II SA/Łd 2505/01

II SA/Łd 2505/01 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-03-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Andrzej Kozerski
Irena Krzemieniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
605  Ewidencja ludności, dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, imiona i nazwisko, obywatelstwo, paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie NSA Andrzej Kozerski, p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2004 r. sprawy ze skargi B. P. – S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku
Uzasadnienie
3 II S.A./Łd 2505/01
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. nr 43 z 2001 roku, poz. 476), po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, odmówił zameldowania J. M. na pobyt stały w lokalu 1 przy ulicy A 26 w Ł..
W uzasadnieniu podniesiono, iż J. M., wystąpił z wnioskiem o zameldowanie w lokalu 1 przy ulicy A 26 w Ł.
Organ ustalił następujący stan faktyczny : J. M. decyzją z [...], wydaną przez Wydział Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego Ł., otrzymał przydział lokalu użytkowego oznaczonego numerem 1 przy ulicy A 26 u Ł., z przeznaczeniem na pracownię fotograficzną. W postanowieniu tego samego organu z [...] stwierdzono, że przydzielone pomieszczenie jest pracownią twórczą, służącą do prowadzenia działalności w zakresie kultury i sztuki.
B. P.-S. zwróciła się do Sądu Rejonowego u Ł., Wydział I Cywilny o nakazanie J. M. opróżnienie pomieszczenia pracowni. Sąd w wyroku z [...], sygnatura akt [...], orzekł postulowaną eksmisję. Od tego wyroku J. M. złożył apelację, którą Sąd Okręgowy u Ł., Wydział III Cywilny, uwzględnił, uchylając zaskarżony wyrok i oddalając powództwo B. P.-S. (wyrok z [...], sygnatura akt [...]).
Odnosząc się do kwestii dotychczasowego zameldowania J. M. stwierdzono, iż J. M. początkowo zamieszkiwał i był zameldowany na pobyt stały u lokalu 17 przy ulicy B 15 w Ł.. Została wobec niego orzeczona eksmisja z tego mieszkania. W ramach realizacji wyroku eksmisyjnego. Urząd Dzielnicowy Ł., Wydział Spraw Lokalowych, przydzielił na jego rzecz lokal 27 przy ulicy C 37 w Ł.. Pod tym adresem J. M. był zameldowany od 1985 roku. Organ podkreślił, iż wymeldowanie z tego mieszkania, które miało miejsce we wrześniu 1998 roku, pozostaje w ścisłym związku czasowym z pozwem przeciwko B. P.-S. skierowanym do Sądu Rejonowego u Ł. I Wydział Cywilny, sygnatura akt [...]. Wymeldowanie nastąpiło na żądanie J. M., który w związku z opisywaną powyżej okolicznością sprawy pozostaje obecnie bez meldunku stałego.
Lokal nr. 1 przy ulicy A 26 w Ł., znajduje się w suterenie budynku frontowego. J. M. wykonał w nim pewne prace budowlane
które jego zdaniem, nadały temu pomieszczeniu cechy lokalu mieszkalnego.
Powierzchnia lokalu liczy około 50 m. Omawiane pomieszczenie składa się z dwóch izb, w połowie jednej z nich ścianką o niepełnej wysokości wydzielony sanitariat. U drugiej z izb, znajduje się budowane przez J. M. urządzenie, które określa jako "telewizyjną platformę cyfrową", o wymiarach 3 x 2,7 x 2 m. Wszystkie ściany wewnętrzne pokryte są deskami położonymi bezpośrednio na tynk. Z sufitu usunięto całkowicie podsufit z tynkiem na trzcinie układanym na deskowaniu.
Poziom podłogi w całym pomieszczeniu w tym również od strony ściany z oknami, znajduje się około 90 centymetrów poniżej przyległego terenu, tym samym stosownie do postanowień § 73 pkt. 1 ustawy z 7 lipca 1994 roku, prawo budowlane (Dz. U. nr 89 z 1994 roku, poz. 414), należy uznać, iż lokal ten nie spełnia warunków jakim powinny odpowiadać pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi. Powyższe znajduje potwierdzenie u zaświadczeniu wystawionym przez Referat Urbanistyki i Administracji Architektoniczno-Budowlanej tutejszej Delegatury UPIŁ z 2 lipca 1999 roku, l.dz. [...], gdzie stwierdza się, że omawiany lokal jest pomieszczeniem samodzielnym, które może być wykorzystywane na cele inne niż mieszkalne, to jest spełniającym wymagania art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali (Dz. U. nr 65 z 1994 roku, poz. 388).Właścicielka nieruchomości B. P. – S. nie potwierdziła uprawnień J. M. do przebywania w tym lokalu.
J. M. w podaniu o zameldowanie stwierdził, że mieszka u przedmiotowym lokalu. Pracownicy organu wykonali w związku z tym oświadczeniem 6 kontroli, przy czym J. M. zastano tylko 8 sierpnia bieżącego roku. Powyższą okoliczność J. M., wyjaśnił tym, iż codziennie około godziny 13, wyjeżdża do rodziców zamieszkałych przy ulicy D 42 m.39, gdzie chodzi po zakupy, gotuje obiady, załatwia czynności dnia codziennego, natomiast u lokalu w którym ma nastąpić zameldowanie nocuje i pracuje nad powyżej opisanym urządzeniem. W tej sytuacji trudno jest określić w którym z tych lokali J. M. umieścił swoje centrum życiowe.
Organ stwierdził także, iż uprawnienie do potwierdzenia przebywania w lokalu wynika z prawa cywilnego. Organ gminy, właściwy do spraw ewidencji ludności, nie może samodzielnie rozstrzygać sporu o charakterze cywilnoprawnym, jako przesłanki decydującej o zameldowaniu na pobyt stały, który to pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z 11 lutego 1993 roku, podjętej u sprawie III AZP 28/92, opublikowanej u OSN z 1993 roku, poz. 117. Zakres postępowania organu, który dokonują zameldowania, obejmuje tylko dokonanie czynności materialno technicznej mającej charakter deklaratoryjny dokonanej na podstawie wymaganych dokumentom, a między innymi "potwierdzenia do przebywania u lokalu", wymaganym powołanym powyżej rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych. Kompetencje organu do spraw ewidencji mieszkańców do samodzielnego rozstrzygania wątpliwości, dotyczą: kompletności dokumentacji, jej pochodzenia od osób upoważnionych i wiarygodności złożonej dokumentacji. W powoływanym na stronie 2 decyzji, wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z [...] , sygnatura akt [...], ustalono jedynie, że pomiędzy stronami, nadal istnieje stosunek najmu lokalu nr 1 przy ulicy A 26 w Ł., "będącego pracownią twórczą służącą do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki" nie odnosząc się do kwestii zameldowania najemcy w tej pracowni. Podczas tego postępowania ustalono, że J. M. pomieszczenie to wykorzystuje przede wszystkim w charakterze pracowni. Ponadto ustalono, że lokal ten nie spełnia warunków jakim powinny odpowiadać pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi, w związku z czym, reasumując powyższe ustalenia, orzeczono jak w sentencji.
Od decyzji tej odwołał się J. M. do Wojewody [...].
W uzasadnieniu podniósł, iż przedmiotowy lokal jest pracownią twórczą.
W lokalu tym dokonał remontu i obecnie lokal kwalifikuje się do zamieszkania.
J. M. stwierdził, iż od dwudziestu lat mieszka i pracuje w pracowni, a odmowa potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu przez właścicielkę nieruchomości jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 47 ust 2 w związku z art. 9 ust, 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. Nr 87 póz. 960 z 2001 r.) i art. 138 § l pkt 2 Kpa
- uchylił zaskarżoną decyzję i zameldował J. M. na pobyt stały w lokalu nr l przy ul. A 26 w Ł.
W uzasadnieniu stwierdzono, iż zameldowanie osoby w danym lokalu na pobyt stały zgodnie z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych może nastąpić jeżeli spełnione są dwie przesłanki, a mianowicie:
1. osoba zamieszkuje w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu i
2. przedstawi potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie - art 9 ust. 2 cyt. na wstępie ustawy.
Wskazanie, czy osobie zgłaszającej pobyt stały przysługuje uprawnienie do przebywania w danym lokalu jest obowiązkiem - zgodnie z art 29 ust l ww. ustawy - właściciela (zarządcy) budynku. Podkreślono , że wskazanie uprawnień do przebywania w lokalu nie jest równoznaczne z wyrażeniem, bądź nie, przez właściciela (zarządcę) zgody na zameldowanie, a jedynie stwierdzeniem, czy danej osobie uprawnienie takie przysługuje.
Jeśli chodzi o spełnienie pierwszej z ww. przesłanek tj. "przesłanki pobytu w lokalu", organ odwoławczy uznał, w ramach swobodnej oceny dowodów
(art. 80 Kpa), iż zgromadzony na tę okoliczność materiał dowodowy pozwala przyjąć, że przesłanka ta została spełniona.
W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że od momentu przydziału tego lokalu, J. M. skupił w nim swe centrum życiowe.
Fakt, iż J. M. przebywa przez kilka godzin u swoich rodziców nie może świadczyć, że nie zamieszkuje on w spornym lokalu. Kierując się zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, organ odwoławczy uważa za oczywiste i naturalne, iż syn często odwiedza starszych rodziców, sprawując nad nimi opiekę.
Zatem kluczowym dla omawianej sprawy jest ustalenie, czy odmowa B. P. –S. potwierdzenia uprawnień J. M. do przebywania w lokalu przy ul. A 26/1 w Ł. jest prawnie skuteczna.
Zdaniem organu odwoławczego - bezspornym jest, iż J. M. otrzymał w dniu 18.01.1980 r. decyzję o przydziale lokalu użytkowego nr l przy ul. A 26 w Ł. z przeznaczeniem na artystyczną pracownię fotograficzną, którą jednak od samego początku wykorzystywał również na cele mieszkalne. J. M. po wprowadzeniu się do omawianego lokalu wykonał szereg prac remontowych mających na celu przygotowanie tego lokalu na cele mieszkaniowe (założył kuchnię, wydzielił aneks sanitarny itp.). Powyższe wynika jednoznacznie z ustaleń Sądu Rejonowego w Ł. dokonanych podczas rozpatrywania sprawy o eksmisję J. M., (sygn. akt [...]).
Bezspornym jest także to, że B. P. – S. przejęła zarząd nieruchomością przy ul. A 26 w 1990 roku, i że do 1998 r. akceptowała wykorzystywanie przez J. M. tego lokalu na cele mieszkalne.
Dopiero w sierpniu 2000 r. podjęła ona działania w celu wyeksmitowania J. M., jednakże działania te nie odniosły pozytywnego dla niej skutku.
Wprawdzie Sąd Rejonowy w Ł. w wyroku z dnia [...] sygn. akt [...] orzekł o eksmisji J. M. ze spornego lokalu, jednakże Sąd Okręgowy w Ł. w wyroku z dnia [...], sygn. akt [...] uchylił ten wyrok i oddalił powództwo B. P. –S..
Zatem nie budzi wątpliwości, że J. M. nadal legitymuje się tytułem prawnym do omawianego lokalu, co oznacza, że jego uprawnienia do przebywania w tym lokalu mają charakter samoistny.
Fakt, iż uprawnienia te wynikają z przydziału lokalu o charakterze użytkowym na działalność twórczą w dziedzinie kultury i sztuki nie ma znaczenia, bowiem stosownie do art . 2 ust 4 obowiązującej ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. nr 71 póz. 733 z 2001 r.) pod pojęciem lokalu należy rozumieć także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki.
Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że J. M. posiada uprawnienie o którym mowa w art. 9 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a tym samym uznał za nieskuteczną odmowę p. B. P. — S. potwierdzenia J. M. uprawnienia do przebywania w omawianym lokalu.
Powyższą decyzje zaskarżyła B. P. — S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu podniosła, iż organ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny, przekroczył granice swobodnej oceny dowodów i naruszył przepisy prawa materialnego w tym prawa budowlanego , gdyż lokal jest sutereną i nie nadaje się do zamieszkania.
Zdaniem skarżącej wadliwie oceniono zgromadzony materiał dowodowy bowiem nie wynika z niego, iż J. M. zamieszkuje w pracowni, w sytuacji gdy faktycznie zamieszkuje u rodziców. Do lokalu J. M. wraca jedynie nocą. Skarżąca podkreśliła, iż J. M. nie wykorzystuje tego lokalu na cele mieszkalne, ani na cele artystyczne i nie powinien mieć żadnych praw do tego lokalu. Organ nie wziął pod uwagę tego, iż lokal nie kwalifikuje się do zamieszkania , ani tego iż kolejne kontrole nie potwierdziły faktu pobytu J. M. w lokalu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Stwierdzono także, iż zarzuty skarżącej zawarte w skardze były już podnoszone w czasie rozpatrywania sprawy i zostały wzięte pod uwagę w trakcie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Skarga jest zasadna .
Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) – sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi :
1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania
3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy- co wynika z art. 7 kpa –oraz zgodnie z art. 77 § 1 kpa - muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. nr 43 z 2001 roku, poz. 476) – w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji - organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym.
Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy.( ust. 2 )
W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał art. 9 ust. 2 ustawy zgodnie z którym - przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie.
Zatem stosownie do przepisów ustawy o ewidencji ludności - w brzmieniu wówczas obowiązującym - do zameldowania osoby na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące niezbędne było łączne spełnienie dwóch przesłanek, mianowicie przedstawienie potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu, w którym miało nastąpić zameldowanie (art. 9 ust. 2) i faktyczne przebywanie (zamieszkiwanie) pod tym adresem (art. 10 ust. 1), przy czym do potwierdzenia faktycznego pobytu zobowiązany był wynajmujący, najemca, osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu, lub właściciel lokalu, zaś na właścicielu (zarządcy budynku) spoczywał obowiązek wskazania, czy osobie tej przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie (art. 29 ust. 1).
Z dniem 19 czerwca 2002 r. art. 9 ust. 2 został uznany za niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz. U z 2002 nr 78 poz. 716).
Stwierdzenie niezgodności z Konstytucją omawianego przepisu oznacza, że w chwili obecnej do oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie powinien mieć zastosowania, jako regulacja niekonstytucyjna, a w takim razie, ocena ta powinna ograniczyć się jedynie do tego, czy przy zameldowaniu spełnione były przesłanki z art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 tej ustawy. Te zaś okoliczności są sporne w sprawie.
Przede wszystkim stwierdzić należy, iż nie zostało wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości, czy skarżący zamieszkuje w tym lokalu z zamiarem stałego przebywania. Ustalenie tego faktu winno być szczególnie dokładne z uwagi na to, iż J. M. wynajmuje ten lokal jako pracownię twórczą. Jest to aktualnie jedyna przesłanka jaką organ winien ustalić.
W wyroku z dnia 14 maja 2001 r sygn. akt V S.A. 1496/00 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził , że : "Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w zw. z art. 25 kc).
Te właśnie okoliczności nie zostały w sprawie ustalone.
Sam fakt nocowania w lokalu nie jest wystarczającym dowodem na to, iż J. M. koncentruje w tym lokalu swoje sprawy życiowe.(por. wyrok NSA z dnia 2 marca 1999 r V S.A. 1767/98 nie publikowany).
Zarzut skarżącej dotyczący swobodnej oceny dowodów przez organ odwoławczy jest zasadny. Z protokołów kontroli meldunkowej wynika bowiem, iż na sześć przeprowadzonych kontroli ( w różnych porach dnia ) J. M. zastano tylko jeden raz. Nie dokonano natomiast żadnych ustaleń dotyczących założenia przez J. M. ośrodka osobistych i majątkowych interesów.
Podnieść jednocześnie należy, iż z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że nie stanowi przeszkody do zameldowania osoby fakt, iż pomieszczenie nie nadaje się do zamieszkania lub to, że lokal jest wynajmowany jako pracownia artystyczna. Ten zatem zarzut skarżącej nie jest zasadny.
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji .
W oparciu o art. 152 cyt. ustawy Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku .