II SA/Gd 236/26

II SA/Gd 236/26 - Postanowienie WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2026-07-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jakub Chojnacki
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58 par.1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Wycichowski (sprawozdawca) Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2026 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na czynność Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 1 marca 2016 r. nr 4206/16/VII/U w przedmiocie wpisania nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu M. S. ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
M. S. (dalej: "Skarżący"), na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia
8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r., poz. 1153 ze zm.) - dalej: "u.s.g.", wniósł skargę na zarządzenie nr 4206/16/VII/U Prezydenta Miasta Gdyni (dalej: "Prezydent", "Organ") z dnia 1 marca 2016 r. w sprawie gminnej ewidencji zabytków (dalej: "Zarządzenie") zaskarżając je w części dotyczącej wpisu do gminnej ewidencji zabytków (dalej: "GEZ") nieruchomości położonej w G. przy ul. [...].
Zaskarżonemu Zarządzeniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1292 ze zm.) - dalej: "u.o.z.o.z.", poprzez zastosowanie
i ograniczenie przez Organ Skarżącemu prawa własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w GEZ, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, co zostało uznane przez Trybunał Konstytucyjny (dalej: "TK") w wyroku z 11 maja 2023 r. sygn. akt P 12/18 za niezgodne z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
W oparciu o tak sformułowany zarzut wniesiono o orzeczenie, że zaskarżone Zarządzenie w zakresie wpisu do GEZ nieruchomości położonej przy ul. [...] w G. jest niezgodne z prawem oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych niezbędnych do celowego dochodzenia praw Skarżącego.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżący jest obecnie jedynym właścicielem nieruchomości przy ul. [...] w G., natomiast w momencie wydawania Zarządzenia widniał on jako właściciel udziału 15/16 w prawie własności tej nieruchomości.
Wyjaśniono, że w GEZ ujęta jest cała nieruchomość, tj. nr [...] i [...], przy czym Skarżący nie jest właścicielem nieruchomości oznaczonej numerem [...].
Wskazano następnie, że pismem z 25 listopada 2025 r. Skarżący wezwał Organ do usunięcia naruszenia prawa dokonanego Zarządzeniem. Pismem z 9 grudnia 2025 r., doręczonym Skarżącemu 5 stycznia 2026 r., Prezydent nie uwzględnił wezwania, podnosząc, że kwestionowane Zarządzenie jest zgodne z prawem.
Skarżący podniósł, że w związku z tym, iż ujęcie nieruchomości w GEZ nastąpiło przed 1 czerwca 2017 r., kiedy weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r.
o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) - dalej: "ustawa nowelizacyjna", istnieje obowiązek skierowania wezwania do usunięcia naruszenia prawa przed złożeniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą łub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy
w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Skarżący wskazał, że wystąpił do Organu z wezwaniem usunięcia naruszenia prawa, lecz nie odniosło ono skutku. W tej sytuacji Skarżący wyczerpał warunek ustawowy odnoszący się do dopuszczalności skargi.
W dalszej kolejności wskazano, że procedura umieszczania nieruchomości w GEZ jest sprzeczna z Konstytucją RP. Jak wskazał bowiem TK w wyroku z 11 maja 2023 r. sygn. akt P 12/18 aktualnie obowiązujące w tym zakresie przepisy w sposób nieproporcjonalny ingerują w prawo własności, nie dając właścicielowi choćby możliwości zajęcia stanowiska w przedmiocie ujęcia jego nieruchomości w GEZ. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. w zakresie wskazanym przez TK prowadzi do sytuacji, w której właściciel nieruchomości, dowiadując się, że nieruchomość ma zostać wpisana do GEZ, nie ma możliwości w postępowaniu administracyjnym zająć stanowiska oraz zakwestionować działań podejmowanych przez organ administracji gminnej w porozumieniu z konserwatorem.
Podniesiono, że postępowanie w takim zakresie musi być oparte na możliwie jak najpełniejszych i najbardziej precyzyjnych regulacjach. Kryteria powinny być przejrzyste, ponieważ od nich zależy możliwa ingerencja w konstytucyjne wolności i prawa. Niebezpieczeństwo arbitralności organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego może prowadzić do bezpodstawnego działania, zwłaszcza, że definicja ustawowa "zabytku" tworzy szerokie pole administracyjnego uznania. Stąd też, art. 22
ust. 5 pkt 3 u.o.z.o.z. w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w GEZ, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Skarżący wskazał, że w procedurze ujęcia w GEZ nieruchomości położonej przy
ul. [...] w G. jej właściciel został pozbawiony możliwości udziału
w sprawie i realizowania swoich uprawnień, o których mowa w wyroku TK. Brak udziału właściciela nieruchomości w procedurze ujęcia nieruchomości w GEZ zaskarżonym Zarządzeniem powoduje, że ujęcie to nastąpiło z naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej odrzucenie w całości, a w przypadku rozpoznania skargi o jej oddalenie w całości.
Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi Organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazując, że złożoną w niniejszej sprawie skargę należy zakwalifikować jako skargę na czynność Prezydenta, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: "P.p.s.a.", wyrażoną w formie zarządzenia.
Organ podniósł, że z uwagi na to, iż zaskarżone Zarządzenie zostało wydane w dniu 1 marca 2016 r. to w pierwszej kolejności należy zbadać, czy zostały spełnione warunki dopuszczalności skargi, o których była mowa w art. 53 § 2 P.p.s.a. w brzmieniu sprzed jego nowelizacji dokonanej ustawą nowelizacyjną. W myśl regulacji zawartej w art. 17
ust. 2 tej ustawy przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej (tj. P.p.s.a.), w brzmieniu nadanym tą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie tej ustawy.
Prezydent podał, że zgodnie z ww. przepisem w brzmieniu sprzed nowelizacji skargę na akt należy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Stosownie bowiem do treści art. 52 § 3 P.p.s.a. sprzed nowelizacji, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia,
w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Mając powyższe na uwadze podniesiono, że warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na czynność dokonaną w niniejszej sprawie było uprzednie wezwanie Organu do usunięcia naruszenia prawa, które powinno nastąpić w terminie 14 dni od dnia, w którym Skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.
Zdaniem Prezydenta Skarżący o czynności, którą zaskarża dowiedział się najpóźniej w 2024 r, a już w 2015 r. miał wiedzę o ujęciu nieruchomości w GEZ. Natomiast wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wystosował dopiero pismem z 25 listopada
2025 r. Nie został więc spełniony warunek formalny wniesienia skargi, bowiem Skarżący nie zachował terminu do wniesienia do Organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem Prezydenta nie można również uznać, że Skarżący uchybił temu terminowi bez swojej winy, gdyż od 2015 r. miał on świadomość ujęcia nieruchomości w GEZ i nigdy nie wnosił z tego tytułu zastrzeżeń. Tym samym, skarga powinna być odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a.
Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi wskazano m.in., że ujęcie nieruchomości w GEZ miało miejsce w innym stanie prawnym - włączenie budynku do GEZ nastąpiło
w związku z wejście w życie ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 75, poz. 474). W związku ze zmianą u.o.z.o.z. Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z 30 maja 2011 r. przekazał Prezydentowi zarządzenie z 6 grudnia
2010 r. zawierające wykaz budynków podlegających włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków (dalej: "WEZ"), w tym m.in. budynku przy ul. [...] w G., poinformował jednocześnie o konieczności utworzenia GEZ. Zwrócono uwagę, że na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.o.z. w GEZ są ujęte zabytki nieruchome znajdujące się w WEZ. W związku z tym budynek przy ul. [...] w G. został włączony przez Prezydenta do GEZ w aneksie do Programu Opieki nad Zabytkami Miasta Gdyni na lata 2011-2014 r. przyjętym uchwałą Rady Miasta Gdyni z dnia 23 listopada 2011 r.,
a następnie GEZ została przyjęta zaskarżonym Zarządzeniem. Prezydent podniósł,
że dokonując włączenia zabytku do ewidencji działał zgodnie z obowiązującymi na moment włączenia przepisami, nadto dopełnił obowiązków, które stawiała przed mi u.o.z.o.z. oraz przepisy wykonawcze. Nie można więc, oceniając czynność historyczną, która miała miejsce w określonym stanie prawnym, czynić zarzutu pod adresem Organu, że dopuścił się on naruszeń skutkujących wadliwością czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie
w sprawach skarg na: inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych
w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V
w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach
z zakresu administracji publicznej (pkt 6).
Uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., Sąd uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1
pkt 1 stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa
w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające
z przepisów prawa (art. 146 P.p.s.a.).
Natomiast uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2
pkt 5 i 6, Sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.).
Z uwagi na przedmiot zaskarżenia i rozbieżności związane z określeniem działań organów administracji publicznej związanych z ujęciem nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, o której mowa w art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1292 ze zm.), Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela pogląd wyrażony w szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"), że ujęcie zabytków w GEZ stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Jak wskazano m.in. w wyroku NSA z 18 października 2023 r. sygn. akt II OSK 2326/18 (powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) ujęcie nieruchomości w GEZ nie jest aktem organu samorządowego w rozumieniu art. 3
§ 2 pkt 6 P.p.s.a., lecz czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Ujęcie nieruchomości w GEZ rozstrzyga o podporządkowaniu indywidualnej nieruchomości pod obowiązki określone w u.o.z., jednak sama treść obowiązku jest określona w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Ponadto czynność ta ma charakter publicznoprawny i będąc skierowana do indywidualnego podmiotu dotyczy jego obowiązków wynikających
z przepisów prawa (zob. również wyroki NSA: z 19 grudnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1771/22, z 21 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1573/22, z 12 września 2024 r. sygn. akt
II OSK 1621/24, z 29 kwietnia 2026 r. sygn. akt II OSK 2534/23 i z 23 czerwca 2026 r. sygn. akt II OSK 501/24).
Przesądzenie, z jakim rodzajem zaskarżonego aktu bądź zaskarżonej czynności mamy do czynienia w sprawie rzutuje m.in. na kwestię terminu do wniesienia skargi.
Konsekwencją ustalenia, że przedmiotem skargi jest czynność Organu z 1 marca 2016 r. polegająca na ujęciu (włączeniu) nieruchomości przy ul.[...] w G. do GEZ jest przyjęcie, iż terminowość wniesienia skargi w tej sprawie należało ustalić na podstawie normy prawnej zawartej w art. 53 § 2 P.p.s.a. Zgodnie zaś z tym przepisem, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Trzeba również podkreślić, że przepis art. 53 § 2 P.p.s.a. wiąże rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi z uzyskaniem wiedzy o podjęciu kwestionowanej czynności,
a nie z uzyskaniem wiedzy, że czynność ta mogła zostać podjęta z naruszeniem przepisów prawa (zob. postanowienie NSA z 6 listopada 2019 r. sygn. akt I GZ 343/19).
W wyniku przeprowadzonej w niniejszej sprawie oceny co do terminowości wniesienia w dniu 2 lutego 2026 r. skargi na czynność Prezydenta z 1 marca 2016 r. Sąd stwierdził, że Skarżący wniósł skargę na przedmiotową czynność Organu w zakresie ujęcia (włączenia) zabytku nieruchomego do GEZ z uchybieniem terminu.
Z załączonej do odpowiedzi na skargę dokumentacji wynika, że Skarżący od 2015 r. prowadził z Miejskim Konserwatorem Zabytków (dalej: "MKZ") w Gdyni korespondencję dotyczącą planowanych prac remontowych w budynku przy ul. [...] w G. Pismem z 4 lutego 2015 r. Skarżący zwrócił się z prośbą o wydanie zgody na wymianę okien piwnicznych w ww. budynku, którą to prośbę MKZ zaopiniował pozytywnie informując w piśmie z 12 lutego 2015 r., że ww. budynek został ujęty w GEZ. Pismem z 29 kwietnia 2015 r. Skarżący wystąpił do MKZ o wydanie zezwolenia na instalację centralnego ogrzewana w mieszkaniu nr 4 budynku przy ul. [...] w G. Również to zamierzenie MKZ zaopiniował pozytywnie, ponownie wskazując w piśmie z 7 maja 2015 r., że ww. budynek został ujęty w GEZ. Również prośba Skarżącego o zgodę na wymianę okien na poddaszu i w suterenie sformułowana w piśmie z 23 maja 2018 r. została pozytywnie zaopiniowana przez MKZ, który w piśmie z 19 czerwca 2018 r. ponownie zwrócił uwagę na ujęcie w GEZ budynku przy ul. [...] w G. Natomiast
w piśmie z 23 stycznia 2024 r. (stanowiącym odpowiedź na prośbę z 12 stycznia 2024 r.) MKZ wskazał m.in., że budynki przy ul. [...] w G. zostały ujęte jako jedna pozycja w GEZ, która została przyjęta zarządzeniem nr 4206/16/VII/U Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 1 marca 2016 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że o czynności polegającej na ujęciu przez Prezydenta w GEZ budynku przy ul. [...] w G. Skarżący dowiedział się najpóźniej
z pisma MKZ z 23 stycznia 2024 r. Tym samym, składając w dniu 2 lutego 2026 r. skargę na tę czynność Skarżący uczynił to z uchybieniem terminu.
Skoro Skarżący wniósł skargę w niniejszej sprawie z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 P.p.s.a., to należało rozważyć, czy nastąpiło to bez winy strony i nie stanowi przeszkody do merytorycznego rozpoznania skargi. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że ustawodawca w art. 53 § 2 P.p.s.a. wprowadził szczególną regulację dotyczącą terminów wnoszenia skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Norma ta, stanowiąc lex specialis wobec ogólnych zasad dotyczących terminów procesowych, przyznaje wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu autonomiczną kompetencję do oceny, czy uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Co istotne, przepis ten nie uzależnia takiej oceny od uprzedniego złożenia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu. Sąd dokonuje tej oceny z urzędu, w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej, a jej wynik determinuje dalszy bieg postępowania - odrzucenie skargi albo jej merytoryczne rozpoznanie (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2025 r. sygn. akt II OSK 2968/24).
W konsekwencji, jeżeli sąd administracyjny ma z urzędu wziąć pod uwagę, czy uchybienie ustawowego terminu nastąpiło bez winy skarżącego, to zasadniczo należy ocenić kwestię winy bądź jej braku tak jak przy klasycznym wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Jak bowiem trafnie podkreślił NSA w wyroku z 27 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1573/22, wniesienie skargi na taką czynność
z uchybieniem terminu nie powoduje bezwzględnego obowiązku jej odrzucenia. Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać przyczyny opóźnienia, a ocena braku winy musi uwzględniać całokształt okoliczności faktycznych danej sprawy. Brak winy w uchybieniu terminu ma miejsce wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć przy użyciu normalnego wysiłku, a więc gdy zachodziły okoliczności od niej niezależne i przez nią niezawinione.
W powyższym względzie Sąd w pełni aprobuje ugruntowane stanowisko judykatury, w myśl którego kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. postanowienie NSA z 16 maja 2024 r. sygn. akt I OZ 239/24).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd ocenił, że Skarżący nie wykazał się należytą starannością w dbałości o własne sprawy. Jak już wcześniej wskazano - o czynności ujęcia w GEZ budynku przy ul. [...] w G. Skarżący wiedział od 2015 r. Skarżący nie został tym samym "zaskoczony" w 2026 r. informacją
o ujęciu jego nieruchomości w GEZ. Zdaniem Sądu nic nie stało na przeszkodzie, aby
w terminie wskazanym w art. 53 § 2 P.p.s.a. od dowiedzenia się o tej czynności (chociażby z pisma MKZ z 23 styczna 2024 r.) wnieść skargę do sądu administracyjnego. Tymczasem Skarżący nie uczynił tego w ustawowo określonym czasie, lecz dopiero w lutym 2026 r.
Sąd jeszcze raz podkreśla, że rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi łączy się z uzyskaniem wiedzy o podjęciu kwestionowanej czynności, a nie z uzyskaniem wiedzy, że czynność ta mogła zostać podjęta z naruszeniem przepisów prawa.
Wobec treści skargi i okoliczności niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia,
że postulowane przez Organ odrzucenie skargi byłoby przejawem nadmiernego rygoryzmu prowadzącego do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i wyrażonego w tym przepisie prawa do sądu. Skorzystanie z prawa do sądu jest bowiem obwarowane określonymi wymogami formalnymi, których w tym wypadku nie można uznać za nadmierny rygoryzm (formalizm).
Podsumowując należy stwierdzić, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona przez Skarżącego z istotnym przekroczeniem terminu wskazanego w art. 53 § 2 P.p.s.a.
W treści skargi nie powołano przy tym takich okoliczności, które mogłyby zasadnie świadczyć o braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Sąd nie dopatrzył się zatem w tej sprawie okoliczności uzasadniających uznanie, że oczywiste uchybienie terminu do wniesienia skargi miało miejsce bez winy Skarżącego.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd z urzędu zwrócił Skarżącemu uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 300 zł.