II SA/Gd 369/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania E. B.-B. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania córek M. M. i K. M. Organ pierwszej instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznały, że skarżąca, mimo iż biologiczny ojciec jej córek nie żyje, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, ponieważ pozostaje w związku małżeńskim z P. B., z którym ma wspólnego syna A. B. Organy oparły się na literalnej wykładni art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą osoba wychowująca wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem nie jest uznawana za osobę samotnie wychowującą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję, uznając tę wykładnię za nieprawidłową. Sąd podkreślił, że kluczowe jest sprawowanie władzy rodzicielskiej i brak wsparcia ze strony drugiego rodzica biologicznego. Zawarcie nowego związku małżeńskiego przez rodzica nie pozbawia go statusu osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku, nawet jeśli wychowuje je wspólnie z nowym partnerem. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując, że definicja rodziny w ustawie o świadczeniach rodzinnych ma inny cel niż definicja osoby samotnie wychowującej, i nie ma sprzeczności w uznaniu skarżącej za osobę samotnie wychowującą dzieci z poprzedniego związku, jednocześnie wliczając jej obecnego męża do składu rodziny dla celów ustalenia dochodu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, zwłaszcza w kontekście osób pozostających w nowych związkach małżeńskich lub nieformalnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy biologiczny ojciec dzieci nie żyje, a matka zawarła nowy związek małżeński. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych konfiguracjach rodzinnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba pozostająca w związku małżeńskim, której biologiczny ojciec dziecka nie żyje, może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba pozostająca w związku małżeńskim, której biologiczny ojciec dziecka nie żyje, może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, jeśli sprawuje nad nim wyłączną władzę rodzicielską i nie ma wsparcia ze strony drugiego rodzica biologicznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe dla statusu osoby samotnie wychowującej dziecko jest sprawowanie wyłącznej władzy rodzicielskiej i brak wsparcia ze strony drugiego rodzica biologicznego. Zawarcie nowego związku małżeńskiego przez rodzica nie pozbawia go tego statusu wobec dzieci z poprzedniego związku, ponieważ nowy małżonek nie nabywa władzy rodzicielskiej nad tymi dziećmi, chyba że dojdzie do przysposobienia.
Jaka jest wykładnia art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście osób pozostających w związku małżeńskim i wychowujących dzieci z poprzedniego związku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Literalna wykładnia przepisu, która wyklucza status osoby samotnie wychowującej dziecko w przypadku wychowywania go wspólnie z jego rodzicem, powinna być korygowana wykładnią systemową i aksjologiczną. Zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica nie pozbawia go statusu samotnie wychowującego dziecko z poprzedniego związku, jeśli drugi rodzic biologiczny nie żyje lub nie sprawuje władzy rodzicielskiej.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i NSA, wskazując, że celem przepisu jest zapewnienie wsparcia rodzicom faktycznie samotnie wychowującym dzieci. Nowy związek małżeński nie zmienia faktu sprawowania wyłącznej władzy rodzicielskiej nad dzieckiem z poprzedniego związku.
Czy definicja rodziny zawarta w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych wpływa na możliwość uznania rodzica za osobę samotnie wychowującą dziecko?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, cel definicji rodziny (ustalenie dochodu) jest inny niż cel definicji osoby samotnie wychowującej dziecko. Możliwe jest uznanie rodzica za osobę samotnie wychowującą dziecko z poprzedniego związku, jednocześnie wliczając jego obecnego małżonka do składu rodziny dla celów ustalenia dochodu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że różne definicje ustawowe służą różnym celom. Wliczanie obecnego małżonka do rodziny dla celów dochodowych jest racjonalne, nie stoi jednak w sprzeczności z uznaniem rodzica za osobę samotnie wychowującą dziecko z poprzedniego związku, jeśli spełnione są przesłanki z art. 3 pkt 17a.
Przepisy (15)
Główne
u.ś.r. art. 11a § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ drugi z rodziców dziecka nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany, lub powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone.
u.ś.r. art. 3 § pkt 17a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Osoba samotnie wychowująca dziecko to panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Sąd interpretuje ten przepis szerzej, uznając, że zawarcie nowego związku małżeńskiego przez rodzica nie pozbawia go tego statusu wobec dzieci z poprzedniego związku, jeśli drugi rodzic biologiczny nie żyje.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § pkt 16
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja rodziny, która obejmuje małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci. Sąd wskazał, że definicja ta służy ustaleniu dochodu rodziny i nie stoi w sprzeczności z uznaniem rodzica za osobę samotnie wychowującą dziecko z poprzedniego związku.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.r.o. art. 23
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 24
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 27
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 144 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 93 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 94 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 95 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zawarcie nowego związku małżeńskiego przez rodzica nie pozbawia go statusu osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku, jeśli drugi rodzic biologiczny nie żyje lub nie sprawuje władzy rodzicielskiej. • Kluczowe dla statusu osoby samotnie wychowującej dziecko jest sprawowanie wyłącznej władzy rodzicielskiej i brak wsparcia ze strony drugiego rodzica biologicznego. • Definicja rodziny służy ustaleniu dochodu i nie stoi w sprzeczności z uznaniem rodzica za osobę samotnie wychowującą dziecko z poprzedniego związku.
Odrzucone argumenty
Osoba pozostająca w związku małżeńskim nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko, nawet jeśli drugi rodzic biologiczny nie żyje, ponieważ wychowuje dziecko wspólnie z nowym małżonkiem. • Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko jest ścisła i wyklucza osoby pozostające w związku małżeńskim, które wychowują wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
Godne uwagi sformułowania
Istota zaistniałego pomiędzy Skarżącą a orzekającymi w sprawie organami sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które stanowi wykładnia pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko". • W ocenie Sądu zaprezentowana przez orzekające w sprawie organy wykładnia omawianego przepisu nie może zostać uznana za prawidłową. • Zdaniem Sądu prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 17a u.ś.r., uwzględniająca argumenty płynące z orzecznictwa TK, (...) prowadzi do uznania, że zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku (...) nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. • Istota samotnego wychowania polega na samotności rodzica w wychowaniu dziecka. • Nie można bowiem postawić znaku równości pomiędzy sytuacją osoby stanu wolnego wychowującą dziecko z wcześniejszego związku i nie wychowującą jednocześnie innego dziecka wspólnie z jego rodzicem (...) i osobą, która oprócz dziecka z wcześniejszego związku posiada również co najmniej jedno dziecko z rodzicem, z którym je aktualnie wychowuje. Taka osoba nie jest przecież samotna.
Skład orzekający
Dariusz Kurkiewicz
przewodniczący
Katarzyna Krzysztofowicz
członek
Wojciech Wycichowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, zwłaszcza w kontekście osób pozostających w nowych związkach małżeńskich lub nieformalnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy biologiczny ojciec dzieci nie żyje, a matka zawarła nowy związek małżeński. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w innych konfiguracjach rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i porusza kwestię interpretacji przepisów w złożonych sytuacjach rodzinnych, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Czy zawarcie nowego małżeństwa odbiera prawo do dodatku dla samotnej matki? Sąd rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.