Pełny tekst orzeczenia II SA/Bd 850/24

II SA/Bd 850/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /sprawozdawca/
Joanna Brzezińska /przewodniczący/
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 39 ust. 1, art. 41 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Wójt Gminy C. decyzją z dnia [...] 2024 r., odmówił W. S., zwanemu dalej: "skarżącym" lub "stroną", przyznania zasiłku celowego.
Powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji oparł o następujące ustalenia i rozważania:
W dniu [...].2024r. wpłynął wniosek o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie faktury za energię elektryczną (mikroinstalacja fotowoltaiczna) w łącznej wysokości [...] zł, co dotyczy przewidywanej należności za okres [...].2024 do [...].2025r. Z rozliczenia finansowego za okres [...].2023r. do [...].2024r. wynika, że kwota niedopłaty wynosi [...] zł i została wliczona do płatności prognozowanej. Terminy płatności w/w faktury:
1) [...].2024r. za okres [...].2024 do [...]2024 - [...] zł,
2) [...].2024r. za okres od [...].2024 do [...].2024 - [...] zł,
3) [...].2024r. za okres [...].2024 do [...].2024 - [...] zł,
4) [...].2024r. za okres od [...].2024 do [...].2024 - [...] zł,
5) [...].2025r. za okres od [...].2025 do [...].2025 - [...] zł.
W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2023r. poz. 901), dalej zwanej: "u.p.s.", w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu [...].2024r. ustalono, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz działalność gospodarczą, która nie przynosi żadnych dochodów, a jego jedynym źródłem utrzymania jest zasiłek stały przyznany w wysokości 1000 zł.
Skarżący nie spełnia zatem kryterium dochodowego, od którego uzależnione jest przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., według, którego, tzn. "prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej". Organ przy rozpatrywaniu wniosku z urzędu wziął pod uwagę art. 41 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym w przypadku osób o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
W myśl art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 1-4 u.p.s.). Ubóstwo jako podstawowa przesłanka do udzielenia pomocy społecznej oznacza niemożliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych człowieka; to stan, w którym standard życia spada poniżej społecznie akceptowanego minimum.
Organ ma obowiązek kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 u.p.s., a więc koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb innych osób korzystających z pomocy społecznej. Warunkiem korzystania z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności jest aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, po drugie aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc, uniemożliwiają jej to przezwyciężenie.
Pomoc społeczna ma charakter jedynie posiłkowy i zmierza do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem, nie zaś do dostarczania im środków utrzymania.
Skarżący otrzymał w dniu [...].2024r dodatek osłonowy w wysokości [...] zł w celu zniwelowania kosztów energii, gazu i żywności, dla mniej zamożnych gospodarstw domowych.
W ostatnich latach skarżący korzysta z pomocy tutejszego Ośrodka nieprzerwanie, natomiast świadczenia z pomocy społecznej nie powinny stanowić stałego źródła utrzymania, jak również nie powinny być podstawą zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Biorąc pod uwagę ww. okoliczności należało odmówić przyznania zasiłku celowego na wnioskowaną pomoc. Co więcej, w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego tutejszy organ ustalił, że skarżący ma zaspokojone wszelkie potrzeby bytowe tj. w szczególności wyżywienie, ubiór, nocleg, leki, a jego ogólna sytuacja osobista i finansowa nie odbiega normą od sytuacji osobistej i finansowej innych osób korzystających z pomocy społecznej, wobec czego w niniejszych okolicznościach nie zachodzą inne szczególnie uzasadnione przypadki przemawiające za przyznaniem specjalnego zasiłku celowego.
W odwołaniu skarżącego od powyższej decyzji, wskazano, że nieważnym jest czy należność jest za niedopłatę czy prognozę zużycia, lecz bezspornym jest, że [...] trzeba było zapłacie [...] zł, a dochód strony nie wynosi 1000 zł, bo po potrąceniu składni na ubezpieczenie społeczne – KRUS, strona nie przekracza kryterium dochodowego 776.00 zł. Stwierdzono, że kłamstwem jest to że skarżący ma zaspokojone potrzeby bytowe w żywności, ubraniu i lekach. Podniesiono, że strona ma tylko gdzie mieszkać. Wyjaśniono, że taki dochód nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb, a skarżący ma choroby i nie jest zdolny do pracy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2024 r., na podstawie art. 8 ust. 1, art. 41 pkt 1 u.p.s. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej zwanej: "kpa", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy – po przytoczeniu dotychczasowego stanu faktycznego - oparł zasadniczo o następujące ustalenia i rozważania:
Stosownie do treści art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy, służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). W myśl art. 7 ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom m.in. z powodu ubóstwa, niepełnosprawności oraz długotrwałej lub ciężkiej choroby. Formy pomocy społecznej ustawodawca określił w art. 36 ustawy, wśród których wymienił świadczenie w postaci zasiłku celowego. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ww. ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U.2021.1296), kryterium dochodowe w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł.
Z art. 39 u.p.s., wynika, iż zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym, które organ administracji publicznej musi przyznać, gdy wnioskodawca spełnia określone ustawą kryteria, lecz świadczeniem o charakterze fakultatywnym.
Pomimo spełniania więc ustawowych kryteriów dochodowych, brak jest obowiązku organu przyznania wnioskowanego świadczenia.
Z ustaleń przeprowadzonej w dniu [...] 2024 r., aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje relacje z synem Michałem. Sytuacja materialna strony znana organowi z poprzednich wywiadów, nie uległa zmianie.
Wbrew twierdzeniom skarżącego ma znaczenie to, czy przedłożona faktura dotyczy rzeczywistych kosztów energii elektrycznej, czy kosztów prognozowanych, albowiem w części prognozowanej faktura jest niewymagalna.
Z przedłożonej faktury wynika jedynie obowiązek zapłaty kwoty [...]zł za okres rozliczeniowy od [...] 2023 r. do [...] 2024 r., a [...] 2024 r. skarżący otrzymał dodatek osłonowy w wysokości [...] zł mający zniwelować koszty energii, gazu i żywności dla mniej zamożnych rodzin.
Pomoc społeczna nie może zaspakajać wszystkich potrzeb i oczekiwań osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, zwłaszcza w sytuacji, w której możliwości finansowe ośrodka są ograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia znaczna.
Organ ma obowiązek uwzględnienia oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, ustalanych w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłaszanych przez nich żądań. Przy tym, nie jest możliwe zabezpieczenie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielania świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.
Pomoc społeczna realizowana jest w stosunku do osób, które nie potrafią same w sposób obiektywny przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazły. Jednocześnie udzielenie tej pomocy zmierzać ma do usamodzielnienia się tych osób. Przyznanie zasiłku celowego, jako pomocy udzielanej na konkretny cel, podlega uznaniu administracyjnemu, które obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w odniesieniu do konkretnej osoby, jak i w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.
Skarżący nie może oczekiwać, że przy zachowaniu biernej postawy życiowej, nawet w jego trudnej sytuacji, organy pomocy społecznej przejmą na siebie ciężar jego utrzymania i zaspokajać będą wszystkie potrzeby, tym bardziej że zgodnie z cytowanym powyżej art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie mają takiego obowiązku. W szczególności w sytuacji, gdy skarżący od lat prowadzi działalność gospodarczą, która nie przynosi dochodu. Skarżący zainwestował w instalację fotowoltaiczną. Jest to dość droga inwestycja, na którą mimo deklarowanych niskich dochodów mógł sobie pozwolić skarżący. Pracownik socjalny nie uzyskał informacji na temat źródła finansowania instalacji. Skarżący jest stałym beneficjentem Ośrodka Pomocy Społecznej, który zaspakaja wszelkie potrzeby bytowe, tj. wyżywienie, ubiór, leki. Zgodnie z ustaleniami pracownika socjalnego sytuacja osobista i finansowa nie odbiega od sytuacji osobistej i finansowej osób korzystających z pomocy społecznej.
Działania organu I instancji były w pełni zasadne. Zmierzały bowiem do określenia zakresu zgłoszonej potrzeby bytowej i ustalenia, czy nosi ona znamiona niezbędności w rozumieniu art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. oraz szczególnie uzasadnionego przypadku określonego w art. 41 ww. ustawy. Ze wskazanych przyczyn zarzuty podniesione w odwołaniu nie mogły zostać uwzględnione.
W skardze strony na powyższą decyzję zarzucono, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do poruszonej w odwołaniu kwestii przekroczenia kryterium dochodowego. Zarzucono też kłamstwo pracownika socjalnego, że pytał stronę o finansowanie instalacji fotowoltaicznej. Wyjaśniono, że instalacja o mocy 2,2 KWp została zbudowana w dużej części z używanych materiałów, które zakupił drugi mieszkaniec posesji, z którym skarżący wykonał ją, nie ponosząc żadnych kosztów.
Zarzucono też kłamstwo organu, w przedmiocie ustaleń, że skarżący jest stałym beneficjentem Ośrodka Pomocy Społecznej, który zaspakaja wszelkie potrzeby bytowe, tj. wyżywienie, ubiór, leki. Podniesiono, że strona nigdy nie dostała pieniędzy na ubiór przed wydaniem tej decyzji a raz parę lat temu otrzymała "jakieś grosze na leki".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
W uzasadnieniu swego stanowiska podtrzymując swą dotychczasową argumentację, uznano za błędne stanowisko strony w zakresie możliwości odliczenia składek KRUS od zasiłku stałego. Wskazano, że jak wynika z zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o wysokości przychodu, dochodu, podatku należnego oraz odliczonych składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2023 r. - skarżący jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych i w 2023 r. prowadził działalność gospodarczą, osiągając przychód w wysokości [...] zł, zerowy dochód, podatek 0,00 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne też 0,00 zł. Kolejno, z zaświadczenia KRUS wynika, że składki KRUS za 2023 r. wyniosły [...] zł.
Wskazano, że w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych (a tak wynika z pisma Naczelnika US) - za dochód konieczny do ustalenia przy pomocy społecznej - przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenia społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach, z tym że dochód ustala się, dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność, a jeżeli nie prowadził działalności, za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby.
Podniesiono, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała taka sytuacja i nie sposób odliczyć składek KRUS od zasiłku stałego.
Dodano, że pomoc społeczna realizowana jest w stosunku do osób, które nie potrafią same w sposób obiektywny przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazły. Jednocześnie udzielenie tej pomocy zmierzać ma do usamodzielnienia się tych osób, a okoliczności sprawy nie potwierdzają iż skarżący nie potrafi sam w sposób obiektywny przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazł, jest samodzielny, od lat prowadzi działalność gospodarczą, opłaca sam składki KRUS.
Podtrzymano twierdzenie, że podczas wywiadu, pracownik socjalny nie uzyskał informacji na temat źródła finansowania instalacji fotowolltaicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie jej twierdzenia były trafne.
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329); dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi.
W warunkach przedmiotowej sprawy podstawą materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 39 ust. 1 u.p.s., przewidujący, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił również art. 41 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym w przypadku osób o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten miał zastosowanie z uwagi na niespełnienie przez skarżącego kryterium dochodowego, jak ustalił to organ I instancji.
Skarżący w odwołaniu zakwestionował jednak to ustalenie wskazując, że jego dochodem nie jest 1000 zł., ponieważ po potrąceniu składki na ubezpieczenie społeczne – KRUS, strona nie przekracza kryterium dochodowego 776.00 zł.
Organ odwoławczy winien był do kwestii tej ustosunkować się. Tymczasem ten zarzut odwołania został całkowicie pominięty w jego rozważaniach. Okoliczność ta w połączeniu z dość niejasnymi wywodami tego organu w zakresie zastosowanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie daje pewności, czy organ ten zastosował jedynie art. 39 ust. 1 u.p.s., co oznacza uznanie, że skarżący nie przekroczył kryterium dochodowego, czy też zastosował podobnie jak organ I instancji art. 39 ust. 1 u.p.s., w zw. z art. 41 pkt 1 u.p.s., co wskazywałoby już na przyjęcie, że skarżący kryterium dochodowe przekroczył i zachodzi potrzeba oceny jedynie istnienia w sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku.
Powyższa niejasność w przyjęciu kryteriów odmowy świadczenia dotyczy również organu I instancji, pomimo formalnego wskazania na art. 41 pkt 1 u.p.s. W istocie bowiem organy obu instancji bardzo szeroko omawiały wszystkie przesłanki udzielenia pomocy społecznej, odnoszące się do całej regulacji u.p.s., lecz nie zindywidualizowały ich w sposób wystarczająco jasny w aspekcie ustalenia, czy analizują zwykły przypadek udzielenia pomocy, czy też przypadek szczególny oparty na art. 41 pkt 1 u.p.s. Rozstrzygnięcie organu administracji powinno w sposób niewątpliwy wskazywać zastosowaną podstawę prawną oraz ustalony stan faktyczny sprawy, co ma zwłaszcza odniesienie do decyzji uznaniowych. Tego typu decyzja musi bowiem każdorazowo zostać oparta na jasnym ustalonym przez organ stanie faktycznym sprawy, a zwłaszcza decyzja odwoławcza. Z zasady dwuinstancyjności, w świetle art. 15 kpa wynika bowiem obowiązek organu odwoławczego ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy i w jego zakresie leżał obowiązek ustosunkowania się do zarzutów odwołania, a tym bardziej wskazania, czy w przedmiotowej sprawie skarżący osiąga dochód 1000 zł, jak ustalił to organ I instancji, czy też osiąga on dochód niższy, wynikający z potrącenia od tej kwoty, składki na ubezpieczenie społeczne KRUS. Ma to istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ od tej okoliczności zależy, czy wniosek o pomoc społeczną rozpoznawany powinien być w oparciu o zasady ogólne, czy też powinien być rozpatrywany na podstawie wyjątkowej regulacji art. 41 pkt 1 u.p.s.
Tymczasem wczytując się w uzasadnienie decyzji organów obu instancji nie sposób stwierdzić tej istotnej dla zaskarżonego rozstrzygnięcia kwestii.
Jakkolwiek organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że brał pod uwagę dochód skarżącego w kwocie 1000 zł, to jednak podniesienie tej okoliczności było bezskuteczne z dwóch zasadniczych przyczyn.
Po pierwsze, poczynienie ustaleń faktycznych przez organ po zakończeniu postępowania administracyjnego nie wpływa na kontrolę zaskarżonej decyzji, której rozstrzygnięcia nie można uzupełniać w zakresie istotnych ustaleń, jak i rozważań, po jej wydaniu. Po drugie, w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nie wyjaśnił spornej kwestii, czy od zasiłku stałego strony potrącane są składki na ubezpieczenie społeczne. Organ ten stwierdził, że z zaświadczenia KRUS wynika, że składki KRUS za 2023 r. wyniosły [...] zł. a także powołał się na pismo "Naczelnika U.S", nie określając jego daty, które miało dotyczyć ogólnych informacji podatkowych. Akta sprawy pisma tego nie zawierają, natomiast zawierają zaświadczenie o wysokości przychodu skarżącego, z którego wynika, że nie potrącił od z przychodu kwoty ww. składek. W tych warunkach, ostatecznie twierdzenie skarżącego, że ponosi on koszty składek na ubezpieczenie społeczne, nie zostało ani podważone, ani też wyjaśnione.
Powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontroli sądu administracyjnego nie podlega sama zasadność odmowy udzielenia pomocy, gdyż sąd administracyjny nie może zastępować organu w podejmowaniu decyzji uznaniowej, lecz kontroli tej podlega zgodność decyzji z przepisami prawa. By można natomiast kontroli tej dokonać, sąd winien mieć jasność w ramach jakiego stanu faktycznego oraz na podstawie jakiego przepisu prawa, organ wydał decyzję uznaniową. Tymczasem organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czym naruszyły przepisy art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. W szczególności organy, pomimo zaświadczenia Urzędu Skarbowego w K. o wysokości przychodu skarżącego, z którego wynika, że nie potrącił od z przychodu kwoty składek na ubezpieczenie społeczne ani zdrowotne i pisma KRUS o wpłatach na rzecz skarżącego składek, spornej kwestii nie wyjaśniły.
Wszystkie ww. uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego, do której zmierzają niektóre zarzuty skargi. Stan faktyczny nie został bowiem prawidłowo ustalony, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10.02.1981 r., SA 910/80, ONSA 1981, Nr 1, poz. 7; T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 - 757).
Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali jakim dochodem dysponuje skarżący, w szczególności, czy ponosi koszty składek ubezpieczeniowych i zdrowotnych oraz czy podstawą rozstrzygnięcia jest przepis natury ogólnej w postaci art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., czy też przepis regulujący sytuację nadzwyczajną, a mianowicie art. 41 pkt 2 ww. ustawy.
Należałoby również ustalić jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi skarżący oraz czy i jaki wpływ ma jej prowadzenie na ewentualną konieczność uiszczania przez niego ww. składek. Z wywiadu nie wynika też jakie skarżący ma zwiążki z KRUS i czy i jaki ma dostęp do gospodarstwa rolnego.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), uchylił decyzje organów obu instancji.