II SA/Ka 312/03

II SA/Ka 312/03 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2004-11-30
Data wpływu
2003-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Symbol z opisem
620  Ochrona zdrowia, w tym sprawy dotyczące chorób zawodowych, zakładów opieki zdrowotnej, uzdrowisk, zawodu lekarza, pielęg
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo (spr.) Sędziowie: NSA Tadeusz Michalik Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2004r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
W sprawie T. G. zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, które postanowieniem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...] zostało zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. W uzasadnieniu organ inspekcji ustalił, iż [...] p. T. G. złożył oświadczenie o niezaakceptowaniu treści orzeczenia lekarskiego wydanego w sprawie i złożeniu wniosku o powtórne zbadanie go przez placówkę diagnostyczną II stopnia.
Następnie decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C., w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998r. nr 90, poz. 575 ze zm. ), §1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm. ) stwierdził, że u p. T. G. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli - wymienionej w poz. 4 wykazu chorób zawodowych. Ustalił, iż pracownika zatrudniony był od [...] stycznia 1956r. do [...] listopada 1973r. w [...] Hucie Szkła na stanowiskach pracownik ciągarni, ucinacz na półautomatach, maszynista maszyn. W miejscu pracy był narażony na zapylenie składnikami zestawu szklarskiego. Jednak z dokumentacji lekarskiej, w ocenie organu orzekającego, wynikał brak cech niewydolności układu oddechowego w trakcie zatrudnienia i do 5 lat od ustania narażenia. Zatem nie było podstaw do uznania zawodowej etiologii schorzenia. Ponadto dane z wywiadu i dokumentacji wskazywały na infekcyjne podłoże choroby układu oddechowego.
Odwołanie od decyzji wniósł p. T. G. Nie zgadzał się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu. Decyzje uważał za krzywdzącą go. W jego ocenie Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydał błędne orzeczenie lekarskie. Bowiem choroba został ujawniona u odwołującego się już w 1973r., Także w tym roku rozpoznano u niego niewydolność oddechową. A obecnie musi już korzystać z kondensatora tlenowego.
Po rozpoznaniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy.
Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, a dotyczące przebiegu pracy p. T. G. i zajmowanych przez niego stanowisk pracy. Uznał, że pracował on w narażeniu na zapylenie składnikami zestawu szklarskiego, stwarzającym potencjalne ryzyko powstania choroby zawodowej dróg oddechowych.
Dalej stwierdzono, iż nie został spełniony podstawowy warunek do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, ponieważ lekarze orzecznicy kompetentnych placówek diagnostycznych nie rozpoznali u p. G. choroby zawodowej.
Pracownik był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., która to placówka w orzeczeniu z dnia [...] nie rozpoznała u niego choroby zawodowej. Następnie pracownik został skierowany do Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Ta placówka w orzeczeniu z dnia [...] także nie stwierdziła u p. G. choroby zawodowej. Z dokumentacji lekarskiej wynikało, ze pierwsze udokumentowane objawy niewydolności oddechowej stwierdzono u pracownika w 21 lat po ustaniu zatrudnienia. Brak tej cechy w ciągu 5 lat od ustania narażenia nie dawał podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii choroby. Ponadto dane z wywiadu i dokumentacji lekarskiej przemawiały za infekcyjnym podłożem choroby układu oddechowego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. T. G. kwestionując motywy przestawione przez organ odwoławczy domagał się ponownego rozpatrzenia jego sprawy. Zarzucił uzasadnieniu decyzji lakoniczność. Powtórzył zarzuty przytoczone już w odwołaniu. W jego ocenie organy inspekcji sanitarnej nie wykluczyły związku przyczynowego pomiędzy pracą, a ujawniona u niego chorobą.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powtórzył w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, że orzeczenia obu placówek diagnostycznych uniemożliwiały wydanie innej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269 /, ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1270 / oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. nr 153, poz. 1271 /. W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl art. 85 ustawy - przepisy wprowadzające ( ....) z dniem 1 stycznia 2004r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których siedziby miały ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji mogło doprowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego.
Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm. ). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Z powyższego wynika, iż "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. W konstrukcji prawnej choroby zawodowej, co należy w tym miejscu podkreślić, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym narażeniem pracownika na działanie czynnika szkodliwego w środowisku pracy, a rozpoznaną chorobą ujętą w wykazie chorób zawodowych.
Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami były również Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., na których opinie powołano się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniona w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego - art. 77 § 1 Kpa oraz w odniesieniu do prawnej definicji choroby zawodowej.
W judykaturze i orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że orzeczenie jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego ( patrz wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1998r. sygn. akt II SA /Wr 1980/97 niepubl. ). Kodeks postępowania administracyjnego nie określa wymagań, jakim powinna odpowiadać opinia biegłego, lecz z istoty tego dowodu wynika, że powinna mieć obok konkluzji także uzasadnienie poglądu wyrażonego przez biegłego, z odniesieniem się do innych wcześniejszych dowodów, zwłaszcza wcześniejszych opinii.
W rozpoznawanej sprawie nie jest spornym fakt narażenia skarżącego w czasie pracy na działanie czynnika szkodliwego jakim były pyły pochodzące z zestawu szklarskiego.
W pozycji 4 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wykazu chorób zawodowych umieszczono przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. W orzeczeniu placówki diagnostycznej I stopnia stwierdzono, iż nie znaleziono podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Opinię wydano zaocznie z uwagi na ciężki stan pacjenta, a wywiad przeprowadzono z rodziną pacjenta. Z orzeczenia nie wynika, jaki faktycznie stan zdrowia skarżącego ustaliła ta placówka i na podstawie jakiej dokumentacji lekarskiej. Lakoniczne uzasadnienie tej opinii, zwłaszcza w odniesieniu do okoliczności, w jakich została wydana nie pozwala jej ocenić i faktycznie ją dyskwalifikuje jako wiarygodny dowód w sprawie.
Natomiast Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w swoim orzeczeniu z dnia [...] rozpoznał u skarżącego zaburzenia wentylacji typu mieszanego z przewagą obturacji znacznego stopnia oraz cechy całkowitej niewydolności oddechowej. Jednak uznał, ze ujawnione schorzenia nie są chorobą zawodową, bowiem pierwsze udokumentowane objawy niewydolności oddechowej stwierdzono u skarżącego dopiero w 1994r., a wiec w 21 lat po ustaniu narażenia na działanie szkodliwego czynnik Zatem choroba nie ma zawodowej etiologii. Dane z wywiadu przemawiały za podłożem infekcyjnym schorzenia.
Jak już wyżej wskazano w razie ujawnienia wykonywania przez pracownika pracy w warunkach narażenia do na działanie czynnika szkodliwego i zdiagnozowania u niego choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych istniało domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą, a warunkami pracy. Oznacza to, ze aby organ inspekcji sanitarnej mógł wydać decyzję negatywną pomimo wystąpienia tych dwóch przesłanek musiał obalić domniemanie istnienia związku przyczynowego. Tego organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie uczynił. W definicji choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia oskrzeli nie zawarto warunku ujawnienia cech niewydolności oddechowej narządu w ciągu 5 lat od ustania narażenia na działanie czynnika szkodliwego. Zatem ta przesłanka nie mogła być podstawą do odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Diagnozę placówka diagnostyczna II stopnia oparła na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych w S. z 1974r, którego to orzeczenia nie ma w aktach. Dlatego Sąd nie mógł się do niego odnieść. Do skargi skarżący załączył szereg kart informacyjnych dotyczących przebiegu jego leczenia w różnych szpitalach. Część dokumentów dotyczy także jego stanu zdrowia w latach 1973 - 1974. Zatem orzeczenie placówki diagnostycznej II stopnia w którym zawarto tezę, że dane z wywiadu i dokumentacji lekarskiej ( nie wyjaśniono bliżej jakie, oprócz nie dołączonego do akt orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych z 1974r. dokumenty wzięto pod uwagę) przemawiają za podłożem infekcyjnym choroby układu oddechowego nie usuwa istniejących w sprawie wątpliwości co do przyczyny zachorowania przez skarżącego i w konsekwencji nie pozwala jednoznacznie przyjąć, iż związek przyczynowy pomiędzy ujawnioną u niego choroba i warunkami w jakich pracował został wykluczony.
Wreszcie wskazać należy, iż po wydaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania, chociaż fakt zwrócenia się do placówki diagnostycznej II stopnia o wydanie opinii lekarskiej nie był podstawą, w świetle konstrukcji art. 97 § 1 pkt 4 Kpa do zawieszenia postępowania, organy inspekcji sanitarnej, wbrew normie art. 102 Kpa przeprowadził postępowanie administracyjne, chociaż ten przepis zezwalał jedynie na podejmowanie czynności niezbędnych w celu zapobieżenia niebezpieczeństwom dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Nie podjęto zawieszonego postępowania po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego.
Na organach administracji publicznej orzekających w sprawach chorób zawodowych ciążył obowiązek wyjaśnienia wszystkich wątpliwości. Zaskarżona decyzja tych wątpliwości nie wyjaśniła. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pk 1 "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. Nadto Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 152 ostatnio powołanej ustawy.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań sądu. Ustali w sposób nie budzący wątpliwości, czy przyczyną zachorowania skarżącego na przewlekłe zapalenie oskrzeli było narażenie go na działanie w miejscu pracy pyłów zestawu szklarskiego, a późniejsze infekcje jedynie pogorszyły ten stan zdrowia, czy też pierwotnym źródłem zachorowania skarżącego były infekcje i rozważy, czy i w jakim zakresie warunki w jakich pracował skarżący przyczyniły się do tak znacznego pogorszenia się jego stanu zdrowia, wreszcie rozważy czy warunki, w jakich pracował były równorzędną przyczyną jego zachorowania. W tym celu zwróci się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o wydanie opinii i zobowiąże go do pełnego uzasadnienia wniosków, jakie ta placówka przedstawi. Uprzednio jednak doprowadzi do nadania postępowaniu administracyjnemu właściwego biegu. Rozważy, czy nie należy w tym celu uchylić decyzji organu I instancji.
Nadto weźmie pod uwagę to, iż na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz. U. nr 132, poz. 1115 /, obowiązującego od dnia 3 września 2002r. do jej prowadzenia będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy. Oznacza to, że nie można będzie uzależnić ewentualnego stwierdzenia choroby zawodowej od ujawnionego stopnia odbiorczego ubytku słuchu.