II SA/Bk 641/24

II SA/Bk 641/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Roleder
Marek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 84 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 5
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. w E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 2 września 2024 r. nr 408.108/G-2/XV/24 w przedmiocie usunięcia drzew oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 2 września 2024 r., nr 408.108/G-2/XV/24, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej jako: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku (dalej jako: Prezydent, organ pierwszej instancji) z 26 lipca 2024 r., nr DOŚ-I.6131.126.2023, odmawiającą umorzenia i naliczającą opłatę w wysokości 41.210,53 zł, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku, znak: DOŚ-1.6131.97.2017 z 13 kwietnia 2017 r., za usunięcie 5 sztuk drzew, w związku z niezachowaniem żywotności 2 sztuk drzew z gatunku dąb szypułkowy nasadzonych zgodnie z ww. decyzją, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości,
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zawiadomieniem z 7 marca 2023 r. Prezydent wszczął z urzędu postępowanie w sprawie umorzenia bądź przeliczenia opłaty naliczonej firmie R. Spółka Jawna z siedzibą w E. (obecnie po przekształceniu R. Sp. z o.o. w E.; dalej: spółka, skarżąca), decyzją Prezydenta z 13 kwietnia 2017 r., znak DOŚ-I.6131.97.2017, za usunięcie 5 sztuk drzew rosnących na terenie nieruchomości przy ul. [...] w Białymstoku, na działkach nr geod. [...], obręb [...] (obecnie podzielonych na inne działki), w związku z koniecznością weryfikacji zachowania żywotności wykonanych nasadzeń 19 sztuk drzew, po upływie 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych, tj. po 31 maja 2022 r.
W dniu 28 marca 2023 r. organ pierwszej instancji dokonał oględzin na terenie ww. nieruchomości, w toku których ustalił, że do 31 maja 2019 r. spółka nasadziła 19 sztuk drzew zgodnie z decyzją, przy czym nasadzono:
- na działce nr geod. [...], obręb [...](powstałej z podziału działki nr geod. [...], a obecnie również podzielonej m.in. na działkę nr [...]) - 4 sztuki dębów szypułkowych,
- na działce nr geod. [...] obręb [...] (powstałej z podziału działki nr geod. [...]) - 2 sztuki klonów tatarskich, 1 sztukę klonu zwyczajnego, 1 sztukę lipy drobnolistnej,
- na działce nr geod. [...] obręb [...] - 2 sztuki jarząbów szwedzkich, 2 sztuki lipy drobnolistnej, 1 sztukę klonu zwyczajnego, 3 sztuki klonów tatarskich i 3 sztuki dębów szypułkowych. Ww. działki według stanu na dzień wszczęcia niniejszego postępowania stanowią własność wspólnot mieszkaniowych.
Podczas oględzin stwierdzono, że na gruncie zachowało się 17 z 19 sztuk nasadzonych drzew. Żywotność zachowały wszystkie drzewa posadzone na działkach nr geod. [...] oraz osiem z jedenastu drzew posadzonych na działce nr geod. [...]. Natomiast jeden dąb szypułkowy posadzony w pobliżu pasa drogowego ul. [...] w Białymstoku był całkowicie obumarły, zaś dwa dęby szypułkowe, które miały rosnąć obok wspomnianego wyżej obumarłego dębu w ogóle nie zachowały się na gruncie. Nie stwierdzono obecności tych drzew, a miejsce w którym powinny rosnąć, było wydeptane tworząc "dziką" ścieżkę przez trawnik.
Pismem z 7 kwietnia 2023 r. Prezydent wezwał spółkę do złożenia stosownych wyjaśnień. Pismem z 22 maja 2023 r. Spółka udzieliła odpowiedzi, iż nie ponosi odpowiedzialności za zniszczenie drzew, spowodowane przez tzw. osoby trzecie, ponieważ przy ul. [...] widoczna jest wydeptana ścieżka, która służy do skracania drogi do sklepu. Ponadto wskazano, że okoliczni mieszkańcy wyprowadzają swoje zwierzęta w celu załatwienia potrzeb fizjologicznych, wskutek czego drzewa obumarły.
Dodatkowo pismem z 2 czerwca 2023 r. spółka wskazała, że do 31 maja 2022 r. nasadzenia zastępcze wykonane zgodnie z decyzją znak DOŚ-I.6131.97.2017 były właściwie pielęgnowane przez firmę świadczącą usługi ogrodnicze, natomiast po wykonaniu zobowiązań, tj. po 31 maja 2022 r. odpowiedzialność za przedmiotowe drzewa i za dalszą pielęgnację odpowiada W. W związku z powyższym spółka wskazała, że nie wie kto i z jakich przyczyn usunął przedmiotowe dęby. Wyjaśniono też, że w ciągu 3 lat od posadzenia drzew spółka nie prowadziła żadnych prac ziemnych i terenowych i nie posiada informacji na temat ingerencji ze strony zwierząt, ludzi lub innych czynników mogących spowodować uschnięcie drzewa. Do pisma dołączono również oświadczenie firmy świadczącej usługi ogrodnicze, że pielęgnowała przedmiotowe nasadzenia, poprzez m. in. nawożenie, podlewanie, podcinanie oraz wykonywanie oprysków ochronnych.
W dniu 14 czerwca 2023 r. organ zwrócił się do firmy Z. z siedzibą w m. K., która została wskazana jako odpowiedzialna za pielęgnację i monitoring nasadzeń, o złożenie pisemnych wyjaśnień w sprawie. Odpowiedź wpłynęła 30 czerwca 2023 r. Wyjaśniono, że przedmiotowe nasadzenia rosnące przy ul. [...] były pielęgnowane wiosną i jesienią poprzez oględziny sadzonek (czy nie ma na nich szkodników lub zmian chorobowych), przycięcia suchych gałęzi, nawożenie drzewek oraz poprawę mocowań palików. Firma wskazała również, że do 31 maja 2022 r. nie zauważyła braków w nasadzeniu oraz żadnych symptomów, że drzewa są chore lub obumarłe. Jednocześnie wskazano, że nie posiada zdjęć drzew.
W toku postępowania organ dołączył do akt sprawy dowód w postaci zdjęć z portalu www.google.pl/maps - Google Street View wykonanych w czerwcu 2021 r. z ulicy [...], wskazujących, że przedmiotowych dwóch dębów szypułkowych nie było już na gruncie w tej dacie. Ze zdjęć wynika też, że trzeci z dębów, który obecnie jest uschnięty, pozostawał na gruncie, opalikowany i zachowujący żywotność.
Pismem z 16 sierpnia 2023 r. spółka złożyła dodatkowe wyjaśnienia do sprawy. Wskazała, że przeprowadziła dodatkowe czynności wyjaśniające celem ustalenia okoliczności sprawy i lokalizacji dębów. Jej zdaniem jeden z byłych pracowników przytoczył opis sytuacji z której wynikało, że w czasie realizacji bloku w ramach sąsiadującej inwestycji innego dewelopera przedmiotowe dęby zostały przeniesione w inne miejsce na tej samej działce. Spółka jednocześnie wskazała to miejsce, załączając zdjęcia dwóch opalikowanych, zielonych, wysokich sadzonek dębów, o nieformowanej koronie, umiejscowionych przy budynku ul. [...]. Spółka wyjaśniała, że o fakcie przesadzenia drzew nie poinformowano kadry zarządzającej R., stąd informacje przedstawione organowi były niepełne.
W związku z powyższym organ przeprowadził dodatkowe oględziny 31 sierpnia 2023 r. z udziałem przedstawiciela spółki. Podczas oględzin stwierdzono, że przy budynku ul. [...] znajdują się dwie duże sadzonki dębów szypułkowych, jednakże drzewa miały wszystkie liście uschnięte, zbrązowiałe. Przedstawiciel strony wskazał, że w dniu 16 sierpnia 2023 r. drzewa były w dobrej kondycji zdrowotnej, co potwierdzają zdjęcia dołączone do pisma z tegoż dnia. Jednocześnie wskazał, że po 31 maja 2022 r. pielęgnacja drzew nie leżała w gestii strony.
Organ dołączył do akt zdjęcia lotnicze z portalu miejskiego www.gisbialystok.pl datowane na maj 2021 r. i maj 2022 r. przedstawiające lokalizację przy ul. [...], w której znajdują się sadzonki. Z ortofotomap wynika, że w maju 2021 r. sadzonek tych nie było także w tej nowej lokalizacji, natomiast w maju 2022 r. widoczne są na zdjęciach jakieś sadzonki drzew w miejscach przybliżonych do tych, w których obecnie rosną dęby będące przedmiotem oględzin z 31 sierpnia 2023 r.
Pismem z 28 września 2023 r. spółka wyjaśniła, że podjęto decyzję, że z uwagi na kondycję drzew najlepszym sposobem ich uratowania będzie przewiezienie drzew do siedziby firmy zajmującej się pielęgnacją roślin, gdzie będą pielęgnowane poprzez nawożenie, nawadnianie i stosowanie oprysków. Drzewa przebywały tam przez około rok po czym w okresie I lub II kwartału 2022 r. ponownie zostały dostarczone na inwestycję. Wykonawca posadził drzewa w pasie zieleni pomiędzy budynkami zrealizowanymi przez stronę.
Organ 29 września 2023 r. po raz czwarty wysłał zawiadomienie o zebraniu całego materiału dowodowego i możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w terminie 7 dni w kwestii zebranych materiałów. Ponadto przedłużono postępowanie do 27 października 2023 r.
Przy piśmie z 12 października 2023 r. spółka złożyła oświadczenia właściciela szkółki. Przedstawiciel szkółki drzew i krzewów ozdobnych oświadczył, że w okresie I-II kwartał 2021 r. dostarczono mu dęby szypułkowe z inwestycji przy ul. [...] w Białymstoku, które były w złej kondycji zdrowotnej. Drzewa poddano intensywnej i stałej pielęgnacji przez około rok, po czym wiosną 2022 r. ponownie przewieziono je na inwestycję w Białymstoku i posadzono w odpowiednich warunkach w pasie zieleni pomiędzy budynkami.
Decyzją z 25 października 2023 r., nr DOŚ-I.6131.126.2023, Prezydent umorzył część opłaty naliczonej w decyzji z 13 kwietnia 2017 r., w wysokości 350.289,47 zł, w związku z zachowaniem żywotności 17 sztuk drzew nasadzonych zgodnie z ww. decyzją, natomiast w pkt 2 i 3 orzeczenia odmówił umorzenia i naliczył opłatę w wysokości 41.210,53 zł, w związku z niezachowaniem żywotności 2 sztuk drzew z gatunku dąb szypułkowy nasadzonych zgodnie z ww. decyzją, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości.
Na skutek odwołania spółki od powyższej decyzji, SKO decyzją z 28 listopada 2023 r., nr 408.194/G-2/XV/23, utrzymało w mocy pkt 1 skarżonej decyzji, tj. punkt dotyczący umorzenia naliczonej w ww. decyzji opłaty w wysokości 350.289,47 zł, natomiast uchyliło i przekazało do ponownego rozpatrzenia pkt 2 i 3 decyzji, dotyczący odmowy umorzenia części opłaty w wysokości 41.210,53 zł, w związku z niezachowaniem żywotności 2 sztuk drzew z gatunku dąb szypułkowy z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości. Kolegium w uzasadnieniu uchylenia decyzji w części stwierdziło, że sam fakt nasadzeń dokonanych w innym miejscu, ale w obrębie działek geodezyjnych wskazanych w decyzji z 13 kwietnia 2017 r. nie może być traktowany automatycznie i zawsze jako naruszenie.
Ponownie prowadząc postępowanie organ pierwszej instancji zwrócił się do spółki o przedłożenie danych osobowych wszystkich byłych pracowników spółki, od których uzyskano informacje dotyczące przeniesienia przedmiotowych dębów.
W odpowiedzi, pismem z dnia 23 stycznia 2024 r. pełnomocnik spółki - wniósł o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków – R. O., A. K. oraz D. S. będącego byłym pracownikiem strony na stanowisku inżynier budowy.
Organ przesłuchał ww. świadków. Świadek D. S. zeznał, że usłyszał od dyrektora, że dęby zostały wywiezione do szkółki w celu ratowania bo uschły, ale sam nie brał udziału w tym przedsięwzięciu. Świadek R. O. podtrzymał swoje stanowisko z pisma z 28 czerwca 2023 r. - tj. że w okresie pielęgnacji do 31 maja 2022 r. nie zauważył braków w nasadzeniu oraz żadnych symptomów, że przedmiotowe drzewa są chore lub obumarłe. Nie miał też wiedzy co się stało z przedmiotowymi dębami. Świadek A. K. potwierdził, że dostarczono do niego będące przedmiotem niniejszego postępowania dęby szypułkowe wiosną w I lub II kwartale 2021 r. Natomiast wskazał, że nie widział drzew wcześniej. Zeznał, że odsadzenie drzew nastąpiło w I lub II kwartale 2022 r. Dęby były zdrowe.
Do akt sprawy dołączono ortofotomapę z portalu www.gisbialystok.pl przedstawiającą pas zieleni pomiędzy budynkami przy ul. [...] i [...]w Białymstoku, wykonaną 15 września 2023 r. Na zdjęciu lotniczym widoczne są miejsca posadzenia przedmiotowych dębów.
Organ zwrócił się o wyjaśnienia odnośnie nasadzonych drzew do zarządcy Wspólnot Mieszkaniowych budynków przy ul. [...] i [...]. W odpowiedzi pismem z 27 czerwca 2024 r. poinformowano, że dęby wskazane na zdjęciach (te okazane przez spółkę w piśmie z 16 sierpnia 2023 r.) zostały posadzone 14 sierpnia 2023 r. bez wiedzy i zgody zarządów obu W. i administracji. Jak wskazano w piśmie drzewa te miały usunięty system korzeniowy i dodatkowo zostały posadzone w grubych plastikowych workach, co spowodowało ich uschnięcie. Na dowód, że dęby posadzono dopiero w sierpniu 2023 r. dołączono zdjęcia miejsca, w którym posadzono te dęby datowane na maj 2022 r., 15 lipca 2022 r. oraz wrzesień 2022 r. Na wszystkich tych zdjęciach widoczne są jedynie sadzonki brzóz brodawkowatych, brak jest natomiast dębów. Dołączono także płytę CD zawierającą wersje cyfrowe tych zdjęć, z których można odczytać metadane faktycznej daty utworzenia zdjęcia - zdjęcia wykonano 8 maja 2022 r.. 15 lipca 2022 r. oraz 10 września 2022 r.
Pismem z 10 lipca 2024 r. spółka wskazała, że drzewa zachowały żywotność do 31 maja 2022 r., a organ nie jest uprawniony do uwzględniania okoliczności, które nastąpiły po trzyletnim okresie pielęgnacji.
Decyzją z 26 lipca 2024 r. Prezydent ponownie uznał, że należy odmówić umorzenia i naliczyć opłatę w wysokości 41 210,53 zł zgodnie z decyzją z 13 kwietnia 2017 r., za usunięcie 5 sztuk drzew, w związku z niezachowaniem żywotności 2 sztuk drzew z gatunku dąb szypułkowy nasadzonych zgodnie z ww. decyzją, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości.
W ocenie organu I instancji zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, że spółka w sposób niewystarczający interesowała się losami dokonanych nasadzeń kompensacyjnych. Dowody przedłożone przez spółkę są wysoce niewiarygodne, a nawet gdyby w jakimś stopniu przyjąć je za zgodne z prawdą, to i tak doszło do naruszenia zasad ustawowych prawidłowej kompensacji przyrodniczej, co prowadziło do stwierdzenia, że drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości. Strona wiedząc, że drzewa te były objęte odroczonymi opłatami, powinna w sposób szczególny pielęgnować je i chronić przed wpływem obcych czynników, a w sytuacji ewentualnego zniszczenia przez osoby trzecie lub zaistnienia działania czynników siły wyższej (np. wichury) lub też nawet uznania za konieczne przeniesienia nasadzeń w inne miejsce, niezwłocznie po zaistnieniu zdarzenia poinformować organ i pozostawić dowody na gruncie celem ich oględzin przez pracowników organu.
Od powyższej decyzji odwołała się spółka, zarzucając jej naruszenie: przepisów postępowania - poprzez niezastosowanie art. 6 kpa w zw. z art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 12 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., art. 7 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 84 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 1336; dalej: u.o.p.) oraz przez jednoczesne niezastosowanie art. 84 ust. 4 tej ustawy.
Zaskarżoną decyzją z 2 września 2024 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zacytował brzmienie art. 84 ust. 4 i ust. 5 u.o.p. Wskazał, że z ustaleń organu wynika, że drzew objętych obowiązkiem dokonania nasadzeń zastępczych nie było w miejscu, gdzie miały się znaleźć 31 maja 2022 r., tj. na działkach nr [...] Drzew nie było także w pasie zieleni pomiędzy budynkiem [...]. Przedmiotowe dęby posadzono dopiero w sierpniu 2023 r. - co wynika ze zdjęć przedłożonych przez administratora nieruchomości przy ul. [...] i [...]. Okoliczności te czynią nieuzasadnionym powoływanie biegłego dendrologa w sprawie, brak drzew w miejscu wskazanym przez spółkę dowodzą zdjęcia znajdujące się w materiale dowodowym. W dniu do którego drzewa miały zachować żywotność nie było ich na terenie, gdzie powinny się znajdować (tam gdzie wszelkie inne nasadzenia zgodnie z informacją z dnia 13 czerwca 2019 r.), a także że nie było ich w miejscu wskazanym przez spółkę. Z drugiej zaś strony są wyjaśnienia spółki, że drzewa zabrane zostały do szkółki i w okresie I lub II kwartału 2022 r. ponownie zostały dostarczone na inwestycję. Jednocześnie zdjęcia przedstawione przez administratora datowane na maj 2022 r., 15 lipca 2022 r. oraz wrzesień 2022 r. dowodzą tego, że w dniu kiedy minął 3 letni okres nie było ich posadzonych w miejscu które wskazuje spółka. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dokonanie nasadzeń w zamian za odstąpienie od wymogu uiszczenia opłaty za usunięcie drzew stanowi uprawnienie, a nie obowiązek i ma charakter kompensacyjny. Tymczasem spółka przedstawia jedynie wyjaśnienia świadków, które są nieprecyzyjne i niespójne. Nie przedłożono także do organu zmiany planowanego miejsca dokonania nasadzeń zastępczych. Bez znaczenia dla sprawy jest też to, że drzewa mogły uschnąć poprzez wydeptanie w tym miejscu ścieżki. Podstawą do umorzenia należności jest ta okoliczność, że drzewa obumarły z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Korzystając z możliwości umorzenia wymaganej zaległości strona bierze na siebie odpowiedzialność, że dopełni ciążący na niej obowiązek realnego, a nie iluzorycznego zadośćuczynienia stratom w przyrodzie, a ewentualny w tym zakresie brak może być powodowany wyłącznie okolicznościami od niej niezależnym i, jak np. siła wyższa i związane z tym chociażby kataklizmy pogodowe czy inne działania ludzkie, na które wpływu strona nie miała, jak np. katastrofa ekologiczna czy budowlana. Trudno uznać by fakt wydeptania ścieżki mógł być tożsamy z katastrofą ekologiczną czy budowlaną. Wydeptaniu ścieżki można było zapobiec, choćby poprzez zachowanie drzew w tym miejscu - co do zasady ścieżki nie przebiegają przez drzewa.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła spółka, w której zarzuciła:
1) Naruszenie przepisów postępowania - art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu, że opieszałość organu pierwszej instancji w sprawdzeniu realizacji obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych i zachowania żywotności drzew nie miała wpływu na wynik niniejszej sprawy, gdyż nie było spornym, czy dwa dęby szypułkowe zachowały żywotność w konkretnym dniu, a na przykład kolejnego dnia obumarły; podczas gdy przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji oględzin miejsca nasadzeń dopiero 28 marca 2023 r., a nie niezwłocznie po upływie trzech lat pielęgnacji prowadzonej przez skarżącą, tj. w maju lub czerwcu 2022 r., doprowadziło do niewyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wydania decyzji przez organ II instancji na podstawie dowodów niewiarygodnych;
2) Naruszenie przepisów postępowania - art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny dowodów zebranych w sprawie polegającą na uznaniu, że z pisma zarządcy nieruchomości przy ul. [...] i [...] Białymstoku z 27 czerwca 2024 r. wraz z fotokopią drzew wynika, że dwa dęby szypułkowe zostały posadzone przez skarżącą przy ul. [...] w Białymstoku dopiero w dniu 14 sierpnia 2023 r., a nadto, że nasadzone one zostały w workach foliowych; podczas gdy zarządca poza pisemnym oświadczeniem nie udowodnił nasadzenia tych dębów 14 sierpnia 2023 r., a pracownik organu I instancji w trakcie oględzin 31 sierpnia 2023 r. nie stwierdził, aby dwa dęby zostały niedawno nasadzone, a co więcej, że znajdowały się one w workach foliowych;
3) Naruszenie przepisów postępowania - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodu z pisma zarządcy polegającą na pominięciu, że dwa dęby szypułkowe zostały usunięte przez pracownika zarządcy pod koniec sierpnia 2023 r. bez wiedzy i zgody skarżącej, pomimo toczącego się postępowania przed organem pierwszej instancji, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem organ drugiej instancji jedynie dokonał analizy, czy tzw. przydepty trawy mogły mieć wpływ na utratę żywotności przez te drzewa, podczas gdy samowolne usunięcie drzew przez tego pracownika stanowi akt wandalizmu oraz fakt utraty przez skarżącą pełnego władztwa nad posadzonymi dębami;
4) Naruszenie prawa materialnego - poprzez błędne zastosowanie art. 84 ust. 5 u.o.p. oraz przez jednoczesne niezastosowanie art. 84 ust. 4 u.o.p., polegające na uznaniu, że nie została zachowana kompensacja przyrodnicza wskutek utraty żywotności przez dwa dęby szypułkowe z winy skarżącej; podczas gdy skarżąca dochowała należytej staranności w pielęgnacji dwóch dębów poprzez oddanie ich na rok rekonwalescencji do szkółki A. K., a następnie odsądzenie ich w I lub II kwartale 2022 r., a ich ewentualna nieobecność we wrześniu 2024 r. wynika z aktów wandalizmu.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że dokonała nasadzeń 19 drzew przy ul. [...] w Białymstoku, w tym trzech dębów szypułkowych. Dwa dęby szypułkowe będące przedmiotem niniejszej sprawy, po rocznym okresie specjalnej pielęgnacji w szkółce prowadzonej przez A. K., zostały nasadzone przy ul. [...] w Białymstoku, a nie w miejsce pierwotnego nasadzenia przy ul. [...] w Białymstoku. Skarżąca podkreśliła także, że pozostaje w konflikcie ze W. przy ul. [...] i ul. [...] w Białymstoku. Wspólnoty działają na niekorzyść skarżącej w niniejszej sprawie. Skarżąca wskazała także, że organ pierwszej instancji wszczął postępowanie z blisko trzystudniowym opóźnieniem. Trzyletni okres pielęgnacji dwóch dębów szypułkowych zakończył się 31 maja 2022 r., a organ pierwszej instancji dopiero 28 marca 2023 r. przystąpił do sprawdzenia zachowania żywotności drzew. Skarżąca podkreśliła także, że Wspólnota oraz zarządca nieruchomości posiadali wiedzę, że prowadzone postępowanie w sprawie umorzenia opłaty za wycinkę drzew, co jest powiązane z ustaleniem żywotności dokonanych nasadzeń przez skarżącą. Tymczasem pracownik zarządcy nieruchomości, za jego przyzwoleniem, usunął w dniu 31 sierpnia 2022 r. dwa dęby szypułkowe, które były przedmiotem tego postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja SKO z 2 września 2024 r., nr 408.108/G-2/XV/24, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta z 26 lipca 2024 r., nr DOŚ-I.6131.126.2023, odmawiającą umorzenia i naliczającą opłatę w wysokości 41.210,53 zł, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku, znak: DOŚ-1.6131.97.2017 z 13 kwietnia 2017 r., za usunięcie 5 sztuk drzew, w związku z niezachowaniem żywotności 2 sztuk drzew z gatunku dąb szypułkowy nasadzonych zgodnie z ww. decyzją, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1336; dalej: u.o.p.).
Zgodnie z art. 84 ust. 1 u.o.p. posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Z kolei jak wynika z ust. 3 tego przepisu, w przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych. Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (ust. 4). Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata jest przeliczana w sposób proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności (ust. 5).
W sprawie poza sporem jest, że zgodnie z decyzją Prezydenta z dnia 13 kwietnia 2017 r. spółka zobowiązana była m.in. do posadzenia na działkach nr [...] przy ul. [...] w Białymstoku (8 drzew) oraz na działkach nr [...] przy ul. [...] w Białymstoku (11 drzew), łącznie 19 drzew, do dnia 31 maja 2019 r. oraz, że odroczono termin uiszczenia opłaty za usunięcie drzew na okres 3 lat od dnia upływu terminu na wykonanie nasadzeń, tj. do dnia 31 maja 2022 r. W decyzji tej określono także rodzaj drzew (m.in. 7 sztuk z gatunku dąb szypułkowy) oraz miejsce ich posadzenia.
Spór w sprawie dotyczy kwestii, czy dwa dęby szypułkowe, z dziewiętnastu posadzonych drzew, zachowały żywotność przez okres wskazany w decyzji, tj. do dnia 31 maja 2022 r. Skarżąca spółka twierdzi, że drzewa te zachowały w tym czasie żywotność, zaś organy stoją na stanowisku przeciwnym.
Zdaniem Sądu rację mają organy.
Aby uporządkować chronologię przebiegu czynności w sprawie wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 7 marca 2023 r., zaś pierwsze oględziny organ przeprowadził w dniu 28 marca 2023 r. (protokół z k. 7 akt adm.). To wtedy stwierdzono (zrobiono kilka zdjęć i sporządzono protokół), że na działce nr [...] przy ul. [...] jeden dąb usechł, zaś dwóch dębów brakuje. Zwrócono się wówczas do spółki o wyjaśnienia, co stało się z tymi dwoma dębami szypułkowymi.
W odpowiedzi spółka kilkukrotnie zmieniała stanowisko odnośnie faktu, co działo się z przedmiotowymi dwoma dębami szypułkowymi. Najpierw, na wezwanie organu, w piśmie z dnia 22 maja 2023 r., spółka wskazała, że przedmiotowe drzewa przy ul. [...] zostały zniszczone przez osoby trzecie i że spółka nie ponosi w tym zakresie winy. Na potwierdzenie faktu spółka w piśmie z dnia 2 czerwca 2023 r. wyjaśniła, że R. O. pielęgnował te drzewa na działce przy ul. [...] w okresie od 31 maja 2019 r. do 31 sierpnia 2022 r. W piśmie z dnia 28 czerwca 2023 r. R. O. potwierdził, że pielęgnował te drzewa do 31 maja 2022 r.
Gdy się jednak okazało, że na fotografiach z Google Street Viev z 2021 r. widać, że w lokalizacji tej nie było dwóch dębów szypułkowych, w piśmie z dnia 16 sierpnia 2023 r. spółka poinformowała organ, że przesadzono te drzewa w inne miejsce na tej samej działce – k. 34 akt adm. Wskazano też, że drzewa te są w dobrej formie i można je obejrzeć. Wobec powyższego organ dokonał w dniu 31 sierpnia 2023 r. oględzin tych drzew (protokół z k. 38 akt adm.) i stwierdził, że okazane drzewa są suche (zrobiono także zdjęcia). Obecny na oględzinach pracownik spółki stwierdził, że w dniu 16 sierpnia 2023 r. drzewa były w dobrej kondycji, co potwierdzają zdjęcia dołączone do pisma (k. 33 akt adm.).
Kolejną wersję zdarzeń związaną z przedmiotowymi dębami spółka wskazała w piśmie z dnia 28 września 2023 r. (k. 46 akt adm.). Jej zdaniem w I lub II kwartale 2021 r. drzewa te zostały przeniesione do siedziby firmy Szkółka drzew i krzewów ozdobnych A. K., celem ich pielęgnacji i nawożenia, a drzewa te posadzono ponownie w I lub II kwartale 2022 r. Wersję tę potwierdził A. K. (k. 49 akt adm.).
Jak z powyższego zatem widać, spółka kilkakrotnie zmieniała swoje stanowisko odnośnie miejsca i czasu, w którym przedmiotowe drzewa miały być posadzone i miały dotrwać w żywotności do dnia 31 maja 2022 r. Wersje te wzajemnie się wykluczały. Oceniając je można stwierdzić, że spółka dopasowywała je w miarę jak organ czynił coraz to dokładniejsze wyjaśnienia stanu faktycznego. Już ten fakt czyni stanowisko spółki niewiarygodnym.
W sprawie organy uzyskały jednak dowód, który w pełni wykluczył wersję przedstawianą przez spółkę. Otóż jak wynika z pisma zarządcy Wspólnot Mieszkaniowych przy ul. [...] i [...] Z. Sp. z o.o. w B. z dnia 27 czerwca 2024 r. (k. 129 akt adm.), przedmiotowe dwa dęby szypułkowe, które spółka okazała w dniu 31 sierpnia 2023 r. (k. 38 akt adm.), posadzone zostały w dniu 14 sierpnia 2023 r. bez wiedzy i zgody zarządcy nieruchomości. Dodatkowo drzewa te uschły po dwóch tygodniach, gdyż miały częściowo usunięty system korzeniowy i zostały posadzone w grubych workach plastikowych. Na okoliczność, że drzewa posadzono dopiero w dniu 14 sierpnia 2023 r. dołączono materiał zdjęciowy w postaci cyfrowej z dokładnymi datami wykonanych zdjęć z dat: 8 maja 2022 r. godz. 21:36, 15 lipca 2022 r. godz. 18:52 i 10 września 2022 r. godz. 19:28. Ze zdjęć tych wynika jednoznacznie, że w powyższych datach nie było we wskazanym przez skarżącą spółkę miejscu dwóch dębów szypułkowych. Przeczy to wersji skarżącej oraz świadka A. K., że drzewa te posadzono tam w I lub II kwartale 2022 r.
Zdaniem Sądu powyższy dowód jest zgodny ze stanem, który został opisany w protokole oględzin z dnia 31 sierpnia 2023 r. (organ zrobił też zdjęcia suchych drzew). Jest on także zgodny ze stanowiskiem spółki wyrażonym w piśmie z dnia 16 sierpnia 2023 r. wskazującym miejsce i stan przedmiotowych dwóch dębów szypułkowych (obrazuje je zdjęcie dwóch zdrowych drzew z k. 33).
Wobec takich dowodów oraz zmiennego stanowiska spółki, pozostałe zebrane w sprawie dowody (częściowo sprzeczne) w postaci oświadczeń R. O., A. K. i D. S., a także dowody z ich przesłuchania w charakterze świadków, jawią się jako niewiarygodne. Skoro zarówno organy jak i skarżąca spółka zgodnie przyjmują, że przedmiotowe (tożsame) dwa dęby szypułkowe rosły ostatecznie w miejscu wskazanym przez samą spółkę w piśmie z dnia 16 sierpnia 2023 r. (zdjęcie z k. 33 akt adm.), potwierdzonym oględzinami organu z udziałem przedstawiciela spółki z dnia 31 sierpnia 2023 r. (zdjęcie z k. 37 akt adm.), to siłą rzeczy musiały zostać tam posadzone nie wcześniej niż data 10 września 2022 r. czyli data zrobienia zdjęcia, z którego wynika, że tych drzew tam nie było. A to porzeczy wersji skarżącej, że drzewa te zostały tam posadzone w I lub II kwartale 2022 r.
Zdaniem Sądu niezasadne są wszystkie zarzuty podniesione w skardze. Bez znaczenia w sprawie było wszczęcie postępowania dopiero w dniu 7 marca 2023 r., czyli po prawie 10 miesiącach od daty 31 maja 2022 r., do kiedy drzewa zgodnie z decyzją miały zachować żywotność. Organy w niniejszym postępowaniu udowodniły bowiem, że dwa dęby szypułkowe nie zachowały żywotności właśnie do daty 31 maja 2022 r. i że stało się to z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, czyli skarżącej spółki.
Niezasadne są także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie niedokonania wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów oraz błędnej oceny tych dowodów. W tej mierze zauważenia wymaga, że skarżąca nie zarzuca organom, że nie zebrały całości materiału dowodowego albo że nie wyjaśniły stanu faktycznego. Zarzuty sprowadzają się do błędnej, w ocenie skarżącej, oceny zebranego materiału dowodowego. Z zarzutami tymi nie sposób się zgodzić. Jak już wyżej wskazano, to spółka wskazywała różne, sprzeczne ze sobą, wersje zdarzeń związanych z zasadzeniem i następnie utrzymywaniem w żywotności dwóch dębów szypułkowych przez okres od 31 maja 2019 r. do 31 maja 2022 r. Organy zaś każdą z tych wersji badały oraz wyjaśniały i ostatecznie przekonująco obaliły. W związku z tym, w ocenie Sądu, ustaleniom organów nie sposób zarzucić dowolności lub sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Nieprawdziwe natomiast, jak już wyżej wykazano, okazały się ostatecznie wersje wskazywane przez stronę skarżącą.
Jako niezasadny należy też uznać zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 84 ust. 5 u.o.p. poprzez jego zastosowanie w sprawie, podczas gdy zadaniem skarżącej winien mieć w sprawie zastosowanie przepis art. 84 ust. 4 u.o.p. Skoro bowiem organy prawidłowo ustaliły i udowodniły, że przedmiotowe posadzone przez skarżącą dwa dęby szypułkowe nie zachowały żywotności przez okres, o którym mowa w art. 84 ust. 3 u.o.p., z przyczyn zależnych od skarżącej, to prawidłowo również zastosowały regulację z art. 84 ust. 5 u.o.p.
Nie jest też tak, jak twierdzi skarżąca w uzasadnieniu skargi, że organy przyjęły, że niedochowanie przez spółkę staranności w pielęgnacji tych dębów polegało na niepoinformowaniu organu pierwszej instancji o oddaniu drzew do szkółki A. K. a następnie ich nasadzenia w innym miejscu. Zebrany w sprawie materiał wykluczył bowiem w całości, aby drzewa okazane przez spółkę organowi w dniu 16 sierpnia 2023 r. (na zdjęciu) i w dniu 31 sierpnia 2023 r. podczas oględzin (także zdjęcie z tej daty), mogły być drzewami nasadzonymi tam w I lub II kwartale 2022 r. przez owego A. K. Organy w niniejszej sprawie udowodniły natomiast, że dwa dęby szypułkowe posadzone w 2019 r. nie zachowały żywotności w okresie pomiędzy 31 maja 2019 r. a 31 maja 2022 r. W świetle całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego wersja skarżącej, że dwa dęby okazane organowi w dniu 31 sierpnia 2023 r. to są drzewa, które zostały posadzone w 2019 r. i miały zachować żywotność do dnia 31 maja 2022 r., okazała się całkowicie nieprawdziwa. Sama zaś spółka wskazując różne wersje dotyczące tych drzew ostatecznie wskazała na te drzewa a nie inne.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.