowe oględziny w terenie z udziałem pełnomocnika Skarżącej, podczas których stwierdzono, że budynek istnieje nadal, a jego wielkość nie zmieniła się, likwidacji uległa natomiast instalacja chłodnicza. W dniu kontroli nie stwierdzono magazynowania produktów spożywczych, a budynek służy do przechowywania rowerów, mebli ogrodowych, sprzętu ogrodowego itp. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika złożonym do protokołu oględzin, budynkowi została przywrócona pierwotna funkcja budynku gospodarczego, a funkcja magazynu produktów spożywczych została zlikwidowana w listopadzie 2017 r., wraz z likwidacją działalności w branży spożywczej.
Mając na uwadze powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że zmiana funkcji z magazynu spożywczego na funkcję gospodarczą nie zmienia faktu, że budynek nadal istnieje w pierwotnych wymiarach i w pierwotnym kształcie. Inwestorka nie wypełniła obowiązku przedłożenia określonych w postanowieniu organu pierwszej instancji dokumentów, co obligowało organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.
W odniesieniu do argumentów podniesionych w odwołaniu wskazano, że wybudowana w 2015 r. wiata o konstrukcji drewnianej została następnie obudowana panelami ogrodzeniowymi, a wewnątrz płytami warstwowymi z zamontowanymi wrotami dwuskrzydłowymi i w efekcie powstał obiekt kubaturowy, którego wykonanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, a inwestor nie kwestionował ustaleń organu pierwszej instancji dokonanych podczas pierwszych oględzin i następnie w toku postępowania.
Skarżąca w skardze na decyzję PWINB wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania albo o uchylenie powyższych decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że od ponad 6 lat na działce nr [...] przy ul. W. [...] istnieje obiekt o funkcji gospodarczej, tymczasem organ odwoławczy traktuje obiekt jako magazyn produktów spożywczych. Demontaż urządzeń chłodniczych zmienił funkcję obiektu i spowodował przywrócenie do stanu poprzedniego, tzn. budynku gospodarczego powstałego na bazie wiaty gospodarczo-rekreacyjnej, która została obudowana płytami warstwowymi. Zdaniem Skarżącej rozbiórce może podlegać jedynie obudowa wiaty wykonana w 2017 r., a nie całość obiektu. Sama wiata jako obiekt skończony, pierwotnie wykonany w 2015 r. została wybudowana zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, które nie wymagają dla takiego obiektu uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Skarżąca wyjaśniła też, że przedmiotowy obiekt nie narusza obowiązujących warunków technicznych, gdyż sąsiednia działka budowlana nr [...] została podzielona na 2 działki: podłużny pas gruntu o szer. od 0,75 m do 1,35 m stanowiący działkę [...], przylegający do działki inwestora, wykupiony przez niego w maju 2017 r. oraz działkę budowlaną nr [...], której granica przebiega w odległości ok. 3,30 m do 3,35 m od przedmiotowego obiektu.
W odpowiedzi na skargę PWIB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Powodem wydania zaskarżonej do Sądu decyzji nakazującej rozbiórkę było niewykonanie nałożonego na Skarżącą postanowieniem PWINB z 23 kwietnia 2020 r., utrzymującym w mocy postanowienie PINB z 1 lutego 2018 r., obowiązku przedstawienia: decyzji o warunkach zabudowy, projektu architektoniczno-budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stan taki obligował organ nadzoru do wydania decyzji rozbiórkowej. Obowiązek wydania takiej decyzji wynika wprost z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm. – dalej jako "p.b".).
W takiej sytuacji, w pierwszej kolejności należało poddać kontroli prawidłowość wydania postanowienia PWINB z 23 kwietnia 2020 r., utrzymującego w mocy (z wyjątkiem terminu wykonania obowiązków) postanowienie PINB z 1 lutego 2018 r., wstrzymujące budowę magazynu produktów spożywczych o wymiarach w rzucie 7,75 m x 4,27 m, zlokalizowanego na terenie działki nr [...] obręb [...] przy ul. W. [...] w G. oraz nakładające na Skarżącą obowiązek przedstawienia określonych dokumentów. Sąd bowiem stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej jako "p.p.s.a.").
Niekwestionowane w sprawie było, że w 2017 r. na działce Skarżącej powstał budynek magazynowy produktów spożywczych o wymiarach w rzucie 7,75 m x 4,27 m, służący prowadzonej w sąsiednim budynku mieszkalnym działalności gospodarczej. W zażaleniu na postanowienie PINB z 1 lutego 2018 r. Skarżąca negowała jedynie, konieczność dokonania ewentualnej rozbiórki spornego magazynu, gdyż jak twierdziła powstał on z obudowania istniejącej uprzednio legalnie w tym miejscu od 2015 r. wiaty, służącej do celów gospodarczych, zatem skutki przyszłej rozbiórki nie powinny oddziaływać na tę wiatę. Powodem zaś niewykonania obowiązku przedłożenia żądanych przez organ dokumentów, umożliwiającej legalizację magazynu – była wysokość opłaty legalizacyjnej.
Zasadą Prawa budowlanego jest prowadzenie robót budowlanych na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 p.b.). Wyjątki od tego obowiązku ustawodawca określił w art. 29 – 31 p.b. Przepisy te odnoszą się do sytuacji, w których pozwolenie na budowę nie jest wymagane w ogóle, bądź w jego miejsce niezbędne jest dokonanie zgłoszenia zamiaru wykonania określonych robót budowlanych/budowy.
Bezsporne w sprawie było, że powstały w 2017 r. budynek magazynowy wymagał uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż nie był zwolniony przez ustawodawcę z konieczności jego uzyskania. Pozwoleniem takim Skarżąca nie dysponowała, co także nie było przez Nią kwestionowane. W takiej sytuacji PINB zobowiązany był, na podstawie art. 48 ust. 2 p.b., wydać postanowienie wstrzymujące budowę spornego budynku. Wykonanie robót budowlanych nie stoi bowiem na przeszkodzie wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 2 p.b. Celem wydania tego postanowienia nie jest bowiem jedynie zablokowanie możliwości dalszej realizacji inwestycji. Wydanie ww. postanowienia skutkuje bowiem także rozpoczęciem biegu terminu do wydania przez organy administracji kolejnych rozstrzygnięć w sprawie, o których mowa w art. 48 ust. 1 i 2 p.b. (por. Wyrok NSA z 9 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2363/21).
W świetle powyższego, postanowienie PWINB z 23 kwietnia 2020 r. uznać należy za wydane zgodnie z prawem. Skoro tak, to wobec nieskorzystania przez Skarżącą z możliwości legalizacji spornego budynku, organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do nakazania jego rozbiórki. Niezasadnym jest przy tym formułowany przez Skarżącą zarzut bezprzedmiotowości postępowania w sprawie rozbiórki, wywodzony z faktu, że sporny budynek nie jest już użytkowany jako magazyn produktów spożywczych. Skarżąca podnosi, czego organy nie kwestionowały, że obecnie budynek ten jest wykorzystywany jako budynek gospodarczy. Jak wynika z protokołu oględzin z 9 stycznia 2024 r. (znajdującego się w aktach sprawy organu pierwszej instancji), z budynku zdemontowano agregaty chłodnicze służące utrzymywaniu temperatury właściwej dla produktów spożywczych, poza tym jest to obiekt tożsamy z obiektem istniejącym w październiku 2017 r. Różnica polega na sposobie jego użytkowania. Nie służy już bowiem przechowywaniu produktów spożywczych, składowane są tam natomiast rowery, meble ogrodowe, sprzęt do ćwiczeń, narzędzia ogrodnicze itp.
Zdaniem Sądu okoliczność ta nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia. Zmiana sposobu użytkowania budynku wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej, nie jest sposobem jego legalizacji. Samowola budowlana, w sytuacji gdy nie zostanie zalegalizowana, powinna zostać zlikwidowana. Temu służy nakaz rozbiórki. Sposób legalizacji samowoli budowlanej został zaś szczegółowo opisany w p.b. (art. 48 i nast. p.b.). Skarżąca nie skorzystała z prawnej możliwości wszczęcia procedury legalizacyjnej, co musiało skutkować nakazem rozebrania spornego budynku. Celem nakazu rozbiórki jest bowiem doprowadzenie do stanu zgodnego z normami prawa budowlanego i zagospodarowania przestrzennego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza natomiast, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe (co nie kłóci się z formułą przepisu stanowiącego o "bezprzedmiotowości") oraz przedmiotowe. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych, chodzić będzie o śmierć osoby fizycznej lub o utratę przez nią zdolności do nabycia uprawnień o charakterze osobistym, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, zmianę tytułu własności rzeczy, jej zniszczenie, o zniesienie danej kategorii uprawnień lub obowiązków, uchylenie podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach, czy też niedopuszczalność wzruszenia decyzji w trybach nadzwyczajnych wynikającą z przepisów odrębnych (np. na żądanie strony w sprawach ochrony konkurencji i konsumentów) albo z oceny prawnej orzeczenia sądu administracyjnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 105. Wyd. 19, Warszawa 2024).
Jeśli w dacie wydawania decyzji rozbiórkowej istnieje budynek, którego dotyczy postanowienie o wstrzymaniu budowy, natomiast zmienił się jedynie sposób jego wykorzystania, nie sposób uznać, aby postępowanie w przedmiocie rozbiórki było bezprzedmiotowe w rozumieniu wyżej opisanym. Ten zarzutu skargi nie jest uzasadniony.
Bez znaczenia w sprawie pozostaje także podnoszona przez Skarżącą okoliczność, że do 2017 r. w miejscu spornego budynku, istniała legalnie wybudowana wiata służąca celom gospodarczym. Przedmiotem postępowania w sprawie był bowiem budynek magazynowy wybudowany bez wymaganego prawem pozwolenia, a nie wiata, na którą wskazuje Skarżąca. Wiata ta, co nie jest przedmiotem sporu, nie istnieje. Z tego powodu rozważania dotyczące jej statusu prawnego są bezprzedmiotowe. Skarżąca wybudowała przy wykorzystaniu elementów konstrukcyjnych wiaty budynek magazynowy, dokonując tym samym jej likwidacji (por. art. 3 pkt 6 p.b.). Zakres wykonanych robót nie ma przy tym znaczenia, ponieważ w ich wyniku powstał budynek wymagający pozwolenia na budowę, w miejsce wiaty, która jak twierdzi Skarżąca takiego pozwolenia nie wymagała. Z tego również powodu żądanie Skarżącej dokonania ewentualnej rozbiórki jedynie w zakresie "przywracającym" uprzednio istniejącą wiatę jest nieuzasadnione. Celem postępowania rozbiórkowego jest jedynie likwidacja budynku powstałego w warunkach samowoli budowlanej, a nie określanie zabudowy, która w miejscu takiego budynku może istnieć. Skoro, jak już uprzednio wyjaśniono, skutkiem likwidacji samowoli budowlanej jest doprowadzenie do stanu zgodnego z normami prawa budowlanego i zagospodarowania przestrzennego, to realizacja nakazu rozbiórki nie prowadzi w żadnej mierze do zakazu powstania w przyszłości, tym samym miejscu legalnej budowli, np. wiaty. Kwestia ta jednak leży poza granicami postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazu rozbiórki, a w konsekwencji poza granicami sprawy rozpoznawanej przez Sąd w niniejszym postępowaniu.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.