II SA/Bk 1737/25 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2026-08-27 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-10-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Barbara Romanczuk /przewodniczący sprawozdawca/ Elżbieta Trykoszko Małgorzata Roleder Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane II OZ 553/26 - Postanowienie NSA z 2026-05-28 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2025 poz 132 art. 119, art. 121 par. 1 i par. 5, art. 122 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 sierpnia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 3 września 2025 r. nr WOP.7722.67.2025.TN w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę. Uzasadnienie Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego Suwałki (zwany dalej PINB PZ Suwałki) decyzją z dnia 15 września 2023 r., nr PNB.5140.11.23 nakazał T. B. wykonanie rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej, samowolnie wybudowanego na działce o nr geod. [...] w miejscowości [...], gm. J. Inwestor złożył odwołanie od wskazanej decyzji. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 27 października 2023 r., nr WOP.7721.122.2023 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie T. B. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, która została oddalona wyrokiem z dnia 07 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 904/23. T. B. nie wykonał obowiązku rozbiórki. PINB PZ Suwałki w dniu 03 lutego 2025 r. wystosował upomnienie wzywające skarżącego do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. W dniu 28 maja 2025 r. PINB PZ Suwałki wystawił tytuł wykonawczy nr PNB.52.3.25. Zobowiązany nie wykonania ciążącego na nim obowiązku, wobec czego PINB PZ Suwałki postanowieniem z dnia 09 lipca 2025 roku nałożył na T. B. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 55.745, 69 zł. Postanowienie wydano na podstawie art. 22 § 4, art. 119, art. 121 § 4 i § 5 oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132, zwana dalej "u.p.e.a."). W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 26 maja 2025 r. cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2025 r. wynosiła 7251 zł. Wobec powyższego wysokość grzywny wynosiła dla budynku o wskazanej w decyzji powierzchni - 55.745, 69 zł. T. B. złożył zażalenie na powyższe postanowienie do Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwana dalej k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, błędną kwalifikację stanu prawnego działki, mimo że inwestycja nie została zrealizowana z zamiarem obejścia przepisów – działka była użytkowana jako działka rolna przez ojca skarżącego, brak jest faktycznego zalesienia i funkcji leśnej, również lasy państwowe nie skorzystały z prawa pierwokupu, nieuwzględnienie toczących się spraw przed WSA w Białymstoku i NSA w Warszawie, nieuwzględnienie sytuacji życiowej skarżącego, który jest ojcem samotnie wychowującym córkę w wieku 17 lat, mieszka u swojego ojca i w tej samej miejscowości wybudował budynek rekreacji indywidualnej i zaciągnął kredyt na ten cel, a inwestycja stanowi jego dorobek życiowy i aktualnie nie jest w stanie uiścić grzywny w tej wysokości. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżone postanowienia w całości i umorzenie postępowania lub przekazanie do ponownego rozpatrzenia przez Inspektora powiatowego w Suwałkach oraz o zawieszenie postępowania do momentu rozstrzygnięcia zmiany przeznaczenia gruntu z leśnej na budowlany. Postanowieniem z dnia 03 września 2025 roku nr WOP>7722.67.2025.TN Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że kwota grzywny została przez PINB PZ Suwałki ustalona w prawidłowej wysokości. Podano również, że okoliczności wskazane w zażaleniu nie mogą mieć wpływu na konieczność nałożenia grzywny w celu przymuszenia zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Okoliczności te nie mogą również stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia sytuacji życiowej zobowiązanego wskazano, że organ nie ma możliwości ustalenia grzywny w innej wysokości niż wynika to z przepisów prawa, natomiast zobowiązany może uniknąć zapłacenia grzywny wykonując ciążący na nim obowiązek rozbiórki budynku. Uiszczenie nałożonej grzywny albo jej ściągnięcie przez organ egzekucyjny nie zwolni zobowiązanego z obowiązku wykonania nakazanych robót, ponieważ zgodnie z podstawową zasadą postępowania administracyjnego, decyzja ostateczna podlega wykonaniu. W ostateczności roboty zostaną wykonane przez inny podmiot na koszt zobowiązanego. T. B. wniósł skargę na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego i rażące naruszenie prawa (art. 7, 77 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) poprzez przyjęcie, że działka [...] stanowi grunt leśny, tymczasem według zaświadczenia Starosty Suwalskiego z 12 sierpnia 2025 r. (znak OŚR.6164.11.449.2025) na działce nie znajdują się grunty objęte uproszczonym planem urządzenia lasu ani decyzją wydaną na podstawie ustawy o lasach. Ponadto zaświadczenie z Nadleśnictwa Suwałki z dnia 31 lipca 2025 r. potwierdza, że działka nie znajduje się w zarządzie Lasów Państwowych ani w granicach Skarbu Państwa, co oznacza że podstawowa przesłanka decyzja – uznanie działki za las – była błędna. Zaakcentował, że w sprawie istnieją sprzeczne zaświadczenia organu gminy (art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.), wójt Gminy Jeleniewo wydał dwa sprzeczne zaświadczenia – jedno o braku zakazu budowy budynku rekreacyjnego, a drugie o tym, iż planowana budowa jest niezgodna z MPZP. Organy nadzoru budowlanego przyjęły wyłącznie drugą wersję, pomijając wcześniejsze stanowisko, co stanowi naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa oraz obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Wskazano, że obywatel nie może być karany za to, że działał w dobrej wierze w oparciu o wydane przez organy administracji publicznej zaświadczenie. Podniesiono, że skarżący został pozbawiony prawa do rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz prawa do skutecznego środka odwoławczego. Zarzucono rażącą niewspółmierność nałożonej grzywny, gdyż kara w wysokości 55.745, 69 zł jest rażąco wygórowana i nieproporcjonalna do sytuacji faktycznej, a przyjęte kwoty nie odnoszą się do budynku rekreacyjnego. Zarzucono również naruszenie zasad konstytucyjnych, tj. art. 2, art. 77 oraz art. 31 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w niniejszej sprawie doszło do szeregu istotnych naruszeń prawa materialnego oraz procesowego, które skutkują nieważnością bądź koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skarżący, działając w dobrej wierze, opierał swoje działania na wydanych dokumentach, co jednoznacznie wyłącza możliwość przypisania mu winy czy odpowiedzialności za rzekome samowolne prowadzenie robót budowlanych. Organy nadzoru budowlanego dokonały błędnych ustaleń faktycznych, w szczególności w zakresie kwalifikacji działki jako gruntu leśnego. Kara nie odpowiada rzeczywistej wadze zarzucanych uchybień, ma charakter sankcji represyjnej. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazano, że skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw, a zarzuty naruszenia przepisów prawa w niej podnoszone są chybione i w znacznej części stanowią powtórzenie argumentacji podnoszonej w zażaleniu, odnośnie do której organy nadzoru budowlanego zajmowały już stanowisko. Podano, że okoliczności przedstawione w skardze nie mogą mieć wpływu na konieczność nałożenia grzywny w celu przymuszenia zgodnie z przepisami u.p.e.a. Decyzja będąca źródłem obowiązku pozostaje w obrocie prawnym i jest wykonalna, jednakże obowiązek nie został wykonany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Należy wskazać, że Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym mając na względzie dyspozycję art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 - dalej "p.p.s.a."), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie, co uprawniało Sąd do rozpoznania sprawy w rozważanym wyżej trybie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. W rozumieniu art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia stanowi ustawowy środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, znajdujący zastosowanie w sytuacjach określonych w art. 119 u.p.e.a. Stosownie do treści art. 121 § 1 u.p.e.a., grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie. Zgodnie z § 4 wskazanego przepisu, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Zgodnie z art. 121 § 5 u.p.e.a. wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. W sprawie bezsporne jest, że PINB PZ Suwałki decyzją z dnia 15 września 2023 r., nr PNB.5140.11.23 nakazał T. B. wykonanie rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej, samowolnie wybudowanego na działce o nr geod. [...] w miejscowości [...], gm. J. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 27 października 2023 r., nr WOP.7721.122.2023 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie T. B. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, która została oddalona wyrokiem z dnia 07 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 904/23. W dniu 28 maja 2025 r. PINB PZ Suwałki wystawił tytuł wykonawczy nr PNB.52.3.25. Zobowiązany uchylał się od wykonania ciążącego na nim obowiązku, wobec czego PINB PZ Suwałki postanowieniem z dnia 09 lipca 2025 roku nałożył na T. B. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 55.745, 69 zł. T. B. złożył zażalenie na powyższe postanowienie do Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który utrzymał je w mocy. Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Stąd nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Sytuacja majątkowa zobowiązanego i jego możliwości płatnicze mają znaczenie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego. Aby zatem środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając przedmiotową grzywnę, organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. II OSK 1822/10). Co do zasady przyjmuje się, że grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym od wykonania zastępczego, o czym świadczy choćby przepis art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a., z którego wynika, że środkiem egzekucyjnym stosowanym w egzekucji obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego jest w pierwszym rzędzie grzywna w celu przymuszenia, a dopiero w przypadku nieskuteczności przedmiotowego środka - wykonanie zastępcze. Ponadto, w razie wykonania obowiązku grzywna może zostać zwrócona w części (75%) lub w całości (art. 126 u.p.e.a.), albo - gdy nie została zapłacona lub ściągnięta - podlega umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). To od zobowiązanego zależy zatem czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji - czy poniesie koszty nałożonej grzywny. W przypadku wykonania zastępczego koszty, które obciążają zobowiązanego, nie podlegają zwrotowi (wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 576/18). Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy wskazać, że sprowadzają się one, z wyjątkiem zarzutu dotyczącego rażąco wygórowanej wysokości grzywny, do zakwestionowania decyzji PINB PZ Suwałki z dnia 15 września 2023 r. w przedmiocie wykonania rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej, samowolnie wybudowanego na działce nr [...] w obr. geod. [...], gm. Jeleniewo. Tym samym nie dotyczą one zaskarżonego postanowienia wydanego przez Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Trzeba też podkreślić, powołując art. 29 § 1 u.p.e.a (przepis stanowi: organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym), że organ egzekucyjny, którym w okolicznościach sprawy jest organ nadzoru budowlanego, nie jest władny do badania zasadności i wymagalności nałożonych obowiązków, nie ma kompetencji do weryfikacji decyzji administracyjnej podlegającej wykonaniu, a wreszcie niedopuszczalność badania podstawy egzekwowanego obowiązku w postępowaniu dotyczącym postanowienia w sprawie grzywny w celu przymuszenia wynika z zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1383/20, z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt II OSK 3419/18). Odnosząc się do zarzutu dotyczącego rażąco wygórowanej wysokości grzywny należy wskazać, że art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. jednoznacznie wskazuje sposób obliczenia wysokości grzywny, nie zostawiając organom jakiejkolwiek swobody w tym zakresie. Gdyby organ uwzględniał zdolności finansowe zobowiązanego mogłoby dochodzić do sytuacji, kiedy ze względu na ich brak organ nie mógłby nałożyć grzywny w celu przymuszenia. Przepisy u.p.e.a. nie zawierają takiej regulacji. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku, wobec czego nałożono grzywnę w celu przymuszenia. Sąd w całości podziela stanowisko Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Do skarżącego najpierw skierowano upomnienie, następnie wystawiono tytuł wykonawczy, dając możliwość wykonania nałożonego na skarżącego obowiązku. Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w działaniach procesowych organów obu instancji jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych – art. 145 § 1 i § 2 p.p.s.a. Z tych względów, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. Małgorzata Roleder Barbara Romanczuk Elżbieta Trykoszko
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Bk 1737/25
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.