II SA/Bd 796/25

II SA/Bd 796/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2026-05-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący/
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6054 Paszporty
Hasła tematyczne
Paszporty
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1063
art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b
Ustawa z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski (sprawozdawca) asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2026 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2025 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia paszportu 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz adwokata P. C. wynagrodzenie i zwrot wydatków dla kuratora ustanowionego w postępowaniu sądowym w kwocie 698,50 (sześćset dziewięćdziesiąt osiem złotych pięćdziesiąt groszy), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 110,40 (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy).
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 3 września 2025 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski unieważnił paszport wydany skarżącemu przez Konsula RP w Manchesterze.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 17 stycznia 2025 r. do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w Bydgoszczy wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej w Szubinie z dnia 15 stycznia 2025 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b ustawy z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (dalej: "u.d.p.") w sprawie unieważnienia dokumentu paszportowego wydanego przez Konsula RP w Manchesterze na nazwisko P. W.. We wniosku wskazano, że Prokuratura Rejonowa w Szubinie nadzoruje postępowanie przygotowawcze o sygn. 4039-ODs 710.2024, w którym P. W. podejrzany jest o czyn z art. 209 § 1a k.k. Jak wynika z przedmiotowego wniosku, podejrzany ukrywa się przed organami wymiaru sprawiedliwości. W związku z niemożnością ustalenia miejsca jego pobytu, Prokuratura Rejonowa w Szubinie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2019 r. zawiesiła dochodzenie.
Organ paszportowy wskazał, że P. W. nie odebrał zawiadomień o wszczęciu postępowania administracyjnego dotyczącego unieważnienia paszportu, wysłanych w dniu 21 stycznia 2025 r. na adres ostatniego zameldowania na pobyt stały (tj. E., ul. [...]) oraz adres ostatniego zameldowania na pobyt czasowy (tj. T., [...],). Pisma - zwrócone przez operatora pocztowego po dwukrotnym awizowaniu i nie podjęciu przesyłek w terminie - załączono do akt sprawy. Zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego wysłano również dwukrotnie (tj. w dniu [...] 2025 r. oraz w dniu [...] 2025 r.) na ustalony przez tut. organ paszportowy adres, który P. W. podał we wniosku paszportowym złożonym do Konsula RP w [...] ([...] w [...]). Zawiadomienia te również nie zostały odebrane przez adresata.
Z powodu niemożliwości ustalenia miejsca pobytu strony, organ paszportowy w dniu [...] 2025 r. wystąpił w trybie art. 34 § 1 k.p.a. do Sądu Rejonowego w Toruniu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby nieobecnej. W dniu [...] 2025 r. do tut. organu paszportowego wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] czerwca 2025 r., sygn. akt III RNs 693/25 w sprawie ustanowienia kuratora dla nieobecnego Pawła Wolanskiego, w osobie adwokata P. C..
Ustanowiony w sprawie kurator - adw. P. C. - został skutecznie zawiadomiony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie unieważnienia paszportu P. W. (zawiadomienie z dnia [...] 2025 r. zostało doręczone w dniu [...] 2025 r.). Kurator nie skorzystał z przysługującego stronie prawa do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, nie wniósł nowych dowodów w sprawie.
Organ przywołał treść art. 5, art. 72 ust. 3, art. 70 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz art. 72 ust. 2 u.d.p. i wyjaśnił, że decyzja o unieważnieniu paszportu ma charakter obligatoryjny, pod warunkiem że spełnione są łącznie przesłanki formalne, tj.: wniosek o unieważnienie paszportu sporządził przewidziany w ustawie organ, w sprawie toczy się rodzaj postępowania, do którego odwołuje się przepis prawa oraz osoba, wobec której toczy się postępowanie posiada ważny dokument paszportowy.
W ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione ww. przesłanki ustawowe uzasadniające unieważnienie paszportu.
W skardze na powyższą decyzję adw. P. C. zarzucił zaskarżanej decyzji:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności zamierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, a to w szczególności poprzez brak zobowiązania wnioskodawcy do przedłożenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów skarżącemu, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia;
2) naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 70 ust. 2 pkt 11 lit b u.d.p. w zw. z art. 71 § 1 k.p.k. w zw. z art. 313 § 1 k.p.k. przez jego błędną wykładnię a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie poprzez stwierdzenie przesłanek do unieważnienia paszportu P. W. w sytuacji, gdy nie wykazano, aby organ prowadzący postępowanie przygotowawcze skutecznie wszczął postępowanie w fazie in personam przeciwko posiadaczowi dokumentu, co miało istotny wpływ na wynik spraw;
b. art. 31 ust. 3 w zw. z art. 52 ust. 1 Konstytucji RP przez nieuzasadnione
i nieproporcjonalne ograniczenie konstytucyjne gwarantowanej wolności poruszania się i opuszczania terytorium RP, w sytuacji gdy brak było ustawowych i faktycznych przesłanek do ingerencji w to prawo, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W związku z takimi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze z zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie unieważnił skarżącemu paszport.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. Zgodnie z jego treścią w okresie ważności dokument paszportowy unieważnia się w przypadku wniosku o unieważnienie dokumentu paszportowego złożonego przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, organ postępowania wykonawczego w sprawie karnej, w tym o przestępstwo skarbowe, przeciwko posiadaczowi dokumentu paszportowego. Organem właściwym do wydania decyzji w przypadkach, o których mowa w art. 70 ust. 2 pkt 11 u.d.p., jest wojewoda właściwy dla siedziby organu składającego wniosek (art. 72 ust. 3 u.d.p.). Natomiast unieważnienie dokumentu paszportowego, w przypadku, o którym mowa w art. 70 ust. 2 pkt 11 u.d.p., następuje z dniem wydania decyzji (art. 74 pkt 6 u.d.p.).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Prokuratury Rejonowej w Szubinie o unieważnienie paszportu, na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p., był Wojewoda Kujawsko-Pomorski, ponieważ organ wnioskujący o unieważnienie paszportu skarżącego ma siedzibę na terenie województwa kujawsko-pomorskiego, a właściwość rzeczowa Wojewody wynika wprost z treści art. 72 ust. 3 u.d.p.
Odnotować też należy, że postępowanie w sprawie unieważnienia paszportu na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. podlega przepisom k.p.a., jednak - co do zasady - nie wymaga ono rozbudowanego postępowania wyjaśniającego. Wojewoda weryfikuje, czy dana osoba legitymuje się ważnym polskim paszportem, czy wniosek pochodzi od uprawnionego organu oraz czy wniosek zawiera dane niezbędne do wydania decyzji.
W rozpoznanej sprawie wniosek o unieważnienie paszportu złożył Prokurator, a więc organ postępowania przygotowawczego (art. 298 § 1 k.p.k). Wniosek zawierał dane osobowe strony, numer PESEL, adres zamieszkania, a także oznaczenie dokumentu paszportowego, który był ważny do dnia 14 czerwca 2029 r. Prokurator wskazał też, że przeciwko skarżącemu prowadzone jest postępowanie karne o czyny z art. 209 § 1a k.k., i że ukrywa się on przed organami wymiaru sprawiedliwości.
Wobec tego spełnione zostały wszystkie wymogi formalne, od których zależy unieważnienia paszportu. Obligatoryjny charakter podstawy prawnej wydania decyzji, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę w art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. zwrot "dokument paszportowy podlega unieważnieniu", nie pozwalał na jakąkolwiek w tym względzie uznaniowość, a tym samym obligował organ do unieważnienia dokumentu paszportowego. Zdaniem Sądu, Wojewoda rozpoznając taki wniosek nie może badać jego zasadności, prawidłowości prowadzenia postępowania przygotowawczego, czy też kwestionować okoliczności wskazanych w postanowieniu organów prowadzących postępowanie karne. Jego kompetencja jest ograniczona wyłącznie do zbadania przesłanek wymienionych w art. 70 ust. 2 pkt 11 u.d.p. W rezultacie, Wojewoda nie był zobowiązany do wyjaśnienia zagadnienia prowadzenia postępowania karnego przeciwko osobie ponad to, co oświadczył Prokurator w złożonym wniosku. (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2025 r., sygn. akt II OSK 1978/24; wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 7/75; wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1100/25).
Należy zauważyć, że w świetle art. 313 § 1 k.p.k. postanowienie o przedstawieniu zarzutów ogłasza się podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju, a taka właśnie okoliczność wystąpiła w sprawie. Prokurator wyraźnie bowiem stwierdził, że skarżący jest poszukiwany i ukrywa się przed wymiarem sprawiedliwości.
Działania podjęte przez Wojewodę, na wniosek Prokuratury, miały na celu realizację interesu publicznego, polegającego na doprowadzeniu do skutecznej realizacji czynności poszukiwawczych skarżącego, celem przedstawienia mu zarzutów w postępowaniu przygotowawczym w sprawie karnej. W celu ochrony słusznego interesu skarżącego w sprawie działał kurator, jednak w realiach sprawy interes obywatela przejawiający się w zachowaniu ważności paszportu i związaną z tym wolnością przemieszczania się, nie miał pierwszeństwa przed interesem publicznym, postrzeganym jako dobro wymiaru sprawiedliwości.
W konsekwencji, podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 70 ust. 2 pkt 11 lit. b u.d.p. oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 52 ust. 1 Konstytucji jest niezasadny.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów proceduralnych. Wskazać należy, że organ przeprowadził postępowanie na podstawie przepisów obowiązującego prawa i z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, sformułowanej w art. 7 kpa. Zebrany w aktach materiał dowodowy został przez organ rozpatrzony w całości (art. 77 § 1 k.p.a.) i oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zaś wynik tej oceny znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.
W odniesieniu do wynagrodzenia kuratora, w judykaturze prezentowane jest stanowisko (por. postanowienia NSA z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 632/14 oraz z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt I OZ 279/18; wyrok NSA z dnia 1 września 2025 r., sygn. akt II OSK 1978/24), że powinno być ono ustalone w oparciu o przepisu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. 2018 r., poz. 536), które wydano na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 22(5) ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach, w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł.
Należy jednak wziąć pod uwagę zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt SK 89/22, w którym orzeczono o niekonstytucyjności § 1 ust. 1 i 3 wskazanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Gd 545/25). W obrocie prawnym pozostał § 1 ust. 2 tego rozporządzenia, który - zdaniem Sądu - daje możliwość przyznania wynagrodzenia kuratorowi wynagrodzenia na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze. W myśl § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) tego rozporządzenia stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie wynoszą - 480 zł. Należne zatem kuratorowi wynagrodzenie, powiększone o podatek od towarów i usług (110,40 zł), wynosi 590,40 zł. Natomiast zwrot poniesionych przez adwokata wydatków przyznano, na podstawie § 2 pkt 2 wymienionego rozporządzenia, w kwocie 108,10 zł.