II SA/BK 785/22

II SA/Bk 785/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 798/23 - Wyrok NSA z 2025-10-09
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4, art. 39j ust. 1, art. 39k ust. 1, art. 39l ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 92a ust. 2, 8 i 10
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Tezy
1. Tożsamość czynów, do której odwołuje się art. 92a ust. 10 ustawy o transporcie drogowym, jest wyznaczona nie przez sam fakt wykonywania krajowego transportu drogowego, ale przez przedmiotowe znamiona każdego konkretnego naruszenia w świetle treści poszczególnych pozycji załącznika nr 3 i nr 4 do tej ustawy;
2. Normy zawartej w tym przepisie nie można odczytywać jako generalnego zakazu nałożenia kary za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w załączniku nr 3 i nr 4, bez względu na rodzaj tych naruszeń.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] września 2022 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2021 r. nr [...], którą nałożono na A. Sp. z o.o. w B. karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Podstawą nałożenia kary była kontrola drogowa przeprowadzona przez funkcjonariuszy Policji w dniu 26 marca 2021 r. około godz. 11:55 w W. na ul. K. Kontroli drogowej poddano pojazd marki S. o nr rej. [...]. Pojazdem kierował S. T. A., obywatel P. Kierowca przewoził jednego pasażera, który usługę przewozu zamówił za pomocą aplikacji Bolt. Opłata za przewóz została naliczona w wysokości 10 zł. Na podstawie danych widniejących w aplikacji Bolt funkcjonariusze Policji ustalili, że podmiotem wykonującym przewóz był A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. W trakcie czynności kontrolnych kierowca nie okazał orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do pracy na stanowisku kierowcy. Kontrola została udokumentowana protokołem nr [...]. Kierujący nie wniósł zastrzeżeń do sporządzonego protokołu.
W oparciu o powyższe ustalenia organ pierwszej instancji nałożył na Spółkę karę pieniężną za naruszenia polegające na:
- wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy - naruszenie z lp. 4.2 załącznika nr 4 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.; dalej powoływana jako u.t.d.);
- wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy - naruszenie z lp. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.
W uzasadnieniu wskazano, że przedsiębiorca wykonujący przewóz osób samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą nie jest zobligowany do wyznaczenia osoby zarządzającej w przedsiębiorstwie transportem drogowym legitymującej się certyfikatem kompetencji zawodowych. W takim przypadku za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. odpowiada sam przedsiębiorca. Naruszenia te nie mogą być tożsame z naruszeniami, za które przedsiębiorca został ukarany z załącznika nr 3 u.t.d. Organ podniósł, że w orzecznictwie przyjmuje się, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne odpowiedzialność administracyjną ponosi przedsiębiorca. Odpowiedzialność tę przedsiębiorca ponosi także za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.
Odwołanie od tej decyzji wniosła Spółka i zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez Spółkę czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania tego przez organ;
2. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;
3. art. 92a ust 1, art. 92a ust 6 u.t.d. w zw. z lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy polegające na:
- wymierzeniu Spółce kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez Spółkę nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d, w związku z czym Spółka nie była obowiązana do legitymowania się tym orzeczeniem;
- wymierzeniu Spółce kary w wysokości 1.000 zł pomimo, że Spółka nie może być adresatem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej z ww. tytułu.
4. art. 92a ust 1, art. 92a ust 6 u.t.d. w zw. z lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy polegające na:
- wymierzeniu Spółce kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez Spółkę nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., w związku z czym Spółka nie była zobowiązana do legitymowania się tym orzeczeniem;
- wymierzeniu Spółce kary w wysokości 1.000 zł pomimo, że Spółka nie może być adresatem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej z ww. tytułu.
5. art. 92a ust 10 u.t.d. polegające na wymierzeniu Spółce kary pieniężnej w oparciu o załącznik nr 4, podczas gdy za ten sam czyn, będący przedmiotem kontroli, Spółce wymierzono karę pieniężną w wysokości 9.300 zł, zgodnie z decyzją z [...] października 2021 r. w sprawie [...].
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób w żadnym razie stwierdzić, że Spółka wykonywała transport drogowy. Protokół kontroli, stanowiący podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie, w żaden sposób nie wskazuje na jakiej podstawie Spółka miałby dopuścić się wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia. Organ nie ustalił czy Spółka posiadała status przedsiębiorcy oraz czy wykonywane przez nią czynności stwierdzone protokołem kontroli mają cechy wykonywania działalności gospodarczej. Konsekwencją stwierdzenia, że Spółka nie wykonywała krajowego transportu drogowego oraz nie wykonywała ani nie wykonuje pracy na stanowisku kierowcy musi być uznanie, że nie podlega ona obowiązkom posiadania orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Spółka nie może być adresatem decyzji o nałożeniu kary z tego tytułu, gdyż to nie Spółka kierowała kontrolowanym pojazdem. Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 92a ust. 10 u.t.d. wskazano, że na Spółkę została nałożona odrębną decyzją kara w wysokości 9.300 zł za naruszenia z załącznika nr 3 do u.t.d. Jako, że obie decyzje zostały wydane w związku z naruszeniami stwierdzonymi podczas jednej kontroli w dniu 26 marca 2021 r. – udokumentowanej jednym protokołem kontroli, to organ powinien ograniczyć wymierzenie kary, wyłącznie do kary określonej w załączniku nr 3 do u.t.d. Na poparcie tego stanowiska Spółka przytoczyła fragmenty uzasadnień z licznych wyroków wydanych przez sądy administracyjne.
Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że prawidłowo w sprawie przyjęto, że wykonawcą kontrolowanego przewozu była A. Sp. z o.o. Zostało to ustalone na podstawie protokołu kontroli, notatki urzędowej i danych z organu licencyjnego. Z materiału tego jednoznacznie wynika, że pasażer zamówił usługę przewozu za pomocą aplikacji Bolt, a opłata za przejazd została wyliczona na 10 zł. Wyjaśniono przy tym, że postępowanie niniejsze toczy się wobec Spółki jako podmiotu o którym mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. Doszło bowiem do naruszenia przez Spółkę obowiązków związanych z przewozem drogowym, ale nie jako wykonawcy przewozu lecz innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym. Stwierdzono, że materiał dowodowy także jednoznacznie potwierdza, że kierowca w dniu kontroli nie okazał orzeczeń lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na tym stanowisku. Do dnia wydania decyzji strona nie przedłożyła dowodów, na okoliczność posiadania przez kierowcę ważnych badań: lekarskiego i psychologicznego. Słusznie zatem nałożono na Spółkę karę pieniężną w wysokości 2.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 2 u.t.d. oraz lp. 4.2 i 4.3. załącznika nr 4 do tej ustawy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdzono, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów K.p.a. Organ pierwszej instancji zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i tym samym nie naruszył art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji oparł na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli i prawidłowo dokonał jego wszechstronnej oceny. Podkreślono, że orzecznictwo przywiązuje istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej. Protokół kontroli jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje zatem stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Błędny jest przy tym pogląd, że to wyłącznie na organie spoczywa obowiązek zgromadzenia dowodów, które świadczą na korzyść strony i mogą być podstawą do zmniejszenia lub uchylenia kary pieniężnej. Zasada oficjalności postępowania dowodowego nie oznacza, że strona w toku postępowania może zachowywać się biernie, ponieważ to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń z których wywodzi określone, korzystne dla siebie skutki prawne. Strona nie może oczekiwać, że organ, niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów.
Organ odwoławczy wskazał, że kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie u.t.d. są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Kary te nie podlegają obniżeniu nawet w przypadku incydentalnego charakteru wykonywanego przewozu. Nakładane są w sytuacji stwierdzenia naruszenia w wysokości ściśle określonej w załączniku nr 4 do u.t.d. Podkreślono, że ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej od możliwości finansowych, zdarzeń losowych czy rodzaju wykonywanego zawodu lub prowadzonej działalności przez stronę. Stwierdzono przy tym, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek która pozwalałaby na zastosowanie art. 92c u.t.d. Wskazano, że ewentualne okoliczności uzasadniające zastosowanie tej regulacji powinna wykazać sama strona. W przedmiotowej sprawie Spółka nie przedłożyła dowodów na potwierdzenie, że zaistniały okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność za popełnienie stwierdzonych naruszeń.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92a ust. 10 u.t.d. organ w pierwszej kolejności stwierdził, że nie zachodzi tożsamość podmiotowa. Spółka w sprawie niniejszej odpowiada jako inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, natomiast w postępowaniu dotyczącym naruszeń z załącznika nr 3 jako podmiot wykonujący przewóz. Zdaniem organu wszczęcie postępowania w tej sprawie w żadnej mierze nie wykluczało możliwości wszczęcia postępowania wobec strony za naruszenia określone w załączniku nr 3 do ww. ustawy, odnoszących się do podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem. Ustawa przewiduje bowiem odrębną odpowiedzialność za działania i zaniechania kierowcy, zarządzającego transportem/osoby, o której mowa w art. 7c (każdej innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego oraz podmiotu wykonującego przewóz drogowy). W załączniku nr 3 został zamieszczony wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz wysokość kar pieniężnych, które nakładane są na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane tym przewozem. Załącznik nr 1 stanowi natomiast wykaz wykroczeń oraz wysokość grzywien za poszczególne naruszenia, których dopuścił się kierujący. Zaś w załączniku nr 4 do ww. ustawy ustawodawca przewidział wykaz naruszeń i wysokość kar nakładanych na osobę zarządzającą przedsiębiorstwem lub transportem/osobę, o której mowa w art. 7c, a także każdą inną osoby wykonującą czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego. Ukaranie strony jako każdej innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym za naruszenia określone w załącznika nr 4 u.t.d. w żadnej mierze nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania wobec strony za naruszenia określone w załączniku nr 3 do ww. ustawy. Wskazując na wyroki wydane przez WSA w Lublinie III SA/Lu 300/19 i WSA w Warszawie VIII SA/Wa 387/19 stwierdzono, że w sytuacji, gdy naruszenia zostały ujawnione podczas jednej kontroli, ale zupełnie odmienna jest podstawa prawna obu decyzji a nałożenie kar nastąpiło w związku z różnymi naruszeniami to nie może być mowy, że spełnione są przesłanki z art. 92a ust. 10 u.t.d.
Organ odwoławczy wskazał także, że ustalenie cech wykonywania działalności gospodarczej, a także weryfikacja, czy skarżąca w dniu kontroli posiadała status przedsiębiorcy nie było konieczne, gdyż strona faktycznie wykonywała działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d. Tym samym brak posiadania statusu przedsiębiorcy nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Organ podkreślił również, że nawet nieprowadzenie zarejestrowanej, legalnej działalności gospodarczej nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz okazjonalny za popełnione naruszenia. Ponadto z ogólnodostępnego Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że spółka jako przedmiot przeważającej działalności wskazała: 4932Z - działalność taksówek osobowych.
Organ podniósł, że to na jakiej podstawie kierowca współpracował z przedsiębiorcą nie jest przedmiotem badania w ramach postępowania administracyjnego wszczętego ze względu na naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Stanowi to przedmiot ustaleń sądu pracy. Ponadto wskazano, że w u.t.d. brak jest zakazu zatrudniania kierowców na podstawie umów cywilnoprawnych. Jeżeli przepisy prawa na to pozwalają, możliwe jest także stosowanie niepracowniczych form zatrudnienia, takich jak wykonywanie pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej lub jako przedsiębiorca (tzw. samozatrudnienie). W branży transportowej umowy cywilnoprawne są popularną formą zatrudnienia, więc stosując interpretację strony należałoby wyłączyć znaczną część podmiotów wykonujących przewóz drogowy spod reguł i norm wynikających z obowiązujących przepisów prawnych.
Na tej podstawie organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła A. Sp. z o.o. w Białymstoku i zarzuciła naruszenie:
1. art. 92a ust 10 u.t.d. polegające na wymierzeniu kary pieniężnej w oparciu o załącznik nr 4, podczas gdy za ten sam czyn, będący przedmiotem kontroli, Spółce wymierzono karę pieniężną w wysokości 9.300 zł, zgodnie z decyzją z [...] października 2021 r., w sprawie [...];
2. art. 8 K.p.a., przez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W uzasadnieniu swego stanowiska Spółka powołała się na orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych wskazując, że jeśli ten sam czyn realizuje znamiona deliktów administracyjnych wymienionych w załączniku nr 3 i nr 4 do u.t.d., karę wymierza się wyłącznie w oparciu o art. 92a ust 1 u.t.d., a więc za naruszenia określone w załączniku nr 3. Poprzez ten samy czyn w kontekście treści art. 92a ust. 10 u.t.d. należy rozumieć jedno zachowanie, jedno działanie, podjęte w przyjętych ramach miejscowo-czasowych, oceniane z perspektywy norm prawnych zrekonstruowanych w oparciu o przepisy tej ustawy. Tak ramy czasowe weryfikowanego działania, jak i jego zlokalizowanie wynikać muszą każdorazowo ze sporządzonego na podstawie art. 74 u.t.d. protokołu kontroli. Jeżeli tak rozumiany czyn, wyczerpuje znamiona deliktów administracyjnych wskazanych w załącznikach nr 3 i nr 4 do ustawy, a podmiot, który się ich dopuścił kwalifikuje się jako "podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem" i jako "inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym" - można wówczas wymierzyć karę wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., za naruszenia określone w załączniku nr 3. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 7 i ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust 1, określa załącznik nr 3 do ustawy, a wykaz naruszeń, o których mowa w ust. 2, określa załącznik nr 4 do ustawy.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoją argumentację. Jednocześnie podkreślił, że aktualne orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych przychyla się do poglądu, że na podstawie ustaleń z tej samej kontroli drogowej można nałożyć w oparciu o brzmienie załączników nr 3 i 4 do u.t.d. dwie kary pieniężne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] września 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2021 r., którą nałożono na A. Sp. z o.o. w B. karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, tj. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (naruszenie z lp. 4.2 załącznika nr 4 do u.t.d.); wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (naruszenie z lp. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d.).
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.; dalej powoływana jako u.t.d.), która określa między innymi odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.).
W pierwszej kolejności sąd wypowie się w kwestii dotyczącej podmiotu odpowiedzialnego za stwierdzone naruszenia. Zarzuty w tym zakresie nie zostały podniesione w samej skardze, ale zarzuty w tym zakresie był sformułowane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Zdaniem skarżącej Spółki na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób w żadnym razie stwierdzić, że wykonywała ona transport drogowy. Protokół kontroli nie wskazuje na jakiej podstawie Spółka miałby dopuścić się wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia. Organ nie ustalił czy Spółka posiadała status przedsiębiorcy oraz czy wykonywane przez nią czynności stwierdzone protokołem kontroli mają cechy wykonywania działalności gospodarczej. Konsekwencją stwierdzenia, że Spółka nie wykonywała krajowego transportu drogowego oraz nie wykonywała ani nie wykonuje pracy na stanowisku kierowcy musi być uznanie, że nie podlega ona obowiązkom posiadania orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Spółka nie może być zatem adresatem decyzji o nałożeniu kary z tego tytułu, gdyż to nie Spółka kierowała kontrolowanym pojazdem.
Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 4 pkt 6a u.t.d., przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1). Zgodnie zaś z art. 4 pkt 3 u.t.d. transportem drogowym jest krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy. Krajowy transport drogowy zdefiniowany został w pkt 1 art. 4 u.t.d. Zgodnie z tą definicją krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżąca Spółka, jak wynika z ogólnie dostępnego systemu teleinformatycznego Krajowego Rejestru Sądowego, w przedmiocie działalności posiada wpis: działalność taksówek osobowych oraz pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej nie sklasyfikowany. Ponadto organy licencyjne potwierdziły posiadanie przez Spółkę dwóch licencji w zakresie przewozu osób taksówką i licencji nr 16 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Stąd zupełnie nieadekwatne do stanu faktycznego sprawy są zarzuty dotyczące nie ustalenia, że Spółka podejmowała i wykonywała działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób. Okoliczność ta bezspornie wynika z odpowiednich rejestrów. Spółka jest profesjonalnym, zarejestrowanym podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą polegającą na przewozie osób. Stąd tylko marginalnie nadmienić należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest podgląd zgodnie z którym wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji, traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej (vide: m.in. wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., II GSK 670/08; z 3 kwietnia 2019 r., II GSK 701/17 i 4 listopada 2009 r., II GSK 166/09, pub. CBOSA). Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w odnośnych ewidencjach i rejestrach, lecz rzeczywiście wykonuje odpłatnie (i choćby jednorazowo) usługę przewozu osób lub rzeczy, odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. (vide: wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2020 r., VI SA/Wa 2359/19, pub. CBOSA). Sąd w pełni podziela to stanowisko, które przy wykładni usługi przewozu daje prymat faktycznym czynnościom. Stąd też odwoływanie się do "paradygmatów" działalności gospodarczej z ustawy - Prawo przedsiębiorców i obowiązku ich ustalenia nie ma znaczenia dla przypisania odpowiedzialności. Przy czym, zdaniem sądu, organizowanie usług przewozu poprzez aplikację Bolt ma charakter zorganizowany i ciągły (o czym może świadczyć fakt, że Spółka ma w WSA w Białymstoku 19 spraw). Przedmiotowy przewóz nie miał zatem charakteru jednorazowego. Przewóz dokonany w sprawie niniejszej miał także charakter odpłatny. W sprawie niniejszej zapłata została uiszczona przez pasażera w gotówce. Dokonano jej bezpośrednio na rzecz kierowcy. Nawet gdyby zapłata odbyła się w trybie automatycznym poprzez obciążenie konta pasażera nie miałoby to istotnego znaczenia dla sprawy. Chodzi bowiem o to żeby przewóz nosił znamiona odpłatnego, a to do jakiego podmiotu trafia opłata nie ma znaczenia.
Z powyższych względów należało uznać, że działanie skarżącej Spółki mieści się w ramach pojęcia krajowego transportu drogowego, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju. Oczywistym przy tym jest to, że Spółka jako osoba prawna nie mogła wykonywać pracy na stanowisku kierowcy. Nie oznacza to jednak, że nie może być adresatem decyzji wydanej w sprawie niniejszej. Zdaniem sądu w okolicznościach faktycznych sprawy Spółka musi być adresatem tej decyzji. Stwierdzić bowiem należy, że skontrolowany kierowca, który nie posiadał orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego wykonywał przewóz osób w imieniu i na rzecz skarżącej Spółki z wykorzystaniem udzielonej jej licencji.
Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że usługa została zamówiona za pośrednictwem aplikacji Bolt a dostawcą usługi była Spółka A. Zdaniem sądu zasadnicze znaczenie w kwestii odpowiedzialności Spółki mają zasady działania tej aplikacji. W zaskarżonych decyzjach co prawda zabrakło przedstawienia szczegółowych zasad działania aplikacji umożliwiających zamówienie usługi, ale nie jest to uchybienie które mogło mieć wpływ na finalny wynik sprawy. Zdaniem sądu organ mógł mieć przeświadczenie, że mechanizm działania aplikacji, z uwagi na powszechność jej używania jest znany. Z ogólnych warunków dla kierowców korzystających z aplikacji Bolt, dostępnych na stronie internetowej wynika, że Flota oznacza osobę fizyczną albo prawną, posiadającą ważną licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób, świadczącą osobiście lub za pomocą swoich pracowników lub podmiotów, z którymi pozostaje w innym stosunku prawnym Usługi Przewozu przy wykorzystaniu Platformy Bolt. Każda Flota otrzyma osobiste Konto Floty Bolt, a każdy kierowca Konto Kierowcy Bolt podłączone do Konta Floty, aby korzystać z Aplikacji Bolt i Platformy Bolt (pkt 1.7 warunków). Konto kierowcy Bolt to konto kierowcy powiązane z Kontem Floty Bolt, dostęp do strony internetowej zawierającej informacje i dokumenty dotyczące korzystania z Usług Bolt w ramach świadczenia Usług Przewozu w imieniu Floty przez Kierowcę, w tym dokumentacji rachunkowej Kierowcy (pkt 1.14 warunków). Usługi Przewozu to usługi przewozu świadczone przez Flotę na rzecz Pasażera, którego zamówienie Kierowca zaakceptował za pośrednictwem Aplikacji Bolt (pkt 1.15 warunków).
Stwierdzić należy, że już z samych definicji zawartych w warunkach ogólnych wynika, że wykonawcą przewozu jest flota – dostawca usług posiadający odpowiednią licencję, w imieniu którego przewóz wykonuje kierowca. Kierowca nie może bez zgody dostawcy usług (floty) utworzyć konta kierowcy, które będzie powiązane z daną flotą. Innymi słowy kierowca nie mógł założyć konta kierowcy w aplikacji powiązanego z dostawcą usług – A. bez wiedzy tej Spółki. Mogło się to odbyć wyłącznie za wiedzą i zgodą skarżącej Spółki mającej pełną świadomość, że kierowca będzie wykonywał przewozy osób w jej imieniu. W sprawie wykazano powiązanie między kierowcą a skarżącą Spółką, gdyż to wprost wynika z zasad funkcjonowania aplikacji. Podnieść przy tym należy, że kierowca nie musi posiadać papierowej wersji umowy o współpracy ze skarżącą Spółką, bowiem podjęcie współpracy może obywać się wyłącznie drogą elektroniczną przez zaakceptowanie zasad działania aplikacji i wybranie floty (wykonawcy przewozu), w imieniu którego kierowca będzie wykonywał przewozy osób w oparciu o utworzone konto kierowcy w aplikacji.
Dodatkowo wskazać należy, że Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 20 grudnia 2017 r. (C-434/15) poddał analizie charakter usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest aplikacja Taxify (obecnie Bolt) czy Uber. Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, Trybunał zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Jak wskazał Trybunał, co się tyczy tej ostatniej kwestii, okazuje się w szczególności, że administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, że przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (...). A zatem Trybunał Sprawiedliwości uznaje, że kierowcy wykonujący przewozy osób na podstawie aplikacji Bolt czy Uber korzystający z aplikacji na udostępnianej im przez "przedsiębiorstwo", nie wykonują przewozów we własnym imieniu, lecz w imieniu "przedsiębiorstwa", w tym przypadku skarżącej Spółki.
Z powyższego wynika, że wykonawcą usługi – krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób była Spółka, w której imieniu działał kierowca. Uprawniony jest zatem wniosek, że kierowca wykonywał przewóz osób w imieniu i na rzecz skarżącej Spółki z wykorzystaniem udzielonej jej licencji.
Podnieść również trzeba, że stanowisko to, nie zostało skutecznie podważone. W tym kontekście warto zwrócić uwagę, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r, II GSK 756/16, pub. CBOSA). W niniejszej sprawie skarżąca Spółka, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, polegające na przyznaniu protokołowi kontroli waloru dowodu wyłącznego. Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że istotnie stan faktyczny sprawy został ustalony przede wszystkim w oparciu o sporządzony protokół kontroli. Protokół ten został sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Protokół kontroli - w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. – jest dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W trakcie kontroli kierowca nie zgłosił żadnych zastrzeżeń. Zauważyć też trzeba, że zgodnie z art. 74 ust. 1 u.t.d. w przypadku stwierdzenia naruszeń uzasadniających nałożenie kary pieniężnej, podczas przeprowadzanej kontroli drogowej, sporządza się protokół kontroli. W orzecznictwie zwraca się uwagę na szczególne dowodowe znaczenie takiego protokołu, który jest często podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej. Istotne jest również, że podawane przez uczestniczących w kontroli informacje są z reguły wypowiadane "na gorąco", spontanicznie, bez kalkulowania ich znaczenia i ewentualnego wpływu na wynik sprawy, tak uzyskany dowód ma zatem walor szczególny (vide: wyrok NSA z 17 czerwca 2021 r., II GSK 1157/18, pub. CBOSA). Stąd stwierdzić należy, że sporządzony protokół kontroli w powiązaniu z innymi dowodami w postaci dokumentacji fotograficznej, notatki urzędowej w sposób jednoznaczny potwierdza wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę w imieniu Spółka. Strona nie zgłosiła i nie przedstawiła żadnych dowodów, które mogłyby zaprzeczyć treści protokołu z kontroli. Sama argumentacja negująca niewadliwe ustalenia organów nie jest wystarczająca dla podważenia tych ustaleń.
Wykazanie że kierowca wykonywał przewóz osób w imieniu i na rzecz skarżącej Spółki z wykorzystaniem udzielonej jej licencji i stwierdzenie naruszeń z załącznika nr 4 uzasadniało, zdaniem sądu, przypisanie odpowiedzialności Spółce.
Zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2000 złotych za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do u.t.d.
Z treści art. 39a ust. 1 u.t.d. wynika, że przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta: nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (pkt 3); nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (pkt 4). Stosownie do art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d., kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim i badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W myśl art. 39l ust. 1 pkt 1 lit. b u.t.d., przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy jest obowiązany do kierowania kierowców na badania lekarskie i psychologiczne. Z powołanych wyżej przepisów art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d. wynika wprost, że kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim i psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Podkreślenia wymaga, że zasadą jest iż odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i to niezależnie od stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (vide: wyroki NSA: z 6 lipca 2011 r., II GSK 716/10 i z 12 grudnia 2019 r., II GSK 676/19, pub. CBOSA). Przesłanką odpowiedzialności przedsiębiorcy przewozowego za brak badań lekarskich i psychologicznych kierującego jest ustalenie, że kierujący wykonuje przewóz, działając na jego rzecz w jednej z możliwych form prawnych (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 17 listopada 2022 r., III SA/Gd 209/22, pub. CBOSA). Sąd stwierdza, że organy w sprawie niniejszej wykazały wykonywanie w imieniu skarżącej Spółki przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego świadczących o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Wykazane powiązanie uzasadniało przypisanie odpowiedzialności Spółce. W świetle podnoszonego w skardze art. 92a ust. 6 u.t.d., za kierowców, o których mowa w ust. 5 pkt 1-4, uważa się również osoby niezatrudnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, wykonujące osobiście przewozy drogowe na jego rzecz. Nadrzędnym celem regulacji zawartych przepisach u.t.d. jest zapewnienie bezpieczeństwa uczestnikom ruchu drogowego. Nie ma podstaw, by w tej sytuacji w jakikolwiek sposób różnicować obowiązki kierowców wykonujących przewozy drogowe w zakresie poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym - z uwagi na formę prawną w jakiej te obowiązki wykonują.
Zaznaczyć należy, że Spółka w przedmiotowej sprawie nie odpowiada jak wykonawca przewozu – odpowiedzialność taka przewidziana jest w art. 92a ust. 1 w zw. z załącznikiem nr 3. Odpowiedzialność Spółki w sprawie niniejszej to odpowiedzialność jednego z podmiotów, o którym mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. Z treści tego przepisu zasadniczo wynika, że podmiotem odpowiedzialnym za naruszenia sklasyfikowane w załączniku nr 4 jest osoba zarządzająca transportem. Definicja osoby zarządzającej transportem została zawarta w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1071/2009 z 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz. Urz. WE L, Nr 300, str. 501 i nast. ze zm., dalej – rozporządzenie). Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 pkt 5 rozporządzenia zarządzający transportem oznacza osobę fizyczną zatrudnioną przez przedsiębiorcę lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, tę osobę fizyczną lub, w razie potrzeby, inną osobę fizyczną wyznaczoną przez tego przedsiębiorcę na podstawie umowy, zarządzającą w sposób rzeczywisty i ciągły operacjami transportowymi przedsiębiorcy.
Z definicji tej wynika, że zarządzającym transportem może być osoba fizyczna a więc także sam przewoźnik drogowy, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą jako przedsiębiorca będący osobą fizyczną. W sprawie niniejszej skarżąca Spółka nie wyznaczyła osoby zarządzającej, nie jest wpisana do Krajowego Rejestru Elektronicznego Przedsiębiorców Transportu Drogowego i sama nie może być zarządzającym transportem bo jest spółką prawa handlowego. W takiej sytuacji, zdaniem sądu, wykazanie że kierowca wykonywał przewóz osób w imieniu i na rzecz skarżącej Spółki z wykorzystaniem udzielonej jej licencji i stwierdzenie naruszeń z załącznika nr 4 uzasadnia przypisanie odpowiedzialności Spółce. To bowiem na skarżącej Spółce ciążył obowiązek dopilnowania, aby przewóz był wykonywany przez kierowcę legitymującego się wymaganymi orzeczeniami lekarskimi i psychologicznymi.
Legalności zaskarżonej decyzji nie podważa główny zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 92a ust. 10 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Odnosząc się do tego zarzutu w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że nie ma racji organ twierdząc że w sprawie nie zachodzi tożsamość podmiotowa. Istotnie Spółka za naruszenia z załącznika nr 3 odpowiada jako wykonawca przewozu a za naruszenia z załącznika nr 4 jako inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym. Nie oznacza to jednak braku tożsamości podmiotowej, albowiem to ten sam podmiot – Spółka została obciążona odpowiedzialnością za naruszenia zarówno z załącznika nr 3 jak i 4. Sąd nie podziela jednak stanowiska Spólki, że w sprawie zachodzi także zbieżność przedmiotowa naruszeń. W następstwie powyższego, zdaniem sądu, organ prawidłowo zastosował art. 92a ust. 2 u.t.d., nie naruszając przy tym normy zawartej w art. 92a ust. 10 tej ustawy. Tym samym sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela poglądu wyrażonego w przywołanych w skardze wyrokach (przykładowo m.in. w wyroku WSA w Szczecinie z 17 września 2020 r., II SA/Sz 200/20 czy w wyroku WSA w Łodzi z 3 listopada 2021 r., III SA/Łd 471/21).
Przyjęta w nich wykładnia przepisu art. 92a ust. 10 u.t.d. jest, zdaniem sądu, błędna i nie uwzględnia celu wprowadzenia tej regulacji oraz zasad, na jakich skonstruowana jest odpowiedzialność za delikty w transporcie drogowym.
W świetle brzmienia regulacji art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 10 u.t.d., nałożenie na Spółkę kary pieniężnej za brak licencji i za wykonywanie przejazdu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w związku z załącznikiem nr 3 do ustawy (co mało miejsce właśnie na podstawie powoływanej przez stronę decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 11 października 2021 r.) nie było - co do zasady - przeszkodą do wydania zaskarżonej decyzji o nałożeniu kary w związku z naruszeniem opisanym w załączniku 4 do u.t.d.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko WSA Lublinie z 11 grudnia 2020 r., III SA/Lu 453/20 czy też w wyroku WSA we Wrocławiu z 21 lipca 2022 r., III SA/Wr 149/21 (pub. CBOSA) co do tego, że przepis art. 92a ust. 10 u.t.d. dotyczy wyłącznie sytuacji, w której czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy. Istotne jest w tym przypadku co należy rozumieć pod pojęciem "czynu". W przekonaniu sądu pojęcie to nie może być utożsamiane z ogólnie rozumianym zdarzeniem czy sytuacją, ale chodzi o zachowanie, którego konkretne elementy są w określony sposób kwalifikowane prawnie.
Nie można zgodzić się z poglądem, że w rozpoznawanej sprawie czynem było wykonanie w dniu 26 marca 2021 r. transportu z miejsca A do miejsca B. Na gruncie analizowanego art. 92a ust. 10 u.t.d. czynem nie jest samo wykonywanie okazjonalnego transportu osób, bowiem kary pieniężne z załącznika nr 3 i nr 4 do omawianej ustawy nie są nakładane za sam fakt wykonywania tego rodzaju transportu. Natomiast dla rozpoznania tożsamości czynów podlegających karze pieniężnej kluczowe znaczenie mają wszystkie przedmiotowe znamiona każdego z nich opisane przez ustawodawcę, a więc ściśle określony rodzaj (sposób) naruszenia ustawy o transporcie drogowym.
Innymi słowy, czyn wymieniony w załączniku nr 3 do ustawy, o którym jednocześnie mówi załącznik nr 4 do tej ustawy, należy odczytywać jako ten sam sposób naruszenia ustawy o transporcie drogowym opisany przez ustawodawcę w każdym z tych załączników. Konsekwentnie, czyny polegające na tym, że podmiot wykonujący transport drogowy nie ma licencji, wykonuje transport drogowy pojazdem nieprzystosowanym konstrukcyjnie nie stanowią jednocześnie czynu tego samego podmiotu polegającego na kierowaniu pojazdem bez orzeczenia lekarskiego czy psychologicznego uprawniającego do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Nawet jeśli występuje w takich okolicznościach zbieżność strony podmiotowej, to nie ma tożsamości przedmiotowej tych czynów, bowiem brak licencji czy brak wymaganych cech konstrukcyjnych pojazdu nie stanowią jednocześnie braku orzeczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność kierującego do pracy na stanowisku kierowcy.
W art. 92a ust. 10 u.t.d. ustawodawca jednoznacznie stanowi o tym, że czyn będący naruszeniem wymienionym w załączniku nr 3 do ustawy ma jednocześnie stanowić naruszenie opisane w załączniku nr 4 do ustawy. Tymczasem przewóz osób przez kierowcę, który nie ma orzeczenia lekarskiego i psychologicznego o braku odpowiednich przeciwwskazań do wykonywania takiej pracy nie są czynami opisanymi w załączniku nr 3 do ustawy lp. 1.1 czy 2.11.
Odmienny pogląd nie uwzględnia, że poszczególne czyny ujęte w wymienianych załącznikach do ustawy o transporcie drogowym różnią się znamionami przedmiotowymi. Wobec tego tożsamość czynów, do której odwołuje się art. 92a ust. 10 u.t.d., jest wyznaczona nie przez sam fakt wykonywania krajowego transportu drogowego, ale przez przedmiotowe znamiona każdego konkretnego naruszenia w świetle treści poszczególnych pozycji załącznika nr 3 i nr 4 do u.t.d. W następstwie, decyzja o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej za brak licencji czy wykonywanie transportu drogowego pojazdem konstrukcyjnie nieprzystosowanym nie wyklucza nałożenia kary pieniężnej za inne przedmiotowo czyny (naruszenia), w tym przypadku w postaci braku wymaganego przez ustawodawcę orzeczenia lekarskiego oraz psychologicznego.
Podkreślić trzeba, że odpowiedzialność za naruszenia wymogów dotyczących transportu drogowego została skonstruowana w ten sposób, że za poszczególne zachowania, kwalifikowane na gruncie u.t.d. (oraz przepisów wspólnotowych) jako delikty, w niektórych sytuacjach odpowiada więcej niż jeden podmiot. Jest to efektem szerszego określenia kręgu podmiotów, na które przepisy o transporcie drogowym nakładają obowiązek przestrzegania określonych wymogów – należy do nich zarówno przewoźnik drogowy, jak i zarządzający transportem lub inna osoba wykonująca czynności związane z transportem drogowym, a także kierowca.
W zależności zatem od pełnionej roli w transporcie drogowym, podmioty te odpowiadają za naruszenia przepisów o transporcie stosownie do kwalifikacji naruszenia i w rozmiarze wskazanym w poszczególnych załącznikach do u.t.d. – załącznik nr 3 dotyczy naruszenia obowiązków i warunków przewozu odnoszących się do podmiotu wykonującego transport drogowy, natomiast załącznik nr 4 do obowiązków i warunków przewozu odnoszących do zarządzającego transportem, osoby, o której mowa w art. 7c, a także każdej innej osoby wykonującej czynności związane z transportem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego. W efekcie w związku z tym samym naruszeniem przepisów o transporcie (czynem o tych samych znamionach przedmiotowych) obciążony karą może zostać równocześnie więcej niż jeden podmiot. W przypadku niektórych naruszeń odpowiedzialność deliktową powiązano tylko z jedną z ww. ról w transporcie – ma to miejsce m.in. właśnie w przypadku naruszeń opisanych w załączniku 4 lp. 4.2 i 4.3 (wykonywanie transportu bez orzeczenia lekarskiego i, odpowiednio, bez orzeczenia psychologicznego), za które odpowiedzialność przypisano podmiotom wskazanym w ust. 2 art. 92a, nie zaś w ust. 1. Ustawodawca uwzględnił jednocześnie sytuację, w której powyższe role mogą być skumulowane po stronie jednego podmiotu (a więc, gdy jest on jednocześnie podmiotem, o którym mowa w art. 92a ust. 1 i podmiotem o którym mowa w ust. 2 tego artykułu, przez co potencjalnie mógłby ponosić odpowiedzialność zarówno jako wykonujący przewóz drogowy, jak i jako podmiot zarządzający transportem lub inna osoba wykonująca czynności związane z transportem drogowym – czego wyrazem jest właśnie art. 92a ust. 10 u.t.d. Konstrukcja taka zapewnia z jednej strony, że każdy odrębny rodzaj naruszenia przepisów u.t.d. zostanie objęty odpowiedzialnością skutkującą wymierzeniem kary administracyjnej, z drugiej, że to samo naruszenie tj. będące czynem o tych samych znamionach przedmiotowych, nie będzie prowadziło do dwukrotnego nałożenia kary na ten sam podmiot.
Nadto, na co zwrócił uwagę WSA w Lublinie w powołanym wyroku z 11 grudnia 2020 r., III SA/Lu 453/20, wykładnię art. 92a ust. 10 u.t.d. trzeba prowadzić w zgodzie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (...), który w stanie prawnym obowiązującym w październiku 2019 r. stanowił, że Państwa Członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące nakładania kar w przypadku naruszeń niniejszego rozporządzenia i rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz podejmą wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich stosowania. Kary te muszą być skuteczne, proporcjonalne, odstraszające oraz niedyskryminujące. Jakiekolwiek naruszenie niniejszego rozporządzenia i rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 nie może powodować nałożenia więcej niż jednej kary lub prowadzenia więcej niż jednego postępowania. Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o przyjętych środkach oraz przepisach dotyczących kar w terminie określonym w art. 29 akapit drugi. Komisja informuje o nich Państwa Członkowskie (Dz.U.UE.L.2006.102.1 ze zm. - rozporządzenie nr 561/2006).
W przytoczonym przepisie prawodawca unijny stanowił o jakimkolwiek naruszeniu, a więc o złamaniu konkretnej reguły wykonywania transportu drogowego. Z perspektywy art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006 czyn w rozumieniu art. 92a ust. 10 u.t.d. odpowiada znaczeniowo naruszeniu konkretnej reguły wykonywania transportu drogowego. W związku z tym nie można zasadnie przyjąć, że naruszenie obowiązku posiadania orzeczenia lekarskiego mogłoby jednocześnie stanowić naruszenie innych obowiązków dotyczących posiadania licencji czy odpowiedniej konstrukcji pojazdu przewożącego pasażerów. W takiej sytuacji dochodzi do naruszenia różnych obowiązków przewidzianych w ustawie o transporcie drogowym, a tym samym występują różne naruszenia, różne czyny z punktu widzenia znamion przedmiotowych każdego z nich. Zatem w ramach jednego przewozu osób w transporcie drogowym może dochodzić do wielu naruszeń w rozumieniu art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 561/2006 i tym samym do wielu czynów w rozumieniu art. 92a ust. 10 u.t.d. o niepokrywających się znamionach przedmiotowych, a więc pozbawionych przymiotu tożsamości (dane naruszenie, czyn łamie inną zasadę obowiązującą w transporcie drogowym).
Niniejsze postępowanie odnosi się do kary administracyjnej w łącznej kwocie 2.000 zł, nałożonej na Spółkę jako inną osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym, o której mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., a także wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 4 do tej ustawy. Bezspornym jest, że wobec Spółki została również w dniu 11 października 2021 r. wydana decyzja, którą organ nałożył karę pieniężną w wysokości 9.300 zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. za naruszenie, stwierdzone podczas tej samej kontroli przeprowadzonej 26 marca 2021 r.
Zauważyć jednak należy, że pomimo tego, że stwierdzone naruszenia zostały ujawnione podczas jednej kontroli, to nie stanowią jednocześnie tych samych naruszeń, o jakich mowa w załączniku nr 3 i nr 4 do u.t.d.
W art. 92a ust. 10 u.t.d. chodzi o to, aby wyłączyć możliwość nałożenia na ten sam podmiot kary pieniężnej za te same naruszenia, jeśli są one uregulowane i usankcjonowanie jednocześnie w dwóch załącznikach do ustawy: nr 3 i nr 4. Sytuacje objęte dyspozycją art. 92a ust. 10 u.t.d. to takie zatem, gdy jeden czyn wypełnia znamiona naruszeń z dwóch załączników. W ocenie sądu, normy zawartej w tym przepisie nie można odczytywać jako generalnego zakazu nałożenia kary za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w załączniku nr 3 i nr 4, bez względu na rodzaj tych naruszeń. Takie wnioskowanie jest błędne chociażby dlatego, że ustanowiony w art. 92a ust. 10 nakaz nałożenia jednej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 (a więc opisanej w załączniku nr 3 do u.t.d.), w określonych w tym przepisie sytuacjach, odnosi się wyraźnie do tożsamości stwierdzonych naruszeń, a nie do tożsamości zdarzenia (w tym przypadku kontroli), będącego podstawą do stwierdzenia tych naruszeń. To nie okoliczność jednej kontroli (jednego czynu) wyłącza możliwość nałożenia kar pieniężnych przewidzianych w dwóch załącznikach, ale stwierdzenie, że czyn ten stanowi naruszenie opisane jednocześnie w załączniku nr 3 i nr 4. Przykładowo, brak licencji stwierdzony podczas kontroli przewozu, o jakim mowa w załączniku nr 3 lp. 1.1 oraz nieokazanie i niewyposażenie kierowcy w licencję podczas tej samej kontroli, o czym mowa w załączniku nr 4 lp. 1.1, wynikają z tego samego naruszenia, a zatem zgodnie z art. 92a ust. 10 u.t.d. nie można ukarać za brak licencji i za jej nieokazanie, bowiem brak licencji pochłania to drugie naruszenie. Tego rodzaju "kumulacji" naruszeń w załącznikach nr 3 i 4 jest więcej, np. naruszenia z l.p. 4.5, 5, 11-13, 15.1 i 15.2 opisane w załączniku nr 4, stanowią odpowiednio naruszenia z l.p. 6.3.3., 8, 5.4 pkt 3 i pkt 4, 5.5 pkt 3, 9.1 i 9.2 załącznika nr 3. Dokonując oceny omawianego zarzutu, skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Kielcach z 30 grudnia 2020 r., II SA/Ke 824/20, zgodnie z którym ukaranie strony karą administracyjną za naruszenia określone w załączniku nr 4, nie wyklucza możliwości wszczęcia, wobec tej samej strony, postępowania w przedmiocie innych naruszeń stwierdzonych podczas jednej kontroli, określonych w innym załączniku do ustawy.
Żadna z opisanych wyżej sytuacji nie zachodzi w sprawie. Ograniczeniem dla organu co do wysokość kary nałożonej w trakcie jednej kontroli drogowej, był w tej sytuacji art. 92a ust. 3 u.t.d.– w przypadku naruszeń określonych w załączniku nr 3 (kara nie może przekroczyć 12.000 zł) oraz art. 92a ust. 4 – jeśli stwierdzone naruszenia wyczerpują te, które zostały opisane w załączniku nr 4 (kara nie może wówczas przekroczyć 3 000 zł). Łącznie, w czasie tej kontroli drogowej, organ nie mógł nałożyć kary wyższej niż 15.000 zł. W stanie faktycznym sprawy przepisy te nie zostały naruszone, gdyż łącznie nałożono karę w wysokości 11.300 zł (tak też WSA w Białymstoku w wyrokach wydanych w sprawach II SA/Bk 655/22; II SA/Bk 785/22 i II SA/Bk 786/22, pub. CBOSA).
Końcowo podkreślenia wymaga, że odpowiedzialność za popełnienie naruszeń wynikająca z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Spółka wykonując przewóz okazjonalny osób zobowiązana była do przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym i posiadania odpowiednich dokumentów. Brak dopełnienia tych obowiązków oraz niewykazanie wystąpienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność za ten brak, jak również prawidłowe niestwierdzenie wystąpienia tych przesłanek przez organ z urzędu, skutkował nałożeniem kary.
Przedstawiona wyżej argumentacja czyni bezzasadnym zarzut naruszenia wskazanego w skardze art. 8 K.p.a. Organ wyjaśnił bowiem wszystkie okoliczności mające znaczenie w sprawie i nadał im właściwe znaczenie prawne. Prawidłowo również zastosował do ustalonego stanu faktycznego przepisy prawa materialnego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Na marginesie powyższych rozważań należy wskazać, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku toczyło się (i toczy się) kilkanaście spraw w przedmiocie nałożenia na skarżącą Spółkę kar pieniężnych za naruszenie przepisów transportu drogowego. Stan faktyczny i prawny spraw, które zostały już rozpoznane przez sąd jest zbliżony lub nawet tożsamy do okoliczności faktycznych, które zaistniały w niniejszej sprawie. Spółka została już wielokrotnie ukarana karami pieniężnymi za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Dysponując zatem wiedzą o nielegalnym charakterze prowadzonej działalności w związku z kolejnymi kontrolami drogowymi nie podjęła żadnych działań, by kolejnym naruszeniom zapobiec.
Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) oddalił skargę.