II SA/Bk 353/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2025-03-27
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona przyrodykara pieniężnazniszczenie drzewwznowienie postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegoterminpostanowienieskarga administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Parafii na postanowienie odmawiające wznowienia postępowania w sprawie kary za zniszczenie drzew, uznając wniosek za złożony po terminie.

Parafia złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego kary za zniszczenie drzew, powołując się na nową okoliczność – brak wiedzy proboszcza o faktycznym zakresie prac i ich znaczeniu dla sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia, uznając wniosek za złożony po miesięcznym terminie od dowiedzenia się o okolicznościach faktycznych. WSA w Białymstoku oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO, że termin do wznowienia postępowania liczy się od momentu dowiedzenia się o okolicznościach, a nie o ich prawnym znaczeniu.

Sprawa dotyczyła skargi Parafii na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Łomży, które odmówiło wznowienia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew. Wójt Gminy Piątnica nałożył na Parafię karę 65.520 zł za zniszczenie sześciu lip. Parafia wniosła o wznowienie postępowania, twierdząc, że proboszcz nie wiedział o faktycznym zakresie prac zleconych firmie zewnętrznej i nie był obecny podczas ich wykonywania, co stanowiło nową okoliczność istotną dla sprawy. SKO odmówiło wznowienia, wskazując na uchybienie miesięcznego terminu do złożenia wniosku, który powinien być liczony od momentu dowiedzenia się o okolicznościach faktycznych, a nie o ich prawnym znaczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Parafii. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym, a jego uruchomienie wymaga ścisłego przestrzegania terminów. WSA zgodził się z organami, że Parafia dowiedziała się o istotnych okolicznościach faktycznych (zleceniu prac, zakresie, swojej nieobecności) znacznie wcześniej niż wskazywała (przed wrześniem 2022 r.), a rozmowa z sołtysem w dniu 21 listopada 2024 r. jedynie uświadomiła jej prawne znaczenie tych faktów. Sąd zaznaczył, że termin z art. 148 § 1 k.p.a. jest liczony od dnia dowiedzenia się o okoliczności, a nie o jej prawnym znaczeniu, co zapobiega manipulacjom terminem. Ponieważ wniosek został złożony po terminie, sąd uznał postanowienie SKO o odmowie wznowienia za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek został złożony po terminie. Termin do wznowienia postępowania liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia, a nie od dnia, w którym powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów, że termin miesięczny do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.) rozpoczął bieg od momentu, gdy skarżący dowiedział się o istotnych okolicznościach faktycznych (zleceniu prac, ich zakresie, swojej nieobecności), a nie od momentu, gdy zrozumiał ich prawne znaczenie dla możliwości wznowienia postępowania. Taka wykładnia zapobiega manipulacjom terminem i zapewnia trwałość decyzji administracyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania w przypadku wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi.

k.p.a. art. 148 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

k.p.a. art. 149 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, jeżeli wniosek został złożony po terminie lub nie wskazano podstawy wznowienia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie sądu w przypadku uznania skargi za nieuzasadnioną.

Pomocnicze

k.p.a. art. 16 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości decyzji ostatecznych; uchylenie, zmiana, stwierdzenie nieważności lub wznowienie postępowania tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

k.p.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcie merytoryczne po wznowieniu postępowania.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji/postanowienia.

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem administracyjnym do postępowania przed organami.

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie, ponieważ termin liczy się od dnia dowiedzenia się o okolicznościach faktycznych, a nie o ich prawnym znaczeniu.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia i błędne ustalenie niedochowania terminu. Zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich zarzutów i błędne ustalenie stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

Wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących tryb wznowienia postępowania jest niedopuszczalna. Termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten nie jest zatem liczony od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Instytucja wznowienia postępowania nie jest kolejną instancją zwykłego postępowania, a postępowaniem umożliwiającym kontrolę prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej, przy czym ograniczone przesłankami enumeratywnie wymienionymi m.in. w art. 145 § 1 k.p.a., których rozszerzająca wykładnia jest niedopuszczalna.

Skład orzekający

Małgorzata Roleder

przewodniczący sprawozdawca

Anna Bartłomiejczuk

członek

Elżbieta Trykoszko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja terminu do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 148 § 1 k.p.a.) oraz zasady stosowania trybu wznowienia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wznowieniem postępowania administracyjnego i interpretacją momentu dowiedzenia się o okolicznościach faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczową różnicę między wiedzą o fakcie a wiedzą o jego prawnym znaczeniu w kontekście terminów procesowych, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej.

Kiedy dowiedziałeś się o fakcie, a kiedy o jego prawnym znaczeniu? Kluczowa różnica w terminach wznowienia postępowania.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 353/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Trykoszko
Małgorzata Roleder /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 149 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Parafii [...] w D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 20 grudnia 2024 r. nr SKO.412/33/2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie o wymierzenie kary pieniężnej za zniszczenie drzew oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 września 2023 r. nr SGO.6131.81.2022 Wójt Gminy Piątnica (dalej: "Wójt") wymierzył Parafii pod wezwaniem [...] w D. (dalej: "Parafia" lub "skarżąca") administracyjną karę pieniężną w wysokości 65.520 zł za zniszczenie 6 sztuk drzew z gatunku lipa drobnolistna, rosnących na nieruchomości nr [...] w obrębie D. (cmentarz parafialny). Decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży (dalej: "SKO") z dnia 27 listopada 2023 r. nr SKO.412/30/2023.
Wnioskiem z dnia 29 listopada 2024 r. Parafia zwróciła się do Wójta o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją SKO, w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w sprawie wyszła na jaw nowa, istotna dla sprawy, okoliczność, która nie była znana organowi wydającemu decyzję. Okolicznością tą jest brak wiedzy proboszcza Parafii, że dla rozstrzygnięcia sprawy ma znaczenie fakt, że zlecił on firmie wykonanie wycinki 3 drzew i prace pielęgnacyjne na pozostałych drzewach oraz, że nie był obecny podczas wykonania zlecenia ze względu na wyjazd, co mogą potwierdzić świadkowie pomagający przy usuwaniu gałęzi z terenu cmentarza. Zlecając zaś prace firmie, która zajmuje się tego typu działalnością, proboszcz Parafii uważał, że oczywistym jest usunięcie gałęzi, które zagrażały bezpieczeństwu, jednakże w granicach 30% korony drzewa. W chwili jego powrotu prace w obrębie koron były już wykonane. Okoliczności sprawy były takie, że nie zlecił on usunięcia gałęzi w wymiarze powyżej 30%, ani się na to nie zgodził, bowiem nie było go na miejscu prac i nikt się z nim w tej sprawie nie kontaktował. Podczas jego nieobecności prace zastały wykonane w wymiarze, który został stwierdzony w prowadzonym postępowaniu. O znaczeniu tej sytuacji dla prowadzonego postępowania proboszcz Parafii dowiedział się w rozmowie z sołtysem wsi M.S. przeprowadzonej w dniu 21 listopada 2024 r.
Dnia 6 grudnia 2024 r. Wójt przekazał ww. wniosek do SKO wnosząc o wydanie postanowienia w oparciu o art. 149 § 1 k.p.a.
Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2024 r. nr S-KO.412/28/2024 SKO działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. odmówiło wznowienia postepowania w ww. sprawie. SKO wskazało, że na zasadzie art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w I instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z kolei o okoliczności, na którą powołuje się Parafia we wniosku o wznowienie postępowania, strona wiedziała w momencie zlecania prac związanych z usunięciem drzew na cmentarzu parafialnym. W ocenie SKO należy domniemywać, że zlecenia tych prac dokonała we wrześniu 2022 r., natomiast okoliczność niewiedzy wpływu na rozstrzygnięcie sprawy zakresu tego zlecenia, pozostaje bez wpływu na treść wydanej w sprawie decyzji. Finalnie więc wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., co jest podstawą do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek Parafii, postanowieniem z dnia 20 grudnia 2024 r. nr SKO.412/33/2024 SKO utrzymało w mocy ww. postanowienie. W jego uzasadnieniu wyjaśniono, że SKO podtrzymuje stanowisko, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 149 § 1 k.p.a., co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Okoliczności, na które powołano się we wniosku, nie stały się bowiem znane proboszczowi Parafii dopiero w dniu 21 listopada 2024 r., a w swym całokształcie, obejmującym zlecenie profesjonalnej firmie wycinki i zabiegów pielęgnacyjnych drzew na cmentarzu parafialnym, zakresu zleconych prac oraz faktu nieobecność proboszcza Parafii podczas ich wykonywania, były wiadome w dacie tych zdarzeń, które (jak należy domniemywać) miały miejsce przed wrześniem 2022 r. Z pewnością strona nie nabyła o nich wiedzy dopiero w dniu 21 listopada 2024 r., gdyż wówczas zyskała jedynie świadomość co do tego, że okoliczności te mogą mieć znaczenie w sprawie. Z art. 148 § 1 k.p.a. wynika wprost, że termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten nie jest zatem liczony od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Powołując się na orzecznictwo SKO wskazało przy tym, że świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a
Odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO spostrzegło, że strona nie kwestionuje ustaleń przyjętych przez SKO co do posiadania już we wrześniu 2022 r. wiedzy o okolicznościach, na które się powołano we wniosku o wznowienie postępowania. SKO podkreśliło przy tym, że instytucja wznowienia postępowania nie jest kolejną instancją zwykłego postępowania, a postępowaniem umożliwiającym kontrolę prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej, przy czym ograniczone przesłankami enumeratywnie wymienionymi m.in. w art. 145 § 1 k.p.a., których rozszerzająca wykładnia jest niedopuszczalna. Uruchomienie zaś tego nadzwyczajnego trybu weryfikacji, uzależnione zostało w pierwszym rzędzie od zachowania terminu do dokonania czynności inicjującej ten tryb, a organ orzekający w przedmiocie wznowienia postępowania nie dysponuje w tym zakresie żadnym luzem decyzyjnym. Stwierdzenie przez organ w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, uniemożliwia zatem merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż skutkować musi odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a.
Skargę na ww. postanowienie wniosła do sądu administracyjnego Parafia, która zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez:
- bezzasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia i błędne ustalenie, że strona nie dochowała terminu w sytuacji, gdy skarżący w sposób prawidłowy udowodnił, kiedy wszedł w posiadanie informacji będącej podstawą złożenia wniosku o wznowienie postępowania,
- błędne ustalenie, że skarżący wiedzę o okolicznościach będących podstawą do wznowienia postępowania posiadał już we wrześniu, skoro do wniosku załączył oświadczenie sołtysa wsi wskazujące, że okoliczności faktyczne zostały mu przedstawione w dniu 21 listopada 2024 r., zaś wniosek o wznowienie postępowania został złożony 29 listopada 2024 r.;
2. art 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez:
- niewyjaśnienie wszystkich stawianych przez skarżącego zarzutów we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a przede wszystkim, że okoliczność będąca podstawą wniosku nie dotyczy jedynie stanu wiedzy, a prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, który jest podstawą do wydania każdego rozstrzygnięcia.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowych postanowień SKO i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w sprawie udowodniono w jakiej dacie Parafia weszła w posiadanie informacji będących podstawą do wznowienia postępowania. Zgodnie z art 145 § 1 pkt 5 k.p.a. skarżący wskazał na nowe okoliczności faktyczne, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji, a które świadczą o tym, że wydana decyzja jest błędna. Powołując się na orzecznictwo Parafia wskazała, że uchylenie ostatecznej decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., obwarowane jest łącznym wystąpieniem trzech przesłanek: ujawnione istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody są nowe; wymóg istnienia "nowych okoliczności faktycznych" i "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej; "nowe okoliczności faktyczne" i "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wszystkie te przesłanki w ocenie Parafii zostały spełnione. Prawidłowo również określono datę, w której Parafia weszła w posiadanie informacji co do wznowienia postępowania. Skarżący załączył dokumentację, z której wynika, że okoliczności faktyczne zostały mu przedstawione w dniu 21 listopada, kiedy to powziął informację, że okoliczność, że proboszcz Parafii zlecił wykonanie wycinki firmie zewnętrznej ma znaczenie dla niniejszego postępowania, zaś wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 29 listopada. Przedmiotowa okoliczność faktyczna nie była znana organowi w chwili podejmowania decyzji, co uzasadnia wznowienie postepowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Na wstępie podkreślić należy, że postępowanie administracyjne będące przedmiotem kontroli sądowej zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego z dnia 29 listopada 2024 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy Piątnica z dnia 19 września 2023 r. w sprawie wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za zniszczenie sześciu drzew. Jako podstawę wznowienia wskazano przepis w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania w postępowaniu administracyjnym do kwestii wznowienia postępowania, pozostawiając poza zakresem kognicji organów okoliczności dotyczące postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 19 września 2023 r. W konsekwencji i kognicja sądu ogranicza się tylko do zbadania legalności rozstrzygnięcia dotyczącego wznowienia postępowania.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna. W konsekwencji wzruszenie decyzji ostatecznych nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków, do których należą między innymi tzw. tryby nadzwyczajne, w tym tryb wznowienia postępowania.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Potrzeba stosowania tego rodzaju instytucji pojawia się w sytuacjach, kiedy to po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania, albo też gdy wystąpiły później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy.
Samo jednak złożenie wniosku o wznowienie nie prowadzi do wznowienia postępowania. Zanim bowiem dojdzie do wznowienia postępowania w konkretnej sprawie muszą zostać zweryfikowane przesłanki jego dopuszczalności - przesłanki rozumiane jako warunki, od których zależy samo uruchomienie odnośnego trybu nadzwyczajnego.
Postępowanie dotyczące wznowienia postępowania przebiega w dwóch etapach. W pierwszym z nich właściwy w sprawie organ administracji bada przesłanki formalne warunkujące uruchomienie nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Gdy wniosek pochodzi od osoby uprawnionej, badaniu podlega wskazanie przyczyny warunkującej wznowienie postępowania (art. 145 § 1 k.p.a., art. 145 k.p.a.) oraz zachowanie terminu określonego przepisami procedury (art. 148 § 1 k.p.a.). W przypadku przyjęcia zachowania wymogów formalnych wniosku, w pierwszej kolejności organ winien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) i dopiero po oficjalnym wszczęciu postępowania nadzwyczajnego badać czy faktycznie zaistniała określona we wniosku przesłanka wznowieniowa (art. 149 § 2 k.p.a.). W wyniku tak przeprowadzonego postępowania może dopiero zapaść merytoryczna decyzja w sprawie (art. 151 k.p.a.). W przypadku natomiast stwierdzenia, że strona uchybiła terminowi z ustawy bądź nie wskazała na określoną w art. 145 § 1 k.p.a. podstawę wznowienia postępowania – organ winien wydać postanowienie o odmowie wznowienia postepowania (art. 149 § 3 k.p.a.).
W ocenie Sądu z tą ostatnią sytuacją mamy do czynienia w badanej sprawie. Analizując bowiem tok postępowania administracyjnego i dokonane ustalenia, podzielić należy pogląd organu, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co prawidłowo skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Stosownie do treści art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W uregulowaniu tym wyraźnie wskazuje się na moment dowiedzenia się o okoliczności a nie na moment dowiedzenia się o tym, że owa okoliczność może stanowić podstawę wznowienia postępowania (o przysługującym prawie wznowienia). Przyjęty tu pogląd nie jest kwestionowany w orzecznictwie i doktrynie (por. wyroki NSA z 19 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 127/07 i z 9 stycznia 2002 r. sygn. akt V SA 1460/01, wyrok WSA w Rzeszowie z 8 września 2010 r. Sygn. akt II SA/Rz 279/10).
Na tle postanowień art. 148 § 1 k.p.a., zgodnie też stwierdza się że to na stronie spoczywa ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w tym przepisie. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu wskazanego w tym przepisie. Nie zwalnia to jednak organu od obowiązku dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Wszczęcie bowiem postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi w zasadę ogólnej trwałości decyzji administracyjnych i stanowi podstawę stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a). Dlatego też organ administracji obowiązany jest w pierwszej kolejności badać z urzędu zachowanie terminu określonego przepisami prawa.
W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W ocenie skarżącego nową okolicznością w sprawie jest brak wiedzy, że dla rozstrzygnięcia sprawy ma znaczenie fakt, że zlecił on firmie wykonanie wycinki 3 drzew i prace pielęgnacyjne na pozostałych drzewach oraz, że nie był obecny podczas wykonania zlecenia ze względu na wyjazd, co mogą potwierdzić świadkowie pomagający przy usuwaniu gałęzi z terenu cmentarza. Zlecając zaś prace firmie, która zajmuje się tego typu działalnością, skarżący uważał, że oczywistym jest usunięcie gałęzi, które zagrażały bezpieczeństwu, jednakże w granicach 30% korony drzewa. W chwili jego powrotu prace w obrębie koron były już wykonane. Okoliczności sprawy były więc takie, że nie zlecił on usunięcia gałęzi w wymiarze powyżej 30%, ani się na to nie zgodził, bowiem nie było go na miejscu prac i nikt się z nim w tej sprawie nie kontaktował. Podczas jego nieobecności prace zastały wykonane w wymiarze, który został stwierdzony w prowadzonym postępowaniu. O znaczeniu tej sytuacji dla prowadzonego postępowania skarżący dowiedział się w rozmowie z sołtysem wsi M.S. przeprowadzonej w dniu 21 listopada 2024 r.
Dokonując oceny wyżej wskazanych przesłanek uzasadniających spełnienie ustawowego terminu do wznowienia postępowania uznać należy, że SKO trafnie orzekło o odmowie wznowienia postepowania.
Zdaniem sądu nie ulega wątpliwości, że miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., nie może być w niniejszej sprawie liczony, jak chce tego skarżący od dnia 21 listopada 2024 r., tj. momentu rozmowy z sołtysem wsi na cmentarzu, kiedy to jak twierdzi dowiedział się o znaczeniu sytuacji braku wiedzy o zakresie zrealizowanego zlecenia wycinki drzew przez zatrudnioną przez niego firmę, która to okoliczność ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie można zgodzić się z autorem skargi, że w przepisie art. 148 § 1 k.p.a. kładzie się nacisk na posiadanie przez stronę określonego stanu wiedzy o istnieniu przesłanki do wznowienia postępowania. Taka wykładnia art. 148 § 1 k.p.a., w której termin wskazany w tym przepisie rozpoczynałby bieg od dnia uzyskania świadomości o prawnym znaczeniu okoliczności mogącej być podstawą wznowienia, w praktyce uniemożliwiałby ustalenie daty, od której biegłby ten termin i dawałby stronom możliwość manipulowania tym terminem, a to nie zasługuje na akceptację.
Prawidłowo w tym kontekście przyjęły zatem organy obydwu instancji, że okoliczności, na które powołuje się skarżący we wniosku, nie stały się znane skarżącemu dopiero w dniu 21 listopada 2024 r., a w swym całokształcie obejmującym zlecenie profesjonalnej firmie wycinki i zabiegów pielęgnacyjnych drzew na cmentarzu parafialnym, zakresu zleconych prac oraz faktu nieobecność proboszcza podczas ich wykonywania były wiadome w dacie tych zdarzeń, które wszystkie jak należy domniemywać miały miejsce jeszcze przed miesiącem wrześniem 2022 r. Sąd podziela stanowisko SKO, że z pewnością skarżący nie nabył wiedzy o powyższych okolicznościach dopiero w dniu 21 listopada 2024 r., gdyż jak trafnie zauważa organ wówczas zyskała jedynie świadomość, zbudowaną na przekonaniu innej osoby, co do tego, że okoliczności te mogą mieć znaczenie w sprawie. Co więcej skarżący zdaje się utożsamiać moment wyznaczający początek miesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie, o jakim mowa w art. 148 § 1 k.p.a. z chwilą ustalenia przez niego doniosłości prawnej okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie z chwilą dowiedzenia się o tej okoliczności. Tymczasem jak to już wyżej wskazano z art. 148 § 1 k.p.a. wynika wprost, że termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten nie jest zatem liczony od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1135/20 LEX nr 3082219, wyrok NSA z 21 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 1670/20 LEX nr 3243765). Czym innym jest proces wnioskowania a czym innym zachowanie terminu przewidzianego tym przepisem. A zatem zarzuty skarżącego co do błędnej oceny dokonanej przez SKO odnośnie tego kiedy wszedł on w posiadanie informacji będącej podstawą wniosku o wznowienie nie zasługiwały na uwzględnienie.
W tym miejscu zauważyć należy za SKO, że skarżący nie kwestionuje ustaleń przyjętych przez Kolegium co do posiadania już we wrześniu 2022 r. wiedzy o zleceniu firmie zewnętrznej wycinki drzew na cmentarzu parafialnym, na które to okoliczności powołało się we wniosku o wznowienie postępowania. Po drugie, o ile co do zasady należy zgodzić się ze stanowiskiem, że podstawą każdego rozstrzygnięcia powinien być prawidłowo ustalony stan faktyczny, to niewątpliwie ten zarzut pozostaje nietrafny wobec postanowienia o odmowie wznowienia postępowania i ustaleń, na których zostało ono oparte.
Stwierdzenie zatem przez organ administracji publicznej, w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż skutkować musi odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi jedyny właściwy sposób negatywnego załatwienia podania o wznowienie postępowania z przyczyn formalnych.
W tym stanie rzeczy, jakkolwiek skarżący powołał we wniosku o wznowienie postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłankę, to nie mogła ona stanowić skutecznej podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 19 września 2023 r., gdyż wniosek w tym zakresie został złożony po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu jest zatem prawidłowe, a jego uzasadnienie spełnia kryteria zawarte w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 kpa.
W niniejszej sprawy nie uchybiono również pozostałym przepisom prawa procesowego. Wbrew twierdzeniom skargi, wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił też podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych. Odniósł się również do argumentów skarżącego, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej.
W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Sprawa niniejsza została rozpoznana przez tut. Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI