II SA/Łd 859/02

II SA/Łd 859/02 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /sprawozdawca/
Małgorzata Łuczyńska
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Sygn. powiązane
OSK 1499/04 - Wyrok NSA z 2005-06-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie NSA Janusz Nowacki (spr.), p.o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant referendarz sądowy Ewa Alberciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Nr [...] z dnia [...]
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art.157 § 1 i 2 oraz art.158 § 1 kpa odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] o zarejestrowaniu jako ciężarowego samochodu marki Honda Civic o numerze silnika [...] i numerze nadwozia [...] i wydaniu dowodu rejestracyjnego serii [...] oraz tablic rejestracyjnych nr [...] na nazwisko M. S.
W uzasadnieniu stwierdzono, iż Prokurator Prokuratury Rejonowej Ł. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] o zarejestrowaniu jako ciężarowego samochodu marki Honda Civic, zarejestrowanego i zgłoszonego do ewidencji w Starostwie Powiatowym w W. w dniu [...] jako samochód osobowy a następnie w dniu [...] zarejestrowanego jako samochód ciężarowy. Wymieniona decyzja nie została bowiem oparta na świadectwie homologacji. Właściciel pojazdu M. S. przedstawił zaświadczenie o przeprowadzeniu badania technicznego pojazdu oraz opis zmian dokonanych w pojeździe wystawione przez uprawnionego diagnostę, w którym potwierdzono zmianę rodzaju pojazdu na samochód ciężarowy specjalizowany. Na podstawie tych dokumentów organ rejestracyjny zmienił decyzje o rejestracji samochodu potwierdzając to wydaniem nowego dowodu rejestracyjnego.
Procedurę rejestracji pojazdów normują przepisy art. 71 - 78 prawa o ruchu drogowym, zamieszczone w rozdziale 2 działu III ustawy, zatytułowanym "warunki dopuszczenia pojazdów do ruchu". Przepis art. 72 ustawy, określający dokumenty wymagane przy rejestracji, stanowi, iż rejestracji dokonuje się na podstawie wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane. Nie rozstrzyga przy tym, czy dokumenty te są wymagane tylko przy pierwszej, czy również przy każdej następnej rejestracji pojazdu. Materię tę reguluje rozporządzenie z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Wymaga ono dołączenia wyciągu ze świadectwa homologacji do wniosku o pierwszą rejestrację nowego pojazdu zakupionego na terytorium Polski. W przypadku natomiast zmiany stanu faktycznego w pojeździe zarejestrowanym wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym art. 78 ust. 2 pkt 2 prawa o ruchu drogowym nakłada na właściciela obowiązek zawiadomienia o tej zmianie starosty. Do zawiadomienia tego należy dołączyć dokument potwierdzający, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdu.
Dotychczas kwestią sporną było to czy do rejestracji jako ciężarowego pojazdu już uprzednio zarejestrowanego jako osobowy konieczne jest świadectwo homologacji. Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej w pismach z dnia 10 listopada 1999r. i z 1 grudnia 2000r. wyraziło pogląd, iż wystarczający jest tutaj dokument dokonania zmian w pojeździe i nie musi to być świadectwo homologacji. Dopiero uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000r. w sprawie OPK 17/00 i z dnia 18 grudnia 2000r. w sprawie OPK 18/00 przesądziły, iż w takim przypadku konieczne jest świadectwo homologacji. Sąd nie wypowiedział się jednak co do skutków naruszenia prawa w świetle art.156 kpa. Do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia jej nieważności konieczne jest ustalenie, iż naruszenie prawa w postępowaniu rejestracyjnym miało charakter rażący.
Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Jako "rażącego" nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy. Rażące naruszenie prawa jest bowiem z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. Jeżeli zaś przepis dopuszcza rozbieżną interpretację, nawet mniej lub bardziej uzasadnioną - to wybór jednej z takich interpretacji, jeżeli nawet później zostanie uznany za nieprawidłowy, nie może być oceniany jako "rażące" naruszenie prawa. Rażące naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy uchybienie prawu ma charakter oczywisty, jasny, bezsporny, nie dopuszczający możliwości odmiennej wykładni.
Również przedstawiciele doktryny opowiadają się w większości za stanowiskiem, że rażące naruszenie prawa następuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu.
Stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwałach z dnia 23 października 2000r. i z dnia 18 grudnia 2000r. nie zostało powszechnie zaakceptowane. Nie zaaprobował go Minister Transportu i Gospodarki Morskiej oraz Instytut Transportu Samochodowego w Warszawie. W dniu wydania decyzji o rejestracji jako ciężarowego samochodu marki Honda Civic nie było oczywistego, jasnego i nie budzącego wątpliwości stanu prawnego. Do wykrystalizowania się poglądu doszło dopiero po wydaniu uchwał przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z czym brak jest podstaw do uznania, iż doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji.
W dniu 10 października 2002r. Prokurator Rejonowy Ł. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku podniósł, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu administracji, iż nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Bez uzyskania świadectwa homologacyjnego nie można było zarejestrować pojazdu jako ciężarowy. W związku z czym decyzja o rejestracji winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego gdyż wywołuje ona lub może wywołać skutki prawne i społeczne.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...]
W uzasadnieniu stwierdzono, iż nie ma wystarczających podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] z powodu rażącego naruszenia prawa. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało w sposób oczywisty sprzeczności kwestionowanej decyzji z przepisami prawa tj. art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - prawo o ruchu drogowym oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji. W okresie obowiązywania wymienionych przepisów zarówno w orzecznictwie administracyjnym jak i w literaturze prawniczej brak było zgodności co do ich prawidłowej interpretacji.
O tym zaś, że sprzeczność stosowanej powszechnie praktyki w oparciu o wytyczne i instrukcje Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej przez organy rejestrujące, w tym również przez Starostę [...], z przepisami prawa nie jest tak oczywista, świadczyć może fakt wystąpień samorządowych kolegiów odwoławczych z pytaniami prawnymi w 2000 roku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na które udzielone zostały odpowiedzi w formie uchwał.
Traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo a mianowicie gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji lecz sytuacja taka nie miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji.
Na wymienioną decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Prokurator Rejonowy Ł.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Istotne znaczenie ma tutaj argumentacja zawarta w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000r. Przy dokonywaniu zmiany w typie pojazdu obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji będzie ciążył na podmiocie dokonującym takiej zmiany i dopiero spełnienie tego wymogu umożliwi wprowadzenie zmiany w jego dowodzie rejestracyjnym. Zmiany rodzaju pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy nie można traktować mniej rygorystycznie niż określonego w art.68 ust.9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. obowiązku uzyskania nowego świadectwa homologacji. Decyzja z dnia [...] jest dotknięta wadą o której mowa w art.156 § 1 pkt.2 kpa i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wnosiła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga Prokuratora Rejonowego Ł. jest uzasadniona.
Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1271/ weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/.
Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga Prokuratora Rejonowego Ł. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego.
Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach
3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył przepisy postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie miało ustalenie czy decyzja Starosty [...] z dnia [...] o zarejestrowaniu jako ciężarowy samochodu marki Honda Civic bez świadectwa homologacji została wydana z rażącym naruszeniem prawa a tym samym czy istniała podstawa do stwierdzenia jej nieważności.
Podkreślić należy, iż rażące naruszenie prawa następuje wtedy gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Rażącym naruszeniem prawa nie jest natomiast rozstrzygnięcie, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy. W sytuacji gdy przepis dopuszcza rozbieżność interpretacji to wybór jednej z takich interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy więc do czynienia wtedy, gdy uchybienie prawu ma charakter oczywisty, jasny, bezsporny i nie dopuszczający możliwości odmiennej wykładni. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie III S.A. 565/95 z dnia 17 kwietnia 1996r./Biuletyn Skarbowy nr 2 z 1997r. str.26/, w sprawie II S.A. 1531/94 z dnia 6 lutego 1995r./ONSA nr 1 z 1996r. poz.37/, w sprawie III S.A. 1705/93 z dnia 11 maja 1994r./Wspólnota nr 42 z 1994r. str.16/, w sprawie V S.A. 86/92 z dnia 21 października 1992r.?ONSA nr 1 z 1993r. poz.23/ i w sprawie III S.A. 1425/96 z dnia 17 września 1997r./Lex nr 32626/.
Zgodnie z treścią art.68 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. prawo o ruchu drogowym/Dz.U. nr 98 poz.602 z późn. zm./, w brzmieniu obowiązującym w dniu [...], producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego jest obowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej.
W myśl art.68 ust.9 wymienionej ustawy w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część.
Zgodnie z treścią art.72 ust.1 pkt.3 i art.78 ust.2 pkt.2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. rejestracji dokonuje się na podstawie wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku kontroli badania technicznego pojazdu jeżeli są wymagane zaś właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nie przekraczającym 30 dni starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym.
W myśl § 14 ust.2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów/Dz.U. nr 59 poz.532 z późn. zm./ w przypadku zawiadomienia o zmianie innych danych technicznych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym do zawiadomienia dołącza się dokument potwierdzający, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów.
Zgodnie zaś z treścią § 3 pkt.6 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 7 października 1999r. w sprawie homologacji pojazdów/Dz.U. nr 91 poz.1039 z późn. zm./ typ pojazdu oznacza pojazdy jednej kategorii, które nie różnią się pod względem istotnych cech określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia .
Analiza wymienionych przepisów wskazuje, iż w przypadku zmiany rodzaju pojazdu z osobowego na ciężarowy istnieje wymóg uzyskania nowego świadectwa homologacji. Nie ulega wątpliwości, iż zmiana rodzaju pojazdu i jego przeznaczenia mieści się w pojęciu "zmiany typu pojazdu" w rozumieniu art.68 ust.9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Przy każdej zaś zmianie w typie pojazdu konieczne jest uzyskanie nowego świadectwa homologacji. Nie można bowiem takiej zmiany traktować mniej rygorystycznie niż zmiany przedmiotu wyposażenia lub części pojazdu, co w myśl art.68 ust.9 wymienionej ustawy, jest również objęte obowiązkiem uzyskania nowego świadectwa homologacji. Pogląd, iż w przypadku dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy istnieje wymóg uzyskania świadectwa homologacji jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie 5 sędziów z dnia 23 października 2000r. w sprawie OPK 17/00/ONSA nr 2 z 2001r. poz.62/, w uchwale w składzie 5 sędziów z dnia 18 grudnia 2000r. w sprawie OPK 18/00/ONSA nr 3 z 2001r. poz.102/ i uchwale z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie OPK 22/02/ONSA nr 2 z 2003r. poz.52/. Pogląd taki wyraził również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 listopada 2001r. w sprawie III RN 194/01/ONSA nr 5 z 2002r. poz.103/. Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniach wymienionych uchwał i wymienionego wyroku jest przekonująca i nie ma potrzeby jej powtarzania. Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego i wyroku Sądu Najwyższego.
W rozpoznawanej sprawie w dniu [...] samochód marki Honda Civic został zarejestrowany jako pojazd osobowy. Następnie w dniu [...] pojazd ten został zarejestrowany jako samochód ciężarowy w oparciu o zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym wystawione przez Stację Kontroli Pojazdów w L.. Zarejestrowanie jako pojazdu ciężarowego samochodu M. S. nastąpiło bez wymaganego świadectwa homologacji. Decyzja Starosty [...] z dnia [...] została zatem wydana z naruszeniem prawa a mianowicie przepisu art.68 ust.1 i 9, art.72 ust.1 pkt.3 i art.78 ust.2 pkt.2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r., przepisu § 3 pkt.1 i 6 rozporządzenia z dnia 7 października 1999r. oraz przepisu § 14 ust.2 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 1999r.
W ocenie sądu naruszenie prawa przez organ administracji miało charakter rażący. Poprawna metoda wykładni przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. oraz rozporządzeń z dnia 19 czerwca 1999r. i z dnia 7 października 1999r. prowadziła bowiem do wniosku, iż przy zmianie rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy wymagane było nowe świadectwo homologacji. Przepisy wymienionych aktów prawnych były na tyle jasne, że ich interpretacja nie powinna sprawić nadmiernych trudności. Nawet bez wydania uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wyroku Sądu Najwyższego analiza cytowanych aktów prawnych wskazywała, że przy każdej zmianie rodzaju pojazdu konieczne było uzyskanie nowego świadectwa homologacji. Ustalenie znaczenia przepisów wymienionych aktów prawnych nie było nadmiernie trudne tym bardziej, że w ustawie z dnia 20 czerwca 1997r. przyjęto unormowania prawne obowiązujące w poprzednim stanie prawnym, kiedy to utrwalony był pogląd co do tego w jakich sytuacjach konieczne jest nowe świadectwo homologacji. Skoro zatem z treści przepisów wynikał wymóg uzyskania świadectwa homologacji w razie zmiany rodzaju pojazdu z osobowego na ciężarowy to dokonanie rejestracji samochodu ciężarowego bez takiego świadectwa pozostawało w oczywistej sprzeczności z obowiązującymi przepisami. Można zatem uznać, iż decyzja Starosty [...] z dnia [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż nie doszło do rażącego naruszenia prawa gdyż obowiązujące przepisy nie były jednoznaczne i istniała możliwość ich różnej interpretacji o czym świadczą wyjaśnienia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej oraz poglądy Instytutu Transportu Samochodowego w Warszawie i różnych autorów przedstawiane w publikacjach prasowych. Należy zaznaczyć, iż źródłami prawa, w oparciu o które wydawane są decyzje administracyjne, są przepisy ustaw i rozporządzeń a nie wyjaśnienia ministrów, pisma okólne i wytyczne bądź poglądy wyrażone przez różne instytuty lub różnych autorów prezentowane w mediach. Przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. oraz rozporządzeń z dnia 19 czerwca 1999r. i z 7 października 1999r. były dostatecznie jasne aby można z nich było wyprowadzić wniosek, że zmiana rodzaju pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy wymagała uzyskania świadectwa homologacji. Okoliczność zatem, że z wyjaśnień ministra oraz poglądów różnych instytutów i autorów wynikało, że do zmiany rodzaju pojazdu wystarczające jest zaświadczenie wystawione przez uprawnionego diagnostę nie może oznaczą, iż zmiana taka bez świadectwa homologacji nie jest rażącym naruszeniem prawa.
Dla oceny czy decyzja z dnia [...] jest dotknięta wadą nieważności o której mowa w art.156 § 1 pkt.2 kpa istotne znaczenie mają również skutki prawne jej wydania. Wskutek wydania tej decyzji w obrocie prawnym znajdują się dwa sprzeczne ze sobą dokumenty a mianowicie dowód rejestracyjny z dnia [...] określający samochód marki Honda Civic jako pojazd osobowy oraz dowód rejestracyjny z dnia [...] określający ten sam pojazd jako samochód ciężarowy mimo braku nowego świadectwa homologacji. Oba dokumenty zostały wystawione przez ten sam organ administracji. W demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalne jest aby w obrocie prawnym funkcjonowały dwa sprzeczne ze sobą dokumenty. Stanowiłoby to bowiem naruszenie zasady praworządnego działania organu administracji publicznej.
Pogląd, iż decyzja o zarejestrowaniu pojazdu jako ciężarowego na podstawie zaświadczenia o wyniku badań technicznych wydanego przez stację kontroli pojazdu, bez świadectwa homologacji, stanowi rażące naruszenie prawa został wyrażony w szeregu wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 sierpnia 2002r. w sprawie II S.A. 1798/01 i II S.A. 1799/01 /nie publikowany/ oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyrokach z dnia 18 stycznia 2004r. w sprawie 3 II S.A./Łd 1569/01 /nie publikowany/, z dnia 25 lutego 2004r. w sprawie 3 II S.A./Łd 1084/01 /nie publikowany/ i z dnia 25 marca 2004r. w sprawie 3 II S.A./Łd 750/01 /nie publikowany/. Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył także przepisy postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania.
Zgodnie z treścią art.145 § pkt.4 kpa w sprawie zakończonej decyzja ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
W myśl zaś art.28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
O statusie strony decyduje zatem posiadanie interesu prawnego. Interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego przy czym chodzi tu o taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy mówiąc interes prawny będzie posiadał taki podmiot dla którego istnieje przepis prawa materialnego, z którego dla tego podmiotu można wyprowadzić uprawnienie lub obowiązek będące w związku z rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej.
Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej lecz dla którego z przepisu prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki. Podmiot taki nie posiada zatem uprawnień bądź obowiązków chronionych przepisami prawa. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie II S.A. 1355/98/nie publikowany/, w wyroku z dnia 5 października 1998r. w sprawie II S.A. 1104/98/ nie publikowany/, w wyroku z dnia 19 stycznia 1995r. w sprawie I S.A. 1326/93/Glosa nr 1 z 1996r. poz.5/ i wyroku z dnia 13 grudnia 1992r. w sprawie I S.A. 1725/93 /Glosa nr 4 z 1997r. poz.13/.
W przekonaniu sądu stroną w postępowaniu administracyjnym winien być również R. S., aktualny właściciel spornego pojazdu.
Jak wynika z zebranego materiału dowodowego w dniu [...] R. S. nabył od M. S. samochód marki Honda Civic a następnie zarejestrował go jako pojazd ciężarowy przedstawiając dowód rejestracyjny z dnia [...] wydany przez Starostę [...]. Wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] ma istotny wpływ na decyzję o rejestracji pojazdu przez R. S. Zgodnie bowiem z treścią art.72 ust.1 pkt.4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. właściciel pojazdu w celu jego rejestracji jest zobowiązany przedstawić dowód rejestracyjny jeżeli pojazd był zarejestrowany. Przepis ten jest zatem przepisem prawa materialnego z którego dla R. S. wynikają obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] W razie bowiem ewentualnego stwierdzenia nieważności tej decyzji wiązać się to będzie z uchyleniem decyzji o rejestracji pojazdu na R. S. wskutek wznowienia postępowania. W postępowaniu "wznowieniowym" R. S. nie będzie mógł skutecznie kwestionować decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o pierwotnej rejestracji. R. S. posiada więc interes prawny w rozumieniu art.28 kpa w postępowaniu o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] Powinien być zatem powiadomiony o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Organ administracji nie powiadomił go jednak o toczącym się postępowaniu czym naruszył przepis art.28 kpa i co daje podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o przepis art.145 § 1 pkt.4 kpa.
Reasumując sąd uznał, iż organ administracji błędnie uznał, że decyzja z dnia [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Stanowi to naruszenie przepisu art.156 § 1 pkt. kpa co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nadto organ administracji nie powiadamiając R. S. o toczącym się postępowaniu naruszył prawo co stanowi podstawę do wznowienia w rozumieniu art.145 § 1 pkt.4 kpa. Mając to na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt.1b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję z dnia [...]
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien powiadomić o toczącym się postępowaniu R. S., który posiada interes prawny w rozumieniu art.28 kpa. Nadto organ administracji winien ponownie rozważyć cały materiał dowodowy biorąc pod uwagę rozważania sądu dotyczące rażącego naruszenia prawa a następnie wydać decyzję w sprawie.