II SA/Łd 936/25

II SA/Łd 936/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2026-02-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Czyżewska
Tomasz Porczyński
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c, art. 153, art. 200 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 344
art. 98 ust. 1, ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Dnia 27 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Porczyński Asesor WSA Beata Czyżewska , Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2026 roku sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 15 października 2025 roku nr GN-III.7581.281.2024.KR w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącej M.S. kwotę 200 (dwieście) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 15 października 2025 r. Wojewoda Łódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", uchylił decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z dnia 17 października 2024 r. w całości i odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w gminie T., obręb [...], oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 0,0078 ha, w związku z wydaną przez Burmistrza Miasta Tuszyna w dniu 4 września 2017 r. decyzją, znak: GPGR.6831.36.2017, orzekającą o podziale nieruchomości położonej w gminie T., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].
Z akt sprawy wynika, że Starosta Łódzki Wschodni, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia 17 października 2024 r. nr GN.683.72.2022.AM, na podstawie art. 98 ust. 1 i 3 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 130 ust. 1 i 2, art. 132 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2023.344 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", ustalił na kwotę 13.701,00 zł odszkodowanie za nieruchomość położoną w gminie T., obręb [...], oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 0,0078 ha na rzecz M.S., w związku z decyzją Burmistrza Miasta Tuszyna z dnia 4 września 2017 r. znak: GPGR.6831.36.2017 orzekającą o podziale nieruchomości położonej w gminie T., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...]. Na odszkodowanie złożyła się wartość rynkowa prawa własności gruntu w wysokości 3.668,00 zł i wartość naniesień budowlanych w wysokości 10.033,00 zł. Do zapłaty odszkodowania zobowiązano Burmistrza Miasta Tuszyna. Rozstrzygnięcie zapadło w następstwie ustalenia, iż Burmistrz Miasta Tuszyna decyzją z dnia 4 września 2017 r. znak: GPGR.6831.36.2017 orzekł o podziale nieruchomości położonej w gminie T., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...]. W wyniku ww. podziału powstała działka nr [...], która zdaniem organu I instancji przeszła na własność Gminy Tuszyn. Na dzień wydania decyzji, zgodnie z treścią księgi wieczystej KW nr [...], właścicielem nieruchomości była M. S. Wniosek M. S. z 4 kwietnia 2022 r. o ustalenie odszkodowania poprzedzony został rokowaniami, które nie doprowadziły do uzgodnienia stanowisk. W tym stanie rzeczy organ I instancji zawiadomieniem z 14 kwietnia 2022 r. wszczął postępowanie i decyzją z dnia 13 grudnia 2022 r. ustalił odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Wojewoda Łódzki po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta Tuszyna decyzją z dnia 11 sierpnia 2023 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie pominięto kwestię ustalenia przejścia nieruchomości na własność Gminy Miasta Tuszyna oraz zwrócono uwagę na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie. Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji decyzją z dnia 17 października 2024 r. ustalił odszkodowanie stwierdzając, iż przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy Tuszyn.
Odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 17 października 2024 r. wniósł Burmistrz Miasta Tuszyna, wskazując, że odszkodowanie ustalone zostało w kwocie nieadekwatnej do wartości nieruchomości. Na odszkodowanie złożyła się wartość gruntu i naniesień budowlanych. Odwołujący zwrócił uwagę na rozbieżność w zakresie opisu ogrodzenia i stopnia jego zużycia. Wskazał, że biegła W. G. w operacie z 28 października 2022 r. wyceniła działkę, na której znajdowało się ogrodzenie z siatki na słupkach stalowych osadzone w gruncie. Stopień zużycia oceniony został na 20 %, zaś długość ogrodzenia określono na 36 m. Z kolei w operacie biegłej A. J. z 9 maja 2024 r. wskazano, że działka była ogrodzona płotem z siatki na słupkach metalowych (słupki wbetonowane). Stan płotu określono jako dobry, jego zużycie oceniono na 20 %, zaś długość wycenionego ogrodzenia wyniosła 39,55 m. W konkluzji tego wątku odwołujący podniósł, że biorąc pod uwagę, iż rzeczoznawca sporządził wycenę nieistniejącego w dacie oględzin ogrodzenia jedynie w oparciu o oświadczenia właściciela przedmiotowej działki, niedopuszczalna jest rozbieżność w jego opisie, stanie technicznym oraz stopniu zużycia. Ponadto Burmistrz wskazał, że w piśmie z 27 sierpnia 2024 r. zwrócono uwagę, iż długość ogrodzenia w operacie z 9 maja 2024 r. wymaga korekty, gdyż jego część wykraczająca poza granicę działki nie powinna być uwzględniona w obliczeniach. Zdaniem Burmistrza, niesłusznym jest zobowiązanie do wypłaty odszkodowania za naniesienia budowlane w postaci ogrodzenia, które fizycznie nie jest w posiadaniu Gminy Tuszyn oraz którego faktyczny stan techniczny na dzień wydania decyzji podziałowej budzi wątpliwości.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 15 października 2025 r. Wojewoda Łódzki, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, uchylił decyzję organu I instancji w całości i odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nieruchomość, tj. działka nr [...] o powierzchni 0,0078 ha położona w gminie T., obręb [...], wydzielona została na podstawie decyzji Burmistrza Miasta Tuszyna z dnia 4 września 2017 r. znak: GPGR.6831.36.2017, z działki nr [...]. Nieruchomość objęto miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w Tuszynie Nr VIII/116/2004 z dnia 18 czerwca 2004 r. (Dz.Urz.Woj.Łódź. Nr 235, poz. 2097 z dnia 18 sierpnia 2004 r.). W ocenie organu odwoławczego, kwestia przejścia nieruchomości na własność jednostki samorządu terytorialnego nie została dostatecznie wyjaśniona w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, dlatego też zagadnienie przejścia prawa własności objęto dodatkowym postępowaniem przed organem odwoławczym. W tym zakresie wskazano, iż pomimo upływu ośmiu lat od daty wydania decyzji podziałowej, Urząd Miasta w Tuszynie stwierdził w toku postępowania odwoławczego, że dotąd nie została podjęta uchwała zaliczająca drogę "jakoby obejmującą przedmiotową działkę" do kategorii dróg publicznych. Jednocześnie uzasadniając swe stanowisko dotyczące zmiany właściciela nieruchomości stwierdził w piśmie z 31 marca 2025 r., że nieruchomość znajduje się w granicach linii rozgraniczających dróg publicznych, na co wskazywać ma oznaczenie KD - drogi dojazdowe. Zdaniem organu odwoławczego, "drogi dojazdowe" i "drogi publiczne", to nie są kategorie tożsame i nie każda droga dojazdowa stanowi drogę publiczną. Poza tym, w kontekście umiejscowienia działki na mapie planu, Urząd Miasta Tuszyna w piśmie z 14 maja 2025 r. stwierdził, że uprzednio nawiązał jedynie do lokalizacji ulicy [...], co nie wynika ze zidentyfikowania granic przedmiotowej nieruchomości, tj. działki nr [...] w R. na rysunku planu w skali 1:10000. Organ I instancji stwierdził, że lokalizację ul. [...] umożliwia ogólnodostępny portal mapowy, tj. Geoportal Powiatu Łódzkiego Wschodniego. W tym kontekście organ odwoławczy uznał, że plan przedstawiony na stronie Urzędu Miasta w Tuszynie wskazuje, że ww. działka przeznaczona jest pod zabudowę jednorodzinną, zabudowę letniskową - symbol [...], ML. Również z przywołanego Geoportalu Powiatu Łódzkiego Wschodniego nie wynika jakoby przedmiotowa działka znajdowała się w liniach rozgraniczających oznaczonych symbolem KD. Ponadto część tekstowa dokumentu planistycznego w zakresie szczegółowych ustaleń dotyczących układu komunikacyjnego odsyła do § [...] planu, w którym określono parametry funkcjonalno-techniczne poszczególnych dróg objętych dokumentem. Wśród rzeczonych dróg znajduje się m.in. droga gminna [...], nr [...] T. – R., biegnąca od granicy miasta T. do drogi [...] o szerokości 13 (ul. [...], od której odchodzi rzeczona ul. [...]); leżąca poniżej droga gminna [...] B., biegnąca od drogi [...] do drogi [...] o szerokości 12 m; droga gminna [...] w R., biegnąca od drogi [...] do końca zabudowy o szerokości 12 m (usytuowana na północny-zachód względem ul. [...]); droga gminna [...], biegnąca od granicy administracyjnej gminy do granicy administracyjnej miasta o szerokości 15 m (usytuowana na północ względem ul. [...]) czy też ww. droga powiatowa [...] nr [...] Z. – droga krajowa nr [...], biegnąca od drogi [...] do drogi [...] o szerokości 15 m (położona na zachód od ul. [...]). W ocenie organu odwoławczego, przywołana część tekstowa planu nie przewiduje publicznej drogi - ul. [...]. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na parametry dróg przewidzianych w planie, których szerokość w odniesieniu do dróg gminnych wynosi od 12 do 20 m. Analizowana ul. [...] rzeczonych parametrów nie spełnia. Co więcej, zwęża się do tego stopnia, że opisywany układ komunikacyjny staje się wąską ścieżką i kończy w obszarze leśnym drewnianym szlabanem. Organ odwoławczy podkreślił, że układy drogowe charakterystyczne dla dróg wewnętrznych cechują się m.in. zakończeniem ślepą uliczką bez połączenia z siecią dróg. Organ odwoławczy podzielił także stanowisko, że obowiązek oceny, czy w sprawie doszło do skutku, o którym mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., tj. przejścia nieruchomości na własność podmiotu publicznoprawnego z mocy prawa, spoczywa na organie administracji, który rozpatruje sprawę ustalenia odszkodowania. Jednocześnie wskazania w tym zakresie wyartykułowane w treści decyzji podziałowej nie są wiążące dla organu rozpatrującego kwestię ustalenia odszkodowania (zob. wyrok NSA z 12 czerwca 2023 r., I OSK 192/20). W tym kontekście organ odwoławczy podzielił również stanowisko, że wpis w księdze wieczystej ma wyłącznie charakter deklaratoryjny i nie przesądza o powstaniu prawa własności (zob. wyrok NSA z 21 września 2022 r., I OSK 1490/19). W ocenie organu odwoławczego, nieruchomość nie została w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona pod drogę publiczną, a tym samym nie przeszła na własność Gminy Tuszyn i w konsekwencji brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania. Organ II instancji podkreślił także, że analizowany dokument planistyczny składa się z dwóch części, a mianowicie tekstowej i graficznej. W części tekstowej wymieniono drogi publiczne objęte planem. Nie ma wśród nich ul. [...], w skład której jakoby wchodzić miała przedmiotowa nieruchomość. Z części graficznej również nie wynika, że działka wchodzi w skład ul. [...]. Z ogólnodostępnego portalu mapowego - Geoportal Powiatu Łódzkiego Wschodniego, na który powołuje się organ I instancji, również nie wynika jakoby rzeczona nieruchomość stanowiła część ul. [...]. Z przedstawionego na stronie Urzędu Miasta w Tuszynie, w formie elektronicznej, planu wynika, że działka przeznaczona jest pod zabudowę jednorodzinną; zabudowę letniskową - symbol [...], ML. Organ odwoławczy ocenił, że analizowany dokument planistyczny nie przewiduje rzeczonego ciągu komunikacyjnego jako drogi publicznej. W dodatku parametry tego ciągu przechodzącego w wąską ścieżkę i będącego ślepą uliczką zwieńczoną drewnianym szlabanem w obszarze leśnym, nie spełniają kryteriów dróg publicznych przewidzianych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Ponadto zdaniem organu odwoławczego, wydanej w sprawie decyzji nie stoi na przeszkodzie art. 139 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W tym kontekście nie można stwierdzić, że przedmiotowe orzeczenie jest na niekorzyść odwołującego Burmistrza Miasta Tuszyna, kwestionującego wysokość odszkodowania. Rzeczone odszkodowanie jest pochodną kwestii przejścia z mocy prawa nieruchomości na rzecz podmiotu publicznoprawnego. Ustalenie odszkodowania, w trybie art. 98 ust. 3 w związku z ust. 1 u.g.n., gdy nieruchomość nie została wydzielona pod drogę publiczną rażąco naruszałaby prawo, zaś ustalając niesłusznie, wbrew przepisom, takie odszkodowanie rażąco naruszono by również interes społeczny.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła M. S., zarzucając naruszenie:
1. art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżącej nie powinno być wypłacone odszkodowanie w kwocie 13.701 zł w związku z podziałem nieruchomości położonej w gminie T., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...];
2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do ustalenia, że Gmina nie nabyła na własność nieruchomości, a także że brak jest przesłanek do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n.;
3. art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy w okolicznościach sprawy nastąpiło faktycznie przejęcie działki gruntu stanowiącej własność skarżącej pod drogę bez ustalenia na jej rzecz odszkodowania, podczas gdy obowiązujące przepisy konieczność jego ustalenia przewidują.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że doszło do wydzielenia nieruchomości skarżącej pod drogę dojazdową i z chwilą wydzielenia, część nieruchomości z mocy prawa przeszła na własność Gminy. Dla oceny statusu prawnego danej nieruchomości podstawowe znaczenia ma nie jej administracyjna kwalifikacja, ale zasady jej użytkowania i dostępność. Skarżąca wskazała również, że przy wykładni art. 98 ust. 3 u.g.n. powinno się mieć na uwadze wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Bugajny i inni przeciwko Polsce z dnia 6 listopada 2007 r. w którym Trybunał uznał, że przeznaczenie w decyzji podziałowej prywatnej działki pod drogę, w sytuacji braku odjęcia jej własności, istotnie ogranicza właściciela w korzystaniu z nieruchomości, a zatem oznacza pozbawienie posiadania w rozumieniu art. 1 pierwszego Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, który wyznacza granice ingerencji państw w prawo własności. Dla oceny statusu prawnego nieruchomości wydzielonej pod drogę podstawowe znaczenie ma nie jej administracyjna kwalifikacja, ale zasady jej użytkowania oraz dostępność. Wobec czego - za część nieruchomości (drogi) nieprzeznaczonej do wyłącznego użytku właściciela - lecz ogólnodostępnej, służącej nieograniczonej liczbie potencjalnych użytkowników, winno być przyznane stosowne odszkodowanie. Wobec czego, argumentacja zaskarżonej decyzji w zakresie ustalenia, czy nastąpił skutek polegający na utracie przez dotychczasowego właściciela prawa do gruntu jest niewłaściwa i krzywdząca dla skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutu skargi przywołującego wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Bugajny i inni przeciwko Polsce z 6 listopada 2007 r., organ odwoławczy wyjaśnił, że ww. wyrok zapadł w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją u.g.n. ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz.U.2000.6.70). Obowiązujące dotąd - ujęte w art. 98 ust. 1 u.g.n. - sformułowanie "działki gruntu wydzielone pod drogi", zastąpione zostało sformułowaniem "działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie i krajowe".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
W aktach badanej sprawy znajduje się decyzja podziałowa z dnia 4 września 2017 r., w której orzeczono, że działka nr [...] o powierzchni 0,0078 ha, powstała w wyniku podziału działki nr [...], została wydzielona pod poszerzenie publicznej drogi gminnej. Decyzja ta, w podstawie prawnej przywołuje art. 96 ust. 1 w związku z art. 93 ust. 1 i 2, art. 97 ust. 1 oraz art. 98 ust. 1 u.g.n. Ponadto, na mapie podziałowej, stanowiącej załącznik do powyższej decyzji, powstała wskutek podziału działka nr [...] otrzymała oznaczenie [...]. Powyższa decyzja podziałowa stała się ostateczna 7 września 2017 r. Wypada zauważyć, iż przywołany w podstawie prawnej ww. decyzji przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. przewiduje, iż działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Analizując ww. decyzję podziałową należy także dostrzec, iż zgodnie z obowiązującym w czasie ww. podziału załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.2016.1034 ze zm.), symbol Tp zastosowany na mapie podziałowej, stanowiącej załącznik do ww. decyzji, oznacza grunty przeznaczone pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych.
Ponadto z akt sprawy administracyjnej wynika, że skarżąca złożyła 4 stycznia 2018 r. wniosek o ustalenie odszkodowania za ww. działkę wydzieloną pod gminną drogę publiczną. Po tej dacie trwały rokowania między skarżącą, a Gminą Tuszyn tyczące wysokości odszkodowania. Ponieważ nie przyniosły one porozumienia, z uwagi na rozbieżność stanowisk stron, skarżąca, pismem z 4 kwietnia 2022 r., zatytułowanym: "Odwołanie", wyraziła swoje niezadowolenie z braku porozumienia w kwestii odszkodowania i wniosła o rozstrzygnięcie tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej. Pismem z 14 kwietnia 2022 r. organ I instancji wszczął, na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n., postępowanie w przedmiotowej sprawie.
Dla oceny okoliczności niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma przywołana w podstawie prawnej decyzji podziałowej norma art. 98 ust. 1 u.g.n. Z przepisu tego wynika, w sytuacji podziału nieruchomości na wniosek jej właściciela, obowiązek organ administracji wydzielenia części działki pod drogę publiczną, jeżeli takie jest przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Nie budzi przy tym zastrzeżeń stwierdzenie, iż podział nieruchomości w powyższym trybie jest możliwy, o ile jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego, przy czym zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 1 i 2 u.g.n.). Dla wydzielenia w decyzji podziałowej części działki pod drogę publiczną, nie mają natomiast znaczenia zarówno plany inwestycyjne właściciela nieruchomości, jak i zarządcy drogi. Kluczowe pozostaje wyłącznie przeznaczenie gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
W okolicznościach badanej sprawy zgodność wnioskowanego przez skarżącą podziału nieruchomości z postanowieniami miejscowego planu była przedmiotem oceny organu administracji podczas wydawania decyzji podziałowej z dnia 4 września 2017 r. Decyzja ta, co należy przypomnieć i zaakcentować, uzyskała walor ostateczności i pozostaje nadal w obrocie prawnym. Decyzji ostatecznej służy domniemanie legalności, które oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ i z zachowaniem przepisanego trybu postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2017 r., I OSK 1545/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ostateczna decyzja administracyjna jest wiążąca erga omnes, a więc również w stosunku do sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 10 września 2014 r., I OSK 229/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Istotne jest także, że przepis art. 98 ust. 1 u.g.n. przewiduje, iż skutek przejścia, na rzecz Skarbu Państwa lub odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego, działki wydzielonej pod drogę publiczną, następuje z mocy samego prawa, a zatem dla swej ważności i wywołania skutku rzeczowego nie potrzebuje jakichkolwiek dalszych działań, w szczególności potwierdzenia w treści orzeczenia organów administracji lub sądów. Natomiast skutkiem prawnym, o którym mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., jest utrata przez dotychczasowego właściciela własności działki wydzielonej pod drogę publiczną. Utrata własności takiej działki pozostaje konsekwencją decyzji podziałowej i nie ma na nią wpływu ani dotychczasowy właściciel nieruchomości, ani organ orzekający o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, ani też Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, na których rzecz następuje nabycie prawa własności gruntu wydzielonego pod drogę publiczną. Tym samym o charakterze działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne przesądza treść decyzji podziałowej, bowiem to na podstawie decyzji podziałowej określone działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność gminy i to za te działki przysługuje ich dotychczasowym właścicielom odszkodowanie (vide: M.Wolanin [w:] J.Jaworski, A.Prusaczyk, A.Tułodziecki, M.Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 532; wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., I OSK 986/11; wyrok NSA z dnia 20 maja 2014, I OSK 2681/12; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r., I OSK 1688/15; wyrok NSA z dnia 8 marca 2018 r., I OSK 748/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jeżeli zatem z decyzji podziałowej z dnia 4 września 2017 r. wyrażnie wynika, iż działka gruntu nr [...] o powierzchni 0,0078 ha została wydzielona pod gminną drogę publiczną, to nie może być wątpliwości, iż działka ta z mocy prawa przestała być własnością skarżącej, stała się natomiast własnością właściwej jednostki samorządu terytorialnego. W konsekwencji dotychczasowemu właścicielowi należy się stosowne odszkodowanie, stosownie do treści art. 98 ust. 3 u.g.n.
Powyższego zapatrywania nie podważa fakt, iż ul. [...] w Tuszynie nie jest wykazana formalnie jako droga, bowiem nie została podjęta w tym zakresie uchwała organu gminy, a nadto aktualnie nie spełnia ona parametrów drogi gminnej. W tym zakresie należy wskazać, że odszkodowanie należne dotychczasowemu właścicielowi za grunt wydzielony pod drogę publiczną nie zależy ani od rzeczywistego wybudowania drogi, która może zostać wybudowana dużo później, ani też od nadania drodze określonej kategorii drogi publicznej. Określona kategoria może być bowiem nadana drodze publicznej dopiero wtedy, gdy droga ta spełnia ustawową funkcję w sieci drogowej, co jest możliwe wtedy, gdy uzyska ona określone parametry techniczno-użytkowe i związaną z nimi klasę drogową, a uzyskanie tych parametrów następuje w praktyce dopiero po wybudowaniu drogi (vide: E.Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2026, uwagi do art. 98).
Należy zatem wskazać, iż w sytuacji gdy z decyzji podziałowej, wydanej na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n., wyrażnie wynika, iż określona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną określonej kategorii, to nie może być wątpliwości, iż działka ta z mocy prawa przestała być własnością dotychczasowego właściciela. Odjęcie prawa własności w powyższy sposób rodzi obowiązek odszkodowawczy. Organ administracji publicznej orzekając o tym odszkodowaniu, nie ma w takiej sytuacji kompetencji do ustalania, czy określona działka została wydzielona pod drogę publiczną. Przedmiotem postępowania odszkodowawczego pozostaje bowiem ustalenie odszkodowania za konkretną nieruchomość, którą ipso iure utracił dotychczasowy właściciel, nie zaś podważanie treści decyzji podziałowej, z której wynika, iż doszło do wydzielenia działki pod drogę publiczną, w warunkach opisanych w art. 98 ust. 1 u.g.n. Okoliczności wydzielenia działki pod drogę publiczną na podstawie ww. przepisu stanowią przedmiot postępowania podziałowego, prowadzonego przez organ wykonawczy gminy, a zatem to wójt (burmistrz, prezydent miasta) orzeka o zgodności podziału z miejscowym planem, w następstwie analizy treści owego planu i dokonania ustaleń faktycznych niezbędnych przy podjęcia decyzji podziałowej. Brak jest zatem podstaw aby decyzja podziałowa, w szczególności o ostatecznym i prawomocnym charakterze, podlegała kolejnej weryfikacji, tym razem w toku postępowania odszkodowawczego prowadzonego na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. Tego rodzaju weryfikacja naruszałaby zasadę trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 1 i 3 k.p.a. Aby zatem skutecznie domagać się ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n., z decyzji podziałowej winno wynikać, że działka powstała w wyniku podziału nieruchomości, wydzielona została pod drogę publiczną określonej kategorii (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2019 r., I SA/Wa 1247/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W badanej sprawie okoliczność ta jasno wynika z treści decyzji podziałowej Burmistrza Miasta Tuszyna z dnia 4 września 2017 r., stanowiącej dostateczną podstawę do ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. Nie można zatem zaakceptować zaskarżonej decyzji Wojewody Łódzkiego, podważającej w istocie powyższe rozstrzygnięcie podziałowe, pomimo iż organ ten nie ma kompetencji w sprawach podziałowych. Trafnie zatem w skardze wskazano naruszenie przez zaskarżoną decyzję przepisów art. 98 ust. 1 i 3 u.g.n. wskutek ich niezastosowania i odmowy ustalenia należnego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, a nadto naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w zakresie ustalenia, że skarżąca nie utraciła z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości i brak jest przesłanek do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. W konsekwencji trafny jest także zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez niezastosowanie, w sytuacji gdy skarżąca utraciła własność przedmiotowej nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, a przywołane powyżej przepisy u.g.n. kreują normę prawną przewidującą konieczność ustalenia odszkodowania.
Powyższe uwagi skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.".
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną i zbada sprawę w jej całokształcie, odnosząc się także do zarzutów odwołania (art. 153 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 § 1 p.p.s.a. Koszty te obejmują wpis od skargi.
lp