II SA/Bk 66/22

II SA/Bk 66/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-03-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Trykoszko
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GSK 931/22 - Wyrok NSA z 2025-10-09
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 76 par. 1 i 3, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 919
art. 92a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant referent stażysta Natalia Paulina Kielak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2020 r. o numerze [...] 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego A. Sp. z o.o. w B. kwotę 869 (słownie: osiemset sześćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżona decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] grudnia 2020 r. nr [...], którą nałożono na A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. karę pieniężną w wysokości 9.300 zł z tytułu naruszenia przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 919 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa).
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Podczas kontroli drogowej pojazdu marki T. o nr rejestracyjnym [...] przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2020 r. przez funkcjonariusza Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Stołecznej Policji stwierdzono, że kierujący pojazdem M. A. wykonywał przewóz pasażera z ul. [...] w W. do P. w W. Pasażer zamówił transport przy pomocy aplikacji Bolt. Za wykonanie usługi pasażer uiścił opłatę 16,21 zł, nie otrzymując paragonu. W trakcie kontroli kierowca okazał prawo jazdy oraz orzeczenie lekarskie i psychologiczne. Kierowca nie posiadał wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Stwierdzono również wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy, tj. pojazdem samochodowym nieprzeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Usługę tę kierujący wykonywał pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Przebieg i ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole nr [...] z [...] lipca 2020 r. Kierujący pojazdem odmówił podpisania i przyjęcia protokołu, co zostało odnotowane. Dokumentacja sporządzona podczas kontroli drogowej, w tym protokół kontroli oraz notatka urzędowa funkcjonariusza dokonującego kontroli, zostały przekazane MWITD.
W piśmie z [...] września 2020 r. MWITD zawiadomił Spółkę o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej – w związku z treścią protokołu kontroli z [...] lipca 2020 r. Pouczył o treści art. 10 § 1 K.p.a., a także art. 92b i art.92c ustawy (okoliczności wykluczające wszczęcie postępowania bądź nałożenie kary pieniężnej). Wezwał do przesłania dokumentów i wyjaśnień w terminie 7 dni.
W trakcie postępowania organ pierwszej instancji włączył do akt sprawy informacje, z których wynika, że na dzień kontroli Spółka posiadała licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym (pismo Urzędu Miejskiego w B. z [...] października 2020 r.). Do tej licencji nie został zgłoszony pojazd o nr rej. [...]. nadto ustalono, że na dzień kontroli Spółka nie posiadała licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką (pismo z Urzędu Miasta Stołecznego W. z [...] listopada 2020 r.).
Następnie w piśmie z [...] listopada 2020 r. organ pierwszej instancji uzupełnił zawiadomienie o wszczęciu postępowania, wskazując następujące naruszenia:
1. niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 ustawy, w wymaganym terminie – za każdą zmianę (lp. 1.5. załącznika nr 3 do ustawy);
2. niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy – za każdy dokument (lp. 1.12. załącznika nr 3 do ustawy);
3. wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy (lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy);
4. przekazywanie zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób przewozu osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 ustawy, lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy (lp. 2.20. załącznika nr 3 do ustawy).
Decyzją z [...] grudnia 2021 r. M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 9.300 zł. Organ ustalił, że przewoźnik wykonywał okazjonalny przewóz osób a nie transport drogowy taksówką. Wynika to ze zgromadzonej dokumentacji, w szczególności protokołu kontroli, który ma cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. Jak wskazał organ, do materiału dowodowego Spółka – mimo wezwania – nie odniosła się oraz nie wskazała żadnych okoliczności czy dokumentów świadczących o zaistnieniu którejkolwiek z przesłanek wykluczających ukaranie (art. 92c ustawy).
Odnośnie poszczególnych naruszeń organ stwierdził, że Spółka nie dopełniła obowiązku zgłoszenia uzupełnienia listy pojazdów zgłoszonych do licencji o pojazdy, którymi wykonuje transport drogowy - pojazd marki T. o nr rej. [...]nie został zgłoszony do licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Jest to naruszenie sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 800 zł (lp. 1.5 załącznika nr 3 do ustawy). Organ pierwszej instancji stwierdził również naruszenie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy (500 zł za każdy brakujący dokument), gdyż kierujący wykonujący przewóz drogowy nie został wyposażony w wypis z licencji. MWITD stwierdził nadto, że pojazd o nr rej. [...]jest przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 5 osób łącznie z kierowcą. W związku z tym należało uznać, że przewóz okazjonalny wykonywany był samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b ustawy, co skutkuje nałożeniem kary pieniężnej z lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy w kwocie 8.000 zł. Organ nie znalazł natomiast podstaw do nałożenia kary za naruszenie lp. 2.20 załącznika nr 3 do ustawy stwierdzone podczas kontroli, wskazując na treść art. 6 ustawy z 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1180).
Spółka złożyła odwołanie od tej decyzji i zarzuciła naruszenie:
- art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności, niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie, czy wykonywane czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej i czy stanowiły wykonywanie transportu drogowego;
- art. 5b ustawy w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy, przez nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji gdy czynności Spółki nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego określonej w art. 4 pkt 1 ustawy;
- art. 92a ust. 1 i 6 ustawy w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy oraz w zw. z art. 4 pkt 6a tej ustawy, przez nałożenie na Spółkę kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących krajowy przewóz drogowy, pomimo niespełnienia przez Spółkę tego kryterium;
- art. 92a ust. 1 i 6 ustawy w zw. z lp. 1.5 i lp. 1.12 załącznika nr 3 do tej ustawy oraz w zw. z art. 4 pkt 6a tej ustawy, przez nałożenie na Spółkę kary pieniężnej za niezgłoszenie zmian danych do licencji i brak wyposażania kierowcy w wypis z licencji, w sytuacji, w której organ w decyzji stwierdził, że Spółka nie posiadała na dzień kontroli ważnej licencji uprawniającej do wykonywania przewozu okazjonalnego;
- art. 4 pkt 11 ustawy w zw. z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009, przez uznanie, że przewóz jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona definicji przewozu okazjonalnego podczas, gdy definicja tego przewozu określona w ustawie jak i w rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób).
Uzasadniając zarzuty Spółka podkreśliła brak wskazania przez organ powodów nałożenia na nią odpowiedzialności za przejazd wykonywany przez M. A., w sytuacji gdy materiał dowodowy i tok rozumowania organu nie wskazują żadnego powiązania pomiędzy kierującym a Spółką. Według odwołującej, MWITD nie ustalił czy formalnie Spółka posiada status przedsiębiorcy, czy stwierdzone podczas kontroli czynności posiadały cechy prowadzenia działalności gospodarczej ani też czy faktycznie wykonywała przewóz. Zakwestionowała aby jako adresat decyzji naruszała przepisy ustawy o transporcie drogowym, bowiem takim naruszającym mógł być ewentualnie kierowca. Wywiodła, że nie wykonywała przewozu okazjonalnego, nie ustalono też czy stwierdzone protokołem czynności mieściły się w pojęciu wykonywania przewozu okazjonalnego i z czyjej inicjatywy – kierującego czy pasażera – miałoby dojść do przejazdu. W przypadku uznania przez organ, że Spółka nie posiadała odpowiedniej licencji do wykonywania przewozu okazjonalnego, brak było też podstaw do nakładania kary za niezgłoszenie zmiany danych do licencji.
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2021 r. GITD utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i przeanalizował przepisy regulujące przedmiotową materię, podzielając ustalenia organu pierwszej instancji. W szczególności wyjaśnił, że w chwili zatrzymania do kontroli pojazdu marki T. [...] w dniu [...] lipca 2020 r. kierujący pojazdem M. A. przewoził jednego pasażera. Ze sporządzonej dokumentacji fotograficznej wynika, że wykonano zdjęcie telefonu pasażera z widoczną stroną aplikacji Bolt, obrazujące: przejazd w dniu [...] lipca 2020 r. o godz. 8:01 z ul. [...] na ul. [...], kwotę "Gotówka 16,21 zł", wskazanie kierowcy "M.", a dostawcy usług "A. sp. z o.o.". GITD na tej podstawie ustalił, że pasażer zamówił usługę przewozu wskazaną trasą przez aplikację Bolt, na miejsce pojazdem marki T. o nr rej. [...], przyjechał kierujący M. A.. Pasażer oświadczył, że opłata została uiszczona gotówką w kwocie 16,21 zł i nie otrzymał paragonu. Podkreślając istotne znaczenie dowodowe protokołu kontroli jako dokumentu urzędowego oraz fakt posiadania przez Spółkę licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, organ odwoławczy wyjaśnił, że w jego ocenie Spółka wykonywała zarobkowo przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 ustawy. Dlatego prawidłowa jest kwalifikacja naruszeń określonych w regulacji lp. 1.5 (niezgłoszenie zmiany danych do licencji – niezgłoszenie pojazdu) i 1.12 (niewyposażenie kierowcy w dokument licencji) załącznika nr 3 do ustawy w zw. z art. 87 ustawy. GITD podzielił również w pełni ustalenia organu pierwszej instancji w zakresie zaistnienia przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym wymogów konstrukcyjnych.
Zdaniem GITD Spółka, korzystając z aplikacji Bolt przy nawiązywaniu kontaktu z klientami, realizowała zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób oraz uzyskała wynagrodzenie za wykonany przewóz. Wykonując usługi w zakresie transportu drogowego, Spółka realizowała je we własnym imieniu i na swoją rzecz. GITD uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stronę postępowania, bowiem ustalenie to wynika ze zdjęcia telefonu pasażera, na którym wskazano Spółkę jako dostawcę usług oraz kierowcę "Marcin".
Organ odwoławczy wskazał, że czynności podejmowane przez Spółkę mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego. W Krajowym Rejestrze Sądowym Spółka w przedmiocie działalności posiada wpis: działalność taksówek osobowych oraz pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany. Ta okoliczność oraz informacje uzyskane od organów licencyjnych pozwalały na przyjęcie, że Spółka wykonywała działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób. Podniesiono, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza wykonanie przez kierującego M. A. usługi przewozu osób samochodem osobowym. Skontrolowany przewóz drogowy był wykonywany w imieniu Spółki, a nie kierowcy czy innego podmiotu, co jednoznacznie wynika z fotografii zamówienia usługi w aplikacji Bolt.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyła Spółka i zarzuciła naruszenie:
- art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4a i 4b ustawy w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez Spółkę wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie Bolt, wykonanie tego przejazdu przez kierowcę M. A., nie zaś przez Spółkę (bądź jego pracownika), świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, a także nałożenie na Spółkę kary za wykonanie przewozu okazjonalnego, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez Spółkę, w odniesieniu do tej konkretnej sprawy, nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy;
- art. 4 pkt 11 ustawy w zw. z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009, polegające na uznaniu, że przewóz jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie jak i w rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
- art. 14 ust. 1 pkt 2, art. 92a ust. 1 i ust. 7 oraz lp. 1.12 oraz 1.5 załącznika nr 3 do ustawy, przez ich niewłaściwe zastosowanie tj. nałożenie na Spółkę kary pieniężnej za brak zgłoszenia zmiany danych do posiadanej licencji, w sytuacji, w której organ uznał, że posiadana przez Spółkę licencja nie uprawnia do przeprowadzenia zgodnie z prawem kontrolowanego przejazdu;
- art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. c ustawy, przez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest Bolt;
- art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.5, 1.12 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy w zw. z 4 pkt 6a ustawy, przez nałożenia kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez Spółkę;
- art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez kierującego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy kierujący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli oraz braku wyjaśnienia w oparciu o jaki stosunek prawny, kierujący miałby wykonywać przedmiotowy przewóz w imieniu skarżącego;
- art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z [...] lipca 2020 r.), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
- art. 7 i 77 § 1 K.p.a., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;
- art. 107 § 3 K.p.a., przez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszego stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania zasad działalności aplikacji Bolt;
- art. 8 K.p.a., przez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Wskazując na powyższe naruszenia Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wywiedziono przede wszystkim, że organy nie wykazały powiązania pomiędzy kierującym a Spółką, zatem nie można stwierdzić czy kierowca w dniu kontroli świadczył przejazd na rzecz innego podmiotu czy też we własnym imieniu i na swoją rzecz. Jeśli okazałoby się, że kierujący świadczył usługi transportowe w sposób niezależny jako dostawca usług gospodarczych profesjonalnych, to wówczas ponosiłby odpowiedzialność za zrealizowany przewóz i ewentualną stroną postępowania w sprawie nie byłaby Spółka. W ocenie skarżącej, jeśli organ ustaliłby w sposób prawidłowy, że kierowca świadczył w dniu kontroli usługi na jej rzecz, to mimo to nie ustalił czy podejmowane czynności mieściły się w definicji krajowego transportu drogowego z art. 4 pkt 1 ustawy. Spółka zakwestionowała wykonywanie w dniu kontroli przewozu okazjonalnego oraz brak ustalenia z czyjej inicjatywy miało dojść do przejazdu i czy czynności te mieściły się w pojęciu przewozu okazjonalnego.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawę prawną wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, dalej: ustawa, która określa m.in. zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (art. 1 ust. 1 i 2).
W sprawie niniejszej skarżąca Spółka ukarana została na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy jako przewoźnik czyli podmiot wykonujący przewóz drogowy (przewoźnikiem, zgodnie z art. 4 pkt 15 ustawy, jest przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego). Zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 12.000 zł za każde naruszenie. Obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - zgodnie z art. 4 pkt 22 ustawy - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów innych ustaw, przepisów Unii Europejskiej i wiążących Polskę umów międzynarodowych, wymienionych w art. 4 pkt 22 lit. a-y ustawy. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1 ustawy, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9; 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego - określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 ustawy).
Zdaniem sądu, zasadnie skarżąca Spółka wywodzi, że w sposób niewystarczający zebrano materiał dowodowy na okoliczność przypisania jej przymiotu przewoźnika w sprawie niniejszej.
Jak wynika z wydanych decyzji, organy uznały, że kierujący w dniu [...] lipca 2020 r. w W. samochodem marki T. o nr rej. [...] M. A. wykonywał zarobkowy przewóz drogowy w imieniu i na rzecz skarżącej. To powiązanie między Spółką a kierowcą organy wyprowadziły z protokołu kontroli oraz zdjęć telefonu pasażera, na których widoczna jest strona aplikacji Bolt z wyświetlonymi danymi o trasie przejazdu, opłacie za przejazd oraz imieniu kierowcy, a także informacja o treści: "dostawca usług A. sp. z o.o., ul. [...], [...] Zwłaszcza ta ostatnia informacja była bezpośrednim źródłem dowodowym w zakresie podmiotu wykonującego przewóz drogowy. Nadto obszernie organy wywodziły, że skoro informacja powyższa została stwierdzona protokołem kontroli, to należy ją uznać za udowodnioną z uwagi na istotną rolę protokołu jako dokumentu urzędowego (użyto sformułowania "organy administracji są zobowiązane uznać za udowodnione to, co wynika z treści dokumentu urzędowego"). Wskazywały też organy, że Spółka posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym.
Nie ulega wątpliwości, że sporządzony przez funkcjonariusza Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Stołecznej Policji protokół kontroli z [...] lipca 2020 r. jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a., zatem zgodnie z tym przepisem stanowi dowód tego, co zostało w nim przez organy państwowe w zakresie ich działania urzędowo stwierdzone. Nie oznacza to jednak, że każdy zapis protokołu jest niepodważalny, a nadto wyłącznie wystarczający do stwierdzenia określonej okoliczności oraz że organy powinny przyjmować ustalenia tego dokumentu w sposób bezkrytyczny. Zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a., nie jest wyłączone przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, zaś zasady logicznego rozumowania wskazują, że ustalenia protokołu mogą być niepełne, wymagające dodatkowych czynności wyjaśniających lub niewystarczająco znajdujące potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym. Z treści ww. przepisu nie wynika też, by możliwość podważenia treści dokumentu urzędowego zawsze i bezwzględnie wymagała inicjatywy strony. Dokument urzędowy podlega bowiem ocenie organu przez pryzmat art. 80 K.p.a., a więc jak każdy dowód w sprawie (por. wyrok NSA z 27 maja 2020 r., I GSK 1665/19, pub. CBOSA). Szczególna moc dowodowa dokumentu urzędowego polega na tym, że organ nie może odrzucić istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym bez przeprowadzenia przeciwdowodu. Nie jest to równoznaczne z koniecznością przyjęcia wynikających z niego okoliczności za udowodnione, lecz z koniecznością podjęcia inicjatywy w celu obalenia domniemania wynikającego z tego dowodu – jeśli okoliczność stwierdzona w dokumencie urzędowym, ocenionym przez pryzmat art. 80 K.p.a., budzi wątpliwości w świetle pozostałych okoliczności i dowodów, bądź jawi się jako niepełna czy niejasna. Charakter dokumentu urzędowego z art. 76 § 1 K.p.a. nie wyklucza pozostałych obowiązków dowodowych organu, wynikających z art. 7 K.p.a., który wymaga podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Dodać należy, że przewidziana w art. 76 § 3 K.p.a. możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu nie jest ograniczona przez przepisy szczególne dotyczące danego dowodu, w związku z czym podważenie dokumentu urzędowego jest możliwe za pomocą wszelkich dowodów stosownie do art. 75 § 1 K.p.a., w tym z zeznań świadków. Przyjęcie rozumowania organów w niniejszej sprawie prowadziłoby do sytuacji, w której wystarczające byłoby stwierdzenie określonych okoliczności w protokole kontroli, bez względu na pozostały materiał dowodowy. Taki automatyzm nie jest jednak uprawniony.
Faktem jest w sprawie niniejszej, że w protokole kontroli jako podmiot wykonujący przewóz drogowy została wskazana skarżąca Spółka. Nie sposób jednak nie zauważyć, że sporządzający protokół funkcjonariusz dokonał tego ustalenia jedynie na podstawie zdjęcia telefonu pasażera. Tymczasem pozostałe okoliczności sprawy nie potwierdzają w sposób niewątpliwy roli Spółki w wykonanym przewozie, co oznacza przedwczesność decyzji wydanej wobec Spółki na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy. Sąd przy tym nie kwestionuje, że skarżąca rolę przewoźnika mogła pełnić, jednak zgromadzony materiał dowodowy dla stwierdzenia tej okoliczności jest niedostateczny.
Z protokołu kontroli oraz z notatki służbowej z [...] lipca 2020 r. wynika, że kierowca M. A. nie okazał umowy o współpracy z jakąkolwiek firmą transportową, w tym ze Spółką. Doniosłe znaczenie ma też fakt niepodpisania protokołu kontroli przez kierującego. Z dokumentów tych także wynika, że według Centralnej Ewidencji Pojazdów właścicielem pojazdu marki T. o nr rej. [...]jest I. Sp. z o.o. w P., co również nie pozwala na powiązanie kierowcy pojazdu ani samego pojazdu ze skarżącą Spółką. Nie jest ona właścicielem pojazdu, a brak jest informacji na temat leasingobiorcy pojazdu. Nie wiadomo więc jaki i czy w ogóle istnieje związek między pojazdem, kierowcą a Spółką. Warto również zwrócić uwagę na treść okazanego przez kierowcę podczas kontroli orzeczenia lekarskiego wydanego 10 grudnia 2019 r., w którym znajduje się informacja: "zatrudniony/przyjmowany w firmie Eternis sp. z o.o.". Ponadto w materiale dowodowym sprawy brak jest zeznań świadków (kierowcy, przedstawicieli Spółki), którzy współpracę pomiędzy ww. podmiotami by potwierdzili bądź jej wiarygodnie zaprzeczyli. Reasumując, poza zdjęciem z telefonu pasażera wskazującym na korzystanie z aplikacji Bolt, gdzie ogólnie jako dostawca usług (nie wskazano, nie wyjaśniono jakich usług: przewozowych czy w zakresie pośrednictwa przy pozyskiwaniu klientów, czy też również tej konkretnej usługi realizowanej [...] lipca 2020 r.) została wskazana skarżąca Spółka, nie wykazano żadnego innego jej powiązania z wykonanym przewozem, w tym nawet nie wykazano jaka pozostaje relacja między kierowcą, Spółką a pojazdem użytym w dniu kontroli do przewozu.
Rację ma GITD, że ciężar dowodu nie spoczywa jedynie na organie administracji, jednak to organ jest zobowiązany dowieść okoliczności, która jest decydująca dla wymierzenia stronie sankcji (a więc jest decydująca o istocie rozstrzygnięcia). Jest to szczególnie istotne w przypadku spraw sankcyjnych. W sprawie zaś, w ocenie sądu, powstała sytuacja, w której ta kluczowa okoliczność nie została przez organ dowiedziona. Sąd przy tym ma w polu widzenia, że Spółka w piśmie z [...] września 2020 r. była pouczona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. Z prawa tego Spółka nie skorzystała, ale konsekwentnie podważała przyznanie jej statusu przewoźnika. Nie była jednak konkretnie wzywana do wskazania osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym w dniu [...] lipca 2020 r.
Wobec powyższego, zdaniem sądu materiał dowodowy sprawy nie jest zupełny, jednoznaczny i spójny, a w związku z tym nie może być uznany za wyczerpujący dla wskazania skarżącej Spółki jako podmiotu odpowiedzialnego za stwierdzone naruszenia, w tym jej powiązania z kierującym w dniu kontroli. Doszło do naruszenia wynikającej z art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej oraz obowiązków w zakresie wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Uchybienia te niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (przypisanie Spółce odpowiedzialności za naruszenia przepisów o transporcie drogowym).
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy powinny zatem zbadać czy zawarte w protokole kontroli stwierdzenie odnośnie podmiotu wykonującego przewóz odpowiada stanowi faktycznemu. Należy dokonać uzupełnienia materiału dowodowego za pomocą wszelkich dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., w szczególności przesłuchać kierowcę w celu ustalenia na czyją rzecz wykonywał kurs, osoby zarządzające Spółką lub co najmniej ustalić relację prawną Spółki i kierowcy wobec pojazdu, którym przewóz wykonano. Nie można wykluczyć, że to skarżąca była podmiotem, z którym należy wiązać odpowiedzialność za ewentualne naruszenia wskazane przez organy, jednak zgromadzone na tę okoliczność dowody są niewystarczające. W materiale dowodowym sprawy brak jest dokumentów w postaci umów pomiędzy kierowcą a skarżącą czy innych dowodów (poza wyłącznie zdjęciem z telefonu pasażera), z których można by wywodzić, że współpraca taka miała miejsce. Okoliczność natomiast, że Spółka posiada licencję na przewóz osób nie wystarcza jeszcze do ustalenia, że realizowała ten konkretny, sporny przewóz.
Uzasadniony okazał się również zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., gdyż uzasadnienia decyzji nie wyjaśniają w sposób dostateczny, na jakich dowodach organy oparły swoje stanowisko, nie przekazują w sposób czytelny i zrozumiały toku ich rozumowania.
Z wyżej wskazanych powodów sąd ocenił, że rozważenie pozostałych zarzutów jest przedwczesne. Dopiero po dokonaniu ustaleń w sposób zgodny z zaleceniami sądu (niewątpliwe ustalenie podmiotu przewoźnika) możliwa byłaby ocena przesłanek odpowiedzialności za poszczególne przypisane naruszenia na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy.
Mając na uwadze powyższe, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 239 ze zm.).
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty składał się wpis od skargi w kwocie 372 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosząca 17 zł.