II SA/Bd 853/06

II SA/Bd 853/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Renata Owczarzak /sprawozdawca/
Wiesław Czerwiński /przewodniczący/
Wojciech Jarzembski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 9 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 roku sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] wydaną przez działającego
z upoważnienia Prezydenta Miasta G. Podinspektora w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w G., na podstawie art. 98, art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), odmówiono K. B. uwzględniania jej wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu świadczenia nienależnie pobranego (zasiłku okresowego za listopad i grudzień 2004 roku w kwocie 558,60 zł.). W uzasadnieniu podniesiono, że w myśl art. 98 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Natomiast zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielonej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. W drodze przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że nie istnieją przesłanki przemawiające za odstąpieniem od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Na podstawie zgromadzonych akt sprawy ustalono, że wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] 2003 r. (sygn. akt [...]) zasądzono - tytułem zachowku po zmarłej matce, na rzecz męża wnioskodawczyni Z. B. kwotę 27.192,13 zł, płatną w 24 miesięcznych ratach po 1133 zł każda.Z posiadanej przez organ dokumentacji wynika, iż do końca 2005 r. Z. B. otrzymał całą powyżej określoną kwotę. Wysokość dochodu rodziny pozwalała zatem na wygospodarowanie odpowiedniej kwoty celem zwrotu nienależnie pobranego zasiłku okresowego i umożliwiała dokonywanie wpłat określonych w decyzji z dnia [...] 2005 r.
Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia, K. B. pismem z 1 czerwca 2006 r. złożyła od niego odwołanie. W jego treści podniosła, iż nie znała przepisów zobowiązujących do ujawnienia dodatkowych dochodów np. z tytułu otrzymywanego przez męża zachowku, w trakcie pobierania zasiłku okresowego. Wskazała też na swoją trudną sytuację materialną i rodzinną, co jej zdaniem powinno zostać uwzględnione w świetle ewentualnego zastosowania art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
Dodatkowo pismem z dnia 8 czerwca 2006 r. K. B. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z 1 czerwca 2006 r. uzasadniając, iż uchybienie terminowi miało charakter nieumyślny ponieważ nie mieszka w G. (pod adresem wskazanym dla doręczeń), a ponadto nie posiada środków finansowych na znaczek pocztowy lub ewentualny, osobisty przyjazd do G. Wskazała też na okoliczność sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które w tym czasie doznało kontuzji kolana.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. postanowieniem z dnia [...] 2006 r., nr [...], na podstawie art.134, art.124 § 1 i § 2 oraz art.125 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 z późn. zm.) stwierdziło, iż wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu, bowiem zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. termin na skuteczne wniesienie odwołania wynosi czternaście dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 16 maja 2006 roku - co zostało potwierdzone przez nią osobiście na odpowiednim druku. W tej sytuacji czternastodniowy ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 30 maja 2006 r. Odwołanie zostało nadane listem priorytetowym w dniu 1 czerwca 2006 roku, a więc po upływie terminu do jego wniesienia.
W rozpoznaniu złożonego wniosku z dnia 8 czerwca 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. postanowieniem z dnia [...] 2006 r., nr [...], na podstawie art. 58, art. 59, art. 123, art.124 i art. 125 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, odmówiło K. B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] 2006r. w sprawie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. W uzasadnieniu organ wskazał na regulację art. 58 § 1 i 2 K.p.a., której postanowienia warunkujące uwzględnienie wniosku, nie zostały przez stronę zachowane. Zarzucono, iż podane przez wnioskodawczynię okoliczności, a mianowicie nie zamieszkiwania pod adresem dla doręczeń, braku środków finansowych na znaczek oraz konieczność opieki nad synem, który miał nogę w gipsie, nie można uznać za przeszkody uniemożliwiające wniesienie odwołania, ponieważ sposób doręczenia zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia dla terminu do wniesienia odwołania, a strona mogła wnieść odwołanie od decyzji listem zwykłym, za przesłanie którego opłata wynosi 1,30 zł, ewentualnie zwrócić się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., z którego pomocy korzysta, o udzielenie jej pomocy na ten cel, ewentualnie o przekazanie odwołania do właściwego organu. Także konieczność opieki nad dzieckiem nie stanowi, zdaniem organu, przeszkody we wniesieniu odwołania. Podniesiono również, że naruszona została przesłanka złożenia wniosku o przywrócenie terminu w okresie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia z jednoczesnym dokonaniem czynności, dla dokonania której ma być termin przywrócony, ponieważ na podstawie podanych przyczyn nie wniesienia odwołania w terminie trudno ustalić datę ustania wskazanych we wniosku przeszkód we wniesieniu odwołania, a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożony został już po wniesieniu odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na postanowienie z dnia [...] 2006 r., nr [...] K. B. zakwestionowała prawidłowość zawartego w nim rozstrzygnięcia. Jej zdaniem, podane powody uchybienia terminowi są wystarczające dla uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podkreśliła też, że uchybienie terminu wynosiło jeden dzień, a konieczność sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które w tym czasie doznało kontuzji kolana, dodatkowo pogłębiał fakt, iż ewentualne dokonanie czynności procesowej, wiązałoby się z koniecznością pozostawienia tego dziecka pod opieką małoletnich córek.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację zawartą
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że nawet gdyby przyjąć argument skarżącej i uznać, że ustanie przyczyn uzasadniających zwłokę nastąpiło w dniu 1 czerwca 2006 r., tj. w dniu złożenia odwołania, to wniosek
o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożony został w dniu 12 czerwca 2006 r.,
a więc z uchybieniem określonego wart. 58 § 2 K.p.a. terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie podkreślenia wymaga fakt, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia organu administracji w przedmiocie wniosku
o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.
Instytucja przywrócenia terminu unormowana wart. 58 K.p.a. stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Organ administracji publicznej, zgodnie z cyt. wyżej przepisem, jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku
o przywrócenie terminu, przy czym przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. Tak więc ratio legis instytucji przywrócenia terminu, co potwierdza również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 24 listopada 1994 r, sygn. akt SA/Ka 1230/94, LEX 26528), sprowadza się do usunięcia ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego.
Zasadniczego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nabiera ustalenie spełniania przez skarżącą wymogu braku winy w uchybieniu terminowi, który miał zostać przywrócony i właściwego uprawdopodobnienia tej okoliczności. Kryterium braku winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu wiąże się bowiem z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przeszkody powodujące uchybienie terminu muszą więc mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego, przy czym - co istotne, istnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu powinno być jedynie "uprawdopodobnione", co nie daje pewności istnienia danego faktu, lecz wskazuje na taką możliwość, czyni istnienie tego faktu wiarygodnym, właśnie prawdopodobnym.
W kontekście powyższego rozważenia wymaga, podnoszona przez skarżącą, jako wyłączająca jej winę przyczyna uchybienia terminowi z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które w tym czasie doznało kontuzji kolana. Jak podnosi skarżąca, dokonanie czynności procesowej, wiązałoby się z koniecznością pozostawienia tego dziecka pod opieką małoletnich córek, co jest po prostu niemożliwe. Należy też mieć na uwadze, że chodzi o dziecko niepełnosprawne, co również wpływa na ewentualną możliwość znalezienia zastępczego opiekuna.
Przedstawione okoliczności nie zostały wszechstronnie ocenione podczas rozstrzygania w zakresie przywrócenia uchybionego terminu, na co wskazuje zdawkowe stwierdzenie w uzasadnieniu orzeczenia, iż "konieczność opieki nad dzieckiem nie stanowi przeszkody we wniesieniu odwołania". Pominięto zarówno okoliczność choroby dziecka, jego niepełnosprawności jak też rzeczywistej możliwości znalezienia opiekuna zastępczego w zaistniałych warunkach trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącej.
Zadaniem strony jest uprawdopodobnienie, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Każdy konkretny przypadek wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, wymaga odrębnego, kompleksowego rozpatrzenia, a w razie wystąpienia ewentualnych wątpliwości - ich dokładnego wyjaśnienia. Reguła ta nabiera szczególnego znaczenia, jeśli wziąć pod uwagę fakt, iż rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia wywiera duży wpływ na kształtowanie sytuacji prawnej jednostki poprzez ewentualne zamknięcie drogi dochodzenia jej praw przed właściwymi organami administracji czy też sądowymi.
Na marginesie należy wskazać, że w okolicznościach konkretnej sprawy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności biegnie od dnia, kiedy strona dowiedziała się o uchybieniu terminu, a taką informację otrzyma wraz z doręczeniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tego też względu Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.