II SA/Bk 149/26

II SA/Bk 149/26 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2026-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.K. i T. K. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 24 września 2025 r. nr WOP.7722.71.2025.AH w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Bielsku Podlaskim z dnia 8 sierpnia 2025 r. numer 5140.13.2024; 2. zasądza od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Białymstoku solidarnie na rzecz skarżących A.K. i T.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bielsku Podlaskim przeprowadził w dniu 27 sierpnia 2024 r. kontrolę w sprawie budowy budynku gospodarczego na działce nr [...] w m. [...], gm. Rudka i ustalił, że na działce tej istnieje budynek gospodarczy konstrukcji stalowej z wiatą o wymiarach łącznie ok. 4,99 m x (5,97+3,99 = 9,96 m) = 49,7m2 i wysokości ok. 2,62 m. Budynek gospodarczy (o wymiarach w rzucie ok. 4,99 x 5,97 m = 29,69 m2) posiada dach dwuspadowy, przechodzący w jednospadowy dach wiaty (wymiar wiaty w rzucie ok. 4,99 x 3,99 m), przy czym spadki połaci dachowych są w kierunku własnej działki. Przedmiotowy obiekt (budynek z wiatą) posadowiony jest częściowo na wylewanej betonowej płycie fundamentowej, a częściowo na płytach (bloczkach) betonowych ułożonych na gruncie. Odległość budynku z wiatą od ogrodzenia z działką sąsiednią nr geod. [...] wynosi ok. 0,69 m. Organ powiatowy sporządził szkic sytuacyjny i dokumentację fotograficzną. Obecna podczas kontroli E. R. (właścicielka działki nr [...]) oświadczyła, że jest inwestorem, a budynek został "ustawiony" w dniu 31 lipca 2024 r. Ponadto oświadczyła, że w Starostwie Powiatowym w Bielsku Podlaskim uzyskała informację, "że budowa takiego garażu nie wymaga niczego". Organ w prowadzonych rejestrach pozwoleń na budowę i zgłoszeń nie znalazł żadnych dokumentów potwierdzających istnienie decyzji o pozwoleniu na budowę czy też dokonanie zgłoszenia o zamiarze wykonania budynku gospodarczego na przedmiotowej działce.
W oparciu o powyższe organ stwierdził, że budowa przedmiotowego obiektu - budynku gospodarczego z wiatą - została zrealizowana w warunkach samowoli budowalnej, bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę i w dniu 25 listopada 2024 r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przedmiotowego budynku gospodarczego i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się w sprawie (z prawa tego nie skorzystała żadna ze stron postępowania).
Następnie postanowieniem z 9 stycznia 2025 r. nr 5140.13.2024, na mocy art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), zobowiązał E. R. do wstrzymania robót prowadzonych przy budowie tego budynku gospodarczego, wykonywanych bez decyzji o pozwoleniu na budowę oraz poinformował, że w terminie 30 dni od daty doręczenia tego postanowienia inwestorka może złożyć wniosek o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego. Ponadto poinformowano, że dalsza procedura legalizacyjna będzie prowadzona po uprzednim złożeniu - w zakreślonym terminie - stosownego wniosku a także o przebiegu procedury legalizacyjnej, opłacie legalizacyjnej i ewentualnych konsekwencjach w przypadku nie podjęcia działań w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami prawa, tj. o nakazie rozbiórki.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, w postępowaniu zażaleniowym zainicjowanym przez zobowiązaną, ostatecznym postanowieniem z 30 stycznia 2025 r. nr WOP.7722.7.2025.MW utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z 9 stycznia 2025 r. organu powiatowego.
W międzyczasie E. R. w dniu 22 stycznia 2025 r. złożyła w Starostwie Powiatowym w Bielsku Podlaskim zgłoszenie budowy lub wykonywania innych robót budowlanych dotyczących budowy budynku gospodarczego o wymiarach 6 x 5 m i wys. 2,60 m, na działce nr [...] o konstrukcji stalowej, obitego blachą, wykonanego przez firmę specjalistyczną, przeznaczonego na przechowywanie narzędzi niezbędnych w gospodarstwie, z zakreślonym terminem rozpoczęcia robót w dniu 12 lutego 2025 r. Do zgłoszenia załączony został - sporządzony na kopii mapy zasadniczej - szkic sytuacyjny z lokalizacją przedmiotowego budynku w odległości 3,0 m od granicy z działką nr geod. [...].
Następnie w piśmie z 3 lutego 2025 r. E. R. poinformowała, że wiata została oddzielona od budynku gospodarczego i powstały dwa oddzielne obiekty. Tym samym budynek gospodarczy objęty postępowaniem nadzoru budowlanego nie istnieje. Wraz z tym pismem inwestorka przedłożyła decyzję z 6 grudnia 2024 r. nr GDK.6730.4.2024 Wójta Gminy Rudka ustalającą warunki zabudowy na działce nr ewid. [...] w obrębie - [...] przy drodze gminnej oznaczonej nr ewid. [...] dotyczącą zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych i obejmującą budowę budynku gospodarczego oraz wiaty w zabudowie zagrodowej.
PINB w Bielsku Podlaskim w piśmie z 12 lutego 2025 r. zawiadomił inwestorkę o terminie kontroli, którą przeprowadził w dniu 26 lutego 2025 r. z udziałem przedstawiciela inwestorki. W wyniku kontroli ustalono, że na działce nr geod. [...] istnieje budynek gospodarczy o wymiarach w rzucie ok. 5,95 x 4,99 m i wiata o wymiarach w rzucie ok. 4,99 x 3,96 m. Wiata została oddylatowana od budynku gospodarczego (szerokość dylatacji ok 5 cm), posiada własną konstrukcję, która nie jest na stałe zakotwiona w płycie betonowej (na której usytuowany jest budynek gospodarczy), a jedynie jest na niej "ustawiona". Słupy wiaty posadowione są z jednej strony na płycie betonowej budynku gospodarczego, a z drugiej strony na bloczkach betonowych. Lokalizacja budynku i wiaty od granicy z działką sąsiednią pozostała niezmieniona. Organ powiatowy sporządził szkic sytuacyjny i dokumentację fotograficzną. Obecny podczas kontroli A.N. (właściciel działki nr geod. [...]) oświadczył, że wiata została oddzielona od budynku gospodarczego. Powstały w ten sposób dwa niezależne obiekty budowlane.
Wobec powyższego organ powiatowy stwierdził, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego polegająca na powstaniu nowego budynku gospodarczego o pow. zabudowy 29,69 m2 oraz wiaty o powierzchni zabudowy 19,76 m2 (4,99 x 3,95 m), w miejsce budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy 49,70 m2, stanowiącego pierwotny przedmiot prowadzonego postępowania. Organ ocenił, że ta zmiana stanu faktycznego sprawia, że dalsze postępowanie prowadzone w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy, ograniczyć należy jedynie do budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 bowiem w pozostałym zakresie dotyczącym wiaty stało się ono bezprzedmiotowe. W związku z tym postanowieniem z 13 marca 2025 r. nr 5140.13.2024, na mocy art. 77 § 2 i 123 K.p.a., uchylono postanowienie z 9 stycznia 2025 r. Organ pierwszej instancji stwierdził, że budowa budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy 29,69 m2 - zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 14 ustawy - wymagała wcześniejszego zgłoszenia o zamiarze jego budowy we właściwym organie architektoniczno-budowlanym, którego inwestorka nie dokonała. Zatem przedmiotowy budynek został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej i należało wdrożyć procedurę legalizacyjną.
Postanowieniem z 18 kwietnia 2025 r. nr 5140.13.2024, na mocy art. 48 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy, zobowiązano inwestorkę - E. R. do wstrzymania robót budowlanych prowadzonych bez wymaganego zgłoszenia przy budowie budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr geod. [...] oraz poinformowano o możliwości złożenia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia wniosku o legalizację tego budynku. Ponadto poinformowano, że dalsza procedura legalizacyjna będzie prowadzona po uprzednim złożeniu - w zakreślonym terminie - stosownego wniosku oraz o przebiegu procedury legalizacyjnej, w tym o wysokości opłaty legalizacyjnej i konieczności jej uiszczenia w celu uzyskania decyzji o legalizacji budynku. W postanowieniu poinformowano również o ewentualnych konsekwencjach w przypadku niepodjęcia działań w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami prawa, tj. o nakazie rozbiórki.
Zażalenie na to postanowienie złożyli A. i T. K.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 6 czerwca 2025 r. nr WOP.7722.43.2025.AH uchylił zaskarżone postanowienie z 18 kwietnia 2025 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Po pierwsze w zakresie ustaleń dotyczących tego czy mamy w niej do czynienia z zabudową zagrodową. Organ odwoławczy podniósł, że w sprawie została wydana decyzja o warunkach zabudowy dotycząca zabudowy zagrodowej ale właściciel działki siedliskowej niebędący rolnikiem i nieprowadzący gospodarstwa rolnego nie uzyska pozwolenia na budowę w ramach zabudowy siedliskowej. Dlatego niezbędne jest zebranie dodatkowego materiału dowodowego i uwzględnienie go podczas analizy i kwalifikacji prawnej przedmiotu niniejszego postępowania. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości, że wiata została skutecznie oddzielona w trakcie prowadzonego postępowania od budynku gospodarczego i stanowi odrębny konstrukcyjnie, samodzielny obiekt budowlany, wobec którego – zdaniem organu powiatowego prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy podniósł, że płyta fundamentowa pozostała wspólna dla budynku gospodarczego i dla wiaty. Ponadto nie ustalono przeznaczenia wiaty oraz nie dokonano analizy stanu prawnego dającego podstawy do stwierdzenia, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w tym zakresie. W ponownie prowadzonym postępowaniu, po uzupełnieniu materiału dowodowego, nakazano jeszcze raz przeanalizować kwestię trybu legalizacyjnego powstałej samowoli budowanej i zastosować właściwe przepisy celem doprowadzenia do zgodności z przepisami prawa przedmiotu postępowania.
Organ powiatowy w ponownie prowadzonym postępowaniu, w dniu 11 lipca 2025 r. przeprowadził oględziny w wyniku których ustalił, że na działce nr geod. [...], istnieje budynek gospodarczy konstrukcji stalowej o wymiarach w planie 5,95 m x 4,99 m. Budynek posiada dach dwuspadowy ze spadkiem połaci dachowych na teren własnej działki inwestorki, ustawiony jest na płycie betonowej. Odległość budynku od ogrodzenia z działką sąsiednią nr geod. [...] wynosi 0,69 m. Budynek gospodarczy objęty postępowaniem powstał w wyniku rozdzielenia istniejącego uprzednio budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy 49,70 m2 na dwa niezależne obiekty budowlane: budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy - 29,69 m2 oraz wiatę o powierzchni zabudowy - 19,76 m2. W trakcie oględzin inwestorka E. R. złożyła do protokołu wyjaśnienia, że działkę nr geod. [...] wraz z zabudowaniami przejęła w 2015 r. w spadku po swoim ojcu. Nie prowadzi gospodarstwa rolnego i nie posiada statusu rolnika.
Następnie wskazano, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 3 ustawy, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia budowa wiat o pow. zabudowy do 50 m2 sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny. Wiata - powstała po oddzieleniu od budynku gospodarczego - objęta przedmiotem niniejszego postępowania posiada powierzchnię zabudowy 19,76 m2 i w związku z tym nie wymaga - w świetle ww. przepisu - ani uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani dokonania zgłoszenia w organie architektoniczno-budowlanym. Natomiast budowa przedmiotowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy 29,69 m2 nie wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ale wymagała dokonania zgłoszenia, czego inwestorka nie dopełniła. Zatem przedmiotowy budynek gospodarczy został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej.
Stąd organ powiatowy wdrożył procedurę legalizacyjną i postanowieniem z 8 sierpnia 2025 r. nr 5140.13.2024, na mocy art. 48 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy, zobowiązał inwestorkę - E. R.- do wstrzymania robót budowlanych prowadzonych bez wymaganego zgłoszenia przy budowie budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr geod. [...] oraz poinformował o możliwości złożenia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia wniosku o legalizację tego budynku. Ponadto poinformował, że dalsza procedura legalizacyjna będzie prowadzona po uprzednim złożeniu - w zakreślonym terminie - stosownego wniosku o legalizację oraz poinformował o przebiegu procedury legalizacyjnej w tym o wysokości opłaty legalizacyjnej i konieczności jej uiszczenia w celu uzyskania decyzji o legalizacji budynku. Poinformowano również o ewentualnych konsekwencjach w przypadku nie podjęcia działań w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami prawa, tj. o nakazie rozbiórki.
Zażalenie na to postanowienie złożyli A. i T. K. i zarzucili całkowite zignorowanie wytycznych zawartych w postanowieniu kasacyjnym z 6 czerwca 2025 r. polegające na:
1. zignorowaniu faktu, że pomimo bezspornego wyjaśnienia i ustalenia faktu, że E. R. nie jest rolnikiem i nie posiada ani nie prowadzi gospodarstwa rolnego, dysponuje jedynie decyzją z 6 grudnia 2024 r. dotyczącą zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, a zatem nie legitymuje się decyzją o warunkach zabudowy przedmiotowej w sprawie nieruchomości na której postawiła wiatę;
2. zignorowaniu faktu, że wzniesiony budynek gospodarczy usytuowany jest zaledwie
0,69 m od granicy, a zatem niezgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, bowiem odstępstwa mogą dotyczyć tylko zabudowy zagrodowej rolników prowadzących gospodarstwa rolne, jeśli przewiduje to miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego;
3. zignorowaniu faktu, że budynki nie zostały skutecznie oddzielone, albowiem przecięta została jedynie blacha, natomiast budynki posadowione są na jednym fundamencie betonowym stanowiącym spójną całość;
4. zaakceptowaniu nieprawdziwych twierdzeń E. R., że przedmiotową działkę nabyła w spadku po ojcu podczas gdy w rzeczywistości nabyła ją w drodze umowy cywilno-prawnej.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku postanowieniem z 24 września 2025 r. nr WOP.7722.71.2025.AH utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono stan faktyczny sprawy i stwierdzono, że zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa. Odnosząc się do zarzutów stwierdzono, że zarzut niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, jest niezasadny. Organ odwoławczy takiego naruszenia nie dopatrzył się. Organ powiatowy uzupełnił materiał dowodowy dokonał ponownej jego analizy i w oparciu o to zastosował właściwe przepisy prawa w niniejszej sprawie. Odnosząc się do stwierdzenia, że organ pierwszej instancji niezasadnie przyjął, że przedmiotowy obiekt nie może zostać zalegalizowany z uwagi na fakt, że inwestorka nie jest uprawniona do budowy budynku gospodarczego na działce zagrodowej, gdyż nie ma statusu rolnika wyjaśniono, że decyzją z 6 grudnia 2024 r. Wójt Gminy Rudka ustalił E. R. warunki zabudowy na działce nr ewid. [...] w obrębie [...] przy drodze gminnej oznaczonej nr ewid. [...] dot. zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych obejmujące budowę budynku gospodarczego oraz wiaty w zabudowie zarodowej. Odnosząc się do zarzutu zaakceptowania nieprawdziwych twierdzeń, że inwestorka przedmiotową działkę nabyła w drodze spadku podczas, gdy w rzeczywistości nabyła ją w drodze umowy cywilno-prawnej wyjaśniono, że stan ten nie ma wpływu na podjęte właściwie rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Natomiast skarżący nie przedłożyli żadnego dowodu na poparcie własnych zarzutów. Odnosząc się do zignorowania przez organ nadzoru budowlanego faktu, że wzniesiony budynek gospodarczy usytuowany jest zaledwie 0,69 m od granicy działki, a zatem niezgodnie z § 12 rozporządzenia wyjaśniono, że lokalizacja budynku została właściwie ustalona przez organ powiatowy. Natomiast poruszone kwestie będą przedmiotem dalszego postępowania legalizacyjnego (po wcześniejszym złożeniu przez inwestorkę wniosku o legalizację), w czasie którego organ dokona oceny zgodności budynku z przepisami prawa, w tym z przepisami techniczno-budowlanymi. Oceniono, że na obecnym etapie postępowania zarzut ten jest przedwczesny i niezasadny. Wskazano, że na dalszym etapie legalizacji (po złożeniu wniosku przez inwestorkę) samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, zlokalizowanego w odległości mniejszej niż 1 m od granicy działki, o możliwości legalizacji tego budynku zadecyduje złożona dokumentacja oraz przeprowadzona przez organ analiza zgodności przedłożonych dokumentów legalizacyjnych z przepisami. W oparciu o dokonane ustalenia organ pierwszej instancji podejmie dalsze działania w niniejszej sprawie.
Skargę na to postanowienie do sądu administracyjnego wnieśli A. i T. K. Zarzucili nie wzięcie pod uwagę, że:
1. pomimo bezspornego wyjaśnienia i ustalenia faktu przez organ pierwszej instancji, że E. R. nie jest rolnikiem i nie posiada ani nie prowadzi gospodarstwa rolnego - dysponuje jedynie decyzją z 6 grudnia 2024 r. Wójta Gminy Rudka dotyczącą zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, a zatem nie legitymuje się decyzją o warunkach zabudowy przedmiotowej w sprawie nieruchomości na której postawiła wiatę, a która nie jest działką pod zabudowę zagrodową, a w rzeczywistości działką budowlaną;
2. wzniesiony budynek gospodarczy usytuowany jest zaledwie 0,69 m od granicy, a zatem niezgodnie z § 12 rozporządzenia, bowiem odstępstwa mogą dotyczyć tylko zabudowy zagrodowej rolników prowadzących gospodarstwa rolne, jeśli przewiduje to miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a nie działek budowlanych;
3. przedmiotowe postępowanie dotyczy w istocie jednego budynku, a nie dwóch, albowiem budynek na działce należącej do inwestorki nie został skutecznie rozdzielony, gdyż przecięta została jedynie blacha, natomiast budynek ("rozcięty") posadowiony jest na jednym fundamencie betonowym stanowiącym spójną całość;
4. inwestorka nabyła przedmiotową działkę w drodze umowy cywilno-prawnej i błędne przyjęcie, że nabyła ją w spadku po ojcu.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, poza zobowiązaniem E. R. do wstrzymania robót budowlanych prowadzonych przy budowie budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr geod.[...], wykonywanych bez wymaganego zgłoszenia a także nakazanie E. R. doprowadzenia do stanu zgodności z prawem w szczególności z przepisami rozporządzenia w zakresie odległości budynku od granicy a w przypadku nie wykonania powyższego w zakreślonym terminie do rozbiórki obiektu ewentualnie o jego uchylenie i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo odnosząc się do zarzutu że "przedmiotowe postępowanie dotyczy w istocie jednego budynku, a nie dwóch, albowiem budynek na działce należącej do inwestorki nie został skutecznie rozdzielony, gdyż przecięta została jedynie blacha, natomiast budynek ("rozcięty") posadowiony jest na jednym fundamencie betonowym stanowiącym spójną całość" wyjaśniono, że organ odwoławczy odniósł się do niego w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia. Budynek gospodarczy został skutecznie rozdzielony z wiatą, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy, a przedmiotem niniejszego postępowania pozostał jedynie budynek gospodarczy. W związku z tym zarzut ten organ ocenił jako niezasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest postanowienie PWINB w Białymstoku utrzymujące w mocy postanowienie PINB w Bielsku Podlaskim zobowiązujące inwestorkę - E. R. do wstrzymania robót budowlanych prowadzonych przy budowie budynku gospodarczego, usytuowanego na działce nr geod. [...] w m. [...], gm. Rudka, wykonywanych bez wymaganego zgłoszenia.
Wstępnie podnieść należy, że pierwotnie postępowanie toczyło się wobec budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy 49,70 m2. Kwestionowana w sprawie niniejszej decyzja jest konsekwencją przyjęcia przez organy nadzoru budowlanego, że w sprawie nastąpiła zmiana stanu faktycznego polegająca na powstaniu odrębnego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy ok. 29,69 m2 oraz wiaty o powierzchni zabudowy 19,76 m2 (4,99 x 3,95 m), w miejsce ww. budynku gospodarczego. W stosunku do pierwotnie ustalonego przedmiotu postępowania przyjęto, że obiekt wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Aktualnie postępowanie ograniczono jedynie do budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy około ok. 29,69 m2 i przyjęto, że jego realizacja nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej bez dokonania zgłoszenia. W pozostałym zakresie dotyczącym wiaty o powierzchni zabudowy 19,76 m2 stwierdzono że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Zmiana przedmiotu postępowania z jednego budynku gospodarczego wymagającego pozwolenia na budowę na dwa odrębne obiekty budowlane, gdzie w stosunku do jednego przyjęto, że wymagane było zgłoszenie a w stosunku do drugiego stwierdzono brak reglamentacji prawa budowlanego, nastąpiła na skutek ustalenia przez organy nadzoru budowlanego, że w sprawie doszło do skutecznego konstrukcyjnego rozdzielenia spornych budynków.
W ocenie sądu ustalenie w tym zakresie zostało dokonane z naruszeniem art. 80 K.p.a. W regulacji tej wyrażona jest zasada swobodnej oceny dowodów. O przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów można mówić w sytuacji, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (vide: wyrok NSA z 14 stycznia 1994 r., III SA 491/93, pub. CBOSA). W ocenie sądu organy przyjęły dowolnie, że w sprawie doszło do rozdzielenia konstrukcyjnego budynków. Nie odniesiono się bowiem do wszystkich elementów konstrukcyjnych.
Na wadliwość postępowania w tym zakresie zwracał uwagę organ odwoławczy w swoim postanowieniu kasacyjnym z 6 czerwca 2025 r. Zakwestionowano wówczas, że z materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, że wiata została skutecznie oddzielona od budynku gospodarczego i że stanowi odrębny konstrukcyjnie, samodzielny obiekt budowlany. Podstawą ustaleń organu pierwszej instancji w tym zakresie była kontrola przeprowadzona w dniu 26 lutego 2025 r. i szkic sytuacyjny. Ustalono wówczas, że o rozdzieleniu budynków świadczy 5 cm dyletacja oraz to, że wiata nie jest na stałe zakotwiona w płycie betonowej a jedynie jest na niej ustawiona. W ocenie organu odwoławczego płyta fundamentowa pozostała wspólna dla obu budynków, stąd postępowanie wymagało zebrania dodatkowego materiału i uwzględnienia go podczas analizy i kwalifikacji prawnej przedmiotu niniejszego postępowania. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny w dniu 11 lipca 2025 r. Z protokołu oględzin wynika, że stan wiaty nie uległ zmianie od czasu ostatnich czynności kontrolnych z 26 lutego 2025 r. Przy niezmienionym stanie faktycznym organ pierwszej instancji podtrzymał swoje stanowisko o odrębności konstrukcyjnej spornych obiektów budowlanych. Należy przyjąć, że organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie aktualnie podzielił to stanowisko. Jest to domniemanie, bo wbrew temu co wskazano w odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu odwołania dotyczącego zignorowania faktu, że budynki nie zostały skutecznie oddzielone.
W ocenie sądu, w sprawie nie tyle nie zebrano materiału dowodowego, gdyż w aktach sprawy znajdują się trzy protokoły oględzin – kontroli wraz z dokumentacją zdjęciową (z 27 sierpnia 2024 r., 26 lutego 2025 r. i z 11 lutego 2025 r.) z których wynika stan faktyczny budynków. Natomiast ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego przez organy dokonana została z naruszeniem art. 80 K.p.a., gdyż przekroczyła granice swobodnej oceny materiału dowodowego z uwagi na nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Jak już wskazano powyżej nie odniesiono się do wszystkich elementów konstrukcyjnych budynków, które mogłyby mieć wpływ na ocenę odrębności konstrukcyjnej obiektów budowlanych. Z dokumentacji fotograficznej oraz z zapisów w protokołach wynika, że dach budynku gospodarczego zachodzi na zadaszenie wiaty, wiata pomimo tego, że nie jest zakotwiona w płycie betonowej to jej część jest ustawiona na tej płycie, pomiędzy budynkami została wykonana szczelina 5 cm (dyletacja). Dyletacja oraz brak zakotwienia wiaty w płycie betonowej rozstrzygnęły o przyjęciu przez organy nadzoru budowalnego rozdzielenia konstrukcyjnego wiaty od budynku gospodarczego. Tymczasem dyletacja, jak słusznie podnoszą skarżący, to jedynie przecięcie blachy, które same w sobie nie może skutkować konstrukcyjnym rozdzieleniem obiektów budowlanych. Tym bardziej, że z dokumentacji fotograficznej wynika, że pomimo wykonania dyletacji, dach budynku gospodarczego nadal zachodzi na zadaszenie wiaty a wiata w części ustawiona jest na płycie fundamentowej. Organy do tych elementów konstrukcyjnych nie odniosły się w swoich rozstrzygnięciach. Powyższe świadczy również o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy nadzoru budowlanego dokonają oceny materiału dowodowego sprawy bez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów i uwzględnią wszystkie elementy konstrukcyjne spornych obiektów budowlanych, mogące mieć wpływ na ocenę czy doszło do ich rozdzielenia konstrukcyjnego. Do uznania organu pozostaje to, czy materiał dowodowy wymaga uzupełnienia o aktualne oględziny i dokumentację fotograficzną. Dopiero bezsporne określenie przedmiotu postępowania, tj. czy mamy w nim do czynienia z jednym budynkiem gospodarczym wymagającym pozwolenia budowlanego, czy z dwoma obiektami budowlanymi, tj. budynkiem gospodarczym wymagającym zgłoszenia i z wiatą nie objętą reglamentacją prawa budowlanego, pozwoli na zastosowanie odpowiedniego trybu legalizacyjnego.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające jego wydanie postanowienie organu pierwszej instancji. Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 ww. ustawy. Do kosztów zaliczono wpis sądowy w wysokości 100 zł.