II SA/Rz 1459/24

II SA/Rz 1459/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2025-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Maria Mikolik /sprawozdawca/
Paweł Zaborniak /przewodniczący/
Piotr Godlewski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Maria Mikolik /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. Ł. i W. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 25 września 2024 r. nr SKO 4170.15.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 27 sierpnia 2024 r. nr RLŚ.6131.2.36.2023/2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu na rzecz skarżących A. Ł. i W. Ł. solidarnie kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zarządza zwrot od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz skarżących A. Ł. i W. Ł. solidarnie kwoty 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem nadpłaconego wpisu sądowego .
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A.Ł. i W.Ł. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") z dnia 25 września 2024 r. nr SKO 4170.15.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew, wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu 22 grudnia 2022 r., A.Ł. działając w imieniu syna – W.Ł. wystąpiła do Wójta Gminy [....] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie dokonania przez D.S. nielegalnej wycinki drzew ok. 20-30 sztuk, rosnących na działkach jej syna nr: [...]. Dodała, że w sprawie tej prowadzone jest postępowanie karne przez Prokuraturę Rejonową w [....].
W wyniku rozpoznania sprawy, decyzją z dnia 27 sierpnia 2024 r. nr RLŚ.6131.2.36.2023/2024, Wójt, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 88 ust. 1 i 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1336 z późn. zm.; dalej: "u.o.p.") umorzył postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie 14 sztuk wierzby, 3 sztuk topoli i jednej sztuki olchy na działkach nr [...] położonych w M. bez wymaganego zezwolenia.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że D.S. jest właścicielką działki nr [...] położonej w M. Z działką tą graniczą działki nr [...], nr [...] i nr [...], których właścicielem jest W.Ł., a których posiadanie zostało przekazane na podstawie umowy dzierżawy z dnia 20 listopada 2013 r. A.Ł. W dniu 8 listopada 2022 r. D.S. zgłosiła zamiar wycięcia drzew na swojej działce nr [...], do którego nie został zgłoszony sprzeciw. W dniu 9 listopada 2022 r. dokonano oględzin jedenastu drzew znajdujących się na tej działce przeznaczonych do usunięcia i na tą okoliczność sporządzono protokół. D.S. zleciła wycinkę drzew na swojej działce obywatelce [...] – L.K., zaś ostatecznie pracami fizycznymi na działce zajęli się na jej zlecenie mężczyźni z [...].
Wójt wyjaśnił następnie, że w dniu 24 stycznia 2023 r. przeprowadził oględziny w terenie, w wyniku których ustalono, że na działkach nr [...], nr [...] i nr [...] dokonano wycięcia osiemnastu sztuk drzew bez zezwolenia, tj. czternastu sztuk wierzb, trzech sztuk topoli i jednej sztuki olchy, których obwód pnia na wysokości 5 cm przekraczał rozmiary określone w art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p.
Organ I instancji przeprowadził dowód z rozprawy administracyjnej, a także dokonał przesłuchania w charakterze strony D.S. oraz A.Ł. D.S. wyjaśniła, że wycinała drzewa tylko na swojej działce nr [...] po wcześniejszym zgłoszeniu wycinki Wójtowi i nie dokonywała wycinki drzew na działkach nr [...], ani też nie zlecała takiej wycinki osobom trzecim. Oświadczyła, że nie ma wiedzy kto jest sprawcą usunięcia drzew na ww. działkach. Z kolei A.Ł. wyjaśniła, że informację o sprawcy wycinki drzew na ww. działkach uzyskała od sąsiadów, a w szczególności podczas rozmowy telefonicznej z J.D. Zgodnie z wyjaśnieniami Skarżącej, D.S. wzięła odpowiedzialność za całe zdarzenie, przepraszając i oświadczając, że pracownicy L.K. wycieli więcej drzew, niż uzgadniano i w związku z tym miała proponować ugodowy sposób naprawienia szkody. Wzywany dwukrotnie W.Ł. nie złożył wyjaśnień w charakterze strony. Przesłuchani w charakterze świadków, właściciele i użytkownicy działek sąsiednich, tj. W.B., E.B., J.D., B.D., D.Ł. oraz M.S. nie mieli istotnych informacji w przedmiocie prowadzonego postępowania lub nie posiadali żadnej wiedzy w tym temacie. Również świadkowie Ł.D. i A.D., zatrudnieni w firmie E.B. znajdującej na działce sąsiadującej z ww. działkami, swoim zeznaniami nie wnieśli do sprawy nic istotnego. Natomiast L.K. stanowczo zaprzeczyła, jakoby ona, czy też pracujący na jej zlecenie mężczyźni z [...] przekroczyli granice działki D.S. podczas prac wycinkowych. Wyjaśniła, że D.S. dokładnie okazała granice swej działki, a dodatkowo na granicę działki wskazywał również sąsiad działki D.S., którego personaliów świadek nie zeznała, a który codziennie był na działce D.S. podczas prac wycinkowych. Również ona w miarę możliwości była obecna podczas tych prac.
Ponadto Wójt ustalił, że postępowanie karne w sprawie zaistniałego w okresie od dnia 1 do dnia 26 listopada 2022 r. w miejscowości M. na terenie działek o numerach ewidencyjnych [...] wyrębu i kradzieży około 20 sztuk gatunku wierzba, topola i osika na szkodę W.Ł., wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego, zostało prawomocnie zakończone orzeczeniem o odmowie wszczęcia dochodzenia w tej sprawie.
Na tej podstawie organ I instancji stwierdził, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie dało podstaw na przypisanie komukolwiek sprawstwa w zakresie usunięcia drzewa z działek nr [...] położonych w M. Nikt z przesłuchanych w sprawie świadków nie widział zdarzenia w postaci wycinki drzew na ww. działkach. Poza wyjaśnieniami Skarżącej żaden świadek nie potwierdził, aby sprawcą tej wycinki była D.S., czy też pracujące na jej zlecenie na jej działce osoby trzecie. Również wyniki ww. postępowania karnego, dotyczącego nielegalnego wyrębu i kradzieży na szkodę Skarżącego nie potwierdzają, aby sprawcą tego czynu była D.S. Ponadto D.S. złożyła do Wójta prawidłowe i kompletne zgłoszenie o zamiarze wycięcia drzew na własnej działce. Mając na uwadze powyższe, Wójt stwierdził, że wobec braku osób odpowiedzialnych za ww. czyn, postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wskazali na szereg nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu, w tym intencjonalne przedłużanie postępowania, spóźnione informowanie o podejmowanych czynnościach oraz zlecanie tych czynności osobom nieuprawnionym. W szczególności zaś zarzucili bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych o dopuszczenie nagrania z rozmowy telefonicznej jaką Skarżąca przeprowadziła z D.S. tuż po zdarzeniu, z której wynikało, że D.S. nie znała granic swojej działki oraz że zdawała sobie sprawę, że osoby którym zleciła wycinkę, dokonały nielegalnej wycinki na działkach Skarżących. Skarżąca podniosła również, że Wójt może być zainteresowany umorzeniem postępowania, bowiem był stroną umowy kupna-sprzedaży działki, której właścicielką stała się D.S., a w związku z czym nie wskazał dokładnych granic sprzedawanej działki. Nadto organ nie wziął pod uwagę oświadczeń złożonych przez D.S. w trakcie rozpytania przeprowadzonego przez [....] I.P. w dniu 1 grudnia 2022 r., kiedy to oświadczyła, że jest otwarta na zrekompensowanie strat związanych ze zdarzeniem.
W wyniku rozpoznania odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia 25 września 2024 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 88 ust.1 i ust. 2 u.o.p., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia i stanowisko Wójta.
W ocenie SKO, przeprowadzone w sprawie środki dowodowe - w tym dowody z dokumentów, zeznania świadków, a także wyjaśnienia stron przekonują, że nie da się zidentyfikować sprawców deliktu, o jakim mowa w treści art. 88 ust.1 u.o.p. i tym samym bez wątpliwości przypisać winę za jego popełnienie D.S. lub pracujących na jej zlecenie osób trzecich. Nikt z przesłuchanych w sprawie nie widział zdarzenia w postaci wycinki drzew z ww. działek nr [...]. Także D.S. zaprzeczyła temu jakoby dokonała lub zleciła osobom trzecim wycinkę drzew na działkach należących do Skarżącego. Istotny w sprawie świadek – L.K., zaprzeczyła temu, aby wynajęci przez nią mężczyźni mogli przekroczyć granicę działki nr [...] należącej do D.S. i wyciąć drzewa na działkach Skarżącego. Znała granicę działki D.S. i nie miała żadnej potrzeby jej przekraczania podczas wycinki.
SKO nie stwierdziło również podstawy do uzupełniania środków dowodowych. Kolegium zwróciło uwagę, że dokonane ustalenia prowadzonego postępowania karnego nie wykazały jednoznacznie, kto dokonał wycięcia przedmiotowych drzew i kto był ich właścicielem (brak możliwości wskazania dokładnych granic nieruchomości ), a notatka służbowa sporządzona przez sierż. I.P. z dnia 1 grudnia 2022 r., wykonana została właśnie dla potrzeb tego postępowania karnego i nie dała podstaw do postawienia zarzutów D.S.
Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów odwołania. Stwierdził, że pomimo wystąpienia pewnych uchybień procesowych Skarżąca miała zapewniony udział w postępowaniu, a uchybienia te nie dają podstaw do odmiennego załatwienia sprawy. W ocenie Kolegium dowód z nagrania rozmowy telefonicznej nie pozostaje w bezpośrednim związku z wycinką drzew, a sam fakt zlecenia wycinki przez D.S. na swojej działce L.K. został potwierdzony innymi środkami dowodowymi.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący wnieśli o uchylenie wyżej opisanych decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podtrzymali dotychczasowe zarzuty sformułowane w odwołaniu. Wskazali na naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez bezzasadne oddalenie dowodu z nagrania rozmowy telefonicznej, który miał kluczowe znaczenie w sprawie oraz na braki w materiale dowodowym, tj. nie dołączenie kopii aktu notarialnego, na podstawie którego D.S. nabyła nieruchomość od Gminy. Wyjaśnili również, że postępowanie karne nie zostało wszczęte jedynie z powodu braku wykazania, że D.S. dopuściła się wycinki drzew z winy umyślnej. To samo odnosi się do notatki [....] I.P. Zdaniem Skarżących postępowanie było prowadzone tak, aby pozbawić ich możliwości działania w kluczowych momentach, o czym świadczy chociażby fakt telefonicznego poinformowania ich z jednodniowym wyprzedzeniem o przesłuchaniu kluczowego świadka – L.K.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 zm; dalej: P.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem Organy, umarzając postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia uczyniły to przedwcześnie, naruszając tym samym art. 105 § 1 k.p.a. Organy przyjęły, że przeprowadzone postępowanie nie dostarczyło dowodów na ujawnienie sprawcy deliktu. Jednak w ocenie Sądu stanowisko to zostało przyjęte z pominięciem zgromadzonych w sprawie dowodów, które wskazują na sprawcę spornej wycinki drzew.
W świetle art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości. Stosownie do art. 88 ust. 2 u.o.p. administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości, nakładana jest na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w sprawie doszło do popełnienia deliktu wskazanego w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Jak ustalił Organ I instancji, na działkach nr [...] położonych w M., których właścicielem jest W.Ł., dokonano końcem roku 2022 wycinki 18 drzew bez wymaganego zezwolenia, tj. 14 sztuk wierzb, 3 sztuk topoli i jednej sztuki olchy, których obwód pnia na wysokości 5 cm przekraczał rozmiary określone w art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p. Z zeznań świadków, przesłuchanych w toku postępowania administracyjnego wprost wynika, że sprawcą wycinki drzew na ww. działkach nie był ich właściciel, jak również dzierżawca. Jak ustalili natomiast funkcjonariusze Policji w trakcie prowadzonego postępowania sprawdzającego [...], D.S., właścicielka sąsiadującej ze Skarżącymi działki nr [...] zgłosiła zamiar wycięcia 11 sztuk drzew na swojej działce. Podczas wycinki prowadzonej na tej działce, pierwotnie zaangażowani [...] omyłkowo weszli na teren działek stanowiących własność W.ł. i dokonali wyrębu kilkunastu drzew. Zatem w omawianym przypadku doszło do usunięcia drzew bez zgody posiadacza nieruchomości, w tym przypadku W.Ł., który to czyn stanowi delikt administracyjny, obwarowany administracyjną karą pieniężną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Kwestią sporną w sprawie było natomiast przypisanie konkretnemu podmiotowi odpowiedzialności za powstały delikt.
W ugruntowanym już orzecznictwie, odnoszącym się do sankcji administracyjnej za usunięcie drzew bez zezwolenia podkreśla się, że odpowiedzialność administracyjna w tym zakresie ma charakter stricte zobiektywizowany, niezależny od winy. Nieistotne jest również, czy posiadacz nieruchomości dokonał wycięcia drzew osobiście, czy też zlecił wykonanie tych czynności innemu podmiotowi. Jeżeli drzewa zostały usunięte przez wykonawcę umowy zawartej z posiadaczem nieruchomości, nie można zasadniczo uznać, że nastąpiło usunięcie drzew przez osoby trzecie bez wiedzy i zgody posiadacza. Posiadacz nieruchomości odpowiada za działania i zaniechania osób, którym zlecił wykonanie wycinki jak za działania własne. Odrębnym zagadnieniem jest ewentualne istnienie w takim przypadku roszczeń regresowych właściciela działki do pracowników lub podwykonawców, ale jest to sprawa cywilna i sąd administracyjny nie jest powołany do formułowania ocen w tej kwestii. Jedynie wykazanie, że wycinka drzew odbyła się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości może być rozważane jako okoliczność egzoneracyjna, wyłączająca odpowiedzialność posiadacza nieruchomości (por. przykładowo: wyroki NSA z 11 marca 2009 r., II OSK 329/08; z 15 lutego 2011 r., II OSK 299/10; z 29 maja 2012 r. II OSK 448/11; z 26 lutego 2019 r., II OSK 907/17; wyrok WSA w Białymstoku z 11 października 2018 r., II SA/Bk 412/18; wyrok WSA w Poznaniu z 6 marca 2019 r., IV SA/Po 1160/18; wyrok WSA w Warszawie z 4 lipca 2017 r., IV SA/Wa 1078/17 – orzeczenia dostępne w bazie CBOSA: http://orzeczenia.nsa,gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie usunięcie drzew bez zgody właściciela działek nr [...] jest bezsporne. W ocenie Sądu, stosując art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p., sankcjonujący usunięcie drzew bez zgody właściciela (posiadacza), należy przyjmować podobne zasady jak przy sankcji za usunięcie drzew bez zezwolenia. Jeżeli do usunięcia drzew doszło w okolicznościach powierzenia wycinki podmiotowi trzeciemu, odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew będzie zasadniczo ponosił zlecający. Tylko w przypadku, gdyby zlecający wykazał, że do usunięcia drzew z innej działki, nie będącej jego własnością (w jego posiadaniu) doszło całkowicie poza jego wiedzą i zgodą, na skutek samowolnych działań zleceniobiorcy, jawnie wykraczających poza zakres ustaleń umownych, można w świetle art. 88 ust. 2 u.o.p. rozważać odpowiedzialność nie zlecającego, lecz wykonawcy usługi (tak wyrok WSA w Lublinie z 12 maja 2022 r., II SA/Lu 173/22, LEX nr 3348022. por. podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 stycznia 2022 r., III OSK 816/21).
Jak wynika z uzasadnienia postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia z 10 grudnia 2022r., następnie utrzymanego w mocy przez Sąd Rejonowy w [...], D.S. dokonała usunięcia drzew ze swojej działki o nr [...] z pomocą znajomej L.K., która chciała zorganizować drewno opałowe dla mieszkających w T. [...]. Skarżąca zgodziła się aby w zamian za wycięcie drzew i posprzątanie nieruchomości [...] pozyskali drewno opałowe. L.K. do tych prac zaangażowała dwóch obywateli [...], których danych personalnych nie zna i nie ma z nimi kontaktu. [...] zaangażowani w wycinkę drzew omyłkowo weszli na teren działek stanowiących własność W.Ł. i dokonali wyrębu kilkunastu drzew. Jak wynika z treści rozmowy, jaką funkcjonariusz Policji przeprowadził z D.S. w trakcie czynności sprawdzających (zgodnie z notatką urzędową znajdującą się w aktach postępowania), właścicielka działki nr [...] pozwoliła L.K. na zabranie drzewa z wycinki w zamian za uprzątnięcie nieruchomości. Poinformowała również, gdzie wedle jej wiedzy znajduje się granica działki, którą miał stanowić stary fundament. D.S. w trakcie rozmowy z Policjantem przyznała, że nie była na miejscu, gdy nieznani jej [...] dokonywali wycinki drzew. Stwierdziła również, że nie ma wiedzy na temat tego, że zostały wycięte omyłkowo drzewa na sąsiedniej posesji. Zadeklarowała przy tym, że jest otwarta na zrekompensowanie strat związanych ze zdarzeniem. Powyższe okoliczności potwierdziła L.K., która w trakcie rozmowy z funkcjonariuszem Policji (zgodnie z notatką urzędową znajdującą się w aktach postępowania) wskazała, że D.S. postanowiła zlecić wycinkę drzew obywatelom [...]. W zamian za pozyskane drewno mieli uprzątnąć drzewa i zakrzaczenia rosnące na działce nr [...]. L.K. zrelacjonowała, że [...], którzy początkowo wykonywali wycinkę omyłkowo weszli na teren działki stanowiącej własność W.Ł. i wycięli rosnące tam drzewa.
Ustalenia, które zostały przedstawione w ww. postanowieniu o odmowie wszczęcia dochodzenia pozostają spójne z treścią zeznań, jakie złożyła w toku postępowania A.Ł., dzierżawca działek, na których doszło do spornej wycinki drzew. Świadek zeznała, że w trakcie rozmowy telefonicznej D.S. poinformowała ją o tym, że prace porządkowe na swojej działce zleciła L.K. z T., która w zamian za zatrzymanie pozyskanego w ten sposób opału miała podjąć się wykonania zlecenia. D.S. podczas tej rozmowy miała poinformować A.Ł., że podczas tych prac wykonywanych przez mężczyzn z [...] wynajętych przez L.K. miało dojść do wycięcia drzew na działkach, dzierżawionych przez A.Ł. W świetle wyjaśnień A.Ł., D.S. miała przepraszać A.Ł. oświadczając, że pracownicy L.K. wycieli dalej te drzewa niż ona myślała, że będą wycięte.
Należy przy tym odnotować, że w toku postępowania administracyjnego przesłuchana D.S. zeznawała, że wycinała drzewa tylko na swojej działce o numerze [...] po wcześniejszym zgłoszeniu wycinki Wójtowi Gminy [...] i nie dokonywała wycinki drzew na działkach nr [...] ani też nie zlecała takiej wycinki drzew na tych działkach osobom trzecim. Stwierdziła, że nie ma wiedzy kto jest sprawcą usunięcia drzewna ww. działkach, których właścicielem jest W.Ł. Podobnie zeznała w toku postępowania administracyjnego L.K., która zaprzeczyła, jakoby ona, czy też pracujący na jej zlecenie mężczyźni z [...] przekroczyli granice działki D.S. podczas prac wycinkowych.
W ocenie Sądu ustalenia zawarte w postanowieniu 10 grudnia 2022r. o odmowie wszczęcia dochodzenia wskazują, że na działkach stanowiących własność W.Ł. doszło do wycinki drzew na skutek omyłki, podczas prowadzenia prac wycinkowych na działce D.S. Zaangażowaniu do prac wycinkowych [...] weszli na teren działki W.ł. i wycięli tam kilkanaście sztuk drzew różnych gatunków. Okoliczność tę wprost przyznała L.K. w trakcie czynności sprawdzających prowadzonych przez Policję. Stwierdziła bowiem, że zaangażowani do prac [...] prowadzili wycinkę niestarannie i omyłkowo weszli na teren własności W.ł. i wycięli rosnące tam drzewa. Powyższe potwierdziła w trakcie przytoczonych wyżej zeznań A.Ł.
Należy więc stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że doszło do popełnienia deliktu wskazanego w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. – tj. do wycięcia drzew bez zgody posiadacza nieruchomości. Odpowiedzialność za popełnienie tego deliktu spoczywa na podmiocie, który działał bez zgody posiadacza nieruchomości, stosownie do art. 88 ust. 2 u.o.p. Sąd przy tym nie podziela stanowiska Organów, że w toku postępowania nie zgromadzono dowodów pozwalających na ujawnienie sprawcy tego deliktu. Sam fakt, że nie udało się ustalić danych obywateli [...], którzy fizycznie wycięli drzewa na działkach W.Ł. nie oznacza, że nie doszło do ustalenia sprawy deliktu. Nie budzi wątpliwości, że nieustaleni obywatele [...] działali jedynie na zlecenie. Natomiast osobą, która zleciła wycinkę była D.S. jako właścicielka działki o nr [...]. Na podstawie ustnej umowy zleciła organizację wycinki L.K., która do przeprowadzenia prac posłużyła się dwoma niezidentyfikowanymi obywatelami [...]. Z racji tego, że to D.S. zleciła oczyszczenie swej nieruchomości, które obejmowało również wycinkę drzew to na niej, jako zlecającym, ciążył obowiązek zapewnienia właściwej, tj. zgodnej z prawem wycinki drzew. Jak przyznała D.S. w trakcie czynności sprawdzających, nie była na miejscu gdy nieznani jej [...] wykonywali prace związane z wycinaniem drzew i czyszczeniem zakrzaczeń. Tego rodzaju brak dozoru nad osobami wykonującymi wycinkę, w tym brak wiedzy na temat osób wykonujących prace na nieruchomości obciąża samego właściciela, który zlecił wycinkę na swojej nieruchomości. Należy przy tym wskazać, że to właściciel nieruchomości, który zleca prowadzenie wycinki danej osobie ponosi odpowiedzialność za przekroczenie granic działki podczas planowanej wycinki. Jak wynika z przeprowadzonych dowodów, Skarżąca miała wskazać, że granicą działki jest stary fundament. Równocześnie jednak, dopiero po wykonaniu wycinki D.S. miała w Starostwie uzyskiwać informacje na temat przebiegu granicy jej działki od strony wschodniej, co wynika z rozmowy, przeprowadzonej przez Policjanta z D.S. w trakcie czynności sprawdzających. Powyższe w połączeniu z brakiem dozoru podczas prac wykonywanych przez nieznane właścicielowi osoby obciąża tegoż właściciela odpowiedzialnością za przeprowadzenie wycinki drzew z przekroczeniem granicy. To na posiadaczu nieruchomości spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac wycinkowych, ale jednocześnie posiadacz nieruchomości powinien sprawować nadzór nad wykonywaniem zlecenia, w sposób minimalizujący ryzyko zagrożenia dla dóbr chronionych, w tym przypadku prawa własności osób trzecich. Żaden z przepisów ustawy o ochronie przyrody nie daje podstaw do przyjęcia, że niezbędnym warunkiem nałożenia na właściciela lub posiadacza nieruchomości administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia jest wykazanie, że właściciel nie wiedział o usunięciu drzew, ewentualnie zlecił ich wycinkę lub wyraził na to zgodę i działanie takie akceptował. Tylko w przypadku, gdyby zlecający (skarżący) wykazał, że do usunięcia drzew z innej działki, nie będącej jego własnością (w jego posiadaniu) doszło całkowicie poza jego wiedzą i zgodą, na skutek samowolnych działań zleceniobiorcy, wykraczającego poza zakres ustaleń umownych, można w świetle art. 88 ust. 2 u.o.p. rozważać odpowiedzialność nie zlecającego, ale wykonawcy usługi (tak wyrok NSA z 13.06.2024 r., III OSK 2202/22, LEX nr 3727599). W ocenie Sądu ujawnione okoliczności wycinki nie wskazują, by do usunięcia drzew doszło poza wiedzą i zgodą właścicielki działki nr [...]. D.S. zleciła bowiem wycinkę drzew, przy czym organizację wycinki drzew powierzyła w całości L.K. D.S. nie była obecna podczas wykonywanych prac, jak również nie była w stanie podać personaliów osób, które wycinały drzewa. Należy przy tym uwzględnić, że jak wynika z notatki służbowej, dokumentującej rozmowę funkcjonariusza Policji z D.S., dopiero po spornej wycince zasięgnęła ona informacji w Starostwie co do przebiegu granicy. Zatem brak należytego nadzoru nad osobami prowadzącymi wycinkę na nieruchomości D.S. doprowadził do usunięcia drzew na sąsiedniej działce. W tej sytuacji odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew na działce sąsiedniej należy przypisać właścicielce działki nr [...], gdyż to ona ponosi odpowiedzialność za taką organizację wycinki drzew – poprzez brak należytego nadzoru, która doprowadziła do wejścia podczas prowadzonych prac na teren działek sąsiednich i usunięcia kilkunastu drzew. Z uwagi na zgromadzone w sprawie dowody, a w szczególności ww. postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia oraz notatki urzędowe z przeprowadzonych czynności sprawdzających przez funkcjonariusza Policji, Sąd nie podzielił stanowiska Organów, że nie udało się ujawnić sprawcy deliktu administracyjnego.
Należy przy tym wskazać, że za umorzeniem postępowania w przedmiotowej sprawie nie może przemawiać prawomocna odmowa wszczęcia dochodzenia w sprawie nielegalnego wyrębu i kradzieży 20 szt. drzew rosnących na działach nr: [...] należących do W.Ł. Przyczyną odmowy wszczęcia dochodzenia były bowiem ustalenia, że do ww. wycinki doszło w wyniku omyłki a nie umyślnego działania. Odpowiedzialność za delikt administracyjny w postaci usunięcia drzew bez zgody posiadacza nieruchomości ma charakter obiektywny – tj. jest niezależna od stopnia zawinienia strony. W przypadku wymierzenia kary za usunięcie drzewa nie ma znaczenia wina ani też brak winy (por. wyrok WSA w Krakowie II SA/KR 144/07, Lex nr 393165).
Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania – tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które polegało na wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie z pominięciem znaczenia dowodów wskazujących na sprawcę deliktu administracyjnego w postaci postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia oraz notatek urzędowych z przeprowadzonych czynności sprawdzających. Organy naruszyły również art.105 § 1 k.p.a. w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania wobec zgromadzenia dowodów wskazujących na sprawę deliktu administracyjnego.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Organu I instancji. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądzono na rzecz Skarżących tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę 200 zł tytułem należnego wpisu od skargi. O zwrocie nadpłaconego wpisu sądowego Sąd orzekł oparciu o art. 225 P.p.s.a.