II SA/Gd 124/20

II SA/Gd 124/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2020-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Diana Trzcińska
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 3433/21 - Wyrok NSA z 2024-01-11
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 4 ust. 1, art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2020 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi S. J. R. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia 27 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza nieważość zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 20 listopada 2019 r., nr [...], 2. zasądza od Prezesa Sądu Apelacyjnego na rzecz skarżącego S. J. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
S. J. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia 27 grudnia 2019 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 20 listopada 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Skarga ta wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z dnia 26 września 2019 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego o udostępnienie do wglądu dokumentów potwierdzających kwalifikacje biegłego mgr inż. S. H. dostarczonych wraz z wnioskiem o wpis na listę biegłych sądowych.
Pismem z dnia 7 października 2019 r. Prezes Sądu Okręgowego poinformował skarżącego, że nie ma możliwości udostępnienia żądanych informacji, albowiem nie spełniają one kryterium informacji publicznej.
Pismem z dnia 28 października 2019 r., w nawiązaniu do odpowiedzi Prezesa Sądu Okręgowego, skarżący zmodyfikował swój wniosek wnosząc, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, o udostępnienie informacji poprzez wskazanie kwalifikacji i doświadczenia biegłego sądowego mgr inż. S. H. wpisanego na listę biegłych sądowych w zakresie ruchomości, pojazdów, maszyn i urządzeń (zakres umieszczony na stosowanej przez biegłego pieczątce), w zakresie jubilerstwa, złotnictwa, gemmologii i historii sztuki (wycena starego obrazu). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że żądane informacje są niezbędne dla właściwej oceny wykonanej opinii przez biegłego, do której ma prawo jako strona postępowania.
Prezes Sądu Okręgowego decyzją z dnia 20 listopada 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429), odmówił udostępnienia skarżącemu żądanej informacji publicznej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 115 § 13 kodeksu karnego, biegły sądowy nie jest funkcjonariuszem publicznym. Ponadto, nie stanowią informacji publicznej wszelkiego rodzaju dokumenty prywatne, które podmiot prywatny kieruje do organu administracji publicznej. Dokument skierowany do organu administracji publicznej przez podmiot prywatny nigdy nie stanie się dokumentem urzędowym tylko dlatego, że znajduje się w jego posiadaniu. Takim dokumentem jest dyplom ukończenia studiów, a także zaświadczenia o promocji i przebiegu kształcenia w celu podnoszenia kwalifikacji uzyskane przez osobę zatrudnioną przez organ. Dyplom dotyczy nawiązania stosunku pracy i nie ma charakteru dokumentu urzędowego, który podlegałby udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Nie dotyczy też spraw publicznych. W związku z tym dokumenty prywatne biegłego sądowego S. H. nie stanowią informacji publicznej.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429), zwanej dalej u.d.i.p. wskazując na nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wskazanego przez skarżącego stanowiska zajętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Sz 37/17.
Prezes Sądu Apelacyjnego decyzją z dnia 27 grudnia 2019 r., nr [...], na podstawie art. 5 ust. 2 oraz art. 16 ust. 2 u.d.i.p., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań w zakresie władzy publicznej. Informacja, aby uzyskała walor informacji publicznej, musi dotyczyć "sprawy publicznej". Przedmiotem takiej informacji jest problem lub kwestie, które mają znaczenie dla większej ilości osób czy grup obywateli lub też są ważne z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa. Opierając się na tezach wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 maja 2017 r., II SAB/Sz 37/17, Prezes Sądu Apelacyjnego stwierdził, że w odniesieniu do biegłego sądowego obowiązek udostępnienia informacji obejmuje informacje o spełnieniu przez niego przesłanek warunkujących wpis na listę biegłych, czyli możliwość wykonywania funkcji biegłego, a nie wskazanie posiadanych przez biegłego kwalifikacji. Prezes Sądu Apelacyjnego wskazał, że powołany wyrok został zaakceptowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2019 r., I OSK 2391/17, oddalającym skargę kasacyjną.
Jednocześnie Prezes Sądu Apelacyjnego stwierdził, że informacje o posiadaniu wiadomości specjalnych i doświadczeniu dotyczą spełniania przez kandydata wymagań do ustanowienia biegłym sądowym w danej dziedzinie i mają wpływ na decyzję prezesa sądu o jego wpisie na listę biegłych, tym samym uzyskują walor informacji publicznej. Jednakże prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej, z wyłączeniem informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). Organ powołując się na orzecznictwo stwierdził, że biegły sądowy nie jest funkcjonariuszem publicznym i nie pełni funkcji publicznej. Biegli sądowi to organy pomocnicze sądu, któremu służą swoją wiedzą specjalną z różnych dziedzin, jeżeli jest ona niezbędna do ustalenia istotnych okoliczności koniecznych do wydania orzeczenia. Ich opinia zawsze podlega ocenie sądu, który nie jest nią związany. Wobec tego wniosek dotyczący biegłego dotyczy osoby fizycznej nie pełniącej funkcji publicznej. Ponadto, w § 8 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych ustawodawca określił rodzaj informacji, które powinny zawierać udostępniane listy i wykazy biegłych sądowych, to jest adres biegłego i termin, do którego został ustanowiony, a także inne dane dotyczące specjalizacji. Brak w nich informacji o kwalifikacjach czy doświadczeniu.
Zaskarżając powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie oraz zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego do udzielenia informacji publicznej w określonym we wniosku zakresie w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi. Skarżący podkreślił, że nie domaga się ujawnienia dokumentów, które były podstawą dokonania wpisu biegłego na listę biegłych, a oczekuje jedynie na informację publiczną o przesłankach stanowiących podstawę do wpisu na listę biegłych. Nie oznacza to automatycznie obowiązku udostępnienia dokumentów, które osoba ubiegająca się o wpis przedłożyła prezesowi sądu okręgowego, bowiem dokumenty te nie stanowią informacji publicznej. Są to dokumenty prywatne. Organ odmawiając skarżącemu udzielenia jakiejkolwiek informacji, nawet o specjalizacji biegłego, naruszył prawo, nie można bowiem nazwać specjalizacją nazwy wpisu na listę biegłych w zakresie ruchomości. Ponadto, w ocenie skarżącego, operowanie słowami "specjalizacja", "kwalifikacje" czy doświadczenie" w celu odmowy udzielenia informacji publicznej, jest manipulacją językową. Słowa "specjalizacja" i "kwalifikacje" są w znaczeniu bardzo zbliżone, dla rozpatrzenia niniejszej sprawy należy je uznać za tożsame, a doświadczenie jest niezbędne u biegłego i stanowi także zakres informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddano decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia 27 grudnia 2019 r., utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 20 listopada 2019 r., odmawiającą skarżącemu udostępnienia informacji publicznej, poprzez wskazanie jakie kwalifikacje i doświadczenie w zakresie jubilerstwa, złotnictwa, gemmologii i historii sztuki (wycena starego obrazu) posiada biegł sądowy mgr inż. S. H., wpisany na listę biegłych sądowych Sądu Okręgowego w zakresie ruchomości, pojazdów, maszyn i urządzeń.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.), zwanej dalej u.d.i.p.
Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że adresat wniosku - Prezes Sądu Okręgowego, w świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.p., jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ustawodawca tworząc katalog podmiotów, o których mowa powyżej, podzielił je na dwie zasadnicze kategorie. Po pierwsze - do udzielania informacji publicznej zobowiązane zostały "władze publiczne", a po drugie - inne podmioty wykonujące "zadania publiczne" (posiadające takie informacje). Sformułowanie przepisu ust. 1 art. 4 ustawy przez zawarcie zwrotu "w szczególności" oznacza więc, że każdy podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, jeśli wykonuje zadania publiczne (zadania władzy publicznej).
Natomiast, przepis art. 10 ust. 1 Konstytucji RP wśród władz publicznych wyróżnia władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Władza ta jest sprawowana przez podmioty wymienione w ust. 2 tego przepisu, tj. Sejm, Senat, Prezydenta RP i Radę Ministrów oraz sądy i trybunały.
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do szeroko rozumianych władz publicznych oraz wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016 r., s. 25 i nast.; wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., II SA 4059/02, LEX nr 78063).
Zgodnie z treścią art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 365), zwanej dalej u.s.p., prezes sądu okręgowego jest organem sądu i sprawuje wewnętrzny nadzór administracyjny nad działalnością sądów w zakresie zapewnienia właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu, bezpośrednio związanego z wykonywaniem przez sąd zadań, o których mowa w art. 1 § 2 i 3 u.s.p. (art. 9a § 1 u.s.p. w zw. z art. 8 pkt 2). Zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 u.s.p. do kompetencji prezesa sądu należy kierowanie sądem i reprezentowanie sądu na zewnątrz, z wyjątkiem spraw należących do kompetencji dyrektora sądu. Prezes sądu zarówno przewodniczy zgromadzeniu ogólnemu sędziów okręgu oraz zebraniu sędziów danego sądu (art. 35 § 4 i art. 36a § 1 u.s.p.), jak również zwołuje posiedzenia tych organów (art. 35 § 8 i art. 36a § 2 u.s.p.). Dysponuje również protokołami z posiedzeń tych organów.
W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że to prezes sądu, do którego skierowany został wniosek o udostępnienie informacji publicznej, działa w postępowaniu wywołanym tym wnioskiem jako organ administracji właściwy do rozpoznania wniosku, w tym do wydania decyzji administracyjnej w pierwszej instancji (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2017 r., IV SAB/Wr 350/17, LEX nr 2432698).
Rozpoznając zmodyfikowany wniosek skarżącego o udostępnienie informacji o tym jakie kwalifikacje i doświadczenie w konkretnych dziadzinach ma wskazany biegły sądowy Prezes Sądu Okręgowego odmówił udostępnienia informacji twierdząc, że dokumenty prywatne biegłego sądowego nie stanowią informacji publicznej. Natomiast Prezes Sądu Apelacyjnego rozpoznając odwołanie skarżącego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji formułując jednak odmienną argumentację i wskazując inną podstawę prawną. W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie opiera się na zasadniczym założeniu o publicznym charakterze żądanych informacji. Prezes Sądu Apelacyjnego uznał bowiem, że informacje o posiadaniu wiadomości specjalnych i doświadczeniu biegłego sądowego poprzez to, że dotyczą spełniania wymagań do ustanowienia biegłym sądowym w danej dziedzinie i że służą prezesowi sądu okręgowego do podjęcia decyzji o wpisie na listę biegłych sądowych, nabierają waloru informacji publicznej i winny zostać udostępnione z ograniczeniami przewidzianymi w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
W ocenie Sądu, żądane przez skarżącego informacje, wbrew stanowisku Prezesa Sądu Apelacyjnego, nie stanowią informacji publicznej.
Zakres prawa do informacji publicznej został określony w Konstytucji RP, poprzez wskazanie przedmiotu informacji publicznej oraz form dostępu do tej informacji. Przedmiot informacji publicznej określa przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP wskazując czego dotyczy informacja publiczna, a formy dostępu do tej informacji określa art. 61 ust. 2 Konstytucji RP. Przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP wiąże pojęcie "prawa do uzyskiwania informacji" z działalnością podmiotów wskazanych w Konstytucji, a nie wyłącznie z samymi podmiotami, w oderwaniu od wykonywanej przez nie działalności. Przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP określa katalog podmiotów, o działalności których informacje mają charakter publiczny, tj. organy władzy publicznej, osoby pełniące funkcje publiczne, organy samorządu gospodarczego i zawodowego, a także inne osoby oraz jednostki organizacyjne w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do informacji publicznej to zatem prawo do informacji o działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, co oznacza, że informacja dotycząca tych podmiotów, lecz wykraczająca poza granice ich działalności nie jest informacją publiczną. Odniesienie przez prawodawcę konstytucyjnego pojęcia "działalności" użytego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP do działalności wskazanych tam podmiotów uzasadnia wniosek, że prawo do informacji, o jakiej mowa w tym przepisie, obejmuje informację o takiej aktywności tych podmiotów, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych.
Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w przepisach art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej odwołał się do kategorii sprawy publicznej, jak bowiem stanowi art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną w rozumieniu tej ustawy jest "każda informacja o sprawach publicznych". W przepisach u.d.i.p. nie zdefiniowano pojęcia "sprawy publicznej", niewątpliwie jednak sprawy publiczne są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu) (zob. H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., I OSK 2093/14, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 u.d.i.p., informacją taką jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Status informacji publicznej uzyskuje przy tym taka informacja, która związana jest z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej (państwa). Wskazuje się, że informacją publiczną są informacje dotyczące wykonywania zadań publicznych, w tym gospodarowania mieniem publicznym, utrwalone na nośniku w formie pisemnej, dźwiękowej, wizualnej lub audiowizualnej, eksponując powiązania informacji publicznej z dynamiczną działalnością państwa, jako organizatora życia społeczno-gospodarczego z jednoczesnym wskazaniem, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (wyrok NSA z dnia 31 maja 2004 r., OSK 205/04, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Prawo do informacji publicznej wiąże się z działalnością organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Natomiast działalność innych osób oraz jednostek organizacyjnych może być przedmiotem informacji publicznej w takim zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Tak więc nie wszystkie działania podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP będą związane z powstaniem informacji publicznej. Informacją publiczną nie jest informacja o sprawach "niepublicznych". Sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną – określane w piśmiennictwie jako sprawy "sfery prywatnej" (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., I OSK 1035/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), tj. dotyczące kwestii prywatnych, osobistych, intymnych (dane osobowe, życie prywatne, rodzinne), związanych z dobrami osobistymi (M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151), nie są sprawami publicznymi. Jeżeli informacja dotyczy sfery prywatnej, niezwiązanej z działalnością państwa, nie podlega udostępnieniu, nawet jeżeli znajduje się w aktach sprawy prowadzonej przez organ. Konsekwencją przyjęcia takiego poglądu jest uznanie, że część dokumentów służących jedynie potrzebom podmiotu zobowiązanego, pomimo że związana jest z jego działalnością, nie jest informacją publiczną i nie podlega ujawnieniu (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, op. cit., s. 19 i 24). Nie wszystkie działania podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP będą związane z powstaniem informacji publicznej.
U.d.i.p. nie może być zatem i nie jest środkiem, który można wykorzystać w celu występowania z wnioskiem o udzielenie każdej informacji. Zakres przedmiotowy tej ustawy obejmuje tylko dostęp do informacji o sprawach publicznych, a nie do wszelkich informacji. W piśmiennictwie trafnie zwraca się przy tym uwagę, że u.d.i.p. daje prawo do uzyskania informacji o sprawach publicznych, nie przyznaje jednak uprawnienia do otrzymania każdej informacji będącej w posiadaniu adresata wniosku.
Mając powyższe na uwadze nie sposób uznać, że żądane przez skarżącego informacje o kwalifikacjach i doświadczeniu konkretnego biegłego sądowego stanowią informację publiczną.
Przede wszystkim bowiem biegły sądowy, którego dotyczy rozpatrywany wniosek, nie jest osobą pełniącą funkcje publiczne.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 marca 2006 r., sygn. akt K 17/05 (opubl. w OTK-A z 2006 r., nr 3, poz. 30), stwierdził, że "sprawowanie funkcji publicznej wiąże się z realizacją określonych zadań w urzędzie, w ramach struktur władzy publicznej lub na innym stanowisku decyzyjnym w strukturze administracji publicznej, a także w innych instytucjach publicznych. Wskazanie, czy mamy do czynienia z funkcją publiczną, powinno zatem odnosić się do badania, czy określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadanie publiczne. Chodzi zatem o podmioty, którym przysługuje co najmniej wąski zakres kompetencji decyzyjnej w ramach instytucji publicznej. Nie każdy zatem pracownik takiej instytucji będzie tym funkcjonariuszem, którego sfera chronionej prywatności może być zawężona z perspektywy uzasadnionego interesu osób trzecich, realizującego się w ramach prawa do informacji. Nie można twierdzić, że w wypadku ustalenia kręgu osób, których życie prywatne może być przedmiotem uzasadnionego zainteresowania publiczności, istnieje jednolity mechanizm czy kryteria badania zakresu możliwej ingerencji. Trudno byłoby również stworzyć ogólny, abstrakcyjny, a tym bardziej zamknięty katalog tego rodzaju funkcji i stanowisk. Podejmując próbę wskazania ogólnych cech, jakie będą przesądzały o tym, że określony podmiot sprawuje funkcję publiczną, można bez większego ryzyka błędu uznać, iż chodzi o takie stanowiska i funkcje, których sprawowanie jest równoznaczne z podejmowaniem działań wpływających bezpośrednio na sytuację prawną innych osób. Spod zakresu funkcji publicznej wykluczone są zatem takie stanowiska, choćby pełnione w ramach organów władzy publicznej, które mają charakter usługowy lub techniczny".
Akceptując powyższe stanowisko Trybunału, NSA w wyroku z dnia 9 czerwca 2017 r. (sygn. akt I OSK 2130/15) trafnie stwierdził, że poza zakresem pojęcia "osób pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji" nie pozostają tylko te osoby, które w ramach instytucji publicznej podejmują działania wyłącznie na stanowiskach usługowych i technicznych. Również działania osób znajdujących się w strukturze instytucji publicznej mające charakter wyłącznie pomocniczy, doradczy, opiniujący, konsultujący, których wyniki nie są wiążące, tzn. mogą być uwzględnione (lub nie) przez inny podmiot kształtujący bezpośrednio w ramach instytucji publicznej sytuację prawną innych osób, nie pozwalają osób takich (pomocników, doradców, opiniujących, konsultantów) traktować jako "osoby pełniące funkcje publiczne, mające związek z pełnieniem tych funkcji".
Biegły sądowy powoływany jest natomiast w postępowaniu sądowym w celu przedstawiania fachowych opinii o okolicznościach mających znaczenie dla wyniku sprawy sądowej, a których wyjaśnienie wymaga specjalistycznej wiedzy. Biegły może występować w jednej z dwóch ról: konsultanta (udzielanie porad i wskazówek, np. podczas oględzin) lub opiniodawcy (przeprowadzenie konkretnej ekspertyzy i wydanie opinii). Wydawana przez biegłego sądowego opinia niewątpliwie jest uwzględniana przez sąd podczas wydawania rozstrzygnięcia ale nie ma ona bezpośredniego wpływu na ukształtowanie sytuacji prawnej innych osób, albowiem podlega ocenie przez sąd, jak każdy dowód w sprawie. Biegły sądowy pełni funkcję "służebną" względem organów wymiaru sprawiedliwości poprzez wydawanie opinii i dlatego też nie może być traktowany jako osoba pełniąca funkcje publiczne (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 5 grudnia 2019 r., II SAB/Op 62/19, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jeżeli zaś informacja o wykształceniu i kompetencjach nie ma związku z wykonywaniem funkcji publicznych, to nie jest kwalifikowana jako informacja publiczna. Jedynie informacja o wykształceniu osób pełniących funkcje w organach stanowią informację publiczną wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p. (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, op. cit., s. 143).
Ponadto, nie można przyjąć, że złożony przez skarżącego wniosek służy uzyskaniu wiedzy na temat sprawy publicznej. Skarżący żąda bowiem informacji o kwalifikacjach i doświadczeniu biegłego sądowego nie pełniącego funkcji publicznych i nie wykonującego zadań publicznych, chcąc wykorzystać je do prywatnych celów, tj. do właściwej oceny opinii sporządzonej przez tego biegłego w sprawie toczącej się z udziałem skarżącego. Tymczasem weryfikacja opinii biegłego następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach procesowych regulujących określone rodzaje postępowań i skarżący jako strona może w tej ocenie brać aktywny udział. To w wyłącznej gestii sądu, przed którym toczy się postępowanie, leży wybór biegłego z uwzględnieniem przedmiotu i specyfiki sprawy a także kwalifikacji i specjalizacji biegłego, weryfikacja wiarygodności i rzetelności wydanej przez niego opinii a także podjęcie decyzji o ewentualnym wyłączeniu biegłego, a rozstrzygnięcia w tym zakresie mieszczą się w sferze niezawisłości sędziowskiej. Skarżący jako strona postępowania sądowego wykorzystując przysługujące mu uprawnienia procesowe może kwestionować przydatność sporządzonej przez biegłego opinii powołując konkretne argumenty merytoryczne.
W ocenie Sądu, sam fakt, że zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz.U. nr 15, poz. 133 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, posiadanie teoretycznych i praktycznych wiadomości specjalnych a także umiejętności jest wymagane do ustanowienia danej osoby biegłym nie świadczy o tym, że informacje te nabywają z chwilą wyboru biegłego waloru informacji publicznych. Nadal bowiem są to informacje o osobie prywatnej, nie wykonującej funkcji publicznych i nadal nie są one potrzebne do wykonywania zadań publicznych. Opinia biegłego nie ma bowiem charakteru wiążącego sąd i przez to bezpośrednio kształtującego sytuację prawną stron postępowania.
W powoływanym przez skarżącego, jak i przez Prezesa Sądu Apelacyjnego, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Sz 37/17, stwierdzono, że prezes sądu okręgowego po ustanowieniu określonej osoby biegłym sądowym, czyli po wytworzeniu informacji publicznej, ma obowiązek udzielenia informacji o przesłankach stanowiących podstawę do wpisu na listę biegłych. W ocenie Sądu przez przesłanki (warunki) do pełnienia funkcji rozumieć należy te, które wymieniono w § 12 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie ze wskazanym przepisem biegłym może być ustanowiona osoba, która: 1) korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich; 2) ukończyła 25 lat życia; 3) posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności, dla której ma być ustanowiona; 4) daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego; 5) wyrazi zgodę na ustanowienie jej biegłym. Warunki te stanowią podstawę wpisu na listę biegłych. Informacja w tym zakresie staje się informacją publiczną, z uwagi na wytworzenie jej przez podmiot wykonujący funkcję publiczną, w zakresie wykonania zadania publicznego. Zgodnie bowiem z treścią art. 157 u.s.p. do kompetencji prezesa sądu okręgowego należy ustanawianie biegłych sądowych i prowadzenie ich listy. Jednakże zakresem udostępnienia objęte są tylko informacje o spełnieniu przesłanek warunkujących wpis na listę biegłych, czyli o możliwości wykonywania funkcji biegłego, a więc wskazanie, czy biegły posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne a także inne umiejętności. Nie obejmuje natomiast wskazania konkretnych kwalifikacji, w tym wykształcenia i doświadczenia biegłego. Ocena, czy posiadanie wiadomości specjalnych zostało dostatecznie wykazane, stosownie do § 12 ust. 2 rozporządzenia, należy do prezesa sądu okręgowego. Informacja w tym zakresie pomimo wykorzystania jej przez podmiot wykonujący zadania publiczne nie traci waloru informacji prywatnej.
Jednocześnie, jak słusznie uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w powoływanym już wyroku, lista biegłych również stanowi informację publiczną. Podobnie, jak wyżej, informacja w tym zakresie staje się informacją publiczną, z uwagi na wytworzenie jej przez podmiot wykonujący funkcję publiczną, w zakresie wykonania zadania publicznego, o którym mowa w art. 157 u.s.p. Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia prezes sądu okręgowego prowadzi listy biegłych sądowych według poszczególnych gałęzi nauki, sztuki, rzemiosła a także innych umiejętności. Prezes prowadzi również wykazy biegłych sądowych na kartach założonych dla każdego biegłego. W listach i wykazach podaje się adres biegłego i termin, do którego został ustanowiony a także inne dane dotyczące specjalizacji. Listy biegłych sądowych, stosownie do treści § 8 ust. 3 rozporządzenia, są dostępne dla zainteresowanych w sekretariatach sadowych. W szczególności listy te udostępnienia się stronom, uczestnikom postępowania oraz organom prowadzącym postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych i sądom wojskowym. W związku z tym tylko w tym zakresie informacje o biegłych sądowych stają się informacją publiczną. Zakres ten nie obejmuje natomiast konkretnych kwalifikacji i doświadczenia biegłego.
W konsekwencji stwierdzić należy, że skoro żądane przez skarżącego informacje nie stanowiły informacji publicznej, to orzekające w sprawie organy nie miały podstaw prawnych do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, w oparciu o przepisy u.d.i.p.
Zgodnie bowiem z art. 16 ust.1 u.d.i.p. podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ma obowiązek wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji jedynie wówczas, gdy sprawa ma charakter informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., a podmiot ten odmawia jej udostępnienia (zob. wyrok NSA z 5 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 807/08, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że wskazany przepis ma zastosowanie tylko wtedy, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest ponadto warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) oraz podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji). Brak jednego z tych elementów oznacza zakaz załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Jeżeli wnioskodawca żąda udzielenia informacji publicznej, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub, że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, op. cit., s. 314 – 315).
Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego wydane zostały bez podstawy prawnej. To zaś oznacza, że w rozpoznawanej sprawie zachodziła podstawa do stwierdzenia nieważności opisanych wyżej decyzji na mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 2 u.d.i.p.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i § 2 i art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Podkreślić należy, że podjęcie takiego rozstrzygnięcia było dopuszczalne ze względu na dyspozycję art. 134 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Wobec uwzględnienia skargi poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego wskazanych wyżej decyzji, stosownie do treści art. 200 p.p.s.a., Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku o zasądzeniu od Prezesa Sądu Apelacyjnego na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania, na które składał się wpis sądowy od skargi.