II SA/Gd 372/24

II SA/Gd 372/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący/
Katarzyna Krzysztofowicz /sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II OZ 413/24 - Postanowienie NSA z 2024-08-07
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 281
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Specjalista Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 672/20 wydanego w sprawie z jego skargi na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2020 r., nr WOP.7721.67.2020.PG w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
D. S. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 672/20.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wyrokiem z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 672/20, WSA w Gdańsku oddalił skargę D. S. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: WINB) z dnia 30 czerwca 2020 r., nr WOP.7721.67.2020.PG, dotyczącą nakazania skarżącemu rozbiórki obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej wraz ze związanym urządzeniem sanitariatem (w.c.), wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [...], położonej w K., gmina K.
Wyrokiem z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 1498/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. S. od ww. wyroku Sądu I instancji.
W skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem sygn. akt II SA/Gd 672/20 skarżący wniósł o uchylenie tego wyroku oraz zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Jako podstawę skargi wskazał przepisy art. 270 w zw. z art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej w skrócie jako "p.p.s.a.".
W uzasadnieniu skargi powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. BSA I-4110-1/2020, w której stwierdzono, że ukształtowana przez ustawę z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa procedura wyboru sędziów do tego organu spowodowała, że władza sądownicza utraciła wszelki wpływ na jego skład, a w ten sposób pośrednio - również w związku z nowelizacjami innych ustaw ustrojowych - także kandydatów przedstawionych Prezydentowi w celu powołania na stanowisko sędziego sądu powszechnego, wojskowego sędziego Sądu Najwyższego oraz sędziów sądów administracyjnych. Krajowa Rada Sądownictwa została zdominowana przez osoby pochodzące z wyboru politycznego większości sejmowej. Po dokonaniu wyboru 15 sędziów będących członkami Krajowej Rady Sądownictwa przez Sejm, aż dwadzieścia jeden - spośród dwudziestu pięciu osób wchodzących w skład Rady pochodzi ze wskazania politycznego obu Izb Parlamentu. W wyniku przeprowadzenia wyborów sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa, sędziowie zasiadający w tym organie przestali być grupą reprezentującą sędziów Sądu Najwyższego, sędziów sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych, jak o tym stanowi art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP. Zasiadający w nim, w wyniku politycznego wyboru, sędziowie nie uzyskali w taki sposób mandatu do reprezentowania środowiska sędziowskiego, które to zadanie powierzone powinno być osobom cieszącym się autorytetem i niezależnością od politycznych wpływów. Spowodowało to zasadnicze osłabienie roli Krajowej Rady Sądownictwa jako patrona niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
Jak wskazał dalej skarżący, przez wadliwie powołanych, na mocy nowelizacji ustawy o KRS z dnia 8 grudnia 2017 roku, członków Krajowej Rady Sądownictwa, mających głównie legitymację polityczną, na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku powołana została Diana Trzcińska. Wręczenie nominacji sędziowskiej nastąpiło dnia 10 czerwca 2019 roku. Jednocześnie sędzia Diana Trzcińska, jako przewodnicząca składu sędziowskiego oraz Sędzia sprawozdawca w skarżonym obecnie postępowaniu sądowym, brała swój udział, co powoduje nieważność tego postępowania na podstawie art. 271 pkt 1 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, który może być stosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania Sąd dokonuje jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej w skrócie jako "p.p.s.a."). Stanowią je: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie jednej z podstaw wznowienia wymienionych w art. 271 – 273 p.p.s.a., uzasadnienie podstawy wznowienia, a także okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wzniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań, sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
Także na rozprawie, zgodnie z art. 281 zd. 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie.
Badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Uznać zatem należy, że na wstępnym etapie sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271 - 273 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej przesłance wznowienia, podlega odrzuceniu (zob. postanowienie SN z 14 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 417/98, OSNAPiUS z 2000 r., nr 6, poz. 254; uchwała SN z 21 lutego 1969 r., sygn. akt III PZP 63/68, OSNC 1969 r., nr 12, poz. 28; wyrok NSA z 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04, niepubl., postanowienia NSA z 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1206/12 oraz z 25 listopada 2020 r., sygn. I GSK 431/20 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 271 pkt 1 p.p.s.a., wznowienia postępowania można żądać z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 p.p.s.a.), a ponadto - zgodnie z art. 279 p.p.s.a. - zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Przy czym podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia.
Powyższe elementy kształtują obligatoryjną treść skargi o wznowienie postępowania, pozwalającą na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Brak któregokolwiek z wyżej wskazanych obligatoryjnych elementów skargi o wznowienie postępowania powoduje, że skarga ta nie może być rozpoznana merytorycznie przez sąd, a zatem podlega odrzuceniu.
W szczególności skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu, gdy nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia.
Analiza treści złożonej w tej sprawie skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 24 lutego 2021 r., II SA/Gd 672/20 prowadzi do wniosku, że skarżący powołał się na okoliczności w jego ocenie mieszczące się w podstawie wznowienia z art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Jak przyjmuje się w doktrynie, osobą nieuprawnioną do orzekania jest osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie posiada kwalifikacji sędziowskich i nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami Prawa o ustroju sądów administracyjnych, lub ten, kto wprawdzie posiada kwalifikacje sędziowskie, jednak nie został powołany na stanowisko sędziego. Osobą nieuprawnioną będzie także sędzia sądu powszechnego, który nie został delegowany do orzekania w sądzie administracyjnym (tak Andrzej Kabat w komentarzu do art. 271 zawartym w: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka - Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, opublikowano: WKP 2024).
Tymczasem skarżący, w ramach podstawy, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a., wskazał jako przyczynę wznowienia udział w składzie orzekającym sędziego (Sędzia WSA Diana Trzcińska) powołanego "przez wadliwie powołanych, na mocy nowelizacji ustawy o KRS z dnia 8 grudnia 2017 roku, członków Krajowej Rady Sądownictwa, mających głównie legitymację polityczną". Powołał się przy tym na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. BSA I-4110-1/2020 (OSNKW 2020/2/7).
Zgodnie z treścią ww. uchwały Sądu Najwyższego, pełnego składu SN - Izba Cywilna, Karna oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 23 stycznia 2020 r.:
" Teza 1. Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3).
Teza 2. Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności."
Zgodnie z art. 39 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poza. 1267), w sprawach nieuregulowanych w ustawie, do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz do sędziów tego Sądu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące Sądu Najwyższego, a w zakresie w nich nieuregulowanym - przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych. Z art. 29 § 1 tej ustawy wynika zaś, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie do wojewódzkich sądów administracyjnych oraz sędziów tych sądów stosuje się odpowiednio przepisy o ustroju sądów powszechnych, z tym że do wynagrodzeń sędziów stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wynagrodzeń sędziów sądu apelacyjnego.
Z powyższego wynika, że skarżący oparł swoją skargę na założeniu, że wskazany przez niego sędzia WSA, który brał udział w wydawaniu wyroku z dnia 24 lutego 2021 r., nie mógł uczestniczyć w jego wydaniu, ponieważ ma do niego zastosowanie teza druga ww. wyroku SN, zgodnie z którą nienależyta obsada sądu wynika z tego, że w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Tymczasem w ramach podstaw wznowienia postępowania przewidzianych przepisem art. 271 pkt 1 p.p.s.a. nie mieści się badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Tryb badania spełnienia tych przesłanek został bowiem przewidziany w art. 5a ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (w skrócie "p.u.s.a."). Z tego trybu skarżący mógł skorzystać, jednak stosowny wniosek nie został przez niego złożony.
Zgodnie z art. 5a § 1 p.u.s.a., dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Z § 2 tego artykułu wynika, że wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w § 1, może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Zgodnie zaś z art. 5a § 3 p.u.s.a., uprawnionym do złożenia wniosku jest skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach, o których mowa w § 2, a w postępowaniu dyscyplinarnym - obwiniony.
Powołane przepisy art. 5a zostały dodane do Prawa o ustroju sądów administracyjnych ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1259) /vide art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U.2022.1259) zmieniającej p.u.s.a. z dniem 15 lipca 2022 r./.
W tym miejscu przypomnieć należy, że wyrok tutejszego Sądu z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 672/20, którego dotyczy skarga o wznowienie, został zaskarżony przez skarżącego skargą kasacyjną. W wyniku jej rozpoznania, Naczelny Sąd Administracyjny - wyrokiem z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 1498/21, oddalił skargę kasacyjną D. S. od ww. wyroku Sądu I instancji.
Z przepisów wprowadzających art. 5a p.u.s.a. (art. 7 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U.2022.1259) zmieniającej p.u.s.a.) wynika zaś, że:
1/ w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. dniem 15 lipca 2022 r. – przyp. Sądu), w których nie został wyznaczony skład sądu, stosuje się odpowiednio art. 5a ustawy zmienianej w art. 5, czyli p.u.s.a. (art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej);
2/ w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w których został wyznaczony skład sądu, do wniosku i jego rozpoznania stosuje się odpowiednio art. 5a ustawy zmienianej w art. 5, z tym że wniosek może być złożony w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej);
3/ jeżeli termin, o którym mowa w ust. 2, upływa po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji lub drugiej instancji albo wojewódzki sąd administracyjny, a od wyroku wniesiono środek zaskarżenia, rozpoznanie tego środka wstrzymuje się do czasu rozpoznania wniosku; do wniosku i jego rozpoznania stosuje się odpowiednio przepisy art. 5a ustawy zmienianej w art. 5; uznając wniosek za zasadny, sąd stwierdza, że zachodziła podstawa do wyłączenia sędziego, który brał udział w wydaniu zaskarżonego wyroku; postanowienie uwzględniające wniosek stanowi przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 7 ust. 3 ustawy zmieniającej).
W sprawie zakończonej wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 672/20, skarżący mógł zatem – stosownie do treści art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej – złożyć wniosek oparty na treści art. 5a p.u.s.a. w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, jednak tego nie uczynił.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga D. S. o wznowienie postępowania sądowego nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia i z tej przyczyny – działając na podstawie art. 281 p.p.s.a., ją odrzucił.