II SA/Bk 617/23

II SA/Bk 617/23 - Postanowienie WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-09-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Grzegorz Dudar /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 1 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 7 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na działanie Prezydenta Miasta Białegostoku w przedmiocie opłaty za postój w strefie płatnego parkowania p o s t a n a w i a: odrzucić skargę ,
Uzasadnienie
A. D. (dalej przywoływany jako: "skarżący") pismem z 19 lipca 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na działanie Prezydenta Miasta Białegostoku (dalej jako: "Prezydent")
w postaci upomnienia z 11 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za postój
w strefie płatnego parkowania.
W treści skargi podniesiono zarzut bezprawnego działania organu, który po niemal dwóch latach od zdarzenia skierował do skarżącego upomnienie w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacony postój samochodu marki Opel o nr rejestracji [...] w strefie płatnego parkowania przy ul.
[...] w B. (strefa parkowania oznaczona literą B) z dnia 16 lipca 2021 r.
Skarżący zakwestionował brak opłaty i jako dowód załączył kserokopię opłaconego biletu parkingowego z 16 lipca 2021 r., z którego wynika, że postój opłacono do godziny 11:33, zaś opłaty dokonano o godz. 10:20.
Działanie organu w ocenie strony skarżącej stanowi nie tylko bezprawną próbę wyłudzenia kwoty 116 zł, ale także naruszenie przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. W związku z tymi okolicznościami w skardze zawnioskowano
o uznanie działań organu za bezprawne, zasądzenie na rzecz strony skarżącej trzykrotność kwoty 116 zł tytułem naprawienie szkody, zasądzenie obowiązku zapłaty skarżącemu kwoty 1.000 zł w związku z wyrządzoną szkodą spowodowaną bezprawnym uzyskaniem danych osobowych oraz zasądzenie kosztów postępowania oraz zwrotu kosztów przygotowania i wysyłki skargi, tj. 16 zł.
Prezydent w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie. Wskazano, że
16 lipca 2021 r. podczas kontroli wniesienia opłaty za postój pojazdu skarżącego kontroler wykonał 4 zdjęcia, z których wynika, że na desce rozdzielczej za przednią szybą nie było biletu parkingowego. Nie wynika z nich także, aby kierowca umieścił bilet za tylną szybą pojazdu. W związku z tymi okolicznościami kontroler wystawił wezwanie, tj. raport nr [...] do wniesienia opłaty dodatkowej.
Organ podkreślił także fakt, że na samym bilecie parkingowym znajduje się informacja o tym w jaki sposób należy go umieścić w pojeździe. Ponadto podkreślono, że kierowca ma możliwość dokonania zgłoszenia faktu wystawienia wezwania drogą telefoniczną, mailową, pisemnie lub osobiście, a pracownik Biura Strefy Płatnego Parkowania Urzędu Miejskiego w Białymstoku po dokonaniu weryfikacji ważności wniesionej opłaty za postój zamyka sprawę dotyczącą konkretnego wezwania.
Zaznaczono, że pozostawienie wezwania-raportu za szybą pojazdu nie stanowi skutecznego doręczenia w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn zm., dalej jako: "k.p.a."), tak więc przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego konieczne jest wysłanie pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do dobrowolnego uregulowania należności. W związku z brakiem reakcji skarżącego na wezwanie – raport wystawiony przez kontrolera oraz brakiem uregulowania należności wynikającej z opłaty dodatkowej, organ wystąpił do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej jako: "CEPiK") z wnioskiem o udostępnienie danych osobowych właściciela pojazdu. Zgodnie z przepisami regulującymi kwestię egzekucji w administracji skierowano upomnienie do skarżącego, który zgodnie
z danymi uzyskanymi z CEPiK figuruje jako właściciel pojazdu w dacie zdarzenia. Przed wysłaniem upomnienia miano zweryfikować dane osobowe właściciela pojazdu, a także jego zasadność pod kątem ewentualnych opłat dokonanych przez skarżącego. Opłata dokonana w parkomacie nie jest weryfikowana na tym etapie, gdyż w ocenie organu praktyka pokazuje, że kierowcy w sytuacji, gdy nie wyłożą biletu w pojeździe, dążą do wyjaśnienia sprawy już na etapie otrzymania wezwania
– raportu. Dalej wskazano, że upomnienie nie stanowi postępowania egzekucyjnego, ale jest jedynie przypomnieniem, iż dana należność istnieje. Dopiero brak opłaty po wysłaniu upomnienia powoduje, że sprawa jest przygotowana do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i na etapie tym dokonuje się pełnej weryfikacji przygotowanej dokumentacji.
W kontekście twierdzenia strony skarżącej, że analogiczna sytuacja miała miejsce 11 lat temu, organ podniósł, że system opłat za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania w B. przy użyciu parkomatów został uruchomiony 12 listopada 2015 r., zatem niespełna 8 lat temu. W związku z tym niemożliwe jest, aby skarżącego spotkała podobna sytuacja 11 lat temu.
Po dokonaniu weryfikacji dokonanych opłat po upływie terminu do dokonania płatności w związku z upomnieniem nr [...] organ zamknął sprawę, po uwzględnieniu opłaty za bilet odnotowanej w systemie elektronicznym.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 8 sierpnia 2023 r. wezwano stronę skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL skarżącego. Wezwanie skutecznie doręczono dnia 25 sierpnia 2023 r. (k. 12 w aktach sprawy), a brak formalny został uzupełniony w terminie w piśmie z dnia 31 sierpnia 2023 r., nadanym w placówce pocztowej 1 września 2023 r.,
tj. w ustawowym siedmiodniowym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Zanim sąd przystąpi do merytorycznego rozpoznania sprawy, w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Powinność ta wynika z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z tej przyczyny ma miejsce w szczególności wówczas, gdy sprawa dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego, albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu.
Właściwość określa art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane
w indywidualnych sprawach;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego
i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a.
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych
w ramach postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z kolei zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także
w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy działania Prezydenta w postaci upomnienia w przedmiocie opłaty za postój w strefie płatnego parkowania. Zdaniem tut. sądu skarga o takim przedmiocie nie dotyczy żadnego z aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., ani też nie dotyczy sprawy poddanej kognicji sądu administracyjnego na podstawie przepisów szczególnych.
Stosownie do art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 470 z późn. zm., dalej: "u.d.p."), korzystający
z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Zgodnie
z treścią art. 13f ust. 1 i ust. 2 u.d.p. za nieuiszczenie tych opłat pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób pobierania określa rada gminy. Opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi - art. 13f ust. 3 u.d.p. Zgodnie z art. 40d ust. 2 u.d.p., opłata wraz z odsetkami za zwłokę podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do treści art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U.
z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. dalej jako: "u.p.e.a"), w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Art. 15 § 1 u.p.e.a. stanowi, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba
że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Niewątpliwie obowiązujące przepisy u.d.p. nie przewidują postępowania,
w wyniku którego dokonuje się wymiaru opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania w trybie specjalnego i indywidualnego postępowania. Nie ma przepisów określających procedury, których skutkiem byłoby nadanie indywidualnego charakteru obowiązkowi zapłaty opłaty dodatkowej w drodze wydania decyzji lub postanowienia przez właściwe organy władzy publicznej. Obowiązek ponoszenia opłaty dodatkowej wynika wprost z przepisów prawa,
a w razie jej nieuiszczenia podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej nie stanowi zatem aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających
z przepisów prawa, o jakich stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro bowiem niewykonanie obowiązku prowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego celem jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku, to
w tym wypadku swoista konkretyzacja obowiązku następuje w tytule wykonawczym wszczynającym postępowanie egzekucyjne, zaś ochrona praw uczestników tego postępowania jest możliwa w drodze zaskarżenia do sądu administracyjnego - na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 - postanowień wydanych w tym postępowaniu (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 5 - Warszawa 2012 r., Wydawnictwo Lexis Nexis, s. 72). Z kolei jak wynika z treści przepisów u.p.e.a., upomnienie ma charakter dokumentu urzędowego, którego przesłanie do zobowiązanego poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej. Jego treść zawiera przypomnienie
o powinności wykonania obowiązku, będąc realizacją zasady zagrożenia, której celem jest dążenie do dobrowolnego wykonania istniejącego już obowiązku poprzez uświadomienie zobowiązanemu następstw jego niezrealizowania (por. W. Piątek,
A. Skoczylas w R. Hauser, A. Skoczylas (red), Postępowanie egzekucyjne
w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 103-104 oraz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., wyd. 5, str. 72). Taki charakter tego pisma oznacza, że upomnienie ma walor czysto informacyjny, nie wywołuje żadnych skutków
w sferze praw lub obowiązków adresata, co ma swoje odzwierciedlenie także
w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które stoi na stanowisku, że
z doręczeniem upomnienia zobowiązanemu nie została połączona dopuszczalność wniesienia przez ten podmiot jakiegokolwiek środka prawnego. Upomnienie jest zatem niezaskarżalną czynnością wierzyciela obowiązku, poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki NSA: z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn.
II OSK 609/16; z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn. II FSK 3197/14; wyroki: WSA we Wrocławiu z dnia 24 maja 2018 r., sygn. II SA/Wr 147/18; WSA w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2018 r., sygn. II SA/Gl 114/18; WSA w Kielcach z dnia 11 października 2018 r., sygn. I SA/Ke 249/18; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13.02.2019 r., sygn. II SA/Go 885/18, dostępne w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przytoczone orzecznictwo podkreśla także, że upomnienie nie stanowi również aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i w związku z tym nie przysługuje na nie skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego. Niemniej wystawienie upomnienia
w sposób wadliwy może być natomiast podstawą zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 16 września 2010 r., sygn. II FSK 1608/10).
W oparciu o powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.