II SA/BK 2/23

II SA/Bk 2/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1123/23 - Wyrok NSA z 2025-10-09
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 180
art. 4 pkt 11, art. 14 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust. 4, art. 92a ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]października 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2022 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: MWITD) z [...] marca 2021 r. nr [...]o nałożeniu na A. Spółkę z o.o. w B. kary pieniężnej w kwocie 9 300 zł.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu [...] listopada 2020 r. w W. przy ul. L. około godz. [...] miało miejsce zatrzymanie i kontrola drogowa przystosowanego do przewodu 5 osób samochodu osobowego marki O. o nr rej. [...], przeprowadzona przez funkcjonariuszy Policji. Kontrolowanym pojazdem kierował O. T., który okazał prawo jazdy i paszport, natomiast nie okazał wypisu z licencji ani orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Przewożony w pojeździe pasażer oświadczył, że usługa przewozu została zamówiona przez aplikację B. Za kurs została uiszczona opłata w gotówce w wysokości 22,00 zł. Stwierdzono także, że kontrolowany pojazd nie posiadał żadnych zewnętrznych oznaczeń świadczących o tym, że kierujący wykonuje przewóz taksówką. Funkcjonariusz Policji na podstawie informacji od urzędnika miejskiego ustalił, że podmiotem wykonującym przewóz była A. Sp. z o.o. (k. 13 akt. adm. - notatka urzędowa kontrolującego). Przebieg i wyniki kontroli udokumentowano w protokole kontroli z [...] listopada 2020 r., nr [...]. Kierujący pojazdem podpisał i przyjął protokół bez zastrzeżeń.
W piśmie z [...] stycznia 2021 r. MWITD zawiadomił A. Sp. z o.o. w B. (dalej: Spółka) o wszczęciu z urzędu postępowania w związku ze stwierdzonymi naruszeniami przepisów ustawy o transporcie drogowym. Organ wezwał Spółkę do wskazania osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym w dniu [...] listopada 2020 r. ww. pojazdem, zakreślił termin 7 dni.
Pismo to pozostało bez odpowiedzi.
Na podstawie informacji z Urzędu Miejskiego w B. z [...] stycznia 2021 r., MWITD ustalił, że strona na dzień kontroli drogowej posiadała: licencję nr 16 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym oraz licencję nr 02904 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką; kontrolowany pojazd nie został zgłoszony do żadnej z tych licencji. Z kolei na podstawie informacji z Urzędu M. S. w W. z [...] lutego 2021 r. organ ustalił, że strona na dzień [...] listopada 2020 r. posiadała licencję nr 20591 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozów osób taksówką oraz że kontrolowany pojazd został do niej zgłoszony [...] sierpnia 2020 r. (informacja ta została powtórzona w piśmie UM w W. z [...]marca 2021 r.).
W piśmie z [...] lutego 2021 r. MWITD zawiadomił Spółkę o stwierdzeniu następujących naruszeń: 1) niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 ustawy o transporcie drogowym, w wymaganym terminie - za każdą zmianę (lp. 1.5 zał. nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, Dz. U. z 2021r. poz. 919 ze zm., dalej: u.t.d.); 2) niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym — za każdy dokument (lp. 1.12 zał. nr 3 do u.t.d.).; 3) wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy (lp. 2.11 zał. nr 3 do u.t.d.); 4) przekazywanie zleceń przez przedsiębiorcę prowadzącego pośrednictwo przy przewozie osób przewozu osób podmiotowi, który nie posiada odpowiedniej licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 u.t.d. lub z naruszeniem art. 5e tej ustawy (lp. 2.20 załącznika nr 3 do u.t.d.)
Zawiadomienie doręczono Spółce [...] lutego 2021 r., jednak pozostało bez odpowiedzi.
Decyzją z [...] marca 2021 r. MWITD, na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., nałożył na Spółkę karę pieniężną w łącznej kwocie 9.300 zł za:
- niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie - za każdą zmianę (800 zł),
- niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d.- za każdy dokument (500 zł),
- wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. (8000 zł).
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka zarzucając naruszenie:
1) art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie, czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej;
2) art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;
3) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 5b u.t.d. w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na wymierzeniu kary w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia w sytuacji, gdy czynności podejmowane przez skarżącą nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.;
4) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z Ip. 2.11 załącznika 3 do u.t.d. w zw. z art. 4 pkt 6a u.t.d. przez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełniania tego kryterium przez skarżącą,
5) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z Ip. 1.5. oraz 1.12 załącznika 3 do u.t.d., polegające na wymierzeniu kary za niezgłoszenie zmian danych do licencji i brak wyposażenia kierowcę w wypis z licencji, w sytuacji, w której organ w zaskarżonej decyzji stwierdził w sposób jednoznaczny, że skarżąca nie posiadała na dzień kontroli ważnej licencji uprawniającej do wykonywania tzw. przewozu okazjonalnego;
6) przepisów prawa materialnego tj. art. 4 pkt 11 u.t.d. w związku z art. 2 pkt. 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "usług okazjonalnych" określona w rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób).
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2022 r. GITD utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał na mające w sprawie zastosowanie przepisy art. 4 pkt 11, pkt 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 14 ust. 1 pkt 2 i ust. 3, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1 oraz art. 92a ust. 2, ust. 3 i ust. 7 pkt 1 u.t.d., których treść przytoczył. Wymienił też przesłanki wykluczające odpowiedzialność za naruszenie przepisów u.t.d. sformułowane w art. 92c ust. 1 u.t.d. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego GITD (protokołu kontroli nr 1567/20, notatki urzędowej z tej samej daty, informacji z urzędów miejskich oraz wykonanych fotografii) ustalił, że jest on wyczerpujący i może stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności sprawy wskazują, że [...] listopada 2020 r. wykonywana była przez kontrolowanego kierowcę, wskazanym w protokole kontroli pojazdem, usługa zarobkowego przewozu osób, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. Pasażer za zamówiony za pomocą aplikacji B. przewóz z ul. L. na ul. W. w W. miał dokonać zapłaty gotówką w wysokości 22,00 zł, co wskazuje na zarobkowy charakter skontrolowanego przewozu. Fakt braku uiszczenia zapłaty za przewóz pasażera był wywołany wyłącznie przez zatrzymanie pojazdu do kontroli drogowej. Strona realizowała za pomocą ww. aplikacji zlecenie na przewóz osób oraz uzyskała wynagrodzenie za wykonaną usługę.
Dalej GITD wskazał, że kontrolowany pojazd niewątpliwie pozostawał w dyspozycji strony, bowiem został zgłoszony ([...] sierpnia 2020 r.) do jednej z licencji Spółki - nr 20591 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udzielonej jej [...] lipca 2020 r. przez Prezydenta M. S. W. Pojazd nie został natomiast zgłoszony do posiadanej przez Spółkę licencji nr 16 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wydanej przez Prezydenta Miasta B. Uzasadniało to przypisanie Spółce naruszenia na podstawie art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz lp. 1.5 załącznika nr 3 oraz lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. w wysokości 500 zł (tj. za niezgłoszenie zmiany danych do licencji bądź posiadanego zezwolenia oraz niewyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty).
Ponadto, w ocenie GITD, analiza zebranego materiału dowodowego wykazała również, że w dniu kontroli wykonywany był przez Spółkę przewóz okazjonalny samochodem przeznaczonym do przewozu 5 osób, co stanowi o naruszeniu 18 ust. 4a u.t.d. Przepis ten wymaga, aby przewóz okazjonalny wykonywany był pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Ponadto przedmiotowy przewóz samochodem osobowym nie spełniał łącznie wszystkich przesłanek wskazanych w art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., tj. m.in. warunku zawarcia umowy z pasażerem w formie pisemnej lub elektronicznej w lokalu przedsiębiorstwa. Dlatego uzasadnione było nałożenie również kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do tej ustawy, za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym wymogów konstrukcyjnych.
Organ odwoławczy ocenił zarzuty odwołania jako niezasadne, a materiał dowodowy jako wyczerpujący. Ustalono bowiem, że podmiotem wykonującym przewóz była Spółka, a kierowca przewoził pasażera w ramach usługi zamówionej przez aplikację B., za który to przejazd pasażer miał zapłacić gotówką 22,00 zł. Zdaniem GITD, usługę zamówioną przez aplikację zrealizowała Spółka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i w celach zarobkowych. Spółka bowiem jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym, a jej wpis w tym Rejestrze dotyczy: działalności taksówek osobowych oraz pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej nie sklasyfikowany.
Nie podzielił organ odwoławczy zarzutu o niewykonywaniu przewozu okazjonalnego zdefiniowanego w art. 4 pkt 11 u.t.d. Wskazał, że przepis ten ma zastosowanie do przewozów wykonywanych pojazdem przeznaczonym do przewozu do 9 osób łącznie z kierowcą, natomiast przepisy prawa wspólnotowego (rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz. U. UE. L z 2009 r.; 300. s. 8) – dotyczą takich przewozów ale pojazdami przeznaczonymi dla powyżej 9 osób łącznie z kierowcą. W tym zakresie GITD wskazał na wyrok w sprawie III SA/Łd 148/21 i wywiódł, podzielając stanowisko tam zaprezentowane, że dla przewozu wykonywanego samochodami osobowymi przepisy rozporządzenia mają odpowiednie (a nie literalne) zastosowanie. Prawodawca wspólnotowy definiując przewóz okazjonalny wskazał, że jego główną cechą jest przewóz grup osób, jednak z tego nie można wywodzić, iż za każdym razem ten wymóg ma być bezwzględnie spełniony w przypadku przewozu realizowanego samochodem osobowym. Dlatego należy przyjąć, że dla ostatnio wskazanego przewozu (samochodem osobowym) decydujące znaczenie ma definicja zawarta w art. 4 pkt 11 u.t.d., a organ mógł uznać, że przewóz jednej osoby już jest przewozem okazjonalnym. Jak wskazał więc GITD, do uznania przewozu za przewóz okazjonalny nie stosuje się kryterium ilości przewożonych pasażerów, gdyż może to być grupa osób lub pojedyncza osoba i nie wpływa to na charakter wykonywanego przewozu.
Organ odwoławczy wskazał też, że nie nałożono na Spółkę kary za brak uprawnienia, lecz za niezgłoszenie pojazdu marki O. o nr rej. [...] do posiadanej licencji nr 16 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, co wypełnia przesłanki naruszenia z lp. 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d. Chybiony jest argument kierowany w stosunku do nałożenia kary za naruszenie określone w lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., gdyż zgodnie z zebranym materiałem dowodowym strona posiadała ważne na dzień kontroli uprawnienie, a jej obowiązkiem było wyposażenie kierowcy realizującego przewozy w wypis z licencji.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie brak było przesłanek do zastosowania art. 92c u.t.d.
Skargę na powyższą decyzję, do sądu administracyjnego wniosła Spółka. Zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a i b u.t.d. w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie B., wykonanie tego przejazdu przez kierowcę O. T., nie zaś przez skarżącego (bądź jej pracownika), świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, a także nałożenie kary za wykonanie przewozu okazjonalnego, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego, w odniesieniu do tej konkretnej sprawy, nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.;
2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 11 u.t.d. w zw. z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
3) art. 14 ust. 1 pkt 2, art. 92a ust. 1 i ust. 7 oraz Ip. 1.12 i 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d., przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za brak zgłoszenia zmiany danych do posiadanej licencji, w sytuacji gdy organ uznał, że posiadana przez skarżącą licencja nie uprawnia do przeprowadzenia zgodnie z prawem kontrolowanego przejazdu;
4) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. c u.t.d., przez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest B.;
5) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z Ip. 1.5, 1.12 oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z art. 4 pkt 6a u.t.d., przez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
6) art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez kierującego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, brak zweryfikowania przez organ czy kierujący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli oraz brak wyjaśnienia w oparciu o jaki stosunek prawny kierujący miałby wykonywać przedmiotowy przewóz w imieniu skarżącego;
7) art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli), brak wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
8) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
9) przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
10) art. 107 § 3 K.p.a., przez brak odniesienia się do odwołania w zakresie konieczności zweryfikowania zasad działalności aplikacji B.;
11) art. 8 K.p.a., przez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja nie wskazuje, z jakich powodów za przejazd wykonany przez kierowcę odpowiedzialność ma ponosić Spółka, tym bardziej że z materiału dowodowego nie wynika powiązanie między Spółką a kierującym. Stwierdziła, że aby przypisać jej wykonywanie transportu drogowego bez licencji należało w pierwszej kolejności ustalić czy jej działania mieściły się w definicji krajowego transportu drogowego, tj. czy był on wykonywany w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Tymczasem czynności stwierdzone protokołem kontroli nie mają cech wykonywania działalności gospodarczej. Spółka nie otrzymała wynagrodzenia za swoje czynności od pasażera w kwocie i w sposób podany przez niego. Przejazd samochodem skarżącego możliwy był dzięki skorzystaniu przez pasażera z platformy internetowej o nazwie B. Dzięki tej aplikacji możliwe jest skojarzenie kierowcy, który jedzie na określonej trasie z osobą trzecią, która chciałaby na tej trasie zostać przewieziona. Zapłata za taki przejazd odbywa się na rzecz platformy internetowej B. (nie zaś na rzecz kierowcy) za możliwość skojarzenia kierowcy i pasażera. Na wysokość tej zapłaty w żaden sposób nie ma wpływu stanowisko samego kierowcy. Zgodnie zaś z regulaminem świadczenia usług przez platformę internetową B. - karta płatnicza pasażera jest automatycznie obciążana po zakończonym przejeździe. Dzieje się to jednak nie na rzecz kierującego, ale na rzecz B. Nadto sam fakt jednorazowego wykonania czynności stwierdzonych protokołem kontroli w żaden sposób nie świadczy o tym, że czynności te miały cechy zorganizowania czy ciągłości. Zdaniem skarżącej, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób stwierdzić, że Spółka wykonywała transport drogowy. Nawet jeżeli uznać, że doszło do wykonania krajowego transportu drogowego w rozumieniu ustawy, to podmiotem wykonującym ten transport, a więc naruszającym przepisy ustawy z pewnością nie była Spółka - a ewentualnie mógł nim być kierujący. W ocenie Spółki, skoro nie wykonywała ona w dniu kontroli krajowego transportu drogowego (na takie ustalenie nie pozwala zgromadzony w sprawie materiał dowodowy), to nie miała również obowiązku zgłaszania samochodu do posiadanej licencji na wykonywanie takiego transportu.
Spółka zarzuciła, że nie wykonywała przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego. Powołując się na definicję zawartą w art. 4 pkt 11 u.t.d. i § 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009 stwierdziła, że przejazd okazjonalny to przewóz grupy pasażerów (wskazała wyrok w sprawie II SA/Rz 1384/19), który następuje z inicjatywy kierującego lub pasażera. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika. W tym też sensie nie może być utożsamiany z przewozem osób. Skarżąca wskazała, że w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać, że to nie Spółka zainicjowała przejazd. Przewóz ten był możliwy dzięki skorzystaniu przez pasażera z aplikacji internetowej kojarzącej kierujących i pasażerów. Zjawisko to jest zbliżone do tzw. carsharingu (carpoolingu), natomiast z pewnością nie mieści się w pojęciu przewozu okazjonalnego o którym mowa powyżej.
Powołując się na wyrok WSA w Warszawie z 22 września 2020 r., VI SA/Wa 186/20 skarżąca zarzuciła, że skoro organ uznał, że Spółka nie posiadała odpowiedniej licencji do wykonywania przewozu okazjonalnego, to brak było podstaw do nakładania kary za niezgłoszenie zmiany danych do tej licencji.
Końcowo Spółka wskazała, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu dotyczącego zasad działalności aplikacji B.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że Spółce nie jest zarzucany brak odpowiedniej licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego ale niezgłoszenie danych do posiadanej licencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana przy prawidłowo zastosowanych przepisach prawa materialnego i po przeprowadzeniu w sposób prawidłowy postępowania administracyjnego.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 180 ze zm.), dalej: u.t.d.
Rozpoznawana sprawa dotyczy nałożenia na skarżącą Spółkę kar pieniężnych z tytułu naruszenia poszczególnych przepisów u.t.d., przez niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d. w wymaganym terminie; niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. oraz wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy. Strona podważa kilka kwestii leżących u podstaw wymierzonych kar, tj. m.in. nieustalenie wykonywania przez Spółkę działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, uznania wykonywanych przez skarżącą czynności za przewóz okazjonalny, braku podstaw do nałożenia kary za niezgłoszenie danych do licencji. W ocenie sądu, stanowisko strony nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach prawa i okolicznościach sprawy.
W art. 4 pkt 1 u.t.d. wskazano, że krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. W myśl art. 4 pkt 22 u.t.d., przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE.
Zgodnie z art. 5b ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1) samochodem osobowym. 2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3) taksówką - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Stosownie do treści art. 14 ust. 1 pkt 2 u.t.d., przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, zmiany danych, o których mowa w art. 8 - nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Zgodnie z art. 14 ust. 2 u.t.d., jeżeli zmiany, o których mowa w ust. 1, obejmują dane zawarte w zezwoleniu na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, przedsiębiorca jest obowiązany wystąpić z wnioskiem o zmianę treści zezwolenia lub licencji.
Przepis art. 4 pkt 11 u.t.d. stanowi, że przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d., przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. W myśl ust. 4b tego przepisu, dopuszcza się przewóz okazjonalny: 1) pojazdami zabytkowymi, 2) samochodami osobowymi: a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu: zaplata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa - niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
Stosownie zaś do treści art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych. Natomiast wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d.).
W myśl art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Stosownie do treści lp. 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d., niezgłoszenie w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie - za każdą zmianę sankcjonowane jest karą pieniężną w kwocie 800 zł. Zgodnie z l.p. 1.12 tego załącznika, niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. – sankcjonowane jest karą pieniężną w kwocie 500 zł za każdy dokument. W myśl zaś lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d., wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8.000 zł.
Stosownie do treści art. 189a § 2 K.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Zdaniem sądu wyjaśnić trzeba, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych, a regulacja wynikająca z art. 189d K.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a., nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania w sprawie nie znajdą również przepisy art. 189e oraz art. 189f K.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez u.t.d. w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 K.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale lVa K.p.a.
W ocenie sądu, w ustalonym przez organy bez naruszenia prawa stanie faktycznym sprawy niniejszej istniały podstawy do wymierzenia kar wskazanych w zaskarżonych decyzjach, tj. za niezgłoszenie zmian danych do licencji, za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy, a także za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d.
Okoliczności uzasadniające wymierzenie poszczególnych kar potwierdza zebrany materiał dowodowy, w szczególności protokół kontroli nr [...] z [...] listopada 2020 r. Z dokumentu tego wynika, że funkcjonariusze Policji tego dnia w W. przy ul. L. poddali kontroli drogowej pojazd marki O.o nr rej. [...] i stwierdzili, że ww. pojazdem kierował – w imieniu Spółki – O. T., wykonujący przewóz drogowy osób. Przewóz został zamówiony za pośrednictwem aplikacji B. i miał miejsce na trasie z ul. L. na ul. W. w W.. Był odpłatny, ponieważ pasażer miał zapłacić gotówką kwotę 22 zł. Braku uiszczenia zapłaty za przewóz pasażera był wywołany wyłącznie przez zatrzymanie pojazdu do kontroli drogowej. Należy też podkreślić, że kierowca podpisał protokół kontroli nie zgłaszając do niego uwag. Powyższe okoliczności, zwłaszcza zamówienie przejazdu przez pasażera za pomocą aplikacji B., zamiar zapłaty gotówką za przejazd wynikają dodatkowo (oprócz ww. protokołu kontroli) z notatki urzędowej sporządzonej przez funkcjonariuszy Policji [...] listopada 2020 r.
Z kolei z informacji uzyskanych z Urzędu M. S. W.oraz Urzędu Miasta B. (k. 7-8) wynika, że kontrolowany pojazd został zgłoszony do jednej z licencji posiadanych przez Spółkę (o numerze 20591), która obejmowała krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób taksówką, natomiast nie został zgłoszony do licencji nr 16 na krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Powyższe ustalenie prowadzi do dwóch konkluzji: po pierwsze – świadczy o ewidentnie wykazanym powiązaniu między Spółką a tym konkretnym pojazdem za pomocą którego wykonywano przewóz (co ubezskutecznia zarzut Spółki o braku jej powiązania z przewozem); po drugie – świadczy o tym, że choć Spółka zgłosiła pojazd do licencji nr 20591 (art. 5b ust. 1 pkt 3 u.t.d.), to jednak nie zgłosiła go do licencji na przewóz, który był faktycznie wykonywany w niniejszej sprawie, tj. przewóz okazjonalny osób (przewóz samochodem osobowym, art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d., licencja nr 16). Jak trafnie wywiódł organ pierwszej instancji, przewozu okazjonalnego nie można utożsamiać z przewozem taksówką, który wymaga specjalnego oznaczenia pojazdu (lampa "taxi") oraz zainstalowania taksometru, a tych cech pojazd kontrolowany w sprawie niniejszej nie posiadał (vide wyrok w sprawie II GSK 690/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zaś skarżąca posiadała licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego samochodem osobowym (art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d.), tj. licencję nr 16, to zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 2 u.t.d. powinna była do tej licencji zgłosić kontrolowany pojazd w terminie 28 dni od zmiany danych, a bezspornie tego nie uczyniła.
Odnośnie zarzutów względem protokołu kontroli to podkreślić należy, że protokół kontroli jako dokument urzędowy korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń. Dokument urzędowy stanowi podstawowy element materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym. Dokumenty urzędowe korzystają ze szczególnej mocy dowodowej, ponieważ stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego. Istota protokołu kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny.
Reasumując tę część rozważań stwierdzić trzeba, że właśnie ustalenia protokołu kontroli, w powiazaniu z wyjaśnieniami pasażera, notatką urzędową funkcjonariuszy Policji, informacjami z Urzędu m.st. W. i Urzędu Miejskiego w B., nawet mimo braku umowy między Spółką a kierowcą, świadczą o tym, że przewóz zamówiony był przy pomocy aplikacji B., kierowca wykonywał go w imieniu skarżącej Spółki, w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (odpłatnie), na którą Spółka posiada licencje, z tym że do licencji wymaganej dla przewozu osób samochodem osobowym pojazdu skontrolowanego nie zgłosiła, jak również nie wyposażyła kierowcy w dokument licencji.
Doprecyzować w tym miejscu trzeba, że z urzędu sądowi znane są inne, analogiczne sprawy Spółki, w których powiązanie między Spółką a kontrolowanym przewozem wykazywane było m.in. zdjęciami z aplikacji B. z informacją "dostawcą usługi jest A. Spółka z o.o. w B.". Takich fotografii w sprawie niniejszej nie załączono do akt sprawy, jednak – jak wyżej wywiedziono – na sporne powiązanie wskazują inne dokumenty, w szczególności informacje uzyskane od pracownika Urzędu M. St. W. (fotografie, na których widoczne są informacje uzyskane z Portalu Starosty, wskazujące że samochód marki O. o nr rej. [...] był wykazany przez organ licencyjny w rejestrze nr 6558 A. Sp. z o.o. ul. Ł., [...] B. w Portalu Starosty). Koresponduje z tym informacja z [...] marca 2021 r. Urzędu M. S. w W., zgodnie z którą ww. pojazd marki O. został zgłoszony [...] sierpnia 2020 r. do licencji nr 20591, którą posiadała Spółka na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozów osób taksówką. Zatem nie ulega wątpliwości, że ww. samochód marki O. pozostawał w dyspozycji Spółki, która za jego pośrednictwem świadczyła usługi przy wykorzystaniu aplikacji B. Także z oświadczenia pasażera zawartego w notatce urzędowej sporządzonej przez funkcjonariusza Policji, wynika że zamówił on za pomocą aplikacji B. przejazd z ul. L. na ul. W. w W.za co miał zapłacić po kursie gotówką 22 zł. Przewóz ten realizowano samochodem wpisanym do licencji skarżącej Spółki. Nie może być zatem wątpliwości, że Spółka jest dostawcą przedmiotowej usługi.
Zauważyć należy, że MWITD zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu wobec niej postępowania w sprawie naruszenia przepisów u.t.d (pismo z [...] stycznia 2021 r.) oraz doręczył jej uzupełnienie zawiadomienia (pismo z [...] lutego 2021 r.). Reakcją skarżącej było jedynie zgłoszenie się jej pełnomocnika. Spółka przyjęła więc taktykę niewdawania się w jakiekolwiek wyjaśnienia na etapie administracyjnym, zaś dopiero na etapie sądowym w skardze podniosła zarzut braku wyjaśnienia, w oparciu o jaki stosunek prawny kierujący miałby wykonywać przedmiotowy przewóz w jej imieniu. Jak wyżej jednak wyjaśniono, całokształt materiału dowodowego uprawnia do przyjęcia, że kierujący wykonywał przedmiotowy przewóz właśnie w imieniu skarżącej. Zdaniem sądu, gdyby skarżąca chciała skutecznie podważyć ustalenia organu, powinna była złożyć stosowne wyjaśnienia i dowody, czego jednak nie uczyniła. Natomiast nie zachodziła potrzeba poszukiwania przez organy kolejnych dodatkowych dowodów na okoliczność powiązania skarżącej z kierowcą wykonującym przedmiotowy przejazd. Wszak to sama skarżąca nie chciała wdać się w jakiekolwiek wyjaśnienia w tej mierze, co należy potraktować jako rezygnację z możliwości podważenia dowodów zgromadzonych w sprawie, potwierdzających ustalenia organów obydwu instancji.
Zdaniem sądu zauważenia także wymaga, że dla przypisania odpowiedzialności za naruszenie przepisów u.t.d. nie jest wymagane, aby strona była przedsiębiorcą. Powołując się na poglądy doktryny zaakcentować trzeba, że: "Przepisy art. 92a u.t.d. regulują odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy (przewoźnika lub przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy na potrzeby własne), a także innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy w rozumieniu ustawy u.t.d., jak również innych podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym." (zob. Uwagi do art. 92a (w:) Renata Strachowska, Ustawa o transporcie drogowym. Komentarz, wyd. III, LEX/el. 2012). W związku z powyższym organ nie ma obowiązku ustalenia, czy Spółka posiadała status przedsiębiorcy, czy nie. Skład orzekający nie ma jednak przy tym wątpliwości, że działalność Spółki wyczerpywała definicję krajowego transportu drogowego, a więc działalności gospodarczej.
Spółka wykonywała swoją działalność zarobkowo w postaci usług transportowych. Usługi przewozu osób były wykonywane przez kierowcę, który działał na jej rzecz. Wykonywane zaś przez Spółkę, przez powiązanego z nią kierowcę, usługi transportowe to odpłatne przewozy okazjonalne osób bez dopełnienia wszystkich wymagań określonych w przepisach. W momencie kontroli kurs był zamówiony przy pomocy zainstalowanej w telefonie komórkowym aplikacji B., tak umówiony pasażer wsiadł do pojazdu prowadzonego przez powiązanego ze Spółką kierowcę, który wykonywał umówiony kurs za umówioną kwotę. Za usługę pasażer płacił określoną z góry kwotę za pośrednictwem aplikacji B. W tych okolicznościach należało przyjąć, że Spółka za pośrednictwem powiązanego z nią kierowcy, korzystając z aplikacji B. przy nawiązywaniu kontaktu z klientem, realizowała zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób. Korzystając z tejże aplikacji, Spółka wykonywała usługi odpłatnie w zakresie transportu drogowego.
Zgromadzone w sprawie dowody pozwalają stwierdzić, że Spółka prowadziła działalność gospodarczą, jednak nawet zakładając, że takiej działalności nie prowadziła – jak sama twierdzi - to okoliczność ta nie ma dla jej odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy żadnego znaczenia. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji jest działaniem faktycznym polegającym na przewozie osób lub rzeczy. Czynności wykonywane przez skarżącą, aby zostały zakwalifikowane jako wykonywanie transportu drogowego, nie muszą stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, w tym ewidencjonowanej (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 r., II GSK 701/17).
Należy podkreślić, że przewóz okazjonalny (zgodnie z art. 18 ust. 4a u.t.d.) wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Kontrolowany pojazd tego warunku nie spełniał, bowiem przeznaczony był do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Poprzez wskazanie, że przewóz okazjonalny powinien być wykonywany wyłącznie pojazdem samochodowym, którego konstrukcja pozwala na przewóz powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, determinuje niewątpliwie rozumienie pojęcia przewozu okazjonalnego. Oznacza to, że wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu do 7 osób łącznie z kierowcą jest zakazane. Zgodnie natomiast z ust. 4b tego przepisu, dopuszcza się przewóz okazjonalny: 1) pojazdami zabytkowymi, 2) samochodami osobowymi: a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości, c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa - niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy. W ocenie sądu, użycie słów "dopuszcza się" wskazuje, że jest to wyjątek od zasady ogólnej z art. 18 ust. 4a u.t.d. Natomiast z akt sprawy wynika, że co prawda usługa przewozu była świadczona przez kierowcę działającego na zlecenie przedsiębiorcy przewozowego – o czym była już mowa wyżej – to jednak przejazd został zamówiony za pomocą aplikacji mobilnej B., pasażer nie zawierał żadnej umowy ani z kierowcą ani z innym podmiotem na wykonanie przewozu, a opłata miała zostać pobrana w gotówce. Należało zatem uznać, że wykonanie tego przewozu na zasadach opisanych w zaskarżonej decyzji stanowiło wykonanie przewozu pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, określonego w art. 18 ust. 4a z zastrzeżeniem ust. 4b u.t.d., dlatego stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d. oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d. prawidłowo nałożono na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 8.000 zł.
W kontekście powyższego, Sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty naruszenia art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a i b u.t.d. w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, jak również odrębnie stawiany zarzut naruszenia art. 18 ust. 4b pkt 1 lit. c u.t.d.
W tym miejscu zauważyć należy, że powoływane szeroko przez autora skargi rozporządzenie nr 1073/2009 dotyczy usług transportowych wykonywanych pojazdem konstrukcyjnie przystosowanym do przewozu powyżej 9 osób łącznie z kierowcą, natomiast w art. 4 pkt 11 u.t.d. odniesiono się do przewozów wykonywanych pojazdem przeznaczonym do przewozu do 9 osób łącznie z kierowcą. Na gruncie niniejszej sprawy definicją obowiązującą jest wobec tego definicja przewozu okazjonalnego wynikająca z przepisów u.t.d.
Niezależnie od powyższego w orzecznictwie przyjmuje się, że skoro definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d., jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" w prawie unijnym, tj. w m.in. ww. rozporządzeniu 1073/2009, uznającym za usługi okazjonalne "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika" (art. 2 pkt 4).
Zdaniem sądu, przy ocenie tych kryteriów niezbędne jest jednak uwzględnienie treści punktu 7 uwag wstępnych do ww. rozporządzenia, cyt.: "Należy wziąć pod uwagę elastyczne rozwiązania, z zastrzeżeniem niektórych warunków dotyczących szczególnych usług regularnych i niektórych usług okazjonalnych, w celu zaspokojenia potrzeb rynku". W omawianej sprawie zauważyć zatem należy, iż przewóz dokonywany był samochodem osobowym, a nie autobusem lub autokarem. Tym samym rozwiązania przyjęte w rozporządzeniu nie muszą być stosowane dosłownie. W ocenie sądu, nawet przewóz jednej osoby nie pozbawia organu możliwości uznania tego przewozu za przewóz okazjonalny. Zgodnie z art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009, to m.in. zleceniodawca uprawniony jest określić liczebność grupy przewożonych osób. Dlatego też może on zawęzić skład osobowy pasażerów pojazdu do jednej osoby, jeśli przewóz dokonywany jest samochodem osobowym, a nie autobusem. Użyty w rozporządzeniu nr 1073/2009 zwrot "przewóz grup pasażerów utworzony z inicjatywy zleceniodawcy", w przypadku przewozu samochodem osobowym daje zleceniodawcy swobodę w zakresie wyboru, czy przewóz dotyczy jednego pasażera, czy też grupy pasażerów. Skutkiem dokonania powyższego wyboru przez zleceniodawcę nie będzie zmiana charakteru świadczonej przez Spółkę usługi na przewóz inny niż okazjonalny. Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny" jako "odnoszący się do określonej okazji – okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (zob.: wyrok NSA z 20 września 2007 r., I OSK 1361/06, publ. LEX nr 384423).
Skład orzekający za bezzasadny uznał wobec tego zarzut naruszenia art. 4 pkt 11 u.t.d. w zw. z art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009. Zestawienie ustalonych w sprawie okoliczności z przesłankami z art. 4 pkt 11 u.t.d. i art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009 pozwalało uznać, że Spółka wykonywała odpłatny przewóz okazjonalny w rozumieniu tych unormowań, ale nie spełniła wszystkich wymagań określonych przepisami prawa.
Ponadto należy zauważyć, że kontrolowany samochód nie był zgłoszony do licencji nr 16 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, którą posiada Spółka (zob. informacja z Urzędu w Białymstoku), mimo obowiązku zgłoszenia w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił licencji, zmiany danych pojazdu. Dlatego też nie budzą wątpliwości ustalenia organów obu instancji, że Spółka nie dokonała zmian danych do licencji poprzez zgłoszenie do niej samochodu, którym była wykonywana usługa transportowa, czym nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 1 pkt 2 u.t.d., zgodnie z którym przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać w formie pisemnej, w postaci papierowej lub w postaci elektronicznej, organowi, który udzielił licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 i 2, zmiany danych, o których mowa w art. 8 - nie później niż w terminie 28 dni od dnia ich powstania. Strona nie przedłożyła dowodu na zgłoszenie pojazdu do licencji w terminie. Konsekwencją było prawidłowe nałożenie kary pieniężnej w wysokości 800 zł, stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1 u.t.d. oraz lp. 1.5. załącznika nr 3 do u.t.d.
Argumentacja autora skargi dotycząca nieprawidłowości nałożenia przez organ powyższej kary jest całkowicie nietrafiona. Twierdzi on bowiem, że skoro Spółka posiada licencję nr 16 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, a kontrolowany przejazd w istocie był przejazdem okazjonalnym, to Spółka nie miała obowiązku zgłaszania samochodu osobowego, którym dokonany był sporny przewóz pasażerów do powyższej licencji; zdaniem strony ewentualną podstawą zgłoszenia do licencji winien być art. 5 ust. 1 pkt 2 u.t.d., tj. dotyczący przewozu osób pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Jest to twierdzenie oczywiście chybione – jak stwierdzono, kontrolowany pojazd konstrukcyjnie był przeznaczony do przewozu maksymalnie 5 osób (łącznie z kierowcą), zaś faktycznie wykonywano nim przejazd okazjonalny, który co do zasady nie może być wykonywany samochodem osobowym. Stanowisko, by tylko wzgląd na to, jaki był charakter przejazdu, w oderwaniu od wymogów konstrukcyjnych pojazdu, był decydująca dla zgłoszenia do licencji, przeczy logice i stoi w opozycji do obowiązujących przepisów.
W związku z powyższym, sąd za oczywiście bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 14 ust 1 pkt 2, art. 92a ust. 1 i ust 7 oraz Ip. 1.12 oraz 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d.
W stanie faktycznym bezspornym jest ponadto, co nie jest też kwestionowane w skardze, że kierowca nie okazał kontrolującym wymaganego dokumentu w postaci wypisu z licencji udzielonej wykonawcy przewozu. Sąd stoi na stanowisku, że Spółka winna była upewnić się przed rozpoczęciem zadania przewozowego przez kierowcę, że kierowca jest wyposażony we wszystkie wymagane w związku z wykonywanym przewozem dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d., tj. m.in. wypis licencji. Z akt sprawy nie wynika, by Spółka dopełniła obowiązków w tym zakresie. W związku z powyższym sąd podziela ustalenia organu, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Także w związku z niezasadnością powyższych zarzutów prawa materialnego, Sąd w konsekwencji za chybione uznał zarzuty naruszenia przepisów art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z Ip. 1.5, 1.12 oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z 4 pkt. 6a u.t.d. W opinii składu orzekającego, nałożone kary miały swoje oparcie w przepisach prawa, a zaistniały w sprawie stan faktyczny uzasadniał ich wymiar.
W kontekście zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7 i 77 § 1 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a., przez niedostateczne rozpatrzenie przez organ, w jaki sposób doszło do skojarzenia kierowcy z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność oraz braku wyjaśnienia zasad działania aplikacji B., sąd wskazuje na dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 20 grudnia 2017 r. (C-34/15) analizę charakteru usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną UBER, analogiczną do aplikacji B. Trybunał wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami, nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług tych kierowców.
Omawianą usługę pośrednictwa pomiędzy klientem (pasażerem) a kierowcą, Trybunał uznał za integralną część złożonej usługi, której głównym elementem jest usługa przewozowa, wobec czego należy zakwalifikować ją jako usługę w dziedzinie transportu, a nie usługę społeczeństwa informacyjnego i podlega ona nie postanowieniom art. 56 TFUE dotyczącego swobodnego przepływu usług w ogólności, lecz postanowieniom art. 58 ust. 1 TFUE, będącego przepisem szczególnym, w myśl którego swobodę przepływu usług w dziedzinie transportu regulują postanowienia tytułu dotyczące transportu.
Powyższy wyrok potwierdził prawidłowość oceny charakteru wykonywanej usługi przez Spółkę (usługa transportowa). Skoro bowiem TSUE potraktował firmę U. (platformę konkurencyjną do B.), jako wykonującego w części usługę transportową (w zakresie pośrednictwa), to oczywistym jest, że skarżąca jako realizator drugiej części usługi (przewóz pasażera), za którą pobiera opłatę w gotówce i powinna wystawić paragon, również wykonywała usługę transportową (por. wyrok WSA w Krakowie z 29 stycznia 2018 r., III SA/Kr 1141/17; wyrok WSA w Gliwicach z 1 kwietnia 2019 r., II SA/Gl 1048/18; wyrok WSA w Warszawie z 27 lutego 2018 r., VI SA/Wa 2358/17 i z 11 lipca 2019 r., VI SA/Wa 390/19).
Skład orzekający zauważa, że faktycznie w zaskarżonej decyzji nie znalazło się wyczerpujące wyjaśnienie sposobu działania aplikacji B., jednak złożone przez Spółkę odwołanie – wbrew jej twierdzeniom podniesionym w skardze - nie zawierało zarzutów ani wniosków w tej materii. Organ, dysponując zgromadzonym materiałem dowodowym, mógł mieć przeświadczenie co do tego, że stronie znany jest mechanizm działania aplikacji, szczególnie biorąc pod uwagę powszechność jej użytkowania. Jeśli by nawet uznać, że w rozstrzygnięciach organów powinny pojawić się szersze rozważania na temat działania B., nie sposób byłoby takiego naruszenia uznać za mające wpływ na finalne rozstrzygnięcie. Z tego powodu brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a oraz art. 107 § 3 K.p.a.
W tych okolicznościach należy przyjąć, że Spółka bezspornie wykonywała usługi w zakresie transportu drogowego. W ocenie Sądu, materiał dowodowy na którym organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie, jest wyczerpujący i pozwala na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy. Wbrew twierdzeniom strony, choć protokół kontroli był oczywiście głównym dowodem w sprawie, to nie był to dowód jedyny – organ wziął pod uwagę także wyjaśnienia pasażera, notatkę funkcjonariuszy Policji, informację uzyskaną od pracownika urzędu m. st. W., dokumentację fotograficzną, jak też informacje uzyskane z urzędów w W. i B.. W sprawie zostały ustalone przez organy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Ustalenia te pozwalały na przyjęcie przez organy, że wykonywany przez stronę przewóz był przewozem okazjonalnym samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego umożliwiającego dokonywanie takiego rodzaju przewozu, jak również przesłanek z art. 18 ust. 4b u.t.d. oraz bez zgłoszenia tego samochodu do licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, posiadanej przez Spółkę. W oparciu o te ustalenia organy dokonały prawidłowej subsumpcji prawnej stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego, co skutkowało prawidłowym stwierdzeniem przez organy opisanych powyżej naruszeń prawa po stronie skarżącej, za które została na stronę nałożona kara pieniężna w prawidłowej wysokości. W konsekwencji należy stwierdzić, że GITD, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W ocenie sądu ustalenia dokonane przez organy odpowiadają wymogom postępowania administracyjnego uregulowanego w K.p.a., w tym normom wynikającym z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., nie stojąc jednocześnie w sprzeczności z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu (art. 8 K.p.a.). Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego, zaś sama decyzja odpowiada prawu i poddaje się kontroli; jej uzasadnienie jest spójne, logiczne i zgodne z wymogami formalnymi przewidzianymi przez przepisy prawa.
Podsumowując, wskazane wyżej okoliczności przesądzają zatem, że działanie Spółki mieściło się w ramach pojęcia krajowego transportu drogowego, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju, niezależnie od tego, ile razy strona świadczyła w ten sposób usługi przewozu. W tej sytuacji na skarżącej ciążył nie tylko obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego (obowiązek ten strona zasadniczo wykonała), ale i obowiązek zgłoszenia spornego samochodu osobowego do licencji, obowiązek wyposażenia kierowcy w wymagane prawem dokumenty oraz obowiązek spełnienia przez pojazd wymogów wynikających z art. 18 ust. 4a oraz ust. 4b pkt 2 u.t.d. Wszystkie te bowiem obowiązki spoczywają na podmiotach wykonujących faktyczną działalność, odpowiadającą definicji transportu drogowego, zawartej w art. 4 u.t.d., a zatem nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została zgłoszona jako przedmiot prowadzenia działalności gospodarczej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.