II SA/BK 582/23

II SA/Bk 582/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-10-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Grzegorz Dudar
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 270/24 - Wyrok NSA z 2025-10-09
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4a, 4b pkt 2, art. 92 a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 października 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 maja 2023 r. nr BP.501.951.2022.2152.WA7.410736 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 25 maja 2023 r. nr BP.501.951.2022.2152.WA7.410736 Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 19 kwietnia 2021 r. nr WP.8140.2.127.2022, którą nałożono na A. Sp. z o.o. w B. karę pieniężną w wysokości 9.300 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Podczas kontroli drogowej samochodu osobowego marki BMW o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu 26 października 2021 r. w W. na Al. [...] stwierdzono, że kierujący pojazdem V.K. –obywatel Ukrainy, wykonywał przewóz pasażera z ul. [...] na Dworzec Centralny w W. Pasażer zamówił usługę przewozu korzystając z aplikacji Bolt. Pasażer uiścił opłatę za przewóz gotówką. Usługa transportowa (przewozu pasażera) zgodnie z wystawionym paragonem została wykonana w imieniu i na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. Kierowca okazał do kontroli tylko prawo jazdy i paszport. Jednocześnie kierujący nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na przewóz osób wydanych na rzecz ww. Spółki. Kontrola została udokumentowana protokołem nr 1815/21 oraz notatką urzędową.
Pismem z dnia 8 lutego 2022 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego z urzędu. W dalszej kolejności organ I instancji ustalił w Urzędzie Miasta Stołecznego W., Biurze Administracji i Spraw Obywatelskich, że strona posiadała ważną na dzień kontroli licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób w zakresie przewozu osób taksówką, lecz nie został do niej zgłoszony kontrolowany pojazd marki BMW o nr rej. [...] (dowód: pismo ww. Urzędu z dnia 11 lutego 2022 r. w aktach sprawy). Nadto strona na dzień kontroli dysponowała również licencją nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym oraz licencją nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzieloną przez Urząd Miejski w B., do których to uprawień nie został także zgłoszony pojazd marki BMW o nr. rei. [...].
W oparciu o powyższe ustalenia organ pierwszej instancji nałożył na Spółkę karę pieniężną za następujące naruszenia:
– niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie - za każdą zmianę – naruszenie z lp. 1.5. załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.; dalej powoływana jako u.t.d.);
– niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d - za każdy dokument – naruszenie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.;
– wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy – naruszenie z lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.
Odwołanie od tej decyzji wniosła Spółka i zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.
- art. 4 pkt 11, art. 5b ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 8000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie wypełniały definicji przewozu okazjonalnego, a stanowiły przewóz osób taksówką - na którą skarżąca posiada odpowiednią licencję;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z Ip. 1.5 oraz 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym polegające na wymierzeniu skarżącemu kary za niezgłoszenie zmian danych do licencji i brak wyposażenia kierowcy w wypis z licencji, w sytuacji w której organ w zaskarżonej decyzji stwierdził w sposób jednoznaczny, że skarżący nie posiadał na dzień kontroli ważnej licencji uprawniającej go do wykonywania tzw. przewozu okazjonalnego;
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 roku w sprawie wspólnych zasad dostępu do rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów wypełnia znamiona przewozu okazjonalnego, podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w ww. rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w dniu 25 maja 2023 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu stwierdzono, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności protokołu kontroli wynika, iż w dniu 26 października 2021 r. około godziny 09:45 przy Al. [...] w W. przeprowadzono kontrolę drogową samochodu osobowego marki BMW o nr rej. [...], którym kierował Pan V.K.. Do kontroli kierowca okazał tylko prawo jazdy i paszport. Kierujący nie okazał natomiast licencji oraz orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W chwili kontroli kierowca przewoził pasażera, który oświadczył, iż zamówił przewóz za pomocą aplikacji BOLT z ul. [...] na Dworzec Centralny w W. Usługa transportowa (przewozu pasażera) zgodnie z wystawionym paragonem została wykonana w imieniu i na rzecz A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. i została opłacona kwotą 5 złotych gotówką. W trakcie kontroli ustalono także, że pojazd marki BMW o nr rej. [...] przystosowany był do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą i nie był oznakowany jako taksówka. Organ odwoławczy wskazał także, że protokół kontroli nr 1815/21 z dnia 26 października 2021 r. stanowi najistotniejszy dowód w sprawie. Wyjaśnił, że protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli, jak również może odmówić jego podpisania. Organ odwoławczy ustalił, że kierowca Pan V.K. podpisał protokół kontroli drogowej bez uwag i tym samym potwierdził ustalenia kontrolnych.
Na podstawie danych z aplikacji kontrolujący ustalił, że przewóz realizowany był przez przedsiębiorstwo A. Sp. z o.o.
Organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowość ustalenia strony postępowania potwierdzają dane z aplikacji Bolt oraz fakt zgłoszenia kontrolowanego pojazdu do licencji nr [...] posiadanej przez Spółkę. Z przesłanych przez organy licencyjne pism wynikało, że strona posiadała na dzień kontroli ważną licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, jednakże nie zgłosiła do niej pojazdu marki BMW o nr rej. [...]. Tym samym nie budziło wątpliwości ustalenie organu I instancji, że Spółka nie dokonała zmian danych do licencji poprzez zgłoszenie do niej samochodu, którym była wykonywana usługa transportowa, czym nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 1 pkt 2 u.t.d., zgodnie z którym przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, zmiany danych, o których mowa w art. 8 - nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Strona nie przedłożyła żadnego dowodu na zgłoszenie pojazdu do licencji w terminie i konsekwencją powyższego było prawidłowe nałożenie na stronę przez organ I instancji kary pieniężnej w wysokości 800 zł, stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1 utd oraz Ip. 1.5. załącznika nr 3 do u.t.d.
Ustalono także bezsporność tego, że kierowca nie okazał kontrolującym wymaganego dokumentu w postaci wypisu z licencji udzielonej skarżącej. Kierujący w chwili zatrzymania dysponował tylko prawem jazdy i paszportem. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji, że Spółka winna była upewnić się przed rozpoczęciem zadania przewozowego przez kierowcę, że kierowca jest wyposażony we wszystkie wymagane w związku z wykonywanym przewozem dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., tj. m.in. wypis licencji. Z akt sprawy nie wynika, by Spółka dopełniła obowiązków w tym zakresie, a zatem skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Organ odwoławczy uznał również za zasadne stwierdzenia, że kierowca wykonując w imieniu i na rzecz strony przewóz osób powinien dysponować podczas kontroli wymaganym wypisem z licencji udzielonej skarżącej, a fakt stwierdzający jego brak spowodował nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych z tytułu naruszenia Ip. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W zakresie naruszenia Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. organ odwoławczy wskazał, że transportem drogowym jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy (art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym). Bezspornym jest, że strona w dniu kontroli wykonywała przewóz okazjonalny w ramach transportu drogowego osób. Zgodnie z art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Wobec tego, że objęty kontrolą przewóz był wykonywany jako przewóz okazjonalny to podlegał on obowiązkom określonym w przepisach ustawy o transporcie drogowym, odnoszącym się do tego rodzaju przewozu. Mianowicie jak wynikało z protokołu kontroli, pasażer za zamówiony przewóz z ul. [...] na Dworzec Centralny w W. zapłacił gotówką kwotę w wysokości 5 zł, co bezspornie wskazuje na zarobkowy charakter skontrolowanego przewozu. W związku z powyższym, nie ulega wątpliwości, że strona realizowała za pomocą aplikacji BOLT zlecenie na przewóz osób oraz uzyskała wynagrodzenie za wykonaną usługę. Dodatkowo, sam fakt dokonania wskazanej usługi z wykorzystaniem aplikacji BOLT przesądza o jej charakterze. Usługa ta została zrealizowana na rzecz i w imieniu strony. W toku postępowania skarżąca nie przedstawiła dowodów świadczących o zaistniałym innym stanie faktycznym niż stwierdzony. Tym samym organ odwoławczy wywodził również, że strona wykonywała zarobkowo przewóz osób, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. co potwierdza, iż sporny przejazd w momencie kontroli wobec okoliczności, iż kontrolowany pojazd nie był oznakowany jako taksówka to miał miejsce przewóz okazjonalny osób, w zakresie którego strona dysponowała stosowną licencją. Należy podkreślić jednak, że przewóz okazjonalny (zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d.) wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Kontrolowany pojazd marki BMW o nr rej. [...] tego warunku nie spełniał (przeznaczony był do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą). Z akt sprawy wynika, że co prawda usługa przewozu była świadczona przez kierowcę działającego na zlecenie przedsiębiorcy przewozowego - to jednak przejazd został zamówiony za pomocą aplikacji mobilnej Bolt, a pasażer nie zawierał żadnej umowy ani z kierowcą ani z innym podmiotem na wykonanie przewozu, a za ww. przejazd pasażer zapłacił 5 zł gotówką. Należało zatem uznać, że wykonanie tego przewozu na zasadach opisanych w zaskarżonej decyzji, stanowiło wykonanie przewozu pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, określonego w art. 18 ust. 4a z zastrzeżeniem ust. 4b u.t.d., dlatego stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz Ip. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d. organ I instancji prawidłowo nałożył na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 8.000 zł.
Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, organ II instancji zważył, iż są niezasadne i nie mogą zostać uwzględnione. Reasumując przytoczone powyżej okoliczności wskazał, że strona wykonywała w dniu kontroli zarobkowy przewóz osób bez zgłoszenia pojazdu do posiadanej licencji, nie wyposażyła kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., a zarazem wykonywała przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. W oparciu o powyższe organ odwoławczy uznał za zasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 9.300 zł (słownie: dziewięć tysięcy trzysta złotych) tytułem popełnienia naruszenia z Ip. 1.5, Ip. 1.12 oraz Ip. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d.
Dokonując oceny przeprowadzonego postępowania organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie naruszył zasad postępowania wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadmienił także, że materiał zgromadzony w toku kontroli bezsprzecznie wskazuje na skarżącą jako wykonawcę przewozu drogowego. Paragon wydany pasażerowi wskazuje wprost podmiot realizujący przewóz – A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. Co istotne, pełnomocnik skarżącej niesłusznie zarzucił organowi wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności, zaś sam nie przedstawił, ani nie zgłosił takich dowodów, które pozwoliłyby uwolnić mocodawczynię od odpowiedzialności za
Dodatkowo organ odwoławczy zwrócił uwagę strony na to, że Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r. C-434/15 poddał analizie charakter usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest aplikacja np. Bolt. Mianowicie Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej. Trybunał zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Jak wskazał Trybunał, co się tyczy tej ostatniej kwestii, okazuje się w szczególności, że administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, że przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą. Jeżeli chodzi o zarzuty dotyczące niewypełnienia znamion przewozu okazjonalnego przez stronę w dniu kontroli, należy podkreślić, że rozporządzenie Rady (EWG) nr 684/92 nie obowiązuję, ponieważ zostało zastąpione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1073/2009, które dotyczy usług transportowych wykonywanych pojazdem konstrukcyjnie przystosowanym do przewozu powyżej 9 osób łącznie z kierowcą. Definicja przewozu okazjonalnego określona w art. 4 pkt 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, odnosi się do przewozów wykonywanych pojazdem przeznaczonym do przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą. W związku z powyższym, obowiązującą definicją przewozu okazjonalnego, jest definicja z ustawy o transporcie drogowym, to ona ma zastosowanie do przewozu osób pojazdami konstrukcyjnie przystosowanymi do zarobkowego przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą. Organ odwoławczy nie podzielił także argumentacji pełnomocnika strony co do braku podstaw do nałożenia na stronę kary za niezgłoszenie zmiany danych do licencji. Organ uznał, że pojazd, którym strona wykonywała sporny przejazd nie został przez nią zgłoszony do przedmiotowego uprawnienia, pomimo takiej możliwości technicznej i obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Organ odwoławczy uznał także, że w sprawie nie ma również podstaw do zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania ww. przepisu. Kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie ustawy o transporcie drogowym są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Ustalone kary nie podlegają obniżeniu nawet w przypadku incydentalnego charakteru wykonywanego przewozu. Nakładane są w przypadku stwierdzenia naruszenia w wysokości ściśle określonej w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że Spółka wykonywała zarobkowo przewóz osób bez zgłoszenia pojazdu do posiadanej licencji, nie wyposażyła kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. a zarazem wykonywała przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 9.300 zł za naruszenia z lp. 1.5., lp. 1.12. oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła Spółka i zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 4 pkt 11, art. 5b ust 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu Skarżącemu kary w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez Skarżącego nie wypełniały definicji przewozu okazjonalnego, a stanowiły przewóz osób taksówką - na którą Skarżąca spółka posiada odpowiednią licencję;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 roku w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
3) naruszenie art. 14 ust. 1 pkt 2, art. 92a ust. 1 i ust. 7 oraz Ip. 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. nałożenie na Skarżącego kary pieniężnej za brak zgłoszenia zmiany danych do posiadanej licencji, w sytuacji, w której organ uznał, że posiadana przez Skarżącą spółkę licencja nie uprawnia do przeprowadzenia zgodnie z prawem kontrolowanego przejazdu;
4) Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie tj. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
5) art. 107 § 3 kpa poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez Skarżącego w odwołaniu od decyzji Organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania zasad działalności aplikacji Bolt;
6) art. 8 kpa poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W uzasadnieniu Spółka uszczegółowiła podniesione zarzuty podkreślając, że kontrolowany przejazd, nie może być kwalifikowany jako tzw. przewóz okazjonalny albowiem na dzień przeprowadzonej kontroli Spółka posiadała licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką na terenie m.st. W., stąd brak jest podstaw do nałożenia na Skarżącą kary określonej w Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Na potwierdzenie powyższego rozumowania Spółka przytoczyła pogląd zaprezentowany w wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2997/21 oraz w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1384/19.
W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, a także o zwrot kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję MWITD z dnia 19 kwietnia 2022 r. o nałożeniu na skarżącą spółkę kary pieniężnej w łącznej wysokości 9.300 zł.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z treścią art. 92a ust. 1 tej ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 złotych do 40 000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9; 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.).
W rozpoznawanej sprawie organy stwierdziły następujące naruszenia: (-) określone w lp. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. naruszenie polegające na niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. – za każdy dokument, za które to naruszenie nałożono karę pieniężną w wysokości 500 zł, (-) określone w lp. 1.5. załącznika nr 3 do u.t.d. naruszenie polegające na niezgłoszeniu w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie - za każdą zmianę, za które to naruszenie nałożono karę pieniężną w wysokości 800 zł, oraz (-) określone w lp. 2.11. załącznika do u.t.d. naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d., za które to naruszenie nałożono karę pieniężną w wysokości 8.000 zł.
Zasadniczy spór w niniejszej sprawie dotyczy ostatniego z wymienionych naruszeń, tj. wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego. Skarżąca kwestionuje przede wszystkim uznanie organów, że zarobkowy przewóz osób wykonywany przez skarżącą w dniu 26 października 2021 r. stanowił przewóz okazjonalny. Skarżąca konsekwentnie utrzymuje bowiem, że nie był to przewóz okazjonalny, lecz przewóz taksówką, na który skarżąca Spółka uzyskała stosowną licencję nr 20591.
W tym miejscu zauważyć należy, że w powyższej kwestii, w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym wypowiedział się już tut. sąd w wyrokach z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 627/22 oraz z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 595/22 (oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, "CBOSA"). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zasadnicze argumenty wyrażone w uzasadnieniach wspomnianych wyroków, uznając że są one trafne również na gruncie tej sprawy.
Przechodząc do omówienia motywów wydanego w niniejszej sprawie wyroku należy wskazać, iż w myśl art. 4 pkt 1 u.t.d. użyte w ustawie określenie "krajowy transport drogowy" oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 5b ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Z przytoczonych przepisów ustawy wynika, że prowadzenie działalności polegającej na krajowym transporcie drogowym w zakresie przewozu osób wymaga posiadania co najmniej jednego z trzech rodzajów licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 u.t.d., przy czym ustawodawca wyraźnie rozróżnił wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym, 2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą i 3) taksówką.
Definicję przewozu okazjonalnego zawiera art. 4 pkt 11 u.t.d., w myśl którego jest to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Wobec tego należałoby uznać, że każdy przewóz osób, który nie jest przewozem regularnym, przewozem regularnym specjalnym albo przewozem wahadłowym w rozumieniu u.t.d., winien być kwalifikowany jako przewóz okazjonalny. W art. 4 u.t.d. nie przewidziano definicji przewozu taksówką, przy tym jednak z wielu przepisów u.t.d., które zostaną omówione poniżej, wynika, że relację między pojęciem przewozu osób taksówką, a przewozem okazjonalnym należy określić jako alternatywę rozłączną, tzn. jeżeli ma miejsce przewóz osób taksówką to nie ma miejsca przewóz okazjonalny – i odwrotnie, ustalenie, że miał miejsce przewóz okazjonalny wyklucza uznanie, że był to przewóz osób taksówką.
O takiej konkluzji świadczy chociażby obowiązek uzyskania odrębnej licencji na wykonywanie przewozów osób taksówką i odrębnej na wykonywanie przewozów okazjonalnych (art. 5b ust. 1 u.t.d.), z zastrzeżeniem jednak, że przewozy okazjonalne mogą być w określonych przypadkach wykonywane również bez zezwolenia (art. 18 ust. 3 u.t.d.). W myśl art. 5b ust. 1 podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: (1) samochodem osobowym, (2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, (3) taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Natomiast stosownie do treści art. 12 ust. 2 u.t.d. licencja, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i 2, nie uprawnia do wykonywania transportu drogowego taksówką.
Z treści art. 18 ust. 4a w zw. z art. 5b ust. 1 pkt 2 u.t.d. wynika, że najczęściej wykonywanie przewozów okazjonalnych będzie wymagało uzyskania odpowiedniej licencji, która jednak, z uwagi na treść art. 12 ust. 2 u.t.d., nie uprawnia do wykonywania przewozów osób taksówką. Na podstawie powyższych rozważań uzasadniony jest wniosek, że jedną z cech pozwalających na stwierdzenie, czy miał miejsce przewóz osób taksówką, czy przewóz okazjonalny może być posiadanie odpowiedniej licencji, z tym, że istotne jest, by możliwe było przypisanie posiadanej licencji do konkretnego przewozu, a to jest możliwe jedynie w przypadku zgłoszenia pojazdu do licencji.
W niniejszej sprawie, jak ustalono w toku postępowania i co potwierdzono w skardze, Spółka posiada licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką oraz licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Ponadto posiada licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką na terenie miasta W. Jednakże zatrzymany do kontroli pojazd marki BMW o nr [...] nie został zgłoszony do żadnej z ww. licencji. Potwierdza to pismo Urzędu Miejskiego w B. z 10 lutego 2022r. (k.22 akt postępowania administracyjnego) oraz pismo Urzędu Miasta Stołecznego W. z dnia 11 lutego 2022r. (k. 20 akt administracyjnych).
Sama zatem okoliczność posiadania licencji "taksówkowej" nie może świadczyć, że miał miejsce przewóz taksówką, skoro pojazd nie był zgłoszony do odpowiedniej licencji. Z ww. pisma Urzędu Miasta Stołecznego W. wynika, że skarżąca posiada licencję "taksówkową" nr [...], natomiast w piśmie Urzędu Miejskiego w B. wymienione zostały posiadane przez skarżącą licencje: licencja "taksówkowa" nr [...] oraz licencja nr [...] na wykonywanie przewozu osób samochodem osobowym. Wspomnianego pojazdu marki BMW nie zgłoszono do żadnej z tych licencji. Nie można przyjąć, że pojazd niezgłoszony do licencji "taksówkowej" jest taksówką tylko na tej podstawie, że skarżąca posiada określone licencje.
W tym miejscu warto przypomnieć, że licencja na wykonywanie transportu drogowego taksówką, podobnie jak licencja na wykonywanie transportu drogowego, ma charakter podmiotowy (jest udzielana konkretnemu przedsiębiorcy, jeżeli spełnia warunki określone w art. 6 ust. 1 pkt 1-2). Jednakże należy zwrócić uwagę, że z przepisu ust. 4 art. 6 u.t.d. wynika jednoznacznie również charakter przedmiotowy tej licencji. Licencja na wykonywanie transportu drogowego taksówką jest bowiem wydawana na ściśle określony pojazd oraz obszar. Działalność gospodarcza polegająca na wykonywaniu przewozów taksówką jest ściśle powiązana i uzależniona od faktu wykonywania przewozu konkretnym pojazdem. Pojazd ten jest wpisywany w treści licencji poprzez ujawnienie danych, takich jak numer rejestracyjny pojazdu i numer podwozia VIN. Licencja na wykonywanie transportu drogowego taksówką jest zatem uprawnieniem przedmiotowo-podmiotowym. Licencji tej udziela się bowiem nie tylko określonemu przedsiębiorcy, ale także na określony pojazd oraz obszar (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 290/10, CBOSA). W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że skoro licencja na wykonywanie transportu drogowego taksówką udzielona jest na określony pojazd oraz ściśle oznaczony obszar, to uprawnia ona do wykonywana transportu drogowego taksówką tylko na konkretnie oznaczonym w niej obszarze i konkretnym pojazdem, przy uwzględnieniu sytuacji wymienionych w ust. 5 art. 6 u.t.d. W sprawie przedmiotowej bezsporne jest, że do żadnej z ww. licencji "taksówkowych" zatrzymany pojazd nie został zgłoszony.
W przypadku pojazdu niezgłoszonego do żadnej licencji brak jest też wskazanej wyżej cechy odróżniającej przewóz taksówką od przewozu okazjonalnego, a uzasadnione jest nawet stwierdzenie, że w takim przypadku może to być jedna z okoliczności świadczących o wykonywaniu przewozu okazjonalnego, skoro w określonych przypadkach przewóz okazjonalny może być wykonywany bez licencji. Należy też zauważyć, że nie jest to jedyna cecha odróżniająca przewóz osób taksówką od przewozu okazjonalnego. Zgodnie z art. 18 ust. 5 u.t.d. przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się: (1) umieszczania i używania w pojeździe taksometru; (2) umieszczania w sposób widoczny i czytelny z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy lub innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców świadczących takie usługi; (3) umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych.
W przypadku taksówek nie tylko nie przewiduje się takich zakazów, ale istnieją nakazy oznaczania pojazdu w określony sposób, w tym umieszczania na dachu pojazdu lampy z napisem "TAXI". Definicję taksówki zawiera art. 2 pkt 43 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (dalej w skrócie: "p.r.d."), zgodnie z którym taksówką jest pojazd samochodowy, odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu osób w liczbie nie większej niż 9 łącznie z kierowcą oraz ich bagażu podręcznego za opłatą ustaloną na podstawie: (a) taksometru albo (b) aplikacji mobilnej, o której mowa w art. 13b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180 i 209). To odpowiednie wyposażenie i oznaczenie pojazdu samochodowego zostało szczegółowo określone w § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem taksówkę wyposaża się w (1) taksometr elektroniczny z ważnym dowodem legalizacji, o ile występuje; (2) co najmniej dwa miejsca dla pasażerów; (3) co najmniej dwoje drzwi z każdego boku nadwozia lub dwoje drzwi z prawej strony, jedne z lewej strony i jedne z tyłu nadwozia umożliwiające, tylko w razie konieczności, wyjście na zewnątrz; (4) pomieszczenie na podręczny bagaż pasażerów; (6) apteczkę doraźnej pomocy; (7) ogumione koło zapasowe lub zestaw naprawczy, oponę samouszczelniającą (Seal tyre); (8) dodatkowe światło z napisem "TAXI", odpowiadające następującym warunkom: (a) rozmieszczenie: na dachu, (b) barwa: biała lub żółta samochodowa z czarnymi napisami widocznymi z przodu i z tyłu pojazdu, (d) powinno być widoczne po zapadnięciu zmroku z odległości co najmniej 50 m przy dobrej przejrzystości powietrza. W ust. 2 tego przepisu dopuszcza się uzupełnienie światła z napisem "TAXI" o dwa światła migające barwy żółtej samochodowej, umieszczone po obu stronach lampy we wspólnej obudowie. Światła te mogą być włączane i wyłączane odrębnym wyłącznikiem przez kierowcę taksówki w razie zagrożenia jego bezpieczeństwa. W ust. 3 wskazuje się natomiast, że dopuszcza się stosowanie dodatkowych lamp z napisami określającymi firmę, jej telefon lub inne dane dodatkowo identyfikujące taksówkę. Ponadto w myśl ust. 4 omawianego przepisu dopuszcza się stosowanie dodatkowych oznaczeń zawierających nazwę miejscowości, herb miejscowości, numer boczny oraz inne oznaczenia identyfikujące miejscową taksówkę, pod warunkiem że są one zgodne z ustaleniami obowiązującymi na obszarze danych gmin lub związku komunalnego.
Aktualnie, jak wynika z przytoczonych regulacji, posiadanie taksometru nie stanowi już obowiązkowego wyposażenia taksówek, a opłata za przewóz może być ustalona również za pomocą aplikacji mobilnej. Nie uległo jednak zmianie, że taksówki powinny być oznaczane za pomocą światła z napisem "TAXI", którego nie posiadał pojazd, którym w dniu 26 października 2021 r. skarżąca wykonywała przewóz. Brak oznaczeń w postaci lamp z napisami określającymi firmę, jej telefon i inne dane identyfikujące taksówkę również przemawia za uznaniem, że miał miejsce przewóz okazjonalny, skoro pojazd wykonujący tego rodzaju przewóz nie może posiadać tego rodzaju oznaczeń, co jest zaś dopuszczalne w przypadku taksówek.
Ustalenie czy miał miejsce przewóz okazjonalny, czy przewóz taksówką wymaga uwzględnienia wszystkich powyższych okoliczności i ich oceny we wzajemnym powiązaniu. W rozpoznawanej sprawie brak było jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że świadczony przez skarżąca Spółkę przewóz osób stanowił przewóz taksówką.
Nie ma też racji autorka skargi wskazując, że w przypadku braków w wyposażeniu taksówki skarżąca powinna ponieść kary pieniężne za braki w tym zakresie. Ustalenie, czy miał miejsce przewóz taksówką czy przewóz okazjonalny jest odrębną kwestią od stwierdzenia określonych naruszeń. Jasnym powinno być, że ustalenie okoliczności faktycznych sprawy jest czynnością poprzedzającą proces subsumpcji, a więc w tym przypadku przypisania skarżącej naruszenia określonych przepisów. Pojazd samochodowy nieposiadający jakichkolwiek cech charakterystycznych taksówki, w tym obowiązkowego wyposażenia, takiego jak światło z napisem "TAXI" nie tylko nie spełnia wymogów stawianych taksówkom, ale taksówką po prostu nie jest, szczególnie, gdy pojazd ten, co w sprawie wykazano bezsprzecznie, nie był nawet zgłoszony do odpowiedniej licencji "taksówkowej". W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie organy skutecznie wykazały, że cechy pojazdu przemawiają za uznaniem, że miał miejsce przewóz okazjonalny, a nie przewóz taksówką.
Podstawowym dowodem służącym ustaleniu okoliczności świadczonego przez skarżącą Spółkę przewozu osób był podpisany bez uwag - protokół kontroli nr 1815/21. Nie był to dowód jedyny, gdyż istotnymi dowodami były chociażby pisma Urzędu Miasta Stołecznego W., czy też Urzędu Miejskiego w B., dotyczące posiadanych przez skarżącą licencji i braku zgłoszenia kontrolowanego pojazdu do tych licencji. Wypada jednak podkreślić, że jako dokument urzędowy, protokół kontroli korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Dokument urzędowy stanowi podstawowy element materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym. Dokumenty urzędowe korzystają ze szczególnej mocy dowodowej, ponieważ stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Skarżąca nie przedstawiła dowodów, które mogłyby w jakikolwiek sposób podważyć ustalenia organów w niniejszej sprawie.
Konkludując powyższe rozważania sąd doszedł do wniosku, że kontrolowany w dniu 26 października 2021r. pojazd skarżącej Spółki nie spełniał kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., gdyż pojazd marki BMW o nr rej. [...] jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą.
Ustaleń w tym zakresie nie podważa zarzut naruszenia art. 4 pkt 11 utd w zw. z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegający na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w u.t.d., jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w tym rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób). Uzasadniając ten zarzut Spółka wskazała na wyrok WSA w Rzeszowie z 2 września 2020 r., II SA/Rz 1384/19. W tym orzeczeniu sąd stanął na stanowisku, że nieprawidłowa jest kwalifikacja czynności przewozowych skarżącego (który przewoził jedynie jedną osobę samochodem konstrukcyjnie przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą) jako przewozu okazjonalnego w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d. Sąd ten powołał się w tym względzie na treść art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009, według którego "usługi okazjonalne" oznaczają "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika". Wobec tego, zdaniem WSA w Rzeszowie, a w ślad za tym także skarżącej Spółki, przewóz okazjonalny, zgodnie z art. 4 pkt 11 utd, to przewóz osób rozumiany jako grupy pasażerów, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo wahadłowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w obecnym składzie zwraca uwagę, że ww. wyrok WSA w Rzeszowie nie wpisuje się w dotychczasową linię orzeczniczą sądów administracyjnych, kwalifikującą okoliczności analogiczne, co w rozpoznawanej sprawie, jako przewóz okazjonalny. W orzecznictwie przyjmuje się, że skoro definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d., jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" w prawie unijnym. I tak, w rozporządzeniu nr 1073/2009, za usługi okazjonalne uznaje się "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika" (art. 2 pkt 4). Zdaniem sądu, przy ocenie tych kryteriów niezbędne jest jednak uwzględnienie treści punktu 7 uwag wstępnych do ww. rozporządzenia, cyt. "Należy wziąć pod uwagę elastyczne rozwiązania, z zastrzeżeniem niektórych warunków dotyczących szczególnych usług regularnych i niektórych usług okazjonalnych, w celu zaspokojenia potrzeb rynku". W omawianej sprawie zauważyć zatem należy, że przewóz dokonywany był samochodem osobowym, a nie autobusem lub autokarem. Tym samym rozwiązania przyjęte w rozporządzeniu nie muszą być stosowane dosłownie.
W ocenie sądu, przewóz jednej osoby nie pozbawia organu możliwości uznania tego przewozu za przewóz okazjonalny. Zgodnie z art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009, to m.in. zleceniodawca uprawniony jest określić liczebność grupy przewożonych osób. Dlatego też może on zawęzić skład osobowy pasażerów pojazdu do 1 osoby, jeśli przewóz dokonywany jest samochodem osobowym, a nie autobusem. Użyty w rozporządzeniu nr 1073/2009 zwrot "przewóz grup pasażerów utworzony z inicjatywy zleceniodawcy...", w przypadku przewozu samochodem osobowym daje zleceniodawcy swobodę w zakresie wyboru, czy przewóz dotyczy 1 pasażera, czy też grupy pasażerów. Skutkiem dokonania powyższego wyboru przez zleceniodawcę nie będzie zmiana charakteru świadczonej przez skarżącego usługi na przewóz inny niż okazjonalny. Zestawienie ustalonych w sprawie okoliczności z przesłankami dającymi się wyprowadzić z art. 4 pkt 11 u.t.d. i art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009 pozwalało uznać, że w sprawie został wykonany odpłatny przewóz okazjonalny, ale nie spełnił on wszystkich wymagań określonych przepisami prawa.
W myśl art.18 ust. 4a u.t.d. zasadą jest, że przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zgodnie z treścią art.18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza się przewóz okazjonalny:
1) pojazdami zabytkowymi,
2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Z powyższej regulacji wynika, że wykonywanie przewozu okazjonalnego jest dopuszczalne po spełnieniu warunku określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., a mianowicie można go wykonać pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Pojazd, którym w dniu kontroli wykonywano przewóz nie spełniał tego wymogu.
Jak już wskazano wyżej i co wynika z materiału dowodowego sprawy przedmiotowy samochód został fabrycznie poznaczony do przewozu 5 osób i tak też zarejestrowany, to jest jako pojazd pięcioosobowy, co jest okolicznością niesporną. Nie został zatem spełniony warunek wykonywania przewozu okazjonalnego, określony w art. 18 ust. 4a u.t.d. Nie miał także miejsca żaden z przypadków określonych w art. 18 ust. 4b tej ustawy uprawniających do wykonywania przewozu okazjonalnego bez spełnienia wymogu konstrukcyjnego pojazdu opisanego w art. 18 ust. 4a. Przedmiotowy samochód nie jest bowiem bezsprzecznie pojazdem zabytkowym. Natomiast odnośnie przesłanek określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. a-c przyjąć należy, że muszą być ona spełnione łącznie, gdyż stanowią wyjątek od zasady ogólnej. W sprawie niniejszej w szczególności nie została spełniona przesłanka określona w ust. 4b pkt 2 lit. b, gdyż nie doszło do zawarcia pisemnej umowy na przewóz osób w lokalu przedsiębiorstwa, ponieważ usługa wykonanego przewozu została zamówiona za pośrednictwem aplikacji Bolt. Zapłata za przewóz została wniesiona gotówką, ale nie w siedzibie przedsiębiorcy tylko do rąk kierowcy – nie została zatem spełniona także przesłanka z ust. 4b pkt 2 lit. c.
Reasumując tę część rozważań sąd uznał, że skarżąca Spółka wykonywała przewóz okazjonalny, bez spełnienia wymogu wykonywania takiego przewozu określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. Jednocześnie nie miał miejsca przypadek, o którym mowa w art.18 ust. 4b ustawy uzasadniający odstąpienie od spełnienia wymienionego wymogu. Uzasadniało to wymierzenie za to naruszenie kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł (l.p 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Zdaniem sądu, zasadnie nałożono na skarżącą Spółkę także karę pieniężną za brak zgłoszenia w terminie organowi licencyjnemu zmiany danych. Przedmiotowy pojazd nie został bowiem zgłoszony do posiadanej przez Spółkę licencji. Tymczasem przepisy ustawy o transporcie drogowym szczegółowo określają zarówno zakres danych, które podlegają zgłoszeniu do licencji, jak również – w przypadku zmiany tych danych, przewidują konieczność ich zgłoszenia w określonym terminie. Jak stanowi art. 8 ust. 1 u.t.d. licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 i 2, udziela się na wniosek przedsiębiorcy złożony w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, po uiszczeniu opłaty, o której mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1. Jednocześnie, zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 5 u.t.d. do wniosku o udzielenie licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, dołącza się między innymi: wykaz pojazdów zawierający następujące informacje: a) markę, typ; b) rodzaj/przeznaczenie; c) numer rejestracyjny; d) numer VIN; e) wskazanie rodzaju tytułu prawnego do dysponowania pojazdem.
Jak wymaga art. 14 u.t.d., przewoźnik drogowy jest przy tym obowiązany zgłaszać na piśmie lub w postaci dokumentu elektronicznego organowi, który udzielił: (1) zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji wspólnotowej, zmiany danych, o których mowa w art. 7a, (2) licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, zmiany danych, o których mowa w art. 8 - nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Stosownie natomiast do art. 14 ust. 2 jeżeli zmiany, o których mowa w ust. 1, obejmują dane zawarte w zezwoleniu na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, przedsiębiorca jest obowiązany wystąpić z wnioskiem o zmianę treści zezwolenia lub licencji.
W świetle przytoczonych wyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że na skarżącej Spółce ciążył obowiązek zgłoszenia przedmiotowego pojazdu do posiadanej przez nią licencji w terminie 28 dni od powstania zmiany, czego w sprawie zabrakło. Uzasadniało to więc wymierzenie za powyższe naruszenie kary pieniężnej w wysokości 800 zł (l.p. 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Zdaniem sądu, zaistniały w sprawie również przesłanki do wymierzenia kary za brak okazania wypisu z licencji, bowiem na taki obowiązek jednoznacznie wskazuje brzmienie art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. W myśl art. 87 ust. 3 u.t.d., przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. W wyroku z 4 kwietnia 2017 r., II GSK 2107/15, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że przepis art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. nakłada obowiązek posiadania przez kierowcę podczas wykonywania przewozu drogowego i okazania na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi wypisu z licencji. Odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, a więc i w wypis z licencji, stosownie do art. 87 ust. 3 u.t.d., spoczywa na przedsiębiorcy. To przedsiębiorca odpowiedzialny jest co najmniej za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, w tym stosowne wypisy z licencji, które nie może ograniczać się wyłącznie do samego przekazania dokumentów kierowcy, ale również obejmuje dopilnowanie ich posiadania przez kierowcę w czasie wykonywania przewóz i ich okazanie organom uprawnionym do przeprowadzenia kontroli. Nadmienić przy tym należy, zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 7 u.t.d., wniosek o udzielenie licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1, zawiera także liczbę wypisów z licencji a, w myśl art. 8 ust. 3 pkt 6 utd, do wniosku o udzielenie licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, dołącza się także dowód uiszczenia opłaty za wydanie licencji i wypisów z tej licencji. Skoro zatem ustawa o transporcie drogowym jednoznacznie wprowadziła wymóg posiadania w czasie wykonywania transportu drogowego wypisu z licencji, a kierowca w trakcie kontroli powyższego dokumentu nie okazał, zasadnie nałożono na skarżącą Spółkę karę w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w ww. dokument (l.p. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Zasadności nałożenia kar za naruszenia z lp. 1.5 i z lp. 1.12 nie podważa zarzut skargi, że w sprawie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego przez wymierzenie kary za niezgłoszenie zmian danych do licencji i brak wyposażenia kierowcy w wypis z licencji, w sytuacji, w której organ stwierdził, że Spółka nie posiadała na dzień kontroli ważnej licencji do wykonywania przewozu okazjonalnego. Uzasadniając ten zarzut, pełnomocnik skarżącej Spółki powołała się na wyrok WSA w Warszawie z 22 września 2020 r., VI SA/WA 186/20. Sąd w składzie orzekającym nie podziela poglądu wyrażonego w powyższym orzeczeniu. W świetle rozważań WSA w Warszawie skoro przedstawiona przez kierowcę w trakcie kontroli drogowej licencja nie uprawniała skarżącego do przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryteriów konstrukcyjnych, przewidzianych w art. 18 ust. 4a u.t.d., to skarżący nie miał obowiązku zgłaszania samochodu osobowego, którym dokonany był przewóz do licencji. Trzeba jednak zauważyć, że taka interpretacja przepisów u.t.d., zwłaszcza art. 5b ust. 1, prowadziłaby w przypadku realizowania przewozu okazjonalnego niezgodnie z przepisami ustawy do obchodzenia ogólnej zasady, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego w zakresie przewozu osób wymaga uzyskania odpowiedniej licencji, a więc jej skutkiem byłoby wyjęcie spoza reglamentacji prawnej (licencjonowania) przewozu okazjonalnego osób pojazdami niespełniającymi stosownego kryterium konstrukcyjnego. Byłaby to więc wykładania idąca wbrew celowi przepisów ustawy, których założeniem jest regulowany dostęp do realizacji usług przewozu osób, co wynika między innymi z potrzeby kontroli przestrzegania przez podmioty realizujące przewóz niezbędnego profesjonalizmu i bezpieczeństwa pasażerów. Wobec powyższego, sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podzielił podnoszonego w rozważanym zakresie zarzutu skargi (tak też wyrok WSA w Łodzi z 20 maja 2021 r., III SA/Łd 148/21, pub. CBOSA).
Skarżąca Spółka w pkt 5 skargi zarzuciła nadto, że w decyzji II instancji, organ nie odniósł się do jego zarzutów sformułowanych w odwołaniu wskazujących na konieczność wyjaśnienia zasad działalności aplikacji Bolt. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu wskazać należy, że istotnie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie przedstawia szczegółowych zasad działania aplikacji Bolt. Aczkolwiek – nawet gdyby uznać, że rzeczywiście rozważania w tym zakresie winny znaleźć się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ich brak stanowiłby naruszenie – to nie sposób przyjąć, aby naruszenie to miało jakikolwiek wpływ na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Sposób działania aplikacji jest faktem powszechnie znanym i dostępnym na stronie internetowej.
Zresztą w orzecznictwie wyjaśniono już sposób działania tej aplikacji. I tak w wyroku tut. sądu o sygn. akt II SA/Bk 893/22 wskazano, że "Zgodnie z ogólnymi Warunkami dla Kierowców korzystających z aplikacji Bolt, dostępnymi na stronie internetowej, Flota oznacza osobę fizyczną albo prawną, posiadającą ważną licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób, świadczącą osobiście lub za pomocą swoich pracowników lub podmiotów, z którymi pozostaje w innym stosunku prawnym Usługi Przewozu przy wykorzystaniu Platformy Bolt. Każda Flota otrzyma osobiste Konto Floty Bolt, a każdy kierowca Konto Kierowcy Bolt podłączone do Konta Floty, aby korzystać z Aplikacji Bolt i Platformy Bolt (pkt 1.7 warunków). Konto kierowcy Bolt to konto kierowcy powiązane z Kontem Floty Bolt, dostęp do strony internetowej zawierającej informacje i dokumenty dotyczące korzystania z Usług Bolt w ramach świadczenia Usług Przewozu w imieniu Floty przez Kierowcę, w tym dokumentacji rachunkowej Kierowcy (pkt 1.14 warunków). Usługi Przewozu to usługi przewozu świadczone przez Flotę na rzecz Pasażera, którego zamówienie Kierowca zaakceptował za pośrednictwem Aplikacji Bolt (pkt 1.15 warunków). Stwierdzić należy, że już z samych definicji zawartych w warunkach ogólnych wynika, że wykonawcą przewozu jest flota - dostawca usług posiadający odpowiednią licencję, w imieniu którego przewóz wykonuje kierowca. Kierowca nie może bez zgody dostawcy usług (floty) utworzyć konta kierowcy, które będzie powiązane z daną flotą. Innymi słowy kierowca nie mógł założyć konta kierowcy w aplikacji Bolt powiązanego z dostawcą usług – A. bez jej wiedzy". Z powyższego wyjaśnienia wynika zatem, że korzystanie z platformy Bolt mogło odbyć się wyłącznie za wiedzą i zgodą skarżącego posiadającego pełną świadomość, że kierowca będzie wykonywał przewozy osób w jego imieniu. Jednocześnie podnieść należy, że skarżąca Spółka zarzucając organom brak przedstawienia zasad działania aplikacji Bolt, sama na żadnym etapie postępowania nie wyjaśniła na jakiej podstawie kierowca korzystał z konta kierowcy w aplikacji Bolt utworzonego w ramach floty.
Wbrew również twierdzeniom postawionym w skardze organy administracji dokładnie wyjaśniły stan faktyczny oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Nieuzasadnione są zatem zarzuty postawione w skardze dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie naruszył także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że Spółka dopuściła się naruszeń przepisów z zakresu transportu drogowego, za które organy administracji wymierzyły karę pieniężną w łącznej wysokości 9.300 zł. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów ustawy i załącznika do ustawy o transporcie drogowym.
Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), oddalił skargę.