II SA/Gd 132/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-05-15
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona przyrodykrzewyusuwanie drzew i krzewówsprzeciwustawa o ochronie przyrodyplan miejscowyteren rolnypostępowanie administracyjneWSA

WSA w Gdańsku uchylił decyzje dotyczące sprzeciwu w sprawie usunięcia krzewów, wskazując na brak ustawowej podstawy do rozszerzenia przepisów o usuwaniu drzew na krzewy oraz istotne braki w ustaleniu stanu faktycznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące sprzeciwu w sprawie usunięcia krzewów. Sąd uznał, że przepisy dotyczące usuwania drzew i konieczności wniesienia sprzeciwu nie mogą być stosowane do krzewów z powodu braku wyraźnej podstawy ustawowej. Ponadto, stwierdzono istotne braki w ustaleniu stanu faktycznego, w tym brak potwierdzenia własności nieruchomości i lokalizacji działek, co uniemożliwiło prawidłowe procedowanie.

Sprawa dotyczyła skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy sprzeciw Burmistrza Władysławowa w sprawie usunięcia krzewów. Skarżąca zgłosiła zamiar usunięcia krzewów w celu przywrócenia gruntów do użytkowania rolnego. Organy administracji wniósł sprzeciw, powołując się na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz na fakt, że teren objęty jest ochroną przyrodniczą. WSA w Gdańsku uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o ochronie przyrody dotyczące usuwania drzew i możliwości wniesienia sprzeciwu nie mają zastosowania do krzewów, gdyż brak jest ku temu wyraźnej podstawy ustawowej. Ponadto, sąd wskazał na istotne braki w postępowaniu dowodowym, takie jak brak ustalenia właścicieli nieruchomości, charakteru gruntów (czy są to grunty rolne) oraz dokładnej lokalizacji działek, co uniemożliwiło kontrolę legalności zaskarżonych decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te nie mają zastosowania do krzewów z powodu braku wyraźnej podstawy ustawowej.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na literalną wykładnię przepisów art. 83f ust. 8 i 14 pkt 1 lit. b ustawy o ochronie przyrody, które odnoszą się wyłącznie do usuwania drzew. Brak jest regulacji ustawowej pozwalającej na rozszerzenie tych przepisów na krzewy w drodze analogii.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

u.o.p. art. 83f § 8

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83f § 14

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Pomocnicze

u.o.p. art. 83 § 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83f § 1

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83f § 4

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

k.c. art. 49 § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 2 § 1

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 3 § 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 20 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak ustawowej podstawy do stosowania przepisów o usuwaniu drzew do usuwania krzewów. Istotne naruszenia przepisów postępowania dotyczące ustalenia stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

Organy administracji nie mogą tej kompetencji domniemywać czy wyprowadzać w drodze wykładni. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie prawa, co oznacza, że bezwzględnym warunkiem podjęcia działania wobec podmiotu prawa jest istnienie ustawowej kompetencji. Ustalenie, że organ administracji publicznej wydał w sprawie rozstrzygnięcie przy braku wyraźnej, ustawowej podstawy powinno prowadzić do jego uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Krzysztof Kaszubowski

przewodniczący sprawozdawca

Alicja Stępień

sędzia

Justyna Dudek-Sienkiewicz

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Orzeczenie jest istotne dla interpretacji przepisów ustawy o ochronie przyrody, szczególnie w zakresie rozróżnienia między drzewami a krzewami oraz stosowania przepisów proceduralnych w sprawach dotyczących usuwania zieleni."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków, gdzie organy próbują rozszerzać swoje kompetencje poza ustawowe ramy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest ścisłe przestrzeganie przepisów prawa i unikanie rozszerzania kompetencji organów administracji ponad to, co wynika z ustawy. Jest to pouczające dla prawników i urzędników.

Czy można wyciąć krzewy na tej samej zasadzie co drzewa? WSA w Gdańsku odpowiada: niekoniecznie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 132/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alicja Stępień
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 83 ust. 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia NSA Alicja Stępień Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 listopada 2023 r., SKO Gd/1005/23 w przedmiocie sprzeciwu w sprawie usunięcia krzewów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Władysławowa z dnia 29 grudnia 2022 r., RŚiGO.6131.116.2022.ASS 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej W. M. kwotę 200 (dwustu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie sprzeciwu w sprawie usunięcia krzewów.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W piśmie z dnia 6 grudnia 2022 r. W. M. zgłosiła zamiar usunięcia krzewów rosnących w C. na działkach nr ew. [...]-[...] stanowiących jej własność oraz na działce nr [..] stanowiącej własność B. C. We wniosku wskazała, że celem usunięcia krzewów jest przywrócenie gruntów zgodnie z ich przeznaczeniem, tj. do użytkowania rolnego.
Decyzją z 29 grudnia 2022 r. Burmistrz Władysławowa, działając na podstawie art. 83f ust. 8 i ust. 14 pkt 1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 916 ze zm.; dalej jako "u.o.p.") wniósł sprzeciw w sprawie usunięcia krzewów rosnących w C. na wyżej wymienionych działkach gruntu. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wskazany we wniosku teren objęty jest przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru pomiędzy: granicą obrębu R. - od strony zachodniej, przedłużeniem ul. W. w kierunku zachodnim, przedłużeniem ul. G. do granic administracyjnych gminy miasta, położonego w miejscowości C. uchwalonego Uchwałą nr VI/65/2007 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 28 marca 2007 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego CHP-5. Dla wskazanego przez wnioskodawczynię terenu zasadą ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego jest stosowanie technik rolniczych nie wpływających negatywnie na stan środowiska przyrodniczego oraz do bezwzględnego zachowania istniejącego zadrzewienia i zakrzewienia oraz oczka wodnego i podmokłości.
W ocenie wątpliwości organu budzi cel wycinki krzewów, albowiem regulacja prawna dotycząca przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego przysługuje wyłącznie osobie, która prowadzi działalność rolniczą oraz gdyby usuwała drzewa i krzewy w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Z dostępnych organowi z urzędu informacji wynika, że wnioskodawczyni niejednokrotnie składała wnioski o zmianę przeznaczenia gruntu z rolnego na budowlany do obowiązującego planu miejscowego oraz do projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Władysławowo.
W projekcie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Władysławowo teren, który jest przedmiotem wniosku o wycinkę krzewów, jest wyłączony z zabudowy i stanowić ma teren zieleni naturalnej, nieużytków, wydm i klifów. Wynika to z faktu, że teren ten w planie zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego, którego częścią jest Plan zagospodarowania przestrzennego Obszaru Metropolitalnego Gdańsk - Gdynia - Sopot 2030 (Uchwała nr 318/XXX/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z 29 grudnia 2016 r.) jest objęty strukturalnymi elementami przestrzeni województwa, gwarantującymi zachowanie różnorodności biologicznej środowiska. Są to różnorodne siedliska, płaty i łączące je korytarze ekologiczne oraz obszary prawnie chronione, współtworzące sieć ekologiczną województwa,
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 28 listopada 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja w sprawie sprzeciwu wydawanego na podstawie art. 83f ust. 14 u.o.p. jest rozstrzygnięciem wydawanym w trybie tzw. uznania administracyjnego. Przyznane organowi uznanie w tej kwestii nie jest jednak uznaniem bezgranicznym i zobowiązuje organ do poszukiwania rozwiązań korzystnych zarówno dla interesu publicznego, jak i interesu prywatnego. Zgłoszenie zamiaru właściciela nieruchomości usunięcia drzew z nieruchomości winno być wszechstronnie rozważone i to zarówno w kontekście interesu zgłaszającego, jak i interesu publicznego, przy czym przepisy ustawy o ochronie przyrody nie dają wprost podstaw do przyjęcia prymatu interesu publicznego nad interesem indywidualnym właścicieli nieruchomości zobowiązanych do utrzymania we właściwym stanie drzew, rosnących na nieruchomościach będących ich własnością. W ocenie Kolegium sprzeciw wniesiony na podstawie art. 83f ust. 14 pkt pkt 1 lit. b u.o.p. poprzedzony został zgromadzeniem niezbędnego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy, a następnie wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem zebranego materiału (art. 80 k.p.a.), a decyzja została wyczerpująco umotywowana, co nie pozwala na postawienie zarzutu dowolności rozstrzygnięcia. Bezspornie bowiem w interesie publicznym leży zachowanie w jak największym zakresie zieleni stanowiącej zadrzewienia i zakrzewienia na tym terenie celem zapewnienia realizacji istotnej funkcji przyrodniczej oraz krajobrazowej. Zdaniem Kolegium przywrócenie nieruchomości do rolniczego użytkowania w niniejszej sprawie nie może stanowić decydującego kryterium oceny zgłoszenia. Wnioskodawca nie jest obowiązany podawać przyczyn wystąpienia z wnioskiem, jedynym warunkiem dla skorzystania z trybu określonego w art. 83f ust. 4 u.o.p. jest, aby nie były to cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Oznacza to, że bez wpływu na ocenę organu pozostają kwestie związane z optymalnym wykorzystaniem działki pod zamierzoną działalność rolniczą. Ocena potrzeby zachowania istniejącej zieleni nie może być dokonywana w oderwaniu od większej całości, stąd kluczowe znaczenie ma fakt, że działki, które porastają wnioskowane do usunięcia zakrzewienia, są położone w obrębie terenów zagrożonych osuwaniem się mas ziemnych. Wartość przyrodnicza zakrzewień jest zatem bezsporna.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisach. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 83f ust. 1 pkt 3b, ust. 4, ust. 8, ust. 14 pkt 1 lit.b u.o.p. poprzez ich niewłaściwą interpretację i wadliwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkują uchyleniem decyzji organów obu instancji.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Władysławowa stanowiły przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2023 poz. 1336 ze zm.; dalej jako: "u.o.p.").
Zgodnie z art. 83 ust. 1 przywołanej ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, 2337 i 2339 oraz z 2023 r. poz. 326) jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. W kolejnych przepisach u.o.p. uregulowano: właściwość organów administracji publicznej (art. 83a), elementy wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów (art. 83b), postępowanie w sprawie wydania zezwolenia (art. 83c), treść zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów (art. 83d), odszkodowanie za usunięcie drzewa lub krzewu na wniosek właściciela urządzeń przemysłowych (art. 83e) oraz wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów (art. 83f). Jednym z takich wyjątków jest (art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p.). Innymi słowy, usuwanie drzew lub krzewów w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego nie wymaga uzyskania zezwolenia właściwego organu administracji publicznej. W u.o.p. wprowadzono też (w art. 83f ust. 4) instytucję zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa w przypadku, o którym mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3a. Przywołany przepis dotyczy usuwania drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane zgłoszeniem przez skarżącą zamiaru usunięcia krzewów rosnących na działkach o numerach: [...]-[...] położnych w C.
Organ I instancji wobec tego zamiaru wniósł sprzeciw wskazując, że wniosek dotyczy usunięcia krzewów, które znajdują się na terenie chronionym zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dodatkowo, organ administracji powołał się na to, że przywrócenie gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego przysługuje wyłącznie osobie, która prowadzi działalność rolniczą oraz, jak wyjaśnił cyt.: "gdyby usuwała drzewa i krzewy w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego". W ocenie organu administracji sytuacja taka nie wystąpiła w rozstrzyganej sprawie albowiem skarżąca "niejednokrotnie" składała wnioski o zmianę przeznaczenia gruntu z rolnego na budowlany do obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania Gminy Władysławowo. Jako podstawa prawna rozstrzygnięcia wskazane zostały art. 83f ust. 8 i ust. 14 pkt 1 lit. b u.o.p. Oba przepisy stanowiły również podstawę prawną decyzji organu odwoławczego. W jej uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: Kolegium) przytoczyło jeszcze art. 83f ust. 4 – ust. 7 i ust. 11 u.o.p. oraz powołało się na treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W tym miejscu Sąd wskazuje na rozbieżność w decyzji organu odwoławczego między podstawą prawną a uzasadnieniem decyzji. Stosownie do treści art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Oznacza to, że treść uzasadnienia prawnego powinna być spójna z podstawą prawną, co rozumieć należy w ten sposób, iż powołane w podstawie prawnej przepisy powinny być przytoczone w uzasadnieniu. Inna, rozbieżna w zakresie przywołanych elementów konstrukcja decyzji uzasadnia wniosek o naruszeniu przez organ odwoławczy art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej) i art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania). W okolicznościach rozpatrywanej sprawy naruszenie to nie miało jednak istotnego wpływu na jej wynik.
W ocenie Sądu organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to polegało na błędnej wykładni przywołanych w podstawach prawnych decyzji przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji wadliwym przyjęciu, że przepisy te powinny mieć zastosowanie w sprawie.
Zgodnie z art. 83f ust. 8 u.o.p. po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1 [chodzi o nieruchomość, której dotyczy wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów], w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. W ust. 14 ust. 1 pkt b tego przepisu przewidziano, że właściwy organ administracji może wnieść sprzeciw w przypadku lokalizacji drzewa na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Z literalnej wykładni obu tych przepisów wynika, że mogą one mieć zastosowanie wyłącznie w sytuacji gdy zamiarem strony postępowania jest usunięcie drzewa. Wniosek ten potwierdzają pozostałe ustępy art. 83f dotyczące zgłoszenia, w których wskazano, że powinno ono zawierać oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma być usunięte oraz rysunek lub mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości (ust. 5), a także określenie nazwy gatunku drzewa oraz obwodu jego pnia (ust. 6).
Należy w tym miejscu podkreślić, że sprzeciw przewidziany w tym przepisie można wnieść wyłącznie wobec zamiaru usunięcia drzewa i to takiego, którego usunięcie objęte jest obowiązkiem zgłoszenia (ewentualnie zezwolenia, jeśli zastosować także art. 83f ust. 15 pkt 1 u.o.p.). Organy administracji orzekające na podstawie art. 83f ust. 8 i 14 pkt 1 lit. b u.o.p. są uprawnione do uwzględnienia zakazów wynikających z aktów prawa miejscowego, ale jedynie w takim zakresie, jaki objęty został dyspozycją powołanych wyżej przepisów ustawy o ochronie przyrody. Podstawą wniesienia sprzeciwu mogą być zatem tylko przesłanki normatywne wynikające z konkretnych przepisów prawa materialnego, dających uprawnienie organowi administracji do ingerencji w prawa i obowiązki podmiotu wnoszącego o rozstrzygnięcie jego sprawy o charakterze administracyjnym. Żaden przepis u.o.p. nie daje podstawy do wniosku, że przepisy dotyczące zgłoszeń i sprzeciwów co do usunięcia drzew mogą być stosowane również w przypadku krzewów. Brak regulacji ustawowej nie może być rozumiany jako możliwość przypisywania organom administracji kompetencji w drodze analogii. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie prawa, co oznacza, że bezwzględnym warunkiem podjęcia działania wobec podmiotu prawa jest istnienie ustawowej kompetencji. Organy administracji nie mogą tej kompetencji domniemywać czy wyprowadzać w drodze wykładni. Tym samym, organy administracji orzekające w sprawie nie były uprawnione do rozszerzania swoich kompetencji opartych na art. 83f ust. 8 - do wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszonego zamiaru usunięcia krzewów (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 341/18).
Ustalenie, że organ administracji publicznej wydał w sprawie rozstrzygnięcie przy braku wyraźnej, ustawowej podstawy powinno prowadzić do jego uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie jest to jednak niemożliwe albowiem wbrew stanowisku Kolegium organ I instancji nie dokonał rzetelnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego. Z art. 83f ust. 8 u.o.p. wynika, że sprzeciw może być wniesiony po wcześniejszych oględzinach nieruchomości. W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją oględziny takie nie miały miejsca. Ponadto, uzasadniając sprzeciw w sprawie usunięcia krzewów organ podniósł, że w oparciu o dostępną do celów służbowych informację uproszczoną z rejestru gruntów potwierdził tytuł władania przez skarżącą wskazanymi we wniosku nieruchomościami. Twierdzenie to nie znajduje jednak potwierdzenia w materiale dowodowym przekazanym Sądowi. W aktach administracyjnych brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego stan prawny nieruchomości, co oznacza, że nie jest możliwe ustalenie kto jest stroną postępowania. Nie wiadomo na jakiej podstawie organy administracji przyjęły, że nieruchomości wskazane we wniosku stanowią własność skarżącej, a działka numer [...] należy do B. C. W aktach sprawy nadesłanych przez organy administracji brak także dokumentu potwierdzającego lokalizację działek, z terenu których strona chce usunąć krzewy, tak by możliwa była weryfikacja położenia nieruchomości w jednostce urbanizacyjnej planu. Za dokument taki nie może być uznany wydruk z Systemu Informacji Przestrzennej nie wiadomo przez kogo sporządzony z rysunkiem okręgu na terenie miejscowości C. bez odniesienia do konkretnych działek.
We wniosku o wydanie "pozwolenia na usunięcie krzewów" W. M. wskazała, że z gruntów rolnych, łąk i pastwisk chce usunąć krzewy, przez co grunty te zostaną "przywrócone do używalności zgodnie z ich przeznaczeniem".
W nauce prawa zgodnie przyjmuje się, że ciężar dowodu iż usunięcie drzew nastąpiło w związku z przywracaniem gruntów do produkcji rolnej spoczywa on na tym, kto wywodzi określone skutki prawne z występujących okoliczności faktycznych (K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. VI. WKP 2024). W ocenie Sądu, tak samo oceniać należy kwestię ciężaru dowodu w odniesieniu do regulacji, o której mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. Oznacza to, że jeżeli strona zamierza skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w tym przepisie to powinna udowodnić okoliczności zwalniające ją z obowiązku uzyskania zezwolenia. Takie stanowisko jest też prezentowane w orzecznictwie sądowym. W wyroku z 6 lutego 2020 r. WSA w Poznaniu przyjął, że skoro właściciel nieruchomości planujący usunąć z niej drzewa, chce skorzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p., to powinien wykazać, iż wycinka drzew lub krzewów prowadzona jest w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, a nie przerzucać na organ ciężar dowodu, że nie taki jest cel usunięcia drzew i krzewów (wyrok WSA w Poznaniu II SA/Po 807/19, LEX nr 2783910). W ocenie Sądu w składzie orzekającym pogląd ten odnieść należy również do zamiaru usunięcia krzewów.
Należy także zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2409 ze zm.) gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Zgodnie zaś z postanowieniami art. 3 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy ochrona gruntów rolnych polega na zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji rolniczej, powstającym wskutek działalności nierolniczej i ruchów masowych ziemi. Podstawowym sposobem ochrony gruntów rolnych jest zatem ich właściwe zagospodarowanie, które będzie przeciwdziałało procesom degradacji wynikającym z braku przeprowadzania niezbędnych zabiegów agrotechnicznych. Na kanwie postanowień tych przepisów w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że: "Pojęcie użytków rolnych ma charakter formalny, a zatem grunt jest wtedy użytkiem rolnym, gdy jako taki figuruje w ewidencji gruntów" (K. Małysa, Ustalanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla gruntów rolnych, Samorząd Terytorialny 2003/11, s. 24). Potwierdzeniem sposobu użytkowania konkretnego gruntu jest jednak dopiero jego wpis do ewidencji gruntów rolnych i leśnych, prowadzonej na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z 17.05.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.). Brak dokumentów ze wskazanej ewidencji uniemożliwia ustalenie jakich gruntów dotyczył wniosek. W ocenie Sądu oparcie się w tym zakresie wyłącznie na stanowisku strony stanowi naruszenie przepisów regulujących zasady ustalania stanu faktycznego sprawy to jest art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.
W ocenie Sądu stan faktyczny w sprawie niniejszej nie został ustalony w sposób niewątpliwy, który pozwalałby na prawidłowe dalsze procedowanie w tej sprawie. Przyjęte rozstrzygnięcie z uwagi na braki w ustaleniach dotyczących stanu faktycznego – organy administracji nie ustaliły: kto jest właścicielem działek objętych wnioskiem, czy są to grunty rolne i czy w stanie faktycznym sprawy mają zastosowanie wyłączenia od uzyskania zezwolenia na usunięcie krzewów - wymyka się spod kontroli przepisów prawa, które stosowały organy.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Zauważyć trzeba, że zasady ogólne postępowania administracyjnego stanowią integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym zasada prawdy obiektywnej jest nie tylko zasadą dotyczącą prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący organy do "załatwienia sprawy" zgodnie z ta zasadą.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji przeprowadzi postępowanie mając na uwadze identyfikację żądania strony w świetle obowiązującej ustawy, a następnie podejmie dalsze czynności stosownie do poczynionych ustaleń.
Mając na uwadze stwierdzone uchybienia w zakresie prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7, 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 83f ust. 14 pkt 1 lit. b w zw. z art. 83f ust. 1, ust. 4 i ust. 8 u.o.p., Sąd uchylił decyzje organów obu instancji działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o treść art. 200 wskazanej ustawy.
Sąd orzekał w sprawie na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym ze względu na wniosek organu administracji zawarty w odpowiedzi na skargę i brak żądania strony skarżącej przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI