II SA/Bk 384/22

II SA/Bk 384/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Trykoszko /sprawozdawca/
Grzegorz Dudar
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1098
art. 88 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności sprawy.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpoznaniu odwołania skarżącego E. M. od decyzji Wójta Gminy Ł. z [...] listopada 2021r. (nr [...]) nakładającej na skarżącego karę w wysokości 20.250 złotych za zniszczenie 16 drzew znajdujących się na działce nr [...] w miejscowości S., orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Opisana wyżej decyzja odwoławcza została wydana po ponownym rozpatrzeniu odwołania skarżącego. Pierwotnie rozpoznając odwołanie skarżącego, Kolegium wydało [...] grudnia 2021 r. decyzję kasacyjną przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Wówczas sprzeciw od decyzji kasacyjnej wnieśli K. B. i K. B.– właściciele działki nr [...] położonej w S., na której rosły zniszczone przez skarżącego drzewa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 15 lutego 2022 r. uwzględnił sprzeciw i uchylił decyzję kasacyjną zalecając organowi odwoławczemu merytoryczne rozpatrzenie sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, w tym przeprowadzenie własnej wyczerpującej oceny materiału dowodowego. Sąd uznał materiał dowodowy za kompletny, wyjaśniający w sposób właściwy okoliczności sprawy i stwierdził, że ewentualne jego uzupełnienie na etapie odwoławczym powinno nastąpić przy wykorzystaniu art. 136 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu wydanej po raz drugi decyzji odwoławczej, będącej przedmiotem niniejszej skargi, Kolegium przedstawiło następującą argumentację, poprzedzoną opisaniem przebiegu postępowania od momentu jego wszczęcia.
Pismem z dnia 25 marca 2021 r. K. B., będący właścicielem działki o numerze geodezyjnym [...] położonej w miejscowości S., zawiadomił Wójta Gminy Ł., że w sierpniu 2020 r. właściciel działki sąsiadującej E. M. wtargnął na jego działkę i zniszczył część znajdujących się tam drzew. Pan B. wskazał, że drzewa zostały częściowo odarte z kory oraz został uszkodzony system korzeniowy drzew. W związku z powyższym zwrócił się o dokonanie oględzin miejsca i wyciągnięcie odpowiednich konsekwencji wobec sprawcy. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2021r., nr [...] Wójt Gminy Ł. zawiadomił K. i K. B. (właścicieli działki [...]) o wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew oraz o wyznaczeniu terminu oględzin na [...] kwietnia 2021 r. W dniu tym z udziałem K. i K. B. dokonano oględzin działki [...] i stwierdzono, że około 80 drzew zostało uszkodzonych a 7 drzew gatunku brzoza stanowi całkowity wywrot. Pięć drzew gatunku brzoza przekraczało 50 cm obwodu na wysokości 130 cm. W dniu 20 maja 2021 r. w charakterze świadka przesłuchany został E. M. będący właścicielem działki sąsiedniej nr [...]. Oświadczył on, że w sierpniu 2020r., dokonał nachylenia drzew w stronę sąsiada, ponieważ drzewa uniemożliwiały mu koszenie zboża. Drzewa ponachylał traktorem rolniczym przy pomocy tura. Po nachyleniu drzew nie były one, w jego ocenie, uszkodzone i zachowały żywotność. Po zakończeniu żniw dokonał orki równo z granicą działki co mogło spowodować podoranie korzeni.
Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] Wójt Gminy Ł. działając na podstawie art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie administracyjne wszczęte w dniu [...] marca 2021 r. na wniosek K. B. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew gatunku brzoza, znajdujących się na terenie działki nr geod. [...] obręb S., stanowiącej własność K. i K. B.
Powodem umorzenia postępowania było uznanie przez organ I instancji, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy działaniami E. M.(podejmowanymi w sierpniu 2020r.), a wywrotem drzew na działce K. i K. B.. Równocześnie organ zauważył, że Prokuratura Rejonowa w Ł. nie dopatrzyła się popełnienia przez E. M. czynu zabronionego, co skutkowało prawomocnym umorzeniem postępowania w sprawie [...] w dniu 29 października 2020 r. Ponadto mając na uwadze regulacje ustawowe a zwłaszcza przepis art. 83f ust. 1 pkt 14 lit. b ustawy o ochronie przygody, w brzmieniu, iż przepisów ustawy nie stosuje się w zakresie art. 83 ust. 1 do drzew i krzewów stanowiących złomy, wywroty, w ocenie organu I instancji nic nie stoi na przeszkodzie aby właściciel nieruchomości, na której się one znajdują dokonał uprzątnięcia, co pozwoliłoby definitywnie zakończyć sprawę.
Z decyzją Wójta Gminy Ł. nie zgodził się K. B. i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., które decyzją nr [....]z dnia [...] lipca 2021 r., uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że należy prawidłowo ustalić strony postępowania, gdyż E. M. nie brał w nim czynnego udziału oraz, że należy dopuścić dowód z opinii dendrologa na okoliczność uszkodzenia drzew. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy Ł. zawiadomił E. M. o toczącym się postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za uszkodzenie drzew na działce nr [...] położonej w obrębie S. oraz dopuścił dowód z ponownych oględzin uszkodzonych drzew na działce [...], które zostały przeprowadzone w dniu [...] września 2021 r. z udziałem biegłego D. G. oraz z ekspertyzy zniszczonych drzew na działce nr [...] sporządzonej przez biegłego D. G. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] Wójt Gminy Ł. nałożył na Pana E. M. administracyjną karę pieniężną w wysokości 20.250 zł za zniszczenie 16 drzew, wyliczoną zgodnie z załącznikiem do decyzji, ujmującym w tabeli wyliczenie wysokości kary, oparte na ustaleniach dendrologa.
Z decyzją Wójta Gminy Ł. nie zgodził się E. M. i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odwołaniu podniósł pominięcie przez organ postanowienia o umorzeniu postępowania prowadzonego przez prokuratora, który nie dopatrzył się w postępowaniu skarżącego chęci uszkodzenia drzew, braku wyjaśnienia w oparciu o jakie ustalenia organ przyjął, że doszło do uszkodzenia 16 drzew, podczas gdy w decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] mowa jest o 7 sztukach. Ponadto według E.M. organ I instancji nie ustalił, czy jego działania związane z ponapychaniem zwisających nad jego działką drzew doprowadziły do bezpowrotnego ustania ich funkcji życiowych. Dodatkowo zarzucił naruszenie art. 150 kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie. Biorąc pod uwagę powyższe E. M. wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na zasadzie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzję kasacyjną SKO w Ł. z [...] grudnia 2021r. wyeliminował z obrotu prawnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 15 lutego 2022r. (sygn. II SA/Bk 40/22) uwzględniając sprzeciw K. i K. B.. W konsekwencji wykonując zalecenia sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrzyło merytorycznie sprawę w drugiej instancji.
Kolegium wskazało, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 88 ust. 1 cyt. ustawy, właściwy organ a więc wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Kara ta jest także nakładana na dany podmiot (osobę), jeżeli działał on bez zgody posiadacza nieruchomości. W judykaturze jednolicie przyjmuje się, że administracyjna odpowiedzialność za bezprawne zniszczenie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego, bowiem do przyjęcia odpowiedzialności danego podmiotu wystarczy wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem konkretnej osoby, a popełnieniem czynu niedozwolonego w postaci wycięcia czy zniszczenia drzew i krzewów, albowiem uzależnienie tej odpowiedzialności od winy pociągałoby za sobą skutek w postaci zwiększenia możliwości bezkarnego naruszenia zakazu wycinania drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia (porównaj: wyrok NSA z dn. 3 kwietnia 2009 r., sygn. II OSK 488/08 Lex nr 557065, wyrok NSA z dn. 11 marca 2009 r., II OSK 329/09 Lex nr 529956). Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że powołany powyżej związek przyczynowy zaistniał. Po pierwsze, z postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie [...]z dnia [...] października 2020r. wynika, że przesłuchany w charakterze podejrzanego E. M. wyjaśnił, że "szereg drzew rosnących na znajdującej się obok jego działki nieruchomości leśnej było nachylonych na jego pole przez co nie był w stanie wykonywać prac rolnych na swojej nieruchomości. Nie mogąc ustalić właściciela ww. działki leśnej i nie chcąc jednocześnie uszkadzać ww. drzew ponapychał je na sąsiednią działkę". Po drugie z protokołu przesłuchania E. M. jako świadka z dnia [...] maja 2021 r., przeprowadzonego przez pracownika Urzędu Gminy Ł. na pytanie "Czy wie Pan kto zniszczył drzewa rosnące na działce nr geod. [...] obręb S. i w jakim celu?" E. M. odpowiedział: "Dokonałem nachylenia drzew w stronę sąsiada ponieważ drzewa uniemożliwiały mi użytkowanie moich gruntów rolnych, drzewa ponachylałem traktorem rolniczym przy pomocy tura około 1 m - same korony." Ponadto E. M. wskazał, że miało to miejsce w sierpniu 2020 r.
Jak z powyższego wynika, można w sposób jednoznaczny określić sprawcę (stronę podmiotową) jak i zniszczenie drzew (stronę przedmiotową). Dla powstania odpowiedzialności z tego tytułu niezbędne jest jedynie wykazanie zaistnienia określonych w tym przepisie znamion działania przez sprawcę tego deliktu administracyjnego.
Następnie Kolegium odniosło się do treści ekspertyzy zniszczonych drzew na działce geodezyjnej nr [....], sporządzonej 14 września 2021 r. na zlecenie Gminy Ł. przez mgr inż. leśnictwa D. G., posiadającego 32-letnie doświadczenie zawodowe pracy w Nadleśnictwie Ł. bezpośrednio związane z prowadzeniem gospodarki leśnej a więc posiadającego wiedzę specjalistyczną z zakresu ustalania gatunku drzew, ich wieku oraz oceny stanu drzew, przytaczając następujące ustalenia biegłego.
Oględziny miejsca uszkodzenia drzew na działce geodezyjnej [.] o pow. 0,32 ha wskazały, że drzewostan, który się tam znajduje jest w stanie słabym i niskiej jakości technicznej, występują pojedyncze wywroty i złomy, pojedyncze drzewa zaatakowane są przez szkodniki. Działka od strony północno-wschodniej graniczy z działką o numerze geodezyjnym [...], która jest gruntem rolnym z uprawą kukurydzy. Drzewa od strony działki rolnej [...] rosną kilkadziesiąt centymetrów od granicy z tą działką i z tego powodu korzenie tych drzew są podcięte z powodu prac agrotechnicznych na sąsiedniej działce. W dalszej części ekspertyzy, po przeprowadzonych oględzinach stwierdzono, że wzdłuż granicy z działką [...] występują uszkodzone drzewa na wysokości 1,0-1,5 m poprzez zdarcie mechaniczne kory oraz nachylone są w kierunku od gruntu rolnego w głąb drzewostanu. Część drzew w wyniku nachylenia ma naderwany system korzeniowy, część ma nachylenie mniejsze niż 45 stopni w kierunku do podłoża oraz mocno naderwanych system korzeniowy, co pozbawia te drzewa możliwości pobrania wody i soli mineralnych. Wywroty o dużym nachyleniu z naderwanym systemem korzeniowym są to główne przyczyny z powodu których część tych drzew uschnie. W ocenie dokonującego ekspertyzy, oględziny działki [...] wskazują, że uszkodzeń dokonano sprzętem mechanicznym napychając drzewa (np. przy użyciu ciągnika) rosnące na granicy z działką rolną w kierunku pola kukurydzy do rosnącego drzewostanu na wysokości ok. 1,0-1,5 m, powodując ich nachylenie, naderwanie systemów korzeniowych, bądź przewrócenie. W wyniku przeprowadzonych pomiarów stwierdzono, że uszkodzonych zostało 86 drzew (nie brano pod uwagę drzew uszkodzonych, które uschły wcześniej z innych przyczyn). Wykaz uszkodzonych drzew wraz z wykazem drzew nie rokujących na przeżycie przestawiła tabela załączono do ekspertyzy (załącznik nr 10). Kolegium dodało, że pomiaru średnic drzew dokonano klupą na wysokości pierśnicy (1,3 m).
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wskazało, że skarżący uczestniczył w oględzinach z udziałem biegłego nie składając wyjaśnień i uwag ani nie kwestionował czynności biegłego na etapie oględzin. Zaakcentowało też, że po zapoznaniu się z opinią biegłego skarżący nie wypowiadał się merytorycznie. Następnie Kolegium oceniło prawidłowość naliczenia kary.
Wskazało, że art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przewiduje konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 88 ust. 1 pkt 6, w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Jednakże zasada to nie odnosi się do przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty. W takiej sytuacji art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody stanowi bowiem, że w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Powyższe oznacza, że w sytuacji, w której usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną należy wymierzyć w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty. Wyjątkiem od reguły ustalenia kary pieniężnej w wysokości dwukrotność opłaty pozostaje zatem usunięcie (zniszczenie) drzew zwolnionych z obowiązku ponoszenia opłat, gdyż w takim przypadku wysokość kary ma być równoważna wysokości należnej opłaty, która co do zasady byłaby ponoszona gdyby takiego zwolnienia nie było. Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3 lit a i c ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody nie jest konieczne uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza 80 cm w przypadku topoli, zaś 50 cm w przypadku innych gatunków drzew. Wymienione w załączniku nr 11 do ekspertyzy z dnia 14 września 2021 r. drzewa, jako pozostałe mające obwód na wysokości 5 cm powyżej 50 cm podlegają obowiązkowi uzyskania zezwolenie za wyjątkiem osiki, która nie podlega zezwoleniu. Opłatę prawidłowo określono na podstawie ww. przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330). Decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia usunięcia (uszkodzenia) drzewa lub krzewu bez zezwolenia na właściwym organie spoczywa obowiązek wymierzenia kary pieniężnej niezależnie zarówno od motywów jakimi kierował się usuwający drzewo, jak i od tego, czy miał on świadomość, że powinien mieć zezwolenie na jego usunięcie. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie, organ I instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący wyjaśnił podstawy prawne i faktyczne do wymierzenia Panu E. M. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 20.250 zł.
W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną E. M. podniósł następujące zarzuty:
1. naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 w zw. z art. 75 § 1, art. 77, art. 80, art. 81, art. 84 § 1, art. 85 § 1 K.p.a oraz rażącego naruszenia art. 107 § 1 i § 3 K.p.a, poprzez dokonanie sprzecznych z materiałem dowodowym ustaleń co do ilości zniszczonych drzew, gdyż w decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia [...] lipca 2021 roku mowa jest o 7 sztukach drzew tzw. "wywrotów" a ponadto:
- organ całkowicie pominął postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia 29 października 2020 roku, w którym Prokurator wobec braku znamion czynu zabronionego umorzył postępowanie, bowiem nie dopatrzył się w postępowaniu E. M. chęci uszkodzenia przedmiotowych drzew, a postanowienie to jest prawomocne;
- organ nie ustalił, od kiedy tzw. "wywroty", tj. drzewa będące przedmiotem niniejszego postępowania, zostały przewrócone, co jest niezwykle istotne podczas ustalenia odpowiedzialności za delikt administracyjny, bowiem wiele z nich było przewróconych korzeniami na zewnątrz wiele miesięcy, a nawet wiele lat wcześniej;
- organ nie ustalił, czy działania E. M. związane z ponapychaniem zwisających nad jego działką drzew doprowadziły do bezpowrotnego ustania ich funkcji życiowych i nie ustalił, kiedy to bezpowrotne ustanie funkcji życiowych ustało (oględziny odbyły się dopiero 21 kwietnia 2021 roku, wniosek K. B. był z 25 marca 2021 roku), tymczasem działania E. M. datowane są na 6-7 sierpnia 2020 roku, a ma to istotne znaczenie w sprawie w kontekście art. 88 ust 4 ustawy o ochronie przyrody;
- organ w sposób błędny ustalił uznał, że zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy działaniem skarżącego w sierpniu 2020 roku a wywrotem drzew na działce K. B. , bowiem pomiędzy zdarzeniem, a zawiadomieniem upłynął okres 8 miesięcy w okresie jesienno-zimowym, który charakteryzuje się warunkami atmosferycznymi bardziej destrukcyjnymi dla drzewostanu, niż działanie skarżącego, a ponadto skarżący nigdy nie miał zamiaru uszkodzenia drzew, a jedynie umożliwienie mu wykonywania prac polowych;
2. naruszenia art. 7a K.p.a. poprzez nieuzasadnione odstąpienie od zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony;
3. naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: art. 88 ust. 4 u.o.p. poprzez błędną wykładnię, ustalającą, wbrew faktom, że drzewa utraciły swoją żywotność;
4. naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 150 K.c, poprzez jego niezastosowanie, bowiem przepis ten daje właścicielowi gruntu możliwość obcięcia i zachowania dla siebie korzeni przechodzących z sąsiedniego gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego gruntu;
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Nadto wniósł o dopuszczenie dowodu z dołączonej do skargi dokumentacji fotograficznej na okoliczność ustalenia żywotności drzew.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja została wydana bez zarzucanego naruszenia przepisów prawa materialnego a co do prawotwórczych faktów została oparta na kompletnie zebranym materiale dowodowym, właściwie wyjaśniającym okoliczności sprawy oraz należycie ocenionym przez organy obu instancji.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r., poz. 1098 ze zm.) wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu, przy czym – jak stanowi art. 88 ust. 2 ww. ustawy – kara powyższa jest nakładana na posiadacza nieruchomości albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu (pobieranej przez organ udzielający zezwolenia na usunięcie), a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było (vide: art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej nie wszczyna się a wszczęte umarza, jeżeli upłynęło 5 lat od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo (vide: art. 89 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody). Przepis art. 83 f ustawy o ochronie przyrody wymienia wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów (a w konsekwencji dopuszczalności nałożenia kary pieniężnej za samowolne usunięcie czy nie rokujące przeżycia zniszczenie). Opłata, a w konsekwencji kara, uzależnione są od obwodu pnia drzewa czy krzewu mierzonego na odpowiedniej wysokości oraz ich gatunku. Stawki opłat za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na odpowiednej wysokości dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew określa załącznik Rozporządzenia Ministra Środowiska z 3 lipca 2017 r. w spawie wysokości opłat za usuniecie drzewa i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330). Z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów zwolnione jest usuwanie drzew i krzewów w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego (vide: art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy o ochronie przyrody), stąd kara pieniężna za zniszczenie drzew i krzewów rosnących na gruncie rolnym porośniętym tzw. samosiejką, jest ustalana w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby zwolnienia nie było. Jak trafnie wskazuje Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w judykaturze jednolicie przyjmuje się, że administracyjna odpowiedzialność za bezprawne zniszczenie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego, bowiem do przyjęcia odpowiedzialności danego podmiotu wystarczy wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem konkretnej osoby, a popełnieniem czynu niedozwolonego w postaci wycięcia czy zniszczenia drzew i krzewów, albowiem uzależnienie tej odpowiedzialności od winy pociągałoby za sobą skutek w postaci zwiększenia możliwości bezkarnego naruszenia zakazu wycinania drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia (porównaj: wyrok NSA z dn. 3 kwietnia 2009 r., sygn. II OSK 488/08 Lex nr 557065, wyrok NSA z dn. 11 marca 2009 r., II OSK 329/09 Lex nr 529956).
W stanie faktycznym kontrolowanej sprawy ustalenie, że działanie skarżącego E. M. doprowadziło do zniszczenia drzew na nienależącej do niego nieruchomości rolnej K. i K. B., zostało oparte na przyznaniu przez sprawcę zniszczenia drzew, że w sierpniu 2020 r.przy wykonywaniu prac rolnych na swojej nieruchomości, dokonał nachylenia drzew rosnących na działce sąsiedniej w głąb sąsiedniej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazuje na kilkakrotne przyznawanie przez skarżącego okoliczności samowolnego zniszczenia drzew rosnących na sąsiedniej nieruchomości. Skarżący zarówno przez organem I instancji (Wójtem Gminy Ł.) prowadzącym kontrolowane postępowanie administracyjne, jak i w toku dochodzenia w sprawie o czyn z art. 288 § 1 Kodeksu karnego (zniszczenie mienia) prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w Ł., przyznawał się do faktu uszkodzenia drzew rosnących na nieruchomości państwa B. opisując sposób działania oraz wskazując czas działania. Okoliczność umorzenia dochodzenia z powodu braku dopatrzenia się umyślności działania podejrzanego, nie zdjęła ze sprawcy odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Ta bowiem nie jest uzależniona od zawinienia sprawcy ale od obiektywnego stwierdzenia, że swoim działaniem doprowadził do zniszczenia drzew lub krzewów.
Rozmiar szkód wywołanych działaniem skarżącego został oszacowany w sprawie przez rzeczoznawcę magistra inżyniera leśnictwa, posiadającego 32–letnie doświadczenie zawodowe w pracy w Nadleśnictwie Ł.– D. G., który przeprowadził oględziny, dokonał pomiarów zniszczonych drzew i sporządził ekspertyzę zakończoną wykazem drzew uszkodzonych wraz z wykazem drzew nie rokujących przeżyciem. W treści ekspertyzy biegły stwierdził jednoznacznie, że przyczyną uszkodzeń drzew było ich nachylenie, naderwanie systemów korzeniowych bądź przewrócenie wywołane mechanicznym tj. przy użyciu ciągnika napychaniem w głąb działki sąsiedniej (tj. w kierunki drzewostanu). Średnice uszkodzonych drzew wzdłuż granicy z działką nr[...], których łączną ilość biegły określił na 86 sztuk, nie biorąc pod uwagę drzew uszkodzonych, które uschły wcześniej z innych z innych przyczyn, zostały pomierzone klupą na wysokości pierśnicy (1,3 m). W wyniku tych pomiarów biegły sporządził wykaz obejmujący 17 drzew nie rokujących przeżycia: jednej osiki, jednej sosny i 15 brzóz i w oparciu o ten wykaz organ I instancji naliczył karę pieniężną za zniszczenie 15 brzóz i jednej sosny (pomijając osikę) przy przyjęciu 25 – złotowej stawki za 1 cm obwodu mierzony na wysokości 130 centymetrów od poziomu gruntu.
Sąd zauważa, że ustalenia biegłego nie były kwestionowane przez skarżącego na etapie postępowania administracyjnego. Skarżący nie zgłaszał żadnych uwag do treści ekspertyzy, w tym stwierdzonej przez biegłego przyczyny zniszczenia drzewostanu oraz do wyliczenia ilości zniszczonych drzew i do pomiarów średnic pni drzew. Podważanie związku przyczynowego pomiędzy własnym zachowaniem a zniszczeniem drzewostanu nastąpiło dopiero w zarzutach skargi, przy czym wiarygodności zarzutów skarżący nawet nie uprawdopodobnił. Twierdzenie, że przyczyną zniszczenia drzew były warunki atmosferyczne, jest gołosłowne, nie poparte konkretnym, sprawdzalnym wskazaniem, że od sierpnia 2020 r. do oględzin miała miejsce wichura (wichury), która spowodowała ujawnione spustoszenie w drzewostanie rosnącym wzdłuż granicy nieruchomości skarżącego z nieruchomością państwa B. Podkreślić należy, że biegły w swojej ekspertyzie wyliczając uszkodzone mechanicznie drzewa wskazał, że nie brał pod uwagę drzew wcześniej uschniętych z innych przyczyn. Będąc specjalistą z zakresu leśnictwa, dysponującym kilkudziesięcioletnim doświadczeniem zawodowym, jest wiarygodnym osobowym źródłem wiedzy co do przyczyny zniszczenia (uszkodzenia) drzew.
Ani ustalenia organu ani prawidłowość wyliczenia wysokości kary nie nasuwają wątpliwości. Oba elementy znajdują oparcie w obiektywnych dowodach. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego, wskazanych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia z zawartym w uzasadnieniu decyzji wyjaśnieniem wyboru zastosowanych przepisów i przedstawieniem w sposób spójny ciągu decyzyjnego. Materiał dowodowy został oceniony w sposób nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów, logiczny i przekonujący.
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).