II SA/BD 951/20

II SA/Bd 951/20 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2020-12-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Janiszewska-Ziołek
Katarzyna Korycka
Renata Owczarzak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1586/21 - Wyrok NSA z 2025-02-20
II GSK 1589/21 - Wyrok NSA z 2025-02-06
VI SA/Wa 1681/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-11-25
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
art. 92a, 93
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Inspektor Transportu Drogowego na rzecz skarżącego G. C. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Bd 951/20
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...]/Z P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 2 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm.), nałożył na G. C. karę pieniężną w wysokości [...] zł tytułem wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna, tj. za naruszenie określone w lp. 15.2. załącznika nr [...] do utd, stwierdzone podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2018 r. i udokumentowanej w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] grudnia 2018 r. na autostradzie A1 (PPO R. ) zatrzymano do kontroli drogowej zespół pojazdów składający się z pojazdu marki [...] o nr rej. [...] oraz przyczepy marki [...] o nr rej. [...]. Ww. pojazdem kierował D. B., który wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy (ładunku złomu) w imieniu przedsiębiorcy [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w miejscowości R., na podstawie wypisu zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne. W trakcie kontroli stanu technicznego układu hamulcowego przedniego prawego kola pojazdu marki [...] o nr rej. [...] stwierdzono pęknięcie tarczy hamulcowej na całym obszarze ciernym (od tarczy osi do jej rantu). Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli.
P. z dnia [...] sierpnia 2019 r. G. C. odwołał się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania oraz ewentualnie uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. zarzucając:
1. naruszenie art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, polegający na nieprzeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka D. B. oraz z zeznań R. W. wnioskowanych wprost przez stronę;
2. naruszenie art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej, polegający na świadomym pominięciu złożonych wniosków dowodowych przez stronę;
3. naruszenie art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 84 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego mającego znaczenie dla sprawy, w szczególności nieprzeprowadzenie dowodu z zawnioskowanych świadków D. B. oraz R. W.;
4. naruszenie art. 80 kpa poprzez przyjęcie na podstawie niepełnego materiału dowodowego oraz selektywnie wybranych dowodów i twierdzeń okoliczności za udowodnione pomimo, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czynności osób dokonujących kontroli pozostają w logicznej sprzeczności z przyjętą kwalifikacją prawną zarzucanego naruszenia obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym;
5. naruszenie art. 76 § 1 kpa poprzez przyjęcie przez organ za fakt okoliczności, iż tarcza hamulcowa była rozwarstwiona, podczas gdy okoliczność taka nie wynika z protokołu oględzin pojazdu z dnia [...] grudnia 2018 r.;
6. błąd w ustaleniach faktycznych dokonanych przez organ, który miał wpływ na treść wydanego postanowienia, albowiem z materiału dowodowego zebranego w sprawie w szczególności z protokołu oględzin pojazdu z dnia [...] grudnia 2018 r. nie wynika okoliczność podana przez organ w zaskarżonej decyzji, iż na osi pojazdu silnikowego z prawej strony tarcza hamulcowa ma wzdłużne pęknięcia powodujące rozwarstwienie jej struktury, lecz na tarczy stwierdzono jedno pęknięcie biegnące przez cały obszar cierny od osi tarczy do jej zewnętrznego rantu;
7. naruszenie art. 77 § 4 kpa i art. 84 § 1 kpa poprzez uznanie przez organ za powszechnie wiadomym procedury wymiany tarcz hamulcowych parami, podczas gdy powyższe stwierdzenie nie należy do kategorii faktów i nie może być uznane za fakt powszechnie znany, a w konsekwencji stanowi to wiedzę z zakresu wiadomości specjalnych, co do których istnieje konieczność powołania biegłego z zakresu m.in. mechaniki pojazdowej i materiałoznawstwa, a także, iż do pęknięcia tarczy hamulcowej w niniejszej sprawie doszło wskutek zbyt długiej eksploatacji tarczy hamulcowej, podczas gdy wyprowadzenie takiego wniosku jest nieuzasadnione z powodu braku wiadomości specjalnych organu w zakresie możliwości ustalenia faktycznej przyczyny pęknięcia tarczy hamulcowej w pojeździe w niniejszej sprawie oraz braku dowodów pozwalających na ustalenie, iż wcześniej na tej tarczy występowały mikropęknięcia oraz była ona przegrzana;
8. naruszenie art. 107 § 1 pkt 3 kpa poprzez wydanie decyzji, która nie zawiera wymaganych prawem elementów tj. prawidłowego wskazania adresu skarżącego;
9. błędne zastosowanie art. 92a ust. 8 ustawy o transporcie drogowym z lp. 15.2. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym poprzez zastosowanie tego przepisu i nałożenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy usterka układu hamulcowego nie mogła zostać zakwalifikowana jako usterka niebezpieczna;
10. błędne zastosowanie § 6 ust. 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego poprzez zakwalifikowanie usterki układu hamulcowego jako usterki niebezpiecznej, zamiast zastosowania § 6 ust. 2 wskazanego rozporządzenia i zakwalifikowanie usterki jako poważnej z uwagi na umożliwienie kierowcy pojazdu D. B. dalszego poruszania się pojazdem;
11. błędną subsumpcję przepisu poz. 1.1.14 załącznika nr [...] do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego do zaistniałego stanu faktycznego i pomimo zakwalifikowania usterki układu hamulcowego jako usterki niebezpiecznej umożliwiono kierowcy D. B. dalsze poruszanie się pojazdem, co w efekcie implikuje konieczność stwierdzenia, iż pojazd posiadał usterkę poważną, umożliwiającą dalsze poruszanie się pojazdem, a nie usterkę niebezpieczną;
12. niezastosowanie art. 92c ust. 1 i 1a ustawy o transporcie drogowym i nie umorzenie postępowania, podczas gdy całokształt okoliczność, a w szczególności wymiana tarczy hamulcowej na stronie prawej w październiku 2018 r., co potwierdza faktura VAT nr [...] wystawiona przez [...] Sp. z o.o. wskazuje, iż pomimo zachowania najwyższej staranności przez spółkę powstała usterka, a w konsekwencji naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których spółka nie mogła przewidzieć oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia z uwagi na wystąpienie usterki tj. popękanie tarczy w trakcie wykonywania transportu, a nie wcześniej; błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, iż w sprawie nie wystąpiły zdarzenia i okoliczności, których spółka nie mogła przewidzieć, podczas gdy pękniecie tarczy hamulcowej nastąpiło w trakcie wykonywania przewozu a nadto wcześniejszy przegląd pojazdu nie wskazywał na możliwości popękania tarczy hamulcowej;
13. błędną ocenę zebranego w sprawie niepełnego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, iż spółka nie dołożyła należytej staranności w celu zapobieżenia wystąpienia naruszenia, podczas gdy ani dokonany 2 miesiące wcześniej przegląd pojazdu w [...] Sp. z o.o. ani podczas dokonywanego przeglądu technicznego pojazdu w dniu [...] grudnia 2018 r. tj. przed przystąpieniem do wykonywania transportu drogowego nie stwierdzono zużycia tarczy hamulcowej implikującego konieczność jej wymiany ani też istnienie jakichkolwiek pęknięć tarczy, w konsekwencji czego, do popękania tarczy doszło w trakcie wykonywania transportu niezależnie od podejmowanych starań przez skarżącego, a zatem wskutek nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, gdyż nie można było przewidzieć popękania tarczy hamulcowej podczas jazdy;
14. błędną ocenę zebranego w sprawie niepełnego materiału dowodowego poprzez przyjęcie iż inspekcja stanu technicznego pojazdu dokonana przez D. B. trwała 1 minutę, podczas gdy wskazana osoba dokonywała inspekcji przed uruchomieniem tachografu cyfrowego i przyjęcie bezkrytycznie danych z tachografu cyfrowego jako podstawy do wysnucia błędnych wniosków;
15. błędną ocenę zebranego w sprawie niepełnego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, iż usterka pojazdu nie powstała w trakcie jazdy, lecz istniała wcześniej, a dokonujący inspekcji stanu technicznego pojazdu kierowca D. B. w dniu [...] grudnia 2018 r. jej nie stwierdził i nie dokonał sprawdzenia stanu technicznego pojazdu, podczas gdy przesłuchanie świadka potwierdziłoby, iż usterka tarczy hamulcowej nie istniała przed rozpoczęciem wykonywania transportu drogowego tym pojazdem.
W uzasadnieniu odwołania jego autor wskazał przede wszystkim, że nie zgadza się z kwalifikacją usterki pojazdu podnosząc, iż usterki niebezpieczne uniemożliwiają używanie pojazdu w ruchu drogowym, natomiast usterki poważne dają podstawę do ograniczenia używania pojazdu i określenia warunków tego używania, a w niniejszej sprawie organ dopuścił pojazd do dalszego używania tj. zezwolił na powrót pojazdu do siedziby spółki (przejazd odległości około 100 km). Dlatego w ocenie odwołującego, zakwalifikowanie usterki jako niebezpiecznej jest wadliwe (nieprawidłowo zastosowany przepis lp. 15.2. zał. nr 4 do ustawy o transporcie drogowym) i usterka prawidłowo powinna zostać zakwalifikowana jako poważna, skutkująca ograniczeniem dalszego używania pojazdu, co miało miejsce, ponieważ kontrolujący inspektorzy określili warunki używania pojazdu tj. możliwość przejazdu pojazdem i powrót do siedziby spółki bez załadunku.
Ponadto, skarżący podniósł, że organ pominął wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków tj. kierowcy oraz pracownika serwisu, na okoliczności wskazywane przez stronę, iż tarcza hamulcowa była wymieniana, autoryzowany serwis nie stwierdził konieczności wymiany tarczy hamulcowej, oznak jej zużycia, skutkujących koniecznością wymiany w najbliższym czasie ani możliwości popękania tarczy oraz, że faktyczna inspekcja i sprawdzenie stanu technicznego pojazdu w dniu [...] grudnia 2018 r. odbyła się przed uruchomieniem tachografu cyfrowego i stan techniczny pojazdu był właściwy a w szczególności nie stwierdzono pęknięć na tarczy hamulcowej po prawej stronnie.
Odwołujący wskazał również, że spółka w październiku 2018 r. oddała pojazd na przegląd, w wyniku którego stwierdzono m.in. konieczność wymiany tarczy hamulcowej po stronie prawej i w konsekwencji wymieniono prawą tarczę hamulcową na przedniej osi. Pomimo wymiany tarczy hamulcowej uległa ona uszkodzeniu przez popękanie, a zatem spółka dochowała należytej staranności ponieważ wymieniła tarczę w październiku 2018 r., lecz mimo tego tarcza po 2 miesiącach w dniu [...] grudnia 2018 r, podczas jazdy popękała, co wskazuje, że uszkodzenie tarczy wynikało z nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności (średni okres eksploatacji tarcz hamulcowych wynosi średnio około 100.000 - 400.000 km, a zatem dużo dłużej, niż okres 2 miesięcznego użytkowania). Poza tym, wskazane przez organ przyczyny pęknięcia tarczy nie mogą zostać uznane ani za zgodne z rzeczywistością, ani za miarodajne, ponieważ organ nie posiada kwalifikacji pozwalających na jednoznaczne ustalenie przyczyn pojawienia się pęknięcia, a nadto nie zdiagnozował wcześniejszych mikropęknięć na tarczy lub innych mikropęknięć na tarczy w czasie kontroli lub innych oznak wskazujących na przegrzanie tarczy, co mogłoby pozwolić na przedstawienie przez organ przyczyn pęknięcia tarczy.
Wskazując na obowiązki kierowcy, odwołujący podniósł, że spółka zapewniła prawidłową organizację i dyscyplinę pracy zobowiązując kierowcę do sprawdzenia stanu technicznego pojazdu. Dodatkowo, zarzucił błędnie oznaczoną stronę poprzez wpisanie w decyzji miejscowości "R." zamiast R.. W załączeniu przesłano fakturę VAT nr [...] z dnia [...] października 2018 r. oraz podstawowe czynności i obowiązki kierowcy wykonującego międzynarodowy przewóz drogowy oraz kopię decyzji przesłanej skarżącemu.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, że protokół kontroli oraz protokół oględzin pojazdu zostały podpisane przez kierowcę bez zastrzeżeń, tym samym D. B. potwierdził prawidłowość ustaleń kontrolujących. Podkreślono przy tym, że protokół kontroli jest w rozumieniu art. 76 § 1 kpa dokumentem urzędowym - sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2010 roku, sygn. akt VI SA/Wa 871/10, z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2334/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt. II GSK 50/08).
Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie toczy się wobec G. C. jako podmiotu, o którym mowa w art. 92a ust. 2 utd (zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym), ponieważ pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. G. C. poinformował, że jest osobą zarządzającą transportem przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Rogówku.
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił osobę odpowiedzialną za zarządzanie transportem poddanym kontroli drogowej pojazdem.
Organ odwoławczy wskazał, że do obowiązków zarządzającego transportem należy zarządzanie operacjami transportowymi przedsiębiorstwa wykonywanymi w sposób rzeczywisty i ciągły, co wynika z art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1071/2009. W ramach zarządzania operacjami transportowymi, skarżąca powinna nadzorować przestrzeganie przepisów obowiązujących w transporcie drogowym przez pracowników przedsiębiorstwa i osoby współpracujące z przedsiębiorstwem. Strona nie wywiązała się ze swoich obowiązków, ponieważ skontrolowany przewóz drogowy był wykonywany pojazdem stanowiącym zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego.
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Według art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. W ocenie organu odwoławczego, stwierdzoną usterkę tarczy hamulcowej należało uznać za zagrażającą bezpieczeństwu osób jadących pojazdem i innych uczestników ruchu.
Organ odwoławczy wskazał, że dokonując oceny charakteru stwierdzonej podczas kontroli usterki, powinno się zastosować rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego, zmienione rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 maja 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 948), rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. oraz dyrektywa 2014/47/UE w sprawie drogowej kontroli technicznej dotyczącej zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych. W ocenie organu odwoławczego stwierdzona podczas kontroli drogowej usterka układu hamulcowego była niebezpieczna w rozumieniu rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik 111 do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. W myśl załącznika nr 1 pkt 5 ww. rozporządzenia dyrektywa 2014/47/UE w sprawie drogowej kontroli technicznej dotyczącej zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych zawiera w swoim załączniku II szczegółową klasyfikację usterek technicznych wraz ze wskazaniem ich wagi, w podziale na usterki drobne, poważne i niebezpieczne. W art. 12 ust. 2 wspomnianej dyrektywy podano następujące definicje:
. usterki drobne, bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu lub oddziaływania na środowisko oraz inne drobne niezgodności;
. usterki poważne, które mogą zagrażać bezpieczeństwu pojazdu lub oddziaływać na środowisko lub stwarzać zagrożenie dla innych użytkowników dróg, lub inne istotniejsze niezgodności;
. usterki niebezpieczne stanowiące bezpośrednie i natychmiastowe zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub oddziałujące na środowisko.
Poziom naruszeń przepisów dyrektyw dotyczących zdatności do ruchu drogowego odzwierciedla klasyfikację usterek znajdującą się w załączniku II do dyrektywy 2014/47/UE, a mianowicie: PN = usterki poważne, BPN = usterki niebezpieczne, NN = kierowanie pojazdem z usterkami, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa drogowego; usterki drobne odpowiadają poziomowi naruszeń mniejszej wagi.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy uznał, że analiza załącznika nr 1A do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego zmienionego rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 maja 2018 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 948) wykazała, że w świetle tegoż rozporządzenia, stwierdzona podczas kontroli usterka pojazdu ma charakter niebezpiecznej. Poz. 1.1.14 załącznika nr 1A wskazuje, że nadmierne zużycie tarczy hamulcowej, rysy lub pęknięcia na powierzchni, niepewne mocowanie kwalifikuje się jako usterkę niebezpieczną. Kontroli w tym zakresie dokonuje się organoleptycznie, a stosownie do treści lp. 15.2. załącznika nr 4 do utd, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł
Mając na uwadze powyższe okoliczności organ odwoławczy wskazał, że strona była osobą zarządzającą transportem/osobą fizyczną, o której mowa art. 7c utd w spółce [...] Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. k., której pojazd został poddany kontroli w dniu [...] grudnia 2018 r., a z zebranego materiału dowodowego wynikało jednoznacznie, że ww. pojazd zawierał usterkę w układzie hamulcowym, zakwalifikowaną jako niebezpieczna.
Z zebranego materiału dowodowego, w tym protokołu kontroli drogowej, protokołu oględzin pojazdu poddanego kontroli, dokumentacji fotograficznej, zdaniem organu odwoławczego jednoznacznie wynika, że w chwili kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...] posiadał usterkę układu hamulcowego tarczy hamulcowej przedniego prawego koła, a stosownie do poz. 1.1.14 zał. nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego stanowiącego podstawę prawną stwierdzonego w niniejszej sprawie naruszenia, nadmierne zużycie tarczy hamulcowej, rysy lub pęknięcia na powierzchni, niepewne mocowanie kwalifikuje się jako usterkę niebezpieczną, która jest możliwa do stwierdzenia za pomocą metody organoleptycznej, nie wymagana była w tym zakresie wiedza specjalna. Usterka była możliwa do zidentyfikowania organoleptycznie. W niniejszej sprawie kontrolujący stwierdzili uszkodzenie tarczy hamulcowej polegające na pęknięciu tarczy hamulcowej, które występowało na całym obszarze ciernym od osi tarczy do jej zewnętrznego rantu. Stwierdzony stan techniczny tarczy hamulcowej przedniego prawego koła był niezadowalający i odpowiadał usterce określonej pod poz. 1.1.14 zał. nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego. Skoro usterka polegała na pęknięciu na całym obszarze ciernym od osi tarczy do jej zewnętrznego rantu, nie mogła być zakwalifikowana jako usterka poważna. Tym samym twierdzenia strony, iż usterka układu hamulcowego nie mogła zostać zakwalifikowana jako usterka niebezpieczna, zdaniem organu II instancji nie znajduje uzasadnienia.
Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego. Pod pojęciem usterki niebezpiecznej stosownie do ww. aktu prawnego rozumie się usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu.
Ponadto wskazano, że stosownie do art. 132 ust. 1 w zw. z art. 134a prd, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzyma dowód rejestracyjny (pozwolenie czasowe) w razie: 1) stwierdzenia lub uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd: a) zagraża bezpieczeństwu w szczególności po wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy, b) zagraża porządkowi ruchu, c) narusza wymagania ochrony środowiska.
Kontrolujący korzystając z tego uprawnienia zatrzymali wirtualnie dowód rejestracyjny pojazdu za pokwitowaniem, a także zakazali przewozu ładunków, przejazdu wraz z przyczepą do czasu usunięcia nieprawidłowości. Jednocześnie z protokołu nie wynikało, że zakazali kierowcy w ogóle dalszej jazdy, a jedynie przewozu ładunków i jazdy wraz z przyczepą do czasu usunięcia nieprawidłowości.
W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Zawarta w art. 7 kpa zasada prawdy obiektywnej (materialnej) nakłada na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Prawidłowe załatwienie sprawy indywidualnej jest uwarunkowane oparciem rozstrzygnięcia na prawidłowo ustalonych, tzn. obiektywnie istniejących oraz właściwie ocenionych okolicznościach faktycznych (Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, red. R. Kędziora, wyd. 4, Legalis). Organ I instancji zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i tym samym nie naruszył art. 7, art. 77 i 80 kpa. Swoje rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli i prawidłowo dokonał jego wszechstronnej oceny. Organ I instancji dokonał także prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do obowiązujących przepisów prawa, a także uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa. Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W ocenie organu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy jest wyczerpujący i nie było konieczności przeprowadzania dodatkowych dowodów, w tym z przesłuchania świadków. Przeprowadzenie ww. dowodów wiązałoby się wyłącznie z nieuzasadnionym przedłużeniem postępowania. W tym miejscu wskazano na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2017 r., II OSK 1373/15: "Mnożenie dowodów zmierzających do wykazania istotnej dla sprawy kwestii uznać należy za niecelowe, jeśli organ zasadnie uznał, że okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w oparciu o dowód już przeprowadzony i jest on wiarygodny". Co więcej, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt: I OSK 1607/16: "Żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tylko nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie".
Zdaniem organu odwoławczego nie można zatem podzielić również zarzutu odnośnie naruszenia art. 8 kpa., gdyż organ prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie kontrolowanego do władzy publicznej. Zebrał istotne w sprawie dowody, a strona została pouczona o przysługujących jej uprawnieniach. Skarżący miał możliwość wypowiedzenia się w toku czynności kontrolnych, zgłaszania dowodów, składania wyjaśnień, a zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne stosownie do obowiązujących w tym zakresie wymogów.
W niniejszej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, nie doszło także do naruszenia art. 107 § 1 pkt 3 kpa, gdyż zaskarżona decyzja zawiera oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Jednocześnie w ocenie organu odwoławczego, wskazanie w oznaczeniu strony miejscowości "Rogówka" zamiast "Rogówko" należy uznać za omyłkę pisarską, bowiem z akt sprawy, w szczególności protokołu kontroli, zawiadomienia o wszczęciu postępowania, czy pisma skarżącego z dnia [...] lutego 2019 r. wynika, że adresem wskazanym jako adres skarżącego jest adres spółki [...] Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. k. czyli miejscowość R..
Jednocześnie podkreślono, że kierowca potwierdził okoliczności i przebieg kontroli i stwierdzone naruszenie podpisując protokół kontroli, a zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt: II GSK 1940/15: "Protokół kontroli drogowej jest podstawowym dowodem w sprawie (...) ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § i KPA. Dowód z dokumentu urzędowego, jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli, ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten, podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, tj. inspektorów i kierowcę stanowi dowód lego, co zostało w nim stwierdzone". Jednocześnie wskazano, że podczas kontroli kierowca podpisując protokół kontroli nie miał jeszcze pełnego wyobrażenia konsekwencji. Z tego względu organ odwoławczy nie dał wiary późniejszym twierdzeniom złożonym przez kierowcę po kontroli, bowiem zgodnie z art. 74 § 4 ustawy o transporcie drogowym, kontrolowany ma prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu, lecz podczas przeprowadzonej kontroli kierowca nie zgłosił żadnych zastrzeżeń do protokołu, a takie prawo mu przysługiwało i jest to najbardziej właściwy moment do zweryfikowania ewentualnych nieścisłości.
Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że za naruszenia popełnione podczas działalności przedsiębiorstwa, w którym dana osoba pełni obowiązki zarządzającego transportem, to ta osoba ponosi odpowiedzialność niezależnie od tego, czy była winna powstania tego naruszenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Go 32/12, LEX nr 1138485).
W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje także podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 i ust. 1a utd., gdyż uwolnienie się od odpowiedzialności za popełnione naruszenie jest możliwe tylko po wykazaniu przez zarządzającego transportem braku wpływu na powstanie naruszenia, natomiast strona podniosła m.in., że spółka dokłada należytej staranności, stan techniczny pojazdu jest sprawdzany regularnie, był sprawdzony przez kierowcę przed wyjazdem w dniu kontroli, przegląd pojazdu, w tym wymiana tarczy hamulcowej odbyła się w październiku 2018 r. a także, że do usterki doszło w czasie wykonywania transportu. Powyższe w ocenie organu odwoławczego nie stanowi wystarczających dowodów na zwolnienie się przez stronę z odpowiedzialności, ponieważ dla odpowiedzialności administracyjnej nie ma znaczenia przyczyna powstania usterki, a jedynie fakt jej występowania podczas kontroli. Pęknięcie tarczy nie jest okolicznością, której nie można przewidzieć, przy czym profesjonalny przewoźnik powinien był się liczyć z możliwością wystąpienia usterek pojazdu, gdyż są to zjawiska występujące powszechnie.
Dla odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, w ocenie organu odwoławczego znaczenie ma chwila kontroli drogowej, a wtedy występowała usterka układu hamulcowego. W konsekwencji przyjęto, iż istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, a proces wymierzania kar pieniężnych należy rozstrzygać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Dlatego też - co do zasady - bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których przedsiębiorca dopuścił się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków (wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 maja 2012 r., sygn. VI SA/Wa 498/12). W ocenie organu skarżący nie udowodnił, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Organ odwoławczy poinformował, że materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy w pełni potwierdza fakt naruszenia przepisów przez stronę, a w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a ust. 2, 4 i 8 w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. W odniesieniu zaś do wysokości kary to należy zauważyć, iż art. 92a ust. 4 i 8 w zw. z załącznikiem nr 4 do utd określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 kpa nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Kary pieniężne za naruszenia powstałe na gruncie ustawy o transporcie drogowym są określone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Ustalone kary nie podlegają obniżeniu nawet w przypadku incydentalnego charakteru naruszenia. Nakładane są w przypadku stwierdzenia naruszenia w wysokości ściśle określonej w załączniku nr 4 do utd.
Co więcej - podkreślono, że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych finansowa odpowiedzialność administracyjnokarna ma - co do zasady - charakter obiektywny i opiera się na samym fakcie naruszenia (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 września 1995 r., III AZP 16/95, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 grudnia 1994 r., SA/Lu 49/94; z dnia 14 października 1998 r., IV SA 1792/96 i z dnia 5 czerwca 2001 r., III SA 2661/00), a w niniejszej sprawie organ odwoławczy ustalił, że fakt naruszenia jest bezsporny.
W skardze do Sądu G. C. wniósł o uchylenie w całości decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2020 r., znak [...] oraz poprzedzającej jej decyzji i umorzenie postępowania; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych i kosztów zastępstwa procesowego
Skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 KPA poprzez zaniechanie dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego mającego znaczenie dla sprawy, zwłaszcza zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków D. B. oraz R. W., co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia na podstawie niepełnego materiału dowodowego oraz selektywnie wybranych dowodów, że usterka miała charakter usterki niebezpiecznej i skarżący nie dochował należytej staranności w zakresie przeglądu technicznego pojazdu oraz konsekwencji naruszenie art. 8 art. 75 § 1, art. 76 § 1 ( przez ustalenie, że tarcza była rozwarstwiona), art. 78 § 1 i art. 84 KPA;
2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 92a ust. 8 ustawy o transporcie drogowym w zw. z l.p. 15.2 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, poprzez zastosowanie tego przepisu i nałożenie kary pieniężnej w sytuacji błędnego zakwalifikowania usterki układu hamulcowego jako niebezpiecznej;
3. naruszenie prawa materialnego tj. § 6 ust. 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008r. w sprawie kontroli ruchu drogowego poprzez przyjęcie, iż usterka układu hamulcowego stanowiła usterkę niebezpieczną, podczas gdy przedmiotową usterkę należało zakwalifikować jako poważną zgodnie z § 6 pkt 2 w/w rozporządzenia, co również potwierdza umożliwienie kierowcy D. B. dalsze poruszanie się pojazdem;
4. naruszenie prawa materialnego tj. art. 92cust. 1 i la ustawy z dnia [...] września 2001r. o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania w sytuacji gdy z całokształtu okoliczności wynika, iż skarżący dochował należytej staranności, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżący przewidzieć nie mógł i nie miał wpływu na powstanie naruszenia.
Uzasadniając zarzuty skarżący podniósł, iż organ dokonał błędnej kwalifikacji usterki pojazdu, do czego doszło m.in. wskutek selektywnego przeprowadzenia postępowania dowodowego; organ dokonał naruszeń przepisów art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. z uwagi na zaniechanie przesłuchania świadków kierowcy D. B., a także pracownika serwisu Hołowińscy-Scanserwis - R. W.. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób mało wnikliwy i selektywny, a przeprowadzenie wyżej wymienionych dowodów było konieczne z uwagi na podnoszone przez skarżącego twierdzenia w zakresie dotyczącym okoliczności powstania usterki, a także jej nieistnienia przed przystąpieniem do wykonywania transportu. Skarżący dochował należytej staranności w zakresie przygotowania pojazdu do transportu, zaś do wystąpienia usterki doszło w wyniku nadzwyczajnych okoliczności, które nie były możliwe do przewidzenia.
Skarżący podniósł, iż pojazd przeszedł ocenę stanu technicznego wraz z wymianą niezbędnych elementów i materiałów eksploatacyjnych. W wyniku przeglądu ujawniono konieczność wymiany tarczy hamulcowej po stronie prawej i dokonano tej wymiany na przedniej osi. Jak wynika z powyższego, prawa tarcza hamulcowa na przedniej osi została wymieniona w październiku 2018 r., lecz pomimo dochowania przez skarżącego należytej staranności - dokonania wymiany przedmiotowej tarczy, po upływie 2 miesięcy doszło do pęknięcia tarczy hamulcowej podczas jazdy w wyniku nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności. Zdaniem strony, na uwadze należy mieć, iż średni okres eksploatacji tarcz hamulcowych wynosi ok. 100.000 - 400.000 km, a zatem przewidywany dystans przekracza znacznie możliwości przejechania takiej odległości w okresie zaledwie 2 miesięcy, natomiast przesłuchanie wnioskowanych świadków pozwoliłoby na prawidłowe ustalenie zarówno przyczyn jak i okoliczności powstania usterki tarczy hamulcowej.
Ponadto skarżący podniósł, że organ błędnie przyjął, iż usterka ujawniona podczas kontroli stanowiła usterkę niebezpieczną w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego, bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotowa usterka winna zostać zakwalifikowana jako poważna, bowiem mimo jej stwierdzenia, organ umożliwił kierowcy D. B. dalsze poruszanie się pojazdem.
Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, zwłaszcza postawę skarżącego polegającą na dbałości o stan techniczny pojazdów, przeprowadzenie przeglądu w krótkim czasie przed zdarzeniem, a co za tym idzie powstanie usterki wskutek nadzwyczajnych okoliczności, których nie dało się przewidzieć, zdaniem skarżącego postępowanie w niniejszej sprawie winno zostać umorzone, albowiem osoba odpowiedzialna za transport nie była w stanie przewidzieć pęknięcia tarczy hamulcowej po 2 miesiącach od jej wymiany, albowiem zużycie tarczy powodujące jej pęknięcia mogłoby wystąpić po 6-12 i więcej miesiącach intensywnego, całodobowego użytkowania pojazdu, dlatego nie sposób wymagać, wbrew twierdzeniom organu, że skarżący powinien przewidzieć możliwość pęknięcia tarczy hamulcowej wymienionej na nową 2 miesiące wcześniej, albowiem zakładana wytrzymałość tarczy wynosi znacznie więcej.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zarzucić organowi odwoławczemu niespójność w określeniu zaskarżonego aktu przez wskazanie, że wydaje decyzję po rozpatrzeniu odwołania od decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2019 r., a w uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2020 r., powołuje się na decyzję z [...] sierpnia 2019 r. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, decyzja z [...] kwietnia 2019 r. nie weszła do obrotu a przedmiotem odwołania była decyzja z [...] sierpnia 2019 r. Wprawdzie decyzje są jednobrzmiące i należałoby uznać, że organ rozpatrywał właściwą decyzję z [...] sierpnia 2019 r. ale w aktach brak sprostowania ewentualnego błędu pisarskiego.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Tak określone przesłanki nie odnoszą się zatem do zachowania samego podmiotu, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa. Konstrukcja przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. wskazuje okoliczności egzoneracyjne, które stanowią podstawę dla uwolnienia się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przepisu ustawy o transporcie drogowym lub odpowiedniego przepisu prawa unijnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w pierwszej kolejności okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, mimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność egzoneracyjną uznawana jest również wyłączna wina osoby trzeciej, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności. Omawiany przepis dotyczy więc sytuacji wyjątkowych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem działania siły wyższej, bądź osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. II GSK 976/09, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie wystarczy zatem wykazanie braku winy, lecz konieczne jest pozytywne udowodnienie przez odpowiedzialny podmiot, że podjął on wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa.
Nie ulega wątpliwości, że stan techniczny pojazdów użytkowych, do których nawiązują dyrektywy 2014/45/UE (dotycząca okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych) i 2014/47/UE (dotycząca drogowej kontroli technicznej dotyczącej zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych, która w zakresie pojęcia "badania zdatności do ruchu drogowego" poprzez art. 3 pkt 12 odwołuje się do art. 3 pkt 9 dyrektywy 2014/45/UE i jego załącznika I), bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Dlatego pojazdy poruszające się po drogach publicznych muszą być utrzymywane w stanie zdatności do ruchu drogowego, a pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę. Drogowe kontrole techniczne są więc kluczowym elementem niezbędnym do osiągnięcia trwałego, wysokiego poziomu zdatności pojazdów użytkowych do ruchu drogowego. Pojazdy posiadające usterki niebezpieczne nie powinny być dopuszczone do ruchu, a w razie nieuprawnionego użytkowania takiego pojazdu powinna być nałożona odpowiednia sankcja.
W myśl art. 12 ust. 2 dyrektywy 2014/47/UE, usterki stwierdzone podczas drogowej kontroli technicznej pojazdów są klasyfikowane do jednej z następujących kategorii: usterki drobne bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu lub oddziaływania na środowisko oraz inne bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu lub oddziaływania na środowisko oraz inne drobne niezgodności, usterki poważne, które mogą zagrażać bezpieczeństwu pojazdu lub oddziaływać na środowisko lub stwarzać zagrożenie dla innych użytkowników dróg, lub inne istotniejsze niezgodności oraz usterki niebezpieczne, stanowiące bezpośrednie i natychmiastowe zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub oddziaływujące na środowisko
Powyższe przepisy zostały transponowane do krajowego porządku prawnego w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. poz. 2141), a poprzednio w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (§ 6 ust. 6), aktualnym podczas prowadzonej kontroli w niniejszej sprawie.
Z tego ostatniego aktu wynika, że usterki poważne to takie, które mogą zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego lub naruszać wymagania ochrony środowiska albo inne istotne nieprawidłowości, które dają podstawę do ograniczenia dalszego używania pojazdu oraz określenia warunków tego używania, natomiast usterki niebezpieczne to takie, które powodują bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu.
Organ odwoławczy uznał, że analiza załącznika nr 1A do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego zmienionego rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 maja 2018 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 948) wykazała, że w świetle tego rozporządzenia, stwierdzona podczas kontroli usterka pojazdu ma charakter niebezpiecznej. Poz. 1.1.14 załącznika nr 1A wskazuje, że nadmierne zużycie tarczy hamulcowej, rysy lub pęknięcia na powierzchni, niepewne mocowanie kwalifikuje się jako usterkę niebezpieczną. Kontroli w tym zakresie dokonuje się organoleptycznie, a stosownie do treści lp. 15.2. załącznika nr [...] do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł.
Zdaniem organu odwoławczego, z zebranego materiału dowodowego, w tym protokołu kontroli drogowej, protokołu oględzin pojazdu poddanego kontroli, dokumentacji fotograficznej jednoznacznie wynika, że w chwili kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...] posiadał usterkę układu hamulcowego tarczy hamulcowej przedniego prawego koła, a więc usterkę niebezpieczną, a stosownie do poz. 1.1.14 zał. nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego skoro możliwa była do stwierdzenia za pomocą metody organoleptycznej, nie była wymagana w tym zakresie wiedza specjalna. Ponadto strona była osobą zarządzającą transportem/osobą fizyczną, o której mowa art. 7c utd w spółce [...] Sp. z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. k., której pojazd został poddany kontroli w dniu [...] grudnia 2018 r., zatem zasadne było zastosowanie sankcji.
W przekonaniu Sądu, przeprowadzona ocena jest przedwczesna, gdyż usterka o takim charakterze może być też kwalifikowana jako poważna a w toku postępowania nie zgromadzono i nie oceniono dostatecznie dowodów w sposób pozwalający na przypisanie stronie odpowiedzialności za opisane naruszenie.
Protokół z kontroli jako dokument urzędowy podlega uwzględnieniu w zakresie stwierdzonych faktów, a nie wyrażonych w nim ocen. Tak więc o ile opis stanu usterki układu hamulcowego - tarczy hamulcowej przedniego prawego koła wraz z materiałem fotograficznym nie może być kwestionowany, o tyle ocena zebranego materiału dowodowego i przyjęta kwalifikacja naruszenia przepisów prawa nie korzysta z domniemania przewidzianego dla dokumentów urzędowych. Nie jest to bowiem sfera faktów, lecz analizy służącej dokonaniu aktu subsumpcji. To, że kontrolowany kierowca nie zgłosił zastrzeżeń do protokołu nie oznacza, że nie można skutecznie podważać legalności przypisanego naruszenia. Przyjmując takie założenie prowadzenie postępowania administracyjnego na podstawie takiego protokołu dawałoby iluzoryczne gwarancje procesowe stronie postępowania, skoro jej odpowiedzialność za określone naruszenie miałaby zostać przesądzona w treści protokołu, w zależności od tego, czy wniesiono do jego treści zastrzeżenia i uwagi, czy też nie. Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego nie obowiązuje ponadto formalna teoria dowodów, lecz do rangi zasady postępowania wyniesiono zasadę prawdy obiektywnej (materialnej). Tak więc obowiązkiem organu jest dążenie do ustalenia stanu faktycznego odpowiadającego rzeczywistości, a następnie dokonanie prawidłowego aktu subsumpcji pod określone normy prawne.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy budzą wątpliwości następujące ustalenia.
W świetle lp. 15.2. załącznika nr 4 do utd., karę pieniężną tam określoną można nałożyć tylko wówczas, gdy stwierdzona usterka kwalifikuje się jako niebezpieczna, a więc – zgodnie z § 6 ust. 6 pkt 3 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego czyli taka, która powoduje bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu.
W rozpoznawanej sprawie, pomimo zakwalifikowania usterki układu hamulcowego jako usterki niebezpiecznej, umożliwiono kierowcy D. B. dalsze poruszanie się pojazdem, co w efekcie jak słusznie podnosi skarżący implikuje konieczność stwierdzenia, iż pojazd posiadał usterkę poważną, umożliwiającą dalsze poruszanie się pojazdem, a nie usterkę niebezpieczną, choć z drugiej strony, ocena w tym przedmiocie może być dwojaka zgodnie z treścią załącznika 1A. Organ tej okoliczności sprawy w sposób przekonujący nie wyjaśnił. Samo stwierdzenie o zgodzie na dalsze poruszanie się (dojazd do bazy) bez ładunku nie wydaje się dostateczne. Wnioski zatem organu były niedostatecznie przekonujące a skutkami stwierdzenia wystąpienia usterki jako niebezpiecznej, obciążono stronę.
Kolejnym zagadnieniem budzącym wątpliwości są okoliczności związane z powstaniem usterki i wykluczeniem możliwości pęknięcia tarczy hamulcowej w trakcie wykonywania przewozu. Wynika to z faktu podnoszonego przez stronę, który nie został zweryfikowany przez organ, że wymiana tarczy hamulcowej po stronie prawej miała miejsce w październiku 2018 r., podczas przegląd pojazdu, a więc na 2 miesiące przed zatrzymaniem ( wskazanie dowodu z faktury VAT nr [...] wystawionej przez [...] Sp. z o.o.) co dla przewidywanej trwałości wymienionej części dla określonego przebiegu jest zastanawiające. Budzi zatem wątpliwości jednoznaczne zaprzeczenie, że usterka mogła powstać w trakcie przewozu, skoro nie ustalono czy była to nowa tarcza, czy przyczyną pęknięcia mogła być jednostronna wymiana tarczy. Oczywiście organ nie ma obowiązku ustalania przyczyny powstania usterki ale pewne okoliczności mogą przemawiać, że wystąpić ona mogła w trakcie przewozu a nie przed wyjazdem. Nie ustalono czy udzielono gwarancji, czy możliwe jest wystąpienie takiej usterki w tak krótkim czasie od wymiany, czy wreszcie w takich okolicznościach można wykluczyć powstanie usterki (pęknięcia tarczy) w trakcie przewozu oraz, że wskazane okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że podmiot nie miał wpływu na powstanie naruszenia a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których pomiot nie mógł przewidzieć. Fakt, że rodzaj usterki pozwala na jej organoleptyczne stwierdzenie nie oznacza, że nie mogła powstać w trakcie jazdy, skoro tarcza była wymieniona tylko 2 miesiące wcześniej a dokonujący inspekcji stanu technicznego pojazdu kierowca D. B. w dniu [...] grudnia 2018 r. nie stwierdził usterki przed wyjazdem w trasę. Organ nie próbował poznać stanowiska kierowcy i ocenić jego wiarygodności oraz charakteru i czasu eksploatacji tarczy hamulcowej.
W ocenie Sądu, skarżący w toku prowadzonego w sprawie postępowania powołał się na okoliczności, które wpisują się w ocenę ich jako przesłanki egzoneracyjne z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., jak choćby wyłączna wina podmiotu wykonującego wymianę tarczy, jeśli tarcza nie była nowa lub przyczyna usterki wynika z braku wymiany obu tarcz. W tym jednak zakresie nie przeprowadzono jednoznacznych ustaleń.
Jak wskazał skarżący, przed przystąpieniem do wykonywania transportu drogowego nie stwierdzono zużycia tarczy hamulcowej implikującego konieczność jej wymiany ani też istnienie jakichkolwiek pęknięć tarczy, w konsekwencji czego, do popękania tarczy doszło w trakcie wykonywania transportu niezależnie od podejmowanych starań przez skarżącego, a zatem wskutek nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności,
Mając powyższe na uwadze w rozpatrywanej sprawie, orzekające organy nie zdołały, zdaniem Sądu, w sposób przekonywujący wykazać, iż rzeczywiście nie zachodzą przesłanki do zwolnienia skarżącego jako zarządzającego z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia przepisów o transporcie drogowym a także powstania usterki, zakwalifikowanej jako niebezpiecznej, stwarzającej zagrożenie w ruchu drogowym.
Zdaniem Sądu, najpierw organ musi zająć stanowisko, że stwierdzona podczas kontroli usterka była przewidywalna w jakikolwiek sposób przez skarżącego i miał on wpływ na jej powstanie, a dopiero następnie można wykazywać, że ten nie zdołał udowodnić zaistnienia przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności za tego rodzaju naruszenie.
Prawdą jest, że to podmiot odpowiedzialny powinien wykazać przesłanki uzasadniające zwolnienie go z odpowiedzialności za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, ale zwrócić należy uwagę, że począwszy od odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, a skończywszy na skardze, skarżący konsekwentnie podnosił, iż nie miał wpływu na powstanie usterki układu hamulcowego i nie mógł nikt jej przewidzieć w opisanych okolicznościach, przy braku powstania jej przed wyjazdem.
W ocenie Sądu, podjęte przez organ w tej sprawie rozstrzygnięcie było co najmniej przedwczesne, bowiem zostało oparte na niedokładnie wyjaśnionym stanie faktycznym tej sprawy, przy czym nie budzą wątpliwości Sądu ustalenia, które wynikają z kontroli pojazdu, potwierdzonej sporządzonym protokołem kontroli, których to ustaleń nie kwestionuje także skarżący. Zaniechanie przez organ wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego tej sprawy dotyczy natomiast podnoszonych okoliczności egzoneracyjnych wskazywanych przez skarżącego w zakresie stanu technicznego pojazdu w momencie rozpoczęcia przewozu tj. przed wyruszeniem w trasę a następnie ustalenia czy taka usterka mogła pojawić się w trakcie wykonywania przewozu samoczynnie a także czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy można było usterkę zakwalifikować jako poważną.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest bowiem przewidziana w art. k.p.a. zasada, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, które nakładają na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Zatem wydanie prawidłowej decyzji, wiążące się z właściwym zastosowaniem określonej normy prawa administracyjnego, w każdym przypadku poprzedzać powinno dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawnego istotnego w sprawie. W rozpoznawanej sprawie takie wyczerpujące ustalenia nie zostały przeprowadzone w ramach podnoszonych przez skarżącego okoliczności mających wyłączać jego odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie stanu technicznego pojazdu wykonującego przewóz drogowy. Wprawdzie to na skarżącym ciąży obowiązek przedstawienia dowodów i okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność, jednak w sytuacji podnoszenia okoliczności egzoneracyjnych, organy orzekające w sprawie winny także podjąć działania w celu wyjaśnienia, czy w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające odpowiedzialność skarżącego, wzywając do przedłożenia dowodów na ich potwierdzenie a zawnioskowane już dowody przeprowadzić.
Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji .
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, na skutek naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, doszło do naruszenia przepisów prawa, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości czy podnoszone w toku postępowania okoliczności mogą stanowić okoliczności egzoneracyjne – wyłączające odpowiedzialność skarżącego – opisane w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. a przynajmniej wysokość sankcji przy podanej kwalifikacji naruszenia oraz jednoznacznego wskazania od jakiej decyzji organ rozpoznawał odwołanie.
Z wszystkich powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak sentencji wyroku.
O kosztach postępowania, które objęły wpis od skargi w kwocie 100 zł i wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika skarżącego w kwocie 270zł, postanowiono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II WSA w Bydgoszczy, wydane na mocy art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 14 maja 2020r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV (Dz. U. z 2020r., poz. 857).