II SA/Bk 201/24

II SA/Bk 201/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Lemańska
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 sierpnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. W. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 19 lutego 2024 r. nr WOP.7722.8.2024.BŁ w przedmiocie przekazania do ponownego rozpoznania sprawy o ustalenie opłaty legalizacyjnej oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku w związku z pisemną interwencją N. K., wszczął w dniu 14.06.2022r. z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budowy zbiornika na nieczystości płynne – szamba - na działce nr geod. [...] w N., gm. G., która to nieruchomość stanowi współwłasność N. K., I. W. i . Ż. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 1.07.2022r. pracownicy organu I instancji ustalili, że na w/w działce usytuowany jest m.in. budynek mieszkalny oznaczony numerem porządkowym [...], który użytkowany jest w połowie przez N. K. i w połowie przez I. W., jak również znajdują się na niej zabudowania gospodarcze. W drodze gminnej brak jest kanalizacji sanitarnej. Ustalono, że I. W. w kwietniu 2022r. wkopała w ziemię zbiornik żelbetowy o poj. 6000 litrów, przeznaczony do magazynowania ścieków pochodzących z użytkowanej przez nią części budynku mieszkalnego oznaczonego numerem porządkowym [...]. Odległość żelbetowej pokrywy zbiornika od w/w budynku mieszkalnego wynosi około 4,40m, a od budynku gospodarczego 2,45m. Odległość pokrywy zbiornika do drzwi wejściowych części budynku użytkowanego przez N. K. wynosi 5,97m. E. K. , jako pełnomocnik N. K. - współwłaścicielki działki, wniosła do protokołu oględzin żądanie rozbiórki zbiornika, ponieważ na jego budowę nie wyraziła zgody. Natomiast I. W. oświadczyła, że wykonała zbiornik w celu polepszenia warunków bytowych, ponieważ korzystała do tej pory z ustępu podwórkowego.
Organ I instancji ustalił, że I. W., jako inwestor, nie legitymowała się skutecznym zgłoszeniem budowy przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa zbiorników na nieczystości ciekłe o pojemności do 10m3. Z uwagi na to, że budowa w/w zbiornika stanowiła samowolę budowlaną, organ powiatowy wdrożył procedurę legalizacyjną wynikającą z przepisów ustawy Prawo budowlane.
Postanowieniem z dnia 03.08.2022r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. — Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie zbiornika na nieczystości płynne W uzasadnieniu postanowienia organ poinformował o możliwości złożenia, terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia, wniosku o legalizację zbiornika na nieczystości ciekłe oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w kwocie 5000 zł w celu uzyskania decyzji o legalizacji.
W dniu 12.09.2022r. I. W. złożyła wniosek o legalizację zbiornika na nieczystości płynne zlokalizowanego na działce nr geod. [...] w N., gm. G., informując jednocześnie o dążeniu o zniesienia współwłasności tej nieruchomości.
W związku z powyższym postanowieniem z dnia 21.09.2022r. wydanym w trybie art. 48b ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, zobowiązał I. W. do przedłożenia, w terminie do dnia 30 marca 2023r., następujących dokumentów legalizacyjnych:
- zaświadczenia Wójta Gminy G. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowaniaprzestrzennego albo uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej;
- oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;
- projektu zagospodarowania działki;
-załącznika graficznego określającego przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz przewidywany obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.
Na wniosek inwestorki organ I instancji postanowieniem zmieniającym z 7 marca 2023r. odroczył termin wykonania obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych do 30 grudnia 2023r.
W dniu 27 grudnia 2023r. I. W. przedłożyła następujące dokumenty legalizacyjne:
1. decyzję Wójta Gminy G. z dnia 21.04.2023r. nr: POR.6730.9.2023.PC o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji dotyczącej budowy zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe (w ramach procedury legalizacyjnej); na części działki nr ew. geod. [...], położonej w obrębie ewidencyjnym N., gm. G.;
a. załącznik nr 1 do w/w decyzji - mapę zasadniczą w skali 1:1000;
b. załącznik nr 2 do w/w decyzji - analizę w sprawie ustalenia wymagań dotyczących warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania terenu sporządzoną w dniu 10.03.2023r. (w tym załącznik do analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu – mapę zasadniczą w skali 1:1000);
2. oświadczenie I. W. o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane co do działki nr [...] obręb N., gm. G.;
3. oświadczenie A. Ż. o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane co do działki nr [...] obręb N., gm. G.;
4. projekt budowlany ma budowę zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe (w ramach procedury legalizacyjnej) na części działki o numerze geodezyjnym [...], położonej w obrębie ewidencyjnym N., gm. G. - sporządzony w dniu 15.12.2023r. przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane o specjalności architektonicznej.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, wobec stwierdzenia braku uchybień i nieprawidłowości w przedłożonej dokumentacji dotyczącej budowy przez I. W. zbiornika na nieczystości płynne na działce numer [...] w N., gm. G., postanowieniem z dnia 17.01.2024r. znak: WOP.5160.19.2022.AJ, wydanym na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 i ust. 2a i ust. 2b oraz 49d ust. 1 pkt 2a i ust. 2 i art. 59g ustawy Prawo budowlane, ustalił opłatę legalizacyjną, która jest stała i wynosi 5 000zł i zobowiązał do jej wniesienia w terminie 7 dni doręczenia niniejszego postanowienia na rachunek
bankowy Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego Wydział Finansów i Budżetu.
Z wydanym rozstrzygnięciem nie zgodziła się N. K., wnosząc zażalenie, nadane w dniu 21.01.2024r. w placówce pocztowej, równocześnie do organu II, jak i I instancji W zażaleniu wskazała, iż I. W. złożyła oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością we wsi N. [...], nr. geod. [...], na cele budowlane a takiego prawa nie posiada, gdyż ona jako współwłaścicielka nieruchomości nigdy się nie zgodziła na wybudowanie szamba i nie podpisała żadnego dokumentu to potwierdzającego. N. K. wniosła ponownie o rozebranie wybudowanego nielegalnie szamba.
Z wydanym rozstrzygnięciem nie zgodziła się także I. W., wnosząc zażalenie z dnia 24.01.2024r. (z datą wpływu do tutejszego Inspektoratu w dniu 26.01.2024r.), w którym zawarła wniosek o ponowne rozpatrzenie wysokości opłaty legalizacyjnej ustalonej postanowieniem z dnia 17.01.2024r. znak: WOP.5160.19.2022.AJ poprzez jej umorzenie lub znaczne obniżenie jej wysokości. Jednocześnie I. W. podniosła, że zbiornik na nieczystości jest niezbędny w celu poprawienia warunków bytowych, gdyż w drodze gminnej brak jest kanalizacji sanitarnej.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 19 lutego 2024r. po rozpoznaniu obydwu zażaleń orzekł o uchyleniu postanowienia organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie organu I instancji z 17 stycznia .2024r. zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, że zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z wyjątkiem inwestycji enumeratywnie wymienionych w przepisach 29 - 31 tej ustawy. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o pojemności do 10m3. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że inwestor I. W. wybudowała zbiornik na nieczystości płynne na działce o numerze [...] w N., gm. G., bez dopełnienia w/w wymogu, a zatem został on zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Z uwagi na to, że budowa w/w zbiornika stanowi samowolę budowlaną, organ powiatowy prawidłowo wdrożył procedurę legalizacyjną w trybie art. 48-49 wynikającą z przepisów ustawy Prawo budowlane.
Organ odwoławczy stwierdził, że postanowieniem z dnia 03.08.2022r. znak: WOP.5160.19.2022.AJ organ I instancji prawidłowo wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie zbiornika na nieczystości płynne, informując o możliwości złożenia w terminie 30 dni od daty doręczenia tego postanowienia, wniosku o legalizację przedmiotowego zbiornika, jak również informując o przebiegu procedury legalizacyjnej wynikającej wprost z przepisów art. 48 - 49 ustawy Prawo budowlane. I. W. skorzystała z możliwości legalizacji wykonanej samowoli budowlanej, składając w dniu 12.09.2022r. w organie I instancji wniosek o legalizację. Mając na uwadze złożenie przez inwestora w/w wniosku o legalizację, organ I instancji zobowiązany był do nałożenia, w trybie art. 48b ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, co też prawidłowo uczynił wydając ostateczne, bo niezaskarżone przez żadną ze stron postępowania, postanowienie z dnia 21.09.2022r.
W związku z przedłożeniem w dniu 27.12.2023r. przez I. W. dokumentów legalizacyjnych Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo budowlane, zobowiązany był do sprawdzenia ich kompletności, w tym kompletności projektu budowlanego, jak również zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami ustawy, w tym zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi; jeżeli budowa została zakończona, sprawdzenia zgodności z przepisami obowiązującymi w chwili zakończenia budowy.
W ocenie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ powiatowy nie dokonał wnikliwego sprawdzenia kompletności przedłożonych przez I. W. dokumentów legalizacyjnych, nie dokonał także ich analizy i merytorycznej oceny, do czego zobowiązują organ przepisy art. 49 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo budowlane. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia wskazano jedynie, iż wobec stwierdzenia braku uchybień i nieprawidłowości w przedłożonej dokumentacji w myśl art. 49 ust. 2a cyt. ustawy, w drodze postanowienia organ ustala wysokość opłaty legalizacyjnej.
Przedłożone przez zobowiązaną dokumenty legalizacyjne nie są kompletne. I. W. nie przedłożyła bowiem zgody N. K. – jednej z trzech współwłaścicielek działki nr geod. [...] w N., gm. G. - na legalizację zbiornika na nieczystości ciekłe. Działka nr geod. [...] w N., gm. G., zgodnie z dokumentem pn. "Informacja o działce" (karta nr 2 w aktach sprawy organu I instancji) stanowi własność trzech podmiotów: N. K. (udział 1/4), I. W. (udział1/4) i A. Ż.(udział 2/4).
Ustawodawca w art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane definiuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wskazując, że jest to tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego; przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Należy jednak zaznaczyć, że z faktu bycia inwestorem na nieruchomości będącej we współwłasności nie wynika, że inwestor ten dysponuje zgodą innego współwłaściciela na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. W tym zakresie należy przedłożyć zgodą tego niebędącego inwestorem współwłaściciela bowiem tylko wówczas spełniony jest wymóg złożenia skutecznego oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2019r. sygn. akt II OSK 2370/19). W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że brak zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości świadczy o tym, że inwestor nie miał podstaw do złożenia oświadczenia, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (wyrok NSA: z dnia 9 lipca 2019r. sygn. akt II OSK 2175/17, z dnia 23 marca 2017r. sygn. akt II OSK 1882/15). Inwestycja budowlana na nieruchomości będącej współwłasnością stanowi bowiem czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną, a przepis art. 199 Kodeksu cywilnego uzależnia skuteczność takiej czynności od zgody wszystkich współwłaścicieli. Inwestor, składając oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w przypadku współwłasności, zobowiązany jest posiadać zgodę współwłaściciela nieruchomości, która powinna być wyrażona w sposób jednoznaczny i nie może być dorozumiana. W przypadku braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. W tym miejscu należy wskazać, że nawet w przypadku zainicjowania takiego postępowania przed sądem nie stanowi to podstawy do zawieszenia postępowania przed organami nadzoru budowanego, gdyż wynik takiego ewentualnego postępowania jest niepewny i znacznie oddalony w czasie.
Dlatego też, organ powiatowy, mając świadomość, że przedmiotowa nieruchomość nie jest wyłącznie własnością I. W. i A. Ż. winien wezwać zobowiązaną I. W. do przedłożenia zgody wszystkich współwłaścicieli tej działki na legalizację zbiornika na nieczystości płynne. Nie uczynił tego jednak, uznając złożone przez inwestora oświadczenia (I. W. i A. Ż.) o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane za kompletne. Powyższe działanie organu powiatowego było nieprawidłowe.
W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższe ostateczne postanowienie I. W. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika podniosła następujące zarzuty:
1.naruszenia art. 138 § 2 Kpa w zw. z art. 127 § 1 Kpa, art. 128 Kpa, art. 139 Kpa i w zw. z art. 141 § 1 Kpa i art. 144 Kpa oraz art. 16 § 1 Kpa w zw. z art. 49 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez wydanie przez organ II instancji postanowienia bez podstawy prawnej, to jest:
a) bez skutecznego zaskarżenia postanowienia przez stronę N. K., co spowodowało, że postanowienie organu I instancji stało się ostateczne;
b) poprzez potraktowanie wniosku skarżącej I. W. z dnia 24 stycznia 2024 roku jako zażalenie, w sytuacji gdy był to jedynie wniosek o umorzenie lub obniżenie opłaty legalizacyjnej w trybie art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa, złożony omyłkowo do organu I instancji, w sytuacji gdy organem właściwym do jego rozpatrzenia jest Wojewoda Podlaski i do tego organu winien zostać przekazany, a postępowanie zawieszone bądź potraktowany jako nieskuteczny skoro wniesiony do niewłaściwego organu i tym sam skutkować uznaniem postanowienia organu I instancji za ostateczne;
2. naruszenia art. 3 pkt 11 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 30 ust. 2a pkt 1 w zw. z art. 32 ust.4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż skarżąca nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane, w sytuacji gdy posadowienie zbiornika na nieczystości płynne z zachowaniem należytych odległości, widocznego jedynie w postaci niewielkiej pokrywy w gruncie nie jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną, co nie wiąże się z koniecznością legitymowania się zgodą wszystkich współwłaścicieli bądź postanowieniem sądu powszechnego zezwalającego współwłaścicielom stanowiącym większość na dokonanie takiej czynności;
3.naruszenia art. 199 oraz art. 201 Kodeksu cywilnego przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż budowa zbiornika na nieczystości płynne jest czynnością przekraczającą zwykłego zarządu i do jej przeprowadzenia potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, zgoda zaś większości współwłaścicieli nie jest wystarczająca, w sytuacji gdy jest to czynność, która nie wykracza poza załatwianie bieżących spraw związanych ze zwykłą eksploatacją rzeczy i zachowaniem jej w stanie niepogorszonym; sam zbiornik umiejscowiony został głęboko w ziemi, nie powoduje żadnych utrudnień w korzystaniu z nieruchomości, widoczna jest jedynie sama pokrywa na gruncie, ponadto służy interesowi wszystkich współwłaścicieli i użytkownikom nieruchomości nr [...].
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości, albowiem zachodzi przyczyna wskazana w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. ewentualnie o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ustosunkowując się do zarzutu błędnego potraktowania pism inwestorki i N. K. jako zażaleń, organ wskazał, że każde z tych pism zostało złożone w terminie do wniesienia zażalenia i wyrażało w swej treści niezadowolenie z treści postanowienia organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutu nieważności postanowienia organu II instancji wydanego w postępowaniu zażaleniowym, w wyniku – jak zarzuca skarżąca – rozpoznania nieistniejących zażaleń N. K. i skarżącej I. W.. Myli się jednak skarżąca twierdząc, że ani ona ani N. K. nie zaskarżyły zażaleniem postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 17.01.2024r. znak: WOP.5160.19.2022.AJ o ustaleniu opłaty legalizacyjnej.
Zgodnie z przepisem art. 49 ust. 2b ustawy Prawo budowlane na postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej przysługuje zażalenie. Organ
I instancji prawidłowo zatem w swym rozstrzygnięciu pouczył strony postępowania
o przysługującym im prawie do złożenia zażalenia do Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego za pośrednictwem organu I instancji w terminie
7 dni od dnia doręczenia w/w postanowienia.
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują samodzielnie zasad i trybu wnoszenia zażalenia na postanowienie, a zatem należy przyjąć, że w tym zakresie będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań, do stosowania których odsyła przepis art. 144 K.p.a. Stosownie do art. 128 K.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Inne wymogi odwołania mogą wynikać z przepisów szczególnych. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny (vide: wyrok NSA z 11.01.2011r. sygn. akt I OSK 365/10) przy ocenie, czy wniesione przez stronę pismo jest odwołaniem, należy kierować się treścią pisma oraz czy pismo to zostało wniesione w terminie do złożenia odwołania. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, pismo strony postępowania odwoławczego wniesione do organu odwoławczego w ustawowym terminie do wniesienia odwołania, wyrażające niezadowolenie z decyzji nieostatecznej, podlega rozpatrzeniu jako odwołanie od decyzji. NSA stwierdził, że wszelkiego rodzaju "niezadowolenie" strony z treści decyzji uprawnia ją do wniesienia odwołania. Strona może zatem kwestionować w odwołaniu nie tylko naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji, lecz także lub wyłącznie celowość decyzji nieostatecznej. Powyższe reguły odpowiednio odnoszą się do zażaleń.
Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, podpisanego przez pełnoletnią osobę zamieszkującą z adresatem I. W. (karta nr 36a z akt sprawy organu I instancji) wynika, że postanowienie organu I instancji z dnia 17.01.2024r. (znak: WOP.5160.19.2022.AJ) zostało jej doręczone w dniu 19.01.2024r. W dniu 24.01.2024r. do organu I instancji wpłynęło wystąpienie I. W. zatytułowane jako wniosek, skierowane do Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku, w którym I. W., zwróciła się do organu wyższej instancji o "ponowne rozpatrzenie wysokości opłaty legalizacyjnej" końcowo dodając, że wnosi o "umorzenie opłaty legalizacyjnej lub znaczne obniżenie jej wysokości" gdyż wysokość opłaty znacznie przewyższa możliwości finansowe strony.
Wyrażone na piśmie, złożonym w terminie do wniesienia zażalenia, skierowanym do organu wyższego stopnia, niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji, prawidłowo zatem zostało potraktowane jako zażalenie i rozpatrzone w trybie zażaleniowym.
Zdaniem sądu, nie ulega także wątpliwości, że zażalenie na postanowienie organu I instancji złożyła również N. K.. Z akt organu administracji wynika że odpis postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z 17 stycznia 2024r. został doręczony pełnomocnikowi strony – E. K. w dniu 19 stycznia 2024r. N. K. swoje zażalenie złożyła drogą pocztową w dniu 21 stycznia 2024r. wskazując na kopercie jako adresata przesyłki Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Białymstoku. W treści pisma wprost nazwała, że składa zażalenie na postanowienie dotyczące "legalizacji zbiornika na nieczystości, wybudowanego przez I. W., we wsi N. [...], nr geod. [...]".
Twierdzeniu skarżącej, że pismo N. K. nie było zażaleniem, gdyż nie zawierało "pewnej, ustalonej przepisami prawa, elementarnej treści, w tym określenia, które konkretnie rozstrzygnięcie jest kwestionowane". przeczy nazwanie pisma wprost "zażaleniem" oraz jego treść. Zaznaczyć należy, że N. K. od początku postępowania administracyjnego negowała wystarczalność oświadczenia inwestorki o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane z uwagi na pominięcie zgody N. K., jednej ze współwłaścicielek terenu inwestycji na zlokalizowanie na nieruchomości szamba.
Merytoryczne zarzuty skargi są także nietrafne.
Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, jakoby budowa zbiornika na nieczystości płynne na nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności, nie wymagała zgody wszystkich współwłaścicieli i że stanowi ona czynność mieszczącą się w ramach samodzielnych uprawnień skarżącej wynikających z dorozumianego podziału nieruchomości do korzystania. Charakter bowiem wykonanych przez skarżącą robót budowlanych wymagał zgody wszystkich współwłaścicieli na zasadzie art. 199 Kodeksu cywilnego. Zgoda taka musiała być przy tym wyrażona w sposób jednoznaczny. Podział nieruchomości do korzystania, z natury swej rodzi jedynie skutki prawne w sferze obligacyjnej (właściciel korzystający wyłącznie z części nieruchomości wspólnej ponosi koszty utrzymania tej nieruchomości i jest jej wyłącznym dysponentem) i nie zmienia stosunków własnościowych. Jeśli nic innego nie wynika z treści umowy o podziale "quoad usum" lub orzeczenia o podziale nieruchomości do korzystania (nota bene takie w trakcie trwania postępowania przez organami nadzoru budowalnego nie zostały przedłożone), uprawnienia poszczególnych współwłaścicieli co do wydzielonych im do wyłącznego korzystania części nieruchomości obejmują wyłącznie czynności zwykłego zarządu. Czynności wykraczające poza ten zakres wymagają więc niezmiennie uwzględnienia art. 199 Kodeksu cywilnego, a więc zgody wszystkich współwłaścicieli. Skarżąca w ramach podziału nieruchomości do korzystania może zatem wykonywać czynności związane ze zwykłym korzystaniem z nieruchomości, nie może natomiast realizować budowy, gdyż tego rodzaju czynność z reguły prowadzi do istotnych zmian przedmiotu współwłasności.
Powyższe stanowisko jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Brak zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości na realizację na nieruchomości wspólnej inwestycji budowlanej, świadczy, że inwestor, będący jednym ze współwłaścicieli nieruchomości, nie miał podstaw do złożenia skutecznego oświadczenia, iż posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (vide: stanowisko WSA we Wrocławiu zawarte w prawomocnym wyroku z 29.03.2019r. sygn. II SA/Wr 106/19). Inwestycja budowlana na nieruchomości stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną a przepis art. 199 k.c. uzależnia skuteczność takiej czynności od zgody wszystkich współwłaścicieli. Jak stwierdził NSA w wyroku z 8.03.2000r. sygn. IV SA 316/98, inwestor, składając oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w przypadku współwłasności, zobowiązany jest posiadać zgodę współwłaściciela nieruchomości, która powinna być wyrażona w sposób jednoznaczny i nie może być dorozumiana. Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest skuteczne o tyle, o ile z materiału zebranego w sprawie nie wynikają wątpliwości co do jego treści (tak, między innymi, NSA w wyroku z 26.11.2015r. sygn. II OSK 760/14). Wprowadzenie z dniem 11 lipca 2003r. (ustawą nowelizującą z 27 marca 2003r ) zasady, że podmiot ubiegający się o pozwolenie na budowę (odpowiednio dokonujący zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych) zamiast dotychczasowego wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, składa tylko – pod rygorem odpowiedzialności karnej – oświadczenie o posiadaniu takiego prawa, stosownie do art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, nie zmienia podstawowej zasady wskazującej, że pozwolenie na budowę może być udzielone wyłącznie osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane a nie tylko złoży oświadczenie o jego posiadaniu. Złożenie oświadczenia jest skuteczne tylko wówczas, gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynikają dane sprzeczne z jego treścią (vide: wyrok NSA z 26.11.2015r. sygn. II OSK 716/14).
Zdaniem sądu przeznaczenie urządzenia jakim jest szambo, nie zmienia oceny sprawy. Czym innym jest wykonanie przyłączy do istniejących sieci uzbrojenia a czym innym zrealizowanie samodzielnego zbiornika na nieczystości na wspólnej nieruchomości. Zbiorników na nieczystości dotyczą restrykcyjne normy odległościowe od otworów okiennych i drzwiowych, od granicy działki sąsiedniej, od pasa drogi publicznej a jego eksploatacja wymaga właściwego stanu technicznego urządzenia i może się wiązać z pogorszeniem warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Stąd przeniesienie na grunt niniejszej sprawy stanowiska orzecznictwa sądowego dotyczącego realizacji na wspólnej nieruchomości przyłączy do sieci infrastruktury technicznej, jest – zdanie sądu – nieadekwatne.
Z powyższych przyczyn – zdaniem sądu – organ nadzoru budowlanego II instancji, rozpatrując zażalenie N. K., jednej ze współwłaścicielek terenu inwestycji, w którym podtrzymany został sprzeciw wobec budowy zbiornika na nieczystości na nieruchomości wspólnej, musiał stwierdzić, że organ I instancji przed wydaniem postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną, zaniechał wnikliwej i kompleksowej kontroli dokumentów legalizacyjnych i zbagatelizował brak zgody jednego ze współwłaścicieli nieruchomości na zrealizowanie inwestycji. Powyższe czyniło koniecznym uchylenie postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wydania postanowienia nakazującego usunięcie nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych.
Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Końcowo sąd nadmienia, że nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania o zniesienie współwłasności nieruchomości stanowiącej teren inwestycji albowiem kontrola legalności zaskarżonego postanowienia nie wymagała wiedzy co do sposobu zakończenia sprawy o zniesienie współwłasności nieruchomości.