II SA/Łd 32/25

II SA/Łd 32/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /przewodniczący/
Beata Czyżewska
Piotr Mikołajczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 27 par. 1 pkt 7c, art. 59 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
[pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), Asesor WSA Beata Czyżewska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2025 roku sprawy ze skargi B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 listopada 2024 roku znak: SKO.418.46.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego wykonania obowiązku rekultywacji gruntów po działalności górniczej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Zgierskiego z dnia 9 października 2024 r. znak OS.3161.1.2023.MA/17; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącej B. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ał
Uzasadnienie
1. Zaskarżonym do tutejszego Sądu postanowieniem z dnia 21 listopada 2024 r. znak: SKO.418.46.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy postanowienie Starosty Zgierskiego z dnia 9 października 2024 r. znak: OS.3161.1.2023.MA/17 o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
1. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 11 maja 2005 r. znak: OS-60180/11/2005 Starosta Zgierski ustalił leśny kierunek rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego po wydobyciu piasku ze złoża "[...]" zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] (obecnie działka o nr ewid. [...]) w miejscowości B., gm. P. oraz właściciela ww. działki, jako osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów.
2. Następnie Starosta Zgierski decyzją z dnia 11 kwietnia 2016 r. znak: BS.6122.1.2016.AK, na wniosek Spółki B. Sp. z o.o. z/s w Ł., przekazał tej spółce prawa i obowiązki wynikające z decyzji Starosty Zgierskiego z dnia 11 maja 2005 r. znak: OS-60180/11/2005.
3. Starosta Zgierski w dniu 15 lutego 2023 r. wystosował do B. Spółki z o.o. z/s w Ł. upomnienie (znak: [...]), w którym wezwano zobowiązanego do wykonania obowiązków związanych z rekultywacją gruntów po działalności górniczej tj. wyrobiska poeksploatacyjnego złoża "[...]" w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania upomnienia, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
4. Starosta Zgierski w dniu 2 kwietnia 2024 r. wszczął wobec B. Spółki z o.o. z/s w Ł. postępowanie egzekucyjne dotyczące wykonania obowiązku rekultywacji gruntów po działalności górniczej tj. wyrobiska poeksploatacyjnego złoża "[...]" położonego na działce o nr ewid. [...] w miejscowości B., gm. P., wystawiając tytuł wykonawczy znak: [...].
5. W dniu 15 maja 2024 r. B. Spółka z o.o. z/s w Ł., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. W., w piśmie z dnia 9 maja 2024 r. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wykonania obowiązku rekultywacji gruntów po działalności górniczej tj. wyrobiska poeksploatacyjnego złoża "[...]".
6. Starosta Zgierski po dokonaniu analizy złożonych zarzutów oraz dokumentacji sprawy postanowieniem z dnia 3 czerwca 2024 r. znak: OS.3161.1.2023.MA/12 oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wykonania przez Spółkę obowiązku rekultywacji gruntów po działalności górniczej tj. wyrobiska poeksploatacyjnego złoża "[...]".
7. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2024 r. znak: SKO.418.29.2024 uchyliło zaskarżone postanowienie w części i umorzyło postępowanie pierwszej instalacji w tym zakresie oraz utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w pozostałej części. Stwierdziło jednocześnie, że podanie z dnia 9 maja 2024 r. należało zakwalifikować nie tylko, jako zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, ale również jako wniosek o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które w tym trybie winno być również rozpatrzone przez organ egzekucyjny.
8. Następnie w dniu 2 września 2024 r. do Starostwa Powiatowego w Zgierzu wpłynął wniosek B. Spółki z o.o. z/s w Ł., reprezentowanej przez adwokata M. W., w sprawie umorzenia w całości, na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Starosty Zgierskiego z dnia 2 kwietnia 2024 r. znak: [...]. Zdaniem wnioskodawcy konieczność umorzenia postępowania w całości uzasadniona jest naruszeniem następujących przepisów prawa: 1. art. 7 § 1 w związku z art. 26 § 1, art. 27 § 1 pkt 6 i pkt 7c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wszczęcie oraz prowadzenie egzekucji w oparciu o dokument, który nie zawiera wymaganych prawem informacji, tj. brak jest daty podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela (część C rubryka 11 tytułu wykonawczego) oraz brak jest podstawy prawnej egzekucji (część C rubryka pomiędzy 4 a 6 tytułu wykonawczego; 2. art. 7 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez skierowanie sprawy do egzekucji w administracji w oparciu o uchylony przepis art. 27 § 1 pkt 10 ustawy; 3. art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 marca 2024r. w sprawie tytułów wykonawczych stosowanych egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2024r. poz. 431) poprzez prowadzenie egzekucji w administracji w oparciu o tytuł wykonawczy sporządzony na nieobowiązującym wzorze.
9. Postanowieniem z dnia 9 października 2024 r. znak: OS.3161.1.2023.MA/17 Starosta Zgierski odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Starosty Zgierskiego z dnia 2 kwietnia 2024 r. znak: [...], dotyczącego wykonania przez B. Spółkę z o.o. z/s w Ł. obowiązku rekultywacji gruntów po działalności górniczej tj. wyrobiska poeksploatacyjnego złoża "[...]" położonego na działce o nr ewid. [...] w miejscowości B., gm. P..
10. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła B. Spółka z o.o. z/s w Ł., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 7 § 1 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; 2. art. 7 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez skierowanie sprawy do egzekucji w administracji w oparciu o uchylony przepis art. 27 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia przez Kolegium, gdyż prowadzenie przez wierzyciela egzekucji w oparciu o dokument, który mimo swojej nazwy nie posiada przymiotów tytułu wykonawczego przewidzianych w ustawie oraz kieruje tytuł wykonawczy do egzekucji w oparciu o uchyloną podstawę prawną, rodzić może odpowiedzialność odszkodowawczą wierzyciela.
11. Wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia 21 listopada 2024 r. znak: SKO.418.46.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
1. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zarzut niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowi już zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej a przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). Niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. może być badane tylko w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, które jest postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie zarzutów.
2. Organ wskazał, że dla postępowań wszczętych po dniu 29 lipca 2020 r. niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów art. 27 u.p.e.a. nie jest już podstawą zarzutu. W myśl art. 59 § 1 pkt 3 ustawy postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, które weszło w życie dnia 25 marca 2024 r. W myśl § 2 rozporządzenia wzory stanowiące załączniki do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (dalej rozporządzenie z 2021 r.) mogą być stosowane, jednak nie dłużej niż przez 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, przy czym: 1) nie wypełnia się części - Informacja o nadaniu przez organ egzekucyjny klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, części – Informacja o nadaniu przez organ egzekucyjny klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego / dalszego tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej oraz części - Oznaczenie i klauzula organu egzekucyjnego; 2) w przypadku gdy podstawą tytułu wykonawczego jest deklaracja złożona w państwie członkowskim identyfikacji, o której mowa w art. 59, art. 61 i art. 61a rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej - wierzyciel wraz z przekazaniem wniosku egzekucyjnego i tytułu wykonawczego zawiadamia organ egzekucyjny o nieujętym w tym tytule wykonawczym numerze, za pomocą którego zobowiązany został zidentyfikowany na potrzeby podatku w innym kraju.
3. Dalej organ wyjaśnił, że tytuł wykonawczy znak [...] został wystawiony przez Starostę Zgierskiego w dniu 2 kwietnia 2024 r. na wzorze określonym rozporządzeniem z 2021 r., który zgodnie z § 2 może być stosowany do dnia 25 marca 2025 r. Tytuł wykonawczy nie zawiera jedynie daty podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 7c u.p.e.a.). Jednak zdaniem organu okoliczność ta nie uzasadnia umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości.
4. Po pierwsze, elementu tego nie zawiera bowiem obowiązujący nadal wzór tytułu wykonawczego stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym określony rozporządzeniem z 2021 r. W takiej sytuacji za miarodajną należy uznać datę wystawienia tytułu wykonawczego.
5. Po drugie, Kolegium w pełni podzieliło prezentowane w orzecznictwie stanowisko, wedle którego przyjęcie poglądu, że każda, nawet drobna usterka formalna, dotycząca składników treści tytułu wykonawczego, uzasadnia zawsze uwzględnienie skargi zobowiązanego, byłby podejściem skrajnie formalistycznym, pozbawionym umocowania w treści przepisów u.p.e.a.
6. Wymogi formalne tytułu wykonawczego wynikające z art. 27 § 1 u.p.e.a. nie są przewidziane same dla siebie, ale w określonym celu. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowany obowiązek, do którego wykonania strona jest rzeczywiście zobowiązana na podstawie decyzji organu. Wobec tego naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego, aby stanowiło podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania obowiązku, który nie obciąża zobowiązanego. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, który tę gwarancję istotnie narusza, należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty wadliwości postępowania egzekucyjnego opartego na niespełniającym wymogów formalnych tytule wykonawczym należy więc oceniać przez pryzmat wypełnienia funkcji gwarancyjnej oraz pewności co do tego, czy zostanie wyegzekwowany obowiązek, do którego wykonania strona jest rzeczywiście zobowiązana na podstawie decyzji organu. Może bowiem zdarzyć się sytuacja, w której dostrzegalne są pewne braki bądź niedokładności tytułu wykonawczego, jednak ich nieistotność nie zagraża naruszeniu zasad legalizmu i prowadzenia przez organy postępowania w sposób budzący zaufanie.
7. Kolegium stwierdziło, że niezrozumiały jest zarzut "skierowania sprawy do egzekucji w administracji w oparciu o uchylony przepis art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a.". Przepis ten nie miał bowiem zastosowania w przedmiotowej sprawie. Jest on jedynie powołany w obowiązującym nadal wzorze tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym określonym rozporządzeniem z 2021 r. Jednak, co kluczowe dla sprawy, zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia część "F. Oznaczenie i klauzula organu egzekucyjnego" nie została wypełniona. Zatem w sprawie nie skierowano tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej na podstawie art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a.
2. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła B. Spółka z o.o. z/s w Ł., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata M. W..
1. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 7 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7c u.p.e.a. przez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy organ w oparciu o w/w przepis powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne ze względu na brak formalny tytułu egzekucyjnego;
2) art. 7 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie przejawiające niedostrzeżeniem przez organ, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przez organ I instancji na podstawie dokumentu, który nie spełnia wymogów stawianych dla tytułu wykonawczego;
3) art. 7 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię przejawiającą się tym, że organ błędnie uznał, że znajdujące się na dokumencie "tytuł wykonawczy" z 2 kwietnia 2024 r. znak: [...] sformułowanie "na podstawie art. 27 § 1 pkt 10 ustawy kieruję tytuł wykonawczy do egzekucji administracyjnej" nie oznacza, że w istocie nastąpiło skierowanie sprawy do egzekucji w administracji w oparciu o uchylony przepis art. 27 § 1 ust. 10 u.p.e.a.
2. Na podstawie wskazanych wyżej zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i postanowienia organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania w całości. Ponadto strona wniosła o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
3. W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że prowadzone postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone, bowiem prowadzone jest w oparciu o dokument, który nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 27 §1 pkt 7c) u.p.e.a. - nie posiada daty podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela. W ocenie strony skarżącej Starosta Zgierski wszczął postępowanie egzekucyjne w oparciu o dokument, który ze względu na brak formalny (brak daty podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela) nie można uznać za tytuł wykonawczy. Skoro art. 27 § 1 pkt 1-14 u.p.e.a. wymienia elementy składowe tytułu wykonawczego, to brak wymaganego elementu powoduje to, że dany dokument nie może zostać uznany za tytuł wykonawczy, a w konsekwencji postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte bez podstawy przewidzianej w art. 26 § 1 u.p.e.a. Ponadto, skoro art. 27 § 1 pkt 10 ustawy został uchylony jeszcze przed wydaniem tytułu wykonawczego Starosta Zgierski powinien, nawet mimo dopuszczenia tego wzoru do stosowania, sporządzić tytuł wykonawczy na nowym wzorze, ewentualnie powinien zawrzeć informację lub dołączyć do tytułu wykonawczego suplement informujący, że art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. został uchylony.
3. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
4. Skargę należało uwzględnić.
1. Na wstępie należy zauważyć, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), [dalej: "P.p.s.a."]. Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu jest niezależne od woli stron (tak np. NSA w wyroku z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie zaś do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
2. Wskazać należy, że stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny wymienione w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a więc w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ w aktach administracyjnych.
Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
3. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie stało się postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 listopada 2024 r. znak: SKO.418.46.2024 utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Zgierskiego z dnia 9 października 2024 r. znak: OS.3161.1.2023.MA/17 o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego wykonania obowiązku rekultywacji gruntów po działalności górniczej.
4. Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 2505), [dalej: "u.p.e.a."].
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
5. W rozpoznawanej sprawie wnioskiem z dnia 6 września 2024 r. (a de facto już w piśmie z dnia 9 maja 2024 r. zawierającym zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego) strona skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
6. Zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera:
1) oznaczenie wierzyciela;
1a) oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 1140 oraz z 2023 r. poz. 641 i 1523);
2) dane zobowiązanego będącego:
a) osobą fizyczną:
– imię i nazwisko oraz adres jego miejsca zamieszkania,
– imię ojca i imię matki oraz datę urodzenia zobowiązanego, o ile są znane wierzycielowi,
– numer PESEL, NIP lub numer REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany wierzycielowi,
– numer, za pomocą którego zobowiązany został zidentyfikowany na potrzeby podatku w innym kraju,
b) osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną:
– nazwę i adres jego siedziby,
– NIP, numer REGON lub numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany wierzycielowi,
– numer, za pomocą którego zobowiązany został zidentyfikowany na potrzeby podatku w innym kraju;
3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek;
4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń;
5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;
6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
7) datę wystawienia i numer tytułu wykonawczego;
7a) imię i nazwisko osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, a także jej stanowisko służbowe, jeżeli sposób opatrzenia tytułu wykonawczego podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1, umożliwia podanie tego stanowiska;
7b) podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela albo pieczęć, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5;
7c) datę podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela, a jeżeli tytuł wykonawczy został opatrzony pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5 - datę opatrzenia tą pieczęcią;
8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby;
9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu;
9a) pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym;
10) (uchylony);
11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych;
12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku;
13) datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1a;
14) datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. g oraz i.
7. Zdaniem strony skarżącej wystawiony w dniu 2 kwietnia 2024 r. tytuł wykonawczy nr [...] nie zawiera wymaganych prawem informacji wskazanych w art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. (brak podstawy prawnej egzekucji) i pkt 7c u.p.e.a. (brak daty podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela). Ponadto, według skarżącego organ w sposób nieprawidłowy skierował sprawę do egzekucji w oparciu o uchylony przepis art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Organ także prowadził egzekucję w oparciu o nieobowiązujący wzór tytułu wykonawczego.
8. Odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego organ administracji stwierdził natomiast, że zastosował właściwy wzór tytułu wykonawczego, bowiem z mocy § 2 obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej: "wzory stanowiące załączniki do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1856) mogą być stosowane, jednak nie dłużej niż przez 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (...)". Organ podniósł, że termin ten nie upłynął, bowiem wzór może być stosowany do dnia 25 marca 2025 r., przy czym we wzorze załączonym do rozporządzenia z 2021 r. brak jest rubryki dotyczącej "daty podpisania tytułu wykonawczego". Ponadto, tytuł wykonawczy zawiera podstawę prawną egzekucji, a przepis art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. nie był przez organ stosowany, bowiem rubryka dotycząca zastosowania tego przepisu nie została wypełniona.
9. Mając na uwadze zaistniały w sprawie spór zaznaczenia wymaga, że nie ulega wątpliwości, iż w sporządzonym tytule wykonawczym została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji. Podstawa ta została opisana w części B pkt 1-5 tytułu, w którym wskazano zarówno akt normatywny jak i orzeczenia, w oparciu o które organ prowadził egzekucję, a ponadto opisano treść obowiązku o charakterze niepieniężnym. W rubryce "akt normatywny" (pkt 1) wskazano art. 5 ust. 1, art. 20 ust. 1 i ust. 4, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 30 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 82). Z kolei w rubryce dotyczącej "podstawy prawnej obowiązku" (pkt 2) wskazano:
1. decyzja Starosty Zgierskiego z dnia 11 maja 2005 r. znak: OS-60180/11/2005 ustalająca: - leśny kierunek rekultywacji wyrobiska po wydobyciu piasku ze złoża "[...]" zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] (obecnie działka o nr ewid. [...]) w m. B., gm. P.; - termin zakończenia rekultywacji; - osobę obowiązaną do rekultywacji ww. gruntów;
2. decyzja Starosty Zgierskiego z dnia 11 kwietnia 2016 r. znak: BS.6122.1.2016.AK. przekazująca spółce B. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., ul. [...] prawa i obowiązki wynikające z decyzji Starosty Zgierskiego z dnia 11 maja 2005 r. znak: OS-60180/11/2005.
Ponadto, w pkt 3 i 4 wskazano daty wydania i numery wspomnianych wyżej decyzji, a w pkt 5 części B opisano szczegółowo treść obowiązku. Wobec tego sąd podziela argumentację organów administracji, wedle której w sprawie nie ma wątpliwości co do wskazania w wystawionym tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
10. Rację mają też organy administracji, że sposób wypełnienia tytułu wykonawczego nie potwierdza zastosowania uchylonego art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. O powyższym świadczy brak zamieszczenia jakichkolwiek adnotacji na części F tytułu wykonawczego pt.: "Oznaczenie i klauzula organu egzekucyjnego".
11. Warto zaznaczyć, że art. 27 u.p.e.a. zawiera katalog obligatoryjnych elementów składowych tytułu wykonawczego. Pośród nich znajduje się zarówno data wystawienia jak i data podpisania tytułu wykonawczego (art. 27 pkt 7 i 7c ustawy). Ustawodawca wyraźnie zatem rozróżnia te dwa pojęcia. Wskazanie w tytule wykonawczym jedynie daty wystawienia tytułu wykonawczego uznać, wobec tego należy za niewystarczające. Warto w tym miejscu także zaznaczyć, że powołany pkt 7c art. 27 ustawy został wprowadzony do ustawy na mocy art. 1 pkt 13 a) ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Przepis ten obowiązuje od dnia 25 marca 2024 r., co oznacza, że obowiązek wskazania w tytule wykonawczym daty podpisania tytułu wykonawczego obowiązywał już w dniu złożenia wniosku o umorzenie postępowania oraz w dniu wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (w których de facto zawarto wniosek o umorzenie postępowania), a nawet w dniu wystawienia spornego tytułu wykonawczego. Jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy zmieniającej powodem wprowadzenia tego elementu tytułu wykonawczego była zmiana brzmienia zdania drugiego w art. 26 § 1 oraz w § 3a u.p.e.a. odwołującego się do podpisania tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 26 § 1 postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym (co ma miejsce w niniejszej sprawie) wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez podpisanie albo opatrzenie pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5, wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego. Z kolei według art. 26 § 3a pkt 2 ustawy wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym albo opatrzenia pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 pkt 4 albo 5. Jak wynika zatem z treści uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej oraz treści zmienionych przepisów ustawy - data podpisania tytułu wykonawczego jest w ocenie Sądu istotnym elementem składowym tytuł wykonawczego, decyduje bowiem o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym.
12. Warto także zauważyć, że w istocie § 2 obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej dopuszcza stosowanie wzorów stanowiących załączniki do poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. - do dnia 25 marca 2025 r., niemniej jednak zdaniem Sądu rację przyznać należy stronie skarżącej, że przepis ustawy obowiązujący w dniu wszczęcia postępowania obligował organ do zawarcia w tytule wykonawczym daty podpisania tytułu wykonawczego, czego zastosowany prawidłowo wzór nie przewidywał. Dostrzegalna jest zatem niekonsekwencja ustawodawcy, który dopuszczając stosowanie "starego" wzoru tytułu wykonawczego nie dostrzegł jednocześnie, że wzór ten nie spełnia wymogu art. 27 pkt 7c obowiązującej ustawy.
13. Mając na uwadze powyższą niekonsekwencję, która stanowi źródło istoty sporu w niniejszej sprawie, warto przypomnieć, że rozporządzenie jest aktem wydawanym w celu wykonania ustawy i na podstawie udzielonych w niej upoważnień, co znaczy, że powinno być wydane na podstawie wyraźnego szczegółowego upoważnienia w zakresie określonym w upoważnieniu, w granicach tego upoważnienia i nie może być sprzeczne z normami Konstytucji, aktem na podstawie którego zostało wydane i innymi aktami które regulują materię będącą przedmiotem rozporządzenia. Naruszenie tych warunków, wszystkich razem lub choćby jednego z nich, powoduje niezgodność rozporządzenia z ustawą. Ze względu na hierarchiczną budowę systemu prawa powszechnie obowiązującego treść rozporządzenia nie może naruszać norm Konstytucji RP, ustawy, na podstawie której zostało wydane, a także żadnych innych obowiązujących ustaw, które regulują materie będące przedmiotem rozporządzenia. Sądy samodzielnie mogą odmawiać zastosowania przepisu rozporządzenia, w stosunku do którego stwierdzają niezgodność z normą ustawową. Uprawnienie to wynika bowiem bezpośrednio z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi o podległości sędziów tylko Konstytucji i ustawom, a nie wszelkim innym aktom prawnym, nawet jeśli mają one charakter aktów powszechnie obowiązujących (por. wyrok NSA z 11.04.2017 r., sygn. I OSK 1904/15; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasada ta, na gruncie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, wskazująca, iż Konstytucja jest najwyższym prawem i że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, stanowi podstawę przyznania sądom kompetencji do odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia niezgodnego z normą ustawową. Dotyczy to także sądów administracyjnych, sprawujących - na gruncie art. 175 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP - wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, co obejmuje nie tylko kontrolę stosowania, ale także kontrolę stanowienia prawa przez organy administracji (wyrok WSA w Warszawie z 7.12.2022 r., sygn. VI SA/Wa 1693/22).
14. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że powołane rozporządzenie jest aktem o charakterze wykonawczym i niewątpliwie jego § 2 pozostaje w sprzeczności z przepisem ustawowym, jakim jest art. 27 § 1 pkt 7c u.p.e.a. Wobec tego zaskarżone do sądu rozstrzygnięcia uznać należy za wadliwe. Skoro w przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy, w oparciu o który prowadzona była egzekucja administracyjna nie zawierał elementu wskazanego w art. 27 § 1 pkt 7c ustawy tj. daty podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela, to zgodnie z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. organ był zobowiązany do umorzenia postępowania, czego jednak nie dokonał. Tymczasem przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. zawiera katalog przesłanek obligujących organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest zatem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu (por. wyrok NSA z 28.06.2023 r., sygn. I GSK 1108/22 i wyrok WSA w Szczecinie z 31.01.2024 r., sygn. I SA/Sz 505/23).
15. W konsekwencji rację przyznać należy stronie skarżącej, że w sprawie organy zastosowały wadliwy wzór tytułu wykonawczego, który mimo czasowego dopuszczenia do stosowania na mocy rozporządzenia, nie odpowiadał wymogom ustawowym. Wobec tego uznać należało, że kwestionowane rozstrzygnięcia wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 59 § 1 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7c u.p.e.a.
16. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ rozpatrując złożony wniosek o umorzenie postepowania egzekucyjnego uwzględni wskazania sądu zawarte w niniejszym wyroku, w tym co korzystania z aktualnego wzoru tytułu wykonawczego stosownie do powołanych wyżej przpeisów.
17. Mając powyższe na uwadze sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
18. O należnych skarżącemu kosztach postępowania sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w kwocie 480 zł stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) i uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.
ds