Orzeczenie · 2024-09-17

II SA/Łd 398/24

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi

Miejsce

Łódź

Data

2024-09-17

NSAAdministracyjneWysokawsa

świadczenie pielęgnacyjneopieka nad niepełnosprawnymustawa o świadczeniach rodzinnychustawa o świadczeniu wspierającymzmiana przepisówtermin złożenia wnioskuzwiązek przyczynowo-skutkowyrezygnacja z zatrudnieniastan zdrowiaemerytura

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego D.I. na opiekę nad niepełnosprawnym bratem T.R. Organy obu instancji odmówiły świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (niepełnosprawność powstała po 25. roku życia) oraz na brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką, wskazując na fakt, że skarżąca jest na emeryturze i jej stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznało, że choć wyrok Trybunału Konstytucyjnego podważył kryterium momentu powstania niepełnosprawności, to w tej konkretnej sprawie brak jest związku między rezygnacją z pracy a opieką, gdyż skarżąca zakończyła aktywność zawodową z powodu wieku emerytalnego i stanu zdrowia, a nie konieczności opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy błędnie zastosowały przepisy po zmianie ustawy o świadczeniu wspierającym (która weszła w życie 1 stycznia 2024 r.). Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ wniosek skarżącej został złożony przed tą datą, organy powinny były rozpatrzyć go na gruncie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 2024 r. Sąd stwierdził, że organy nie uczyniły tego, naruszając tym samym art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Sąd podkreślił, że w aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną powyżej 18 lat.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym oraz zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście rezygnacji z zatrudnienia i stanu zdrowia opiekuna.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy spraw, w których wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożono przed 1 stycznia 2024 r. oraz sytuacji, gdy opiekun nie może podjąć pracy z powodu stanu zdrowia.

Zagadnienia prawne (3)

Jak należy stosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. do wniosków o świadczenie pielęgnacyjne złożonych przed tą datą, ale rozpatrywanych po tej dacie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Wnioski o świadczenie pielęgnacyjne złożone przed 1 stycznia 2024 r. powinny być rozpatrywane na gruncie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., jeśli prawo do świadczenia powstało do tej daty. Organy błędnie zastosowały przepisy obowiązujące po tej dacie.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw, w których prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r. Organy nie zastosowały się do tej zasady, rozpatrując wniosek na gruncie nowych przepisów.

Czy brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a koniecznością sprawowania opieki jest kluczową przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd potwierdził stanowisko organów, że świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę dochodów z pracy z powodu opieki. Jeśli opiekun nie podjął pracy lub zrezygnował z niej z innych przyczyn (np. wiek emerytalny, stan zdrowia), a nie z powodu konieczności opieki, świadczenie nie przysługuje. W tej sprawie skarżąca nie mogła podjąć pracy z powodu stanu zdrowia, a nie z powodu opieki nad bratem.

Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 38/13 wpływa na stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście momentu powstania niepełnosprawności?

Odpowiedź sądu

Wyrok TK nakazuje taką wykładnię przepisów, aby nie różnicować prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności u dorosłych osób niepełnosprawnych, jeśli niepełnosprawność powstała później niż do 25. roku życia.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do wyroku TK, który uznał art. 17 ust. 1b za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności u dorosłych osób. Wskazano, że w odniesieniu do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Poddębic.

Przepisy (21)

Główne

u.ś.w. art. 63 § 1

Ustawa o świadczeniu wspierającym

W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

u.ś.r. art. 17 § 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Definiuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego i warunek niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 17 § 1b

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Określa warunek powstania niepełnosprawności do 18. roku życia lub w trakcie nauki do 25. roku życia (w brzmieniu przed nowelizacją).

u.ś.r. art. 17 § 5

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Wymienia negatywne przesłanki przyznania świadczenia, w tym posiadanie prawa do emerytury.

u.p.s. art. 6

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 8

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 9

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 79a

Ustawa o pomocy społecznej

k.p.a. art. 106 § § 3