II SA/Gl 851/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-11-19
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona przyrodydrzewanasadzenia zastępczeopłatatermindecyzja ostatecznanieważność decyzjik.p.a.prawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki na decyzję SKO stwierdzającą nieważność decyzji zmieniającej termin wykonania nasadzeń zastępczych, uznając, że zmiana terminu po jego upływie i aktywacji obowiązku zapłaty opłaty była rażącym naruszeniem prawa.

Spółka złożyła wniosek o zmianę terminu wykonania nasadzeń zastępczych do usuniętych drzew, co zostało uwzględnione decyzją Prezydenta Miasta. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło jednak nieważność tej decyzji, uznając, że zmiana terminu po jego upływie i aktywacji obowiązku zapłaty opłaty stanowi rażące naruszenie art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody. WSA w Gliwicach oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko SKO.

Sprawa dotyczyła skargi spółki "A" sp. z o.o. sp. j. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, która stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta Miasta B. zmieniającej pierwotną decyzję z 2019 r. zezwalającą na usunięcie drzew. Pierwotna decyzja zezwalała na usunięcie drzew, zobowiązywała do nasadzeń zastępczych do 30 kwietnia 2021 r. i ustalała opłatę za usunięcie drzew, odraczając jej termin uiszczenia o 3 lata od dnia upływu terminu na wykonanie nasadzeń. Po upływie terminu na nasadzenia, spółka złożyła wniosek o zmianę decyzji w zakresie gatunków drzew i krzewów do zasadzenia oraz terminu wykonania nasadzeń (do 31 października 2025 r.). Prezydent Miasta wydał decyzję zmieniającą, powołując się na art. 155 k.p.a. SKO stwierdziło jednak nieważność tej decyzji, uznając, że zmiana terminu wykonania nasadzeń po jego upływie i aktywacji obowiązku zapłaty opłaty stanowi rażące naruszenie art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody. WSA w Gliwicach oddalił skargę spółki, podzielając argumentację SKO. Sąd podkreślił, że upływ terminu na wykonanie nasadzeń powoduje aktywację obowiązku zapłaty opłaty, a zmiana terminu po tym fakcie jest niedopuszczalna i stanowi rażące naruszenie prawa, ponieważ uniemożliwia prawidłowe zastosowanie mechanizmu kompensacji przyrodniczej i mobilizację do wykonania nasadzeń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zmiana terminu wykonania nasadzeń zastępczych po upływie pierwotnego terminu i aktywacji obowiązku zapłaty opłaty stanowi rażące naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Upływ terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych powoduje aktywację obowiązku zapłaty opłaty za usunięcie drzew. Zmiana terminu po tym fakcie jest niedopuszczalna, ponieważ uniemożliwia prawidłowe zastosowanie mechanizmu kompensacji przyrodniczej i mobilizację do wykonania nasadzeń, a także narusza zasadę pewności prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.o.p. art. 84 § ust. 7

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.p. art. 83c § ust. 3

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1 i § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana terminu wykonania nasadzeń zastępczych po jego upływie i aktywacji obowiązku zapłaty opłaty stanowi rażące naruszenie art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody. Decyzja zmieniająca termin wykonania nasadzeń po jego upływie jest niedopuszczalna, ponieważ narusza zasadę pewności prawa i uniemożliwia prawidłowe zastosowanie mechanizmów prawnych. Naruszenie art. 84 ust. 7 u.o.p. ma charakter oczywisty i rażący, uzasadniający stwierdzenie nieważności decyzji.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 84 ust. 7 u.o.p. poprzez błędne uznanie, że upływ terminu uniemożliwia zmianę decyzji. Zarzut niezastosowania art. 83c ust. 3 u.o.p. i nieuwzględnienie celu mobilizacji do wykonania nasadzeń. Zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady pewności prawa i zaufania do państwa. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 155 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 i § 2 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

„rażące naruszenie prawa” zachodzi jedynie wówczas, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywistego naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczności treści tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym. Nie chodzi przy tym o spór o wykładnię prawa, ponieważ odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. „Zawarte w art. 155 k.p.a. sformułowanie 'decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo' oznacza, że określone w decyzji uprawnienie lub obowiązek musi być określone decyzją (kształtować sytuację strony) w dacie dokonywania jej zmiany. Nie można uchylić lub zmienić decyzji w sytuacji, gdy z uwagi na upływ terminu nastąpiło jej wygaśnięcie. Taka decyzja bowiem nie kształtuje już sytuacji prawnej strony.” Aktywowanie obowiązku uiszczenia tej opłaty ma charakter nieodwracalny. Nie można akceptować sytuacji, w której blisko czteroletni okres zwłoki w wykonaniu nasadzeń zostaje z mocą wsteczną przekwalifikowany jako stan, w którym termin nasadzeń jeszcze nie upłynął.

Skład orzekający

Grzegorz Dobrowolski

przewodniczący

Tomasz Dziuk

sprawozdawca

Agnieszka Kręcisz-Sarna

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany terminów wykonania nasadzeń zastępczych po ich upływie, stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa oraz zasady pewności prawa w kontekście decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany terminu wykonania nasadzeń zastępczych po upływie pierwotnego terminu i aktywacji obowiązku zapłaty opłaty. Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' wymaga analizy konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i prawa administracyjnego – możliwości modyfikacji decyzji administracyjnych po upływie terminów. Pokazuje, jak sądy interpretują zasady pewności prawa i rażącego naruszenia.

Czy można zmienić termin nasadzeń drzew po jego upływie? Sąd administracyjny odpowiada.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 851/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Tomasz Dziuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1478
art. 84 ust. 7
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o. o. sp. j. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 24 kwietnia 2025 r. nr SKO.V/428/145/2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zmieniającej termin uiszczenia opłaty za usunięcie drzew oraz termin wykonania nasadzeń zastępczych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 24 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, działając m.in. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 w związku z art. 144 k.p.a. stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 24 lutego 2025 r., nr [...], zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 15 lutego 2019 r., nr [...], w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew.
Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia 15 lutego 2019 r., nr [...], Prezydent Miasta B. po rozpatrzeniu wniosku S. sp. z o.o. spółka komandytowa:
1. zezwolił spółce na usunięcie drzew wyszczególnionych w tabeli nr 1 na terenie dz. nr [...], [...] obręb [...] /ul. [...]/ w B., w terminie do 30 kwietnia 2020 r. pod warunkiem uzyskania prawomocnego pozwolenia na budowę;
2. zobowiązał spółkę do zasadzenia na terenie tych samych nieruchomości w terminie do 30 kwietnia 2021 r. trzech olch czarnych, jednej brzozy brodawkowatej, sześciu buków pospolitych, czternastu dębów błotnych, czterech choin kanadyjskich o obwodach pni minimum 5 cm, mierzonych na wysokości 100 cm od powierzchni terenu, w zamian za usunięte drzewa, wskazując jednocześnie, że informację o wykonaniu nasadzeń należy złożyć w terminie do 15 maja 2021 r.;
3. ustalił opłatę z tytułu usunięcia drzew, wyszczególnionych w tabeli nr 1 w wysokości 61 745,00 zł
4. odroczył się termin uiszczenia opłaty określonej w pkt 3. na okres 3 lat od dnia upływu terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych, wskazanego w tej decyzji. Wskazał zarazem, że jeżeli drzewa zasadzone w celu zastąpienia drzew usuniętych zachowają żywotność po upływie powyższego terminu, to opłata w wysokości 61 745,00 zł zostanie umorzona. W przeciwnym wypadku opłatę należy przekazać w terminie 14 dni na podany numer rachunku bankowego.
Powyższa decyzja stała ostateczna.
Na wniosek obecnie skarżącej S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka jawna z siedzibą w K., będącej następcą prawnym S. sp. z o.o. sp.k., decyzją z dnia 24 lutego 2025 r., nr Prezydent Miasta B. zmienił wskazaną powyżej decyzję własną z dnia 15 lutego 2019 r., nr [...], w części dotyczącej gatunków drzew i krzewów wskazanych do zasadzenia, w zamian za usunięte drzewa. Wskazał przy tym, że po zmianie w pkt 2 decyzji zobowiązano do zasadzenia na terenie tych samych nieruchomości w terminie do 30 września 2025 r. czterech olch czarnych, jednej brzozy brodawkowatej, jednego dęba czerwonego, jednej lipy drobnolistnej, dwóch klonów zwyczajnych, siedmiu świerków kłujących, czternastu klonów jaworów o obwodach pni minimum 5 cm, mierzonych na wysokości 100 cm od powierzchni terenu oraz 40 m2 krzewów z gatunku żywotnik zachodni, w wieku co najmniej dwóch lat, w zamian za usunięte drzewa. Wskazano jednocześnie, że informację o wykonaniu nasadzeń należy złożyć w terminie do 31 października 2025 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że na wniosek skarżącej spółki z 28 listopada 2024 r. dokonano zmiany decyzji w zakresie gatunków drzew i krzewów wskazanych do zasadzenia w zamian za usunięte drzewa. Ponadto organ wskazał, że zmiana decyzji nastąpiła zgodnie z art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej w dniu 19 marca 2025r. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 24 lutego 2025 r. Wskazana zaś na wstępie, a obecnie zaskarżoną decyzją z 24 kwietnia 2025 r., stwierdziło jej nieważność.
W uzasadnieniu Kolegium przedstawiło i omówiło podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz przybliżyło treść pierwotnej decyzji zezwalającej na usunięcie drzew wskazując, że w trakcie oględzin w terenie nie stwierdzono nasadzeń 6 buków, 14 dębów, 4 choin kanadyjskich. Posadzono bowiem inne drzewa. Kolejno zaś organ I instancji wydał decyzję z dnia 4 listopada 2024 r., w której umorzył opisywaną opłatę w wysokości 45.702,50 zł oraz zobowiązał skarżącą spółkę do uiszczenia 45.702,50 zł opłaty. Kolegium wskazał także, że na wniosek pełnomocnika strony organ I instancji wydał weryfikowaną decyzję, w której zmienił decyzję określającą opłatę w zakresie czasookresu do dokonania nasadzeń zastępczych.
Według Kolegium decyzja zmieniająca została wydana z rażącym naruszeniem art. 84 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm., dalej w skrócie u.o.p.), zgodnie z którym w przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.
Kolegium zaakcentowało, że decyzją z dnia 15 lutego 2019 r. ustalono termin do wykonania nasadzeń zastępczych do dnia 15 maja 2021 r. Wniosek o zmianę decyzji w tym zakresie skarżąca spółka złożyła 28 listopada 2024 r. Zatem organ zmienił decyzję, która de facto już wygasła. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest zaś w tej materii jest spójne i jednoznaczne. Kolegium przytoczyło przy tym m.in. stanowisko WSA w Łodzi zawarte w wyroku z dnia 19 marca 2021 r., sygn. II SA/Łd 731/20: "Zawarte w art. 155 k.p.a. sformułowanie "decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo" oznacza, że określone w decyzji uprawnienie lub obowiązek musi być określone decyzją (kształtować sytuację strony) w dacie dokonywania jej zmiany. Nie można uchylić lub zmienić decyzji w sytuacji, gdy z uwagi na upływ terminu nastąpiło jej wygaśnięcie. Taka decyzja bowiem nie kształtuje już sytuacji prawnej strony."
Według Kolegium, dla zastosowania przepisu art. 155 k.p.a. konieczne jest istnienie obowiązku, z którego wykonaniem powiązano termin. Organ nie może dowolnie zmieniać i przedłużać terminu, który upłynął, gdy źródłem obowiązku strony zobowiązanej aktualizującego się po upływie terminu jest ustawa. Skuteczność wniosku o zmianę terminu wyznaczonego na dokonanie nasadzeń zastępczych zależy od jego złożenia przed upływem wyznaczonego terminu. Decyzja z dnia 15 lutego 2019 r. określała termin do wykonania nasadzeń zastępczych do dnia 15 maja 2021 r. Każda zmiana decyzji po tym okresie jest, według Kolegium, niedopuszczalna.
Skargę na powyższą decyzję wniosła S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka jawna z siedzibą w K.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy:
1) art. 84 ust. 7 u.o.p. poprzez błędne i uznanie, że upływ terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych uniemożliwia zmianę decyzji w tym zakresie, w sytuacji, kiedy decyzja z dnia 15 lutego 2019 r. nadal obowiązuje, a zmianie uległ jedynie termin i rodzaj nałożonego na stronę zobowiązania;
2) art. 83c ust. 3 u.o.p. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie okoliczności, że celem wyżej wskazanego przepisu nie jest uzyskiwanie przez organy państwowe lub samorządowe należności z tytułu niewykonania nasadzeń zastępczych, a zmobilizowanie do ich wykonania (kompensacja przyrodnicza);
3) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, w postępowaniu wszczętym z urzędu, nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 24 lutego 2025 r. wbrew zasadzie pewności prawa oraz zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to;
1) art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez zastosowanie pomimo niezaistnienia przewidzianych prawem przesłanek materialnoprawnych;
2) art. 155 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że upływ terminu na wykonanie nasadzeń zastępczych uniemożliwiał organowi zmianę decyzji z dnia 15 lutego 2019 r. w sytuacji, kiedy decyzja ta nadal obowiązuje i jest ostateczna, a zmianie uległ jedynie termin nałożonego na stronę zobowiązania;
3) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, iż po dniu 15 maja 2021 r. niedopuszczalna jest zmiana decyzji z dnia 15 lutego 2019 r., podczas gdy wbrew twierdzeniom organu decyzja ta nie wygasła i zostały spełnione przesłanki określone w art. 155 k.p.a. do jej zmiany;
4) art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych, polegające na stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 24 lutego 2025 r., pomimo niezaistnienia przewidzianych prawem przesłanek materialnoprawnych.
Skarżąca spółka wniosła jednocześnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium i umorzenie postępowania w myśl art. 105 § 1 k.p.a, ewentualnie stwierdzenie w całości nieważności zaskarżonej decyzji. Ponadto wniosła o zasądzenie na od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka przedstawiła wywód zmierzający do wykazania zasadności podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrolowana decyzja Kolegium podjęta została w trybie postępowania nieważnościowego (art. 156 § 1 k.p.a.). W trakcie takiego postępowania organ ogranicza się do weryfikacji decyzji z punktu widzenia wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i nie podejmuje się merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia materialnej sprawy administracyjnej (por. np. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 2363/20). W realiach rozpoznawanej sprawy Kolegium stwierdziło, że weryfikowana w trybie nadzwyczajnym decyzja dotknięta jest wadą o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym wyjaśnić najpierw trzeba, jak według Sądu należy rozumieć tę przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi jedynie wówczas, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywistego naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczności treści tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym.
Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rażące naruszenie prawa zachodzi bowiem wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w rażącej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Chodzi tu o sytuację, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa ale o przekroczenie prawa w sposób rzucający się w oczy, jasny i niedwuznaczny.
Do zaistnieniu rażącego naruszeniu prawa koniecznym jest spełnienie trzech przesłanek. Są to: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze tj. skutki, które wywołuje decyzja.
Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną.
Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04).
Decyzje administracyjne, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym, podlegają domniemaniu legalności, chyba że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Oznacza to, że nie każde naruszenie lub uchybienie prawa jest podstawą do zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji administracyjnej, będącego wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych.
Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może być ponadto interpretowane w sposób rozszerzający.
O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić jedynie w sytuacji, gdy naruszenie prawa ma charakter oczywisty, a sam naruszony przepis nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, ponieważ odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 12 października 2022 r., sygn. akt II OSK 1475/21; 11 października 2022 r., sygn. akt III OSK 1339/21). Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2868/14; 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10). Brak któregoś z wymienionych powyżej elementów wyklucza możliwość uznania, że doszło do wydania decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa.
Według Kolegium wadą uzasadniającą wyeliminowanie z obrotu decyzji zmieniającej z dnia 24 lutego 2025 r. było rażące naruszenie art. 84 ust. 7 u.o.p. Brzmienie tego przepisu nie uległo zmianie od czasu wydania decyzji z dnia 15 lutego 2019 r. Zgodnie z nim w przypadku niewykonania nasadzeń lub części z nich zgodnie z zezwoleniem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczna w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie został wykonane zgodnie z zezwoleniem. Przeliczenie, o którym mowa w tym przepisie odbywa się w drodze decyzji administracyjnej, przy czym decyzja ma charakter związany, a przed jej wydaniem organ bada jedynie wykonanie nasadzeń zgodnie z zezwoleniem - w każdym aspekcie wskazanym w tym zezwoleniu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1597/24). Zaakcentować także należy, ze przepis art. 84 ust. 7 u.o.p. wyraźnie odnosi wykonanie nasadzeń zastępczych do treści decyzji udzielającej zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, nie pozostawiając jej adresatom pola do interpretacji sposobu ich wykonania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 790/20). Oznacza to, że wyłącznie wykonanie nasadzeń zastępczych zgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu może być podstawą do skorzystania z dobrodziejstwa w postaci braku obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzew lub krzewów naliczonej w zezwoleniu. W przypadku niewykonania choćby części nasadzeń zastępczych wynikających z udzielonego zezwolenia na usunięcie drzew po stronie adresata zezwolenia aktywuje się obowiązek zapłaty opłaty za usunięcie drzew określonej w tymże zezwoleniu. Aktywacja ta następuje wraz z bezskutecznym upływem wskazanego w tym zezwoleniu terminu do wykonania nasadzeń. Zadaniem zaś organu staje się przeliczenie tej opłaty, tak aby uwzględnić ewentualne częściowe wykonanie nasadzeń określonych w zezwoleniu. W omawianym tutaj przepisie ani w pozostałych przepisach u.o.p. dotyczących zezwolenia na usunięcie drzew ustawodawca nie przewidział możliwości powrotnego przekształcenia obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzew w obowiązek nasadzeń. Tymczasem taki właśnie skutek wywołać miała decyzja zmieniająca z dnia 24 lutego 2025 r. W dacie jej wydania ciążący na skarżącej spółce obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzew wskazanych w pozwoleniu został już aktywowany, gdyż upłynął już termin wykonania nasadzeń zastępczych. Oczywiście adresat zezwolenia na usunięcie drzew w dalszym ciągu mógł dokonać nasadzeń, lecz ich wykonanie pozostawałoby bez żadnego wpływy na aktywowany już obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu usunięcia drzew. W ocenie Sądu aktywowanie obowiązku uiszczenia tej opłaty ma charakter nieodwracalny. Dlatego zadecydowanie wykluczyć należy możliwość zmiany terminu na wykonanie nasadzeń po tym, gdyż termin ten już bezskutecznie upłynął, a w miejsce obowiązku nasadzeń aktywowany został ex lege obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu usunięcia drzew. Przyjęcie odmiennego zapatrywania oznaczałoby w istocie zgodę na to, aby pomimo niewykonania obowiązku nasadzeń w wyznaczonym w zezwoleniu na usunięcie drzew terminie, nie dokonywać wskazanego w art. 84 ust. 7 u.o.p. przeliczenia. Takie wsteczne przekwalifikowanie stanu niewykonania obowiązku nasadzeń na stan, w którym obowiązek ten może być z powrotem terminowo wykonany jest, w ocenie Sądu, nie do pogodzenia z treścią omawianego tutaj przepisu.
W realiach rozpoznawanej sprawy termin wykonania nasadzeń zastępczych upłynął w dniu 30 kwietnia 2021 r. Zatem na adresacie zezwolenia na usunięcie drzew począwszy od tej daty, przez blisko cztery, lata ciążył obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzew. Upływ tak znacznego okresu czasu, w ocenie Sądu, jest także przeszkodą do zmiany omawianego tutaj terminu. Nie można bowiem akceptować sytuacji, w której blisko czteroletni okres zwłoki w wykonaniu nasadzeń zostaje z mocą wsteczną przekwalifikowany jako stan, w którym termin nasadzeń jeszcze nie upłynął. Tak samo nieakceptowalna jest sytuacja, w której organ zamiast wydać decyzję o której mowa w art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, z mocą wsteczną niweczy przesłanki do jej wydania.
Nie można przy tym zapominać, że nasadzenia zastępcze służyć mają kompensacji przyrodniczej ubytków spowodowanych usunięciem drzew. O tym, czy taka kompensacja zostanie dokonania decyduje nie tylko ilość i jakość nasadzeń ale także i to w jakim okresie, po usunięciu drzew posadzone zostaną nowe drzewa. Znaczące odsunięcie w czasie takich nasadzeń istotnie oddziałuje na efekt kompensacji, osłabiając go.
Ponadto celem powiązania terminu na dokonanie nasadzeń zastępczych z obowiązkiem uiszczenia opłaty za usunięcie drzew, a tym samym celem określonego w art. 84 ust. 7 u.o.p. mechanizmu przeliczenia opłaty w razie niewykonania nasadzeń w terminie określonym w zezwoleniu jest bez wątpienia mobilizacja do szybkiego dokonania tychże nasadzeń. Dopuszczenie zmiany terminu na ich dokonanie już po jego bezskutecznym upływie zmierza dokładnie w odwrotnym kierunku, gdyż ma charakter demobilizujący (zwłaszcza gdy upływ czasu jest, tak jak w niniejszej sprawie, znaczny). Dopuszczenie takiej zmiany pozwala bowiem na wieloletnie zwlekanie z wykonaniem nasadzeń bez żadnych ujemnych konsekwencji.
Zdaniem Sądu w świetle dotychczasowych rozważań Kolegium prawidłowo przyjęło, że decyzja z dnia 24 lutego 2025 r. zmieniająca zezwolenie na usunięcie drzew z dnia 15 lutego 2019 r. została wydana z naruszeniem art. 84 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody, a ze względu oczywistość tego naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu, a także skutki, naruszenie to Kolegium zasadnie zakwalifikowało jako rażące.
Nie mogły zatem odnieść skutku żadne z zarzutów skargi. Zauważyć przy tym należy, że nietrafnym było odwołanie się przez stronę skarżącą do wyroku tutejszego Sądu z dnia 27 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Gl 78/23, gdyż został on wydany w innym stanie faktycznym, różniącym się przede wszystkim tym, że w realiach tamtej sprawy zezwolenie na usunięcie części drzew nie zostało w ogóle powiązane z obowiązkiem uiszczenia opłaty za ich usunięcie.
Podsumowując, nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego powołanych w skardze, jak również Sąd nie dopatrzył się w sprawie innych naruszeń uzasadniających wniesioną skargę.
Ze wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI