II SA/Łd 270/03

II SA/Łd 270/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-08-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska /przewodniczący/
Janusz Nowacki /sprawozdawca/
Małgorzata Łuczyńska
Symbol z opisem
603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie: NSA Janusz Nowacki (spr.), p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2004 r. przy udziale - - - - sprawy ze skargi A. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu drugiego oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w R. z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. na rzecz A. K. kwotę 160 (sto sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Komendant Powiatowy Policji w R. na podstawie art.93 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym/Dz. U. nr 125 poz.1371 z późn. zm./ nałożył na A. K. karę pieniężną w wysokości 6000 zł w tym kwotę 2000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz kwotę 4000 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Odwołanie od wymienionej decyzji złożyła A. K. podnosząc, iż w dniu [...] kierowca jej firmy wykonywał usługę transportową dla Firmy Ł. T. w R. . Przed wyjazdem odwołująca wykupiła "winietę" i dała ją kierowcy. Kierowca posiadał także zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Dokumenty te kierowca posiadał w kabinie pojazdu lecz okazał policjantom tylko dokumenty jakie posiadał w portfelu. O innych dokumentach zapomniał i nie dał ich kontrolującemu. W dniu 17 grudnia 2002r. wystąpiła do Starostwa Powiatowego o wydanie zaświadczenia na przewozy drogowe dla potrzeb własnych i uzyskała je dopiero w dniu 23 grudnia 2002r. W konkluzji wnosiła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł. na podstawie art.138 § 1 pkt.1 i 2 kpa oraz art.93 ust.5 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym /Dz. U. nr 125 poz.1371 z późn. zm./ uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożonej kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożonej kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
W uzasadnieniu stwierdzono, iż w zaskarżonej decyzji, w części dotyczącej wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, kara została nałożona z naruszeniem przepisów prawa, gdyż na podstawie przedstawionych w odwołaniu dowodów wynika, że strona w dniu kontroli wykonywała transport drogowy rzeczy w rozumieniu art. 4 pkt. 1 ustawy o transporcie drogowym. W związku z czym była zwolniona z obowiązku posiadania zaświadczenia stwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do swojej podstawowej działalności gospodarczej. Umocowaniem prawnym do prowadzenia tego typu działalności gospodarczej jest uzyskanie przez podmiot licencji na zasadach określonych w art. 5 wymienionej ustawy. Przepis 103 ust. 3 ustawy, wyznacza dwuletni okres przejściowy, w którym to czasie, przedsiębiorcy wykonujący ten rodzaj przewozów, maja obowiązek wystąpić do organu dającego licencję z wnioskiem o udzielenie licencji na krajowy transport drogowy rzeczy. Taki przedsiębiorca do czasu uzyskania takiego dokumentu może prowadzić działalność gospodarczą na dotychczasowych warunkach. Przepisy te mają zastosowanie w przypadku A. K. .
Zgodnie z treścią art.42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001r. przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Zgodnie z § 4 ust. 1 zarządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez kobierców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz. U. Nr 150. poz. 1684/ uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty a następnie wypełnienie jej w sposób wskazany w § 5 ust. 1 - 4. Czynność tę przedsiębiorca ma obowiązek wykonać przed rozpoczęciem przejazdu. Z kolei art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nakłada na kierowcę pojazdu samochodowego, który wykonuje ten rodzaj przewozów, obowiązek posiadania przy sobie i okazywania, na żądanie uprawnionego organu kontroli, dowodu uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Istotne znaczenie ma, zatem fakt posiadania w pojeździe prawidłowo wypełnionego dowodu uiszczenia opłaty. Nadto przedsiębiorca ma obowiązek wyposażenia kierowcy wykonującego przewóz w wymagane dokumenty. W czasie kontroli pojazdu w dniu [...] nie została przedstawiony dowód uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych a więc istniała podstawa do nałożenia kary pieniężnej. Mając to na uwadze organ odwoławczy orzekł jak w sentencji decyzji.
Na wymienioną decyzję w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu administracji I instancji o nałożeniu kary pieniężnej za nieposiadanie dowodu opłaty za korzystanie z dróg krajowych skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła A. K. .
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż opłata została uiszczona na okres miesięczny od [...] do [...]. Została ona wykupiona na poczcie w J. w dniu [...] o godz.800. Kierowca posiadał dowód uiszczenia opłaty lecz go nie okazał gdyż policjanci byli aroganccy i potraktowali go jako zwykłego przestępcę. Dopiero po zakończeniu kontroli kierowca przypomniał sobie o dowodzie opłaty i odnalazł ten dowód w samochodzie. Zadzwonił na Policję ale mu powiedziano, że nic już nie można zrobić i poradzono odwołanie się do organu administracji II instancji. W konkluzji skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej.
Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga A. K. jest uzasadniona.
Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1271/ weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz. U. nr 153 poz.1269/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz. U. nr 153 poz.1270/.
Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga A. K. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego.
Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach
3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym /Dz. U. nr 125 poz.1371 z późn. zm./. Zgodnie z treścią art.42 ust.1 wymienionej ustawy przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W myśl zaś art.92 ust.1 pkt.6 wymienionej ustawy kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 15000 zł.
Z wymienionych przepisów wynika, iż każdy przedsiębiorca wykonujący transport drogowy ma obowiązek uiścić opłatę za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Analiza przepisu art.92 ust.1 pkt. 6 ustawy z dnia 6 września 2001r. wskazuje, iż kara pieniężna może zostać wymierzona za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty. Decydujące znaczenie ma zatem to czy przedsiębiorca uiścił taką opłatę.
Organy administracji obu instancji błędnie uznały, iż karę taką można wymierzyć za nieposiadanie w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty w czasie kontroli drogowej. Wniosek taki nie wynika z treści art.92 ust.1 pkt.6 ustawy z dnia 6 września 2001r. W przepisie tym wyraźnie określono, iż karę można wymierzyć za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty a nie za nieposiadanie w pojeździe dowodu uiszczenia takiej opłaty w czasie kontroli. W sytuacji gdyby ustawodawca chciał wprowadzić możliwość wymierzenia kary za brak w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty w czasie kontroli drogowej to inaczej sformułowałby treść przepisu art.97 ust.1 pkt.6 ustawy z 6 września 2001r. Skoro jednak z przepisu tego wynika, że karę wymierza się za nieuiszczenie opłaty to nie można jej nałożyć za nieposiadanie w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty w czasie kontroli drogowej. Wprawdzie w punkcie 6-ym załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym/Dz.U. nr 115 poz.999 z późn. zm./ przewidziano karę pieniężną w wysokości 4000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia zapłaty lecz treść tego punktu wykracza poza upoważnienie ustawowe. Zgodnie z treścią art. 92 ust.2 ustawy z 6 września 2001r. minister właściwy do spraw transportu drogowego został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokości kar pieniężnych za naruszenia o których mowa w ust.1. Minister Infrastruktury był zatem upoważniony jedynie do określenia wysokości kar a nie naruszeń za które kary te mogą zostać wymierzone. Naruszenia te zostały bowiem określone w przepisach ustawy. Minister Infrastruktury natomiast w rozporządzeniu z 3 lipca 2002r. sam określił, że kara pieniężna jest wymierzana za nieposiadanie w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty mimo, że ustawa za takie naruszenie nie przewiduje kary. Prowadzi to do wniosku, iż Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie w części dotyczącej punktu 6-go załącznika z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
Organy administracji obu instancji błędnie zatem zinterpretowały przepis art.92 ust.1 pkt.6 ustawy z dnia 6 września 2001r. uznając, że karę pieniężną można nałożyć za samo nieposiadanie w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zaznaczyć tylko należy, iż z dniem 28 września 2003r. zmieniono treść art.92 ust.1 ustawy z 6 września 2001r. określając możliwość wymierzenia kary za każde naruszenie obowiązków przewidzianych w ustawie w tym także i za brak dowodu uiszczenia opłaty. Zaskarżona decyzja została jednak wydana przed 28 września 2003r. zaś do tego dnia, zgodnie z treścią art.92 ust.1 pkt.6, karę pieniężną można było wymierzyć tylko za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty.
Organy administracji naruszyły również przepisy postępowania a mianowicie art.7, 77 § 1 i 80 kpa. Zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie miało ustalenie czy skarżąca przed kontrolą uiściła opłatę za przejazd po drogach krajowych. Kontrola została przeprowadzona w dniu [...] o godz.845. A. K. w odwołaniu podniosła, iż w dniu kontroli o godz.800 uiściła opłatę na dowód czego załączyła kartę opłaty wydaną przez Urząd Pocztowy w J.. Na karcie tej znajduje się pieczęć urzędu z cyframi "20 12 02 08". Analiza tej pieczęci wskazuje, iż karta faktycznie została wydana [...] Należało zatem ustalić o której godzinie została ona wydana. Wprawdzie organ administracji zwrócił się do urzędu pocztowego o udzielenie takiej informacji lecz odpowiedź urzędu jest lakoniczna i wynika z niej, iż nie jest prowadzona ewidencja wydanych kart. Organ administracji winien natomiast ustalić co oznaczają dwie ostatnie cyfry na pieczęci urzędu a mianowicie "08". W szczególności należało wyjaśnić czy jest to godzina wydania karty a jeżeli tak to co ona oznacza. Czy oznacza ona, iż karta została sprzedana o godz.800 czy tez pomiędzy godziną 800 a 900. Ustalenie dokładnej godziny i minuty wydania karty ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji gdyby bowiem zostało ustalone, że karta opłaty została wydana skarżącej przed godziną 845 to oznacza, iż uiściła ona opłatę za przejazd po drogach krajowych i w świetle art.92 ust.1 pkt.6 ustawy z dnia 6 września 2001r. brak było podstaw do nałożenia kary pieniężnej. W przypadku natomiast gdyby okazało się, że skarżącej wydano kartę po godzinie 845 to oznacza, iż w momencie kontroli wykonywała ona transport drogowy bez wymaganej opłaty. Organy administracji nie wyjaśniły jednak tej kwestii. Nie podjęły zatem wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego ani w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego.
Reasumując sąd uznał, iż skarga A. K. jest zasadna. Organy administracji obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt.1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w R. z dnia [...] w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Z uwagi na to, iż organy administracji wymierzyły skarżącej karę pieniężną bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i bez ustalenia czy rzeczywiście zostały spełnione przesłanki do nałożenia takiej kary, na podstawie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do dnia uprawomocnienia się wyroku.
Z uwagi na to, iż skarga A. K. została uwzględniona, na podstawie art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 160 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny dokładnie wyjaśnić stan faktyczny a w szczególności ustalić o której godzinie w dniu [...] skarżąca uiściła opłatę za przejazd po drogach krajowych. W tym celu należy ustalić w Urzędzie Pocztowym w J. co oznaczają cyfry "08" znajdujące się na pieczęci urzędu w miejscu wydania karty. W przypadku ustalenia, że jest to godzina wydania karty należy wyjaśnić czy na pieczęci odnotowuje się także minuty sprzedaży i czy cyfry "08" oznaczają, iż karta została sprzedana o godzinie 800 czy też między godziną 800 a 900. Dopiero po wyjaśnieniu tej kwestii i zebraniu całego materiału dowodowego należy wnikliwie go ocenić a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Przy wydaniu takiego rozstrzygnięcia organy administracji winny uwzględnić fakt, iż karę pieniężną można nałożyć tylko za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty a nie za nieposiadanie w pojeździe dowodu jej uiszczenia w momencie kontroli.