II SA/Bd 58/21

II SA/Bd 58/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2021-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski
Grzegorz Saniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Owczarzak
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 46/22 - Wyrok NSA z 2022-04-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92 a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 maja 2021 r. sprawy ze skargi spółki I. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Kujawsko - P. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 92 a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm., zwanej w skrócie "u.t.d.") oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z [...] marca 2020 r., decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...] nałożył na I. – T. Sp. z o.o. w T. (tj. Skarżącą spółkę) karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia [...] grudnia 2012 r. o odpadach oraz za przekroczenie maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż powyższe naruszenia zostały stwierdzone przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki W. o nr rej. [...], przeprowadzonej [...] marca 2020 r. w miejscowości S. na drodze krajowej nr [...]. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony. Kontrolowanym zespołem pojazdów kierowca L. K., który wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy - przewóz odpadów w postaci mieszanki popiołowo żużlowej, kod 10 01 08 w imieniu Skarżącej spółki. W trakcie kontroli kierowca okazał wypis z zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego udzielonego Skarżącej spółce. Przebieg kontroli został opisany w protokole nr [...] z [...] marca 2020 r.
W momencie zatrzymania do kontroli drogowej, jednostka transportowa składająca się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...], nie była prawidłowo oznakowana tablicą z napisem "ODPADY" na przodzie pojazdu, informującą o przewozie odpadów. Na pojeździe nie znajdowała się żadna tablica.
W wyniku przeprowadzonej kontroli drogowej stwierdzono zatem naruszenie ujęte pod lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Odnosząc się do zgromadzonego materiału dowodowego oraz treści zeznania kierowcy w charakterze świadka, organ I instancji wskazał, że działalność gospodarcza polegająca na wykonywaniu przewozów drogowych pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, podlega określonym warunkom i przepisom zawartym w u.t.d. a także w obowiązujących od dnia 1 maja 2004 r. Rzeczpospolitą Polską - jako Państwo Członkowskie Unii Europejskiej - przepisach wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych. Wszystkie te regulacje mają na celu zapewnienie wykonywania przewozów drogowych w sposób zarówno zgodny z prawem, zapewniający warunki uczciwej konkurencji pomiędzy przedsiębiorstwami, jak i w sposób przede wszystkim bezpieczny dla ludzi i środowiska. W trakcie prowadzonej kontroli drogowej, stwierdzono brak oznakowania pojazdu w wymaganą tablicę informującą o przewozie odpadów. Wykonywanie zatem przez przedsiębiorcę przewozu drogowego odpadów, a więc towarów mogących stwarzać realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, a także towarów mających wpływ na środowisko naturalne, zasady te narusza. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w sprawie wskazało zdaniem Organu jednoznacznie, że Strona naruszając zasady wykonywania przewozu drogowego odpadów, miała wpływ i ponosi odpowiedzialność za powstałe naruszenie.
Ponadto organ I instancji zwrócił uwagę, że analiza danych zawartych na karcie kierowcy (L. K.) o nr [...] wykazała, iż w "dwutygodniowym okresie rozliczeniowym" pomiędzy [...] lutego 2020 r. godz. 00:00 a [...] marca 2020 r. godz. 23:59 ("tydzień" oznacza okres zawarty między godziną 00:00 w poniedziałek a godziną 24:00 w niedzielę) kierowca przekroczył całkowity czas prowadzenia pojazdu o 58 minut. W ww. okresie kierowca prowadził pojazd przez 90 godzin i 58 minut. Kierowca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia, wymaganych przerw lub odpoczynków, co stanowiło naruszenie art. 6 ust. 3 i 4, rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG)nr3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE nr L 102 z dnia 11 kwietnia 2006r.
W piśmie z [...] czerwca 2020 r. zainteresowany wyjaśnił, iż kierowca L. K., w związku ze stwierdzonymi naruszeniami otrzymał naganę z wpisem do akt personalnych z uwagi na przekroczenie czasu pracy. Po dwutygodniowej pracy zjeżdżał do siedziby firmy i "nadwyżkę dopuszczalnego czasu pracy przeznaczył na tę trasę. Ponadto wyjaśniono, iż pojazd posiada już prawidłowe oznakowanie niezbędne do przewozu odpadów, dlatego strona wniosła o odstąpienie od nałożenia kary, dodając, iż w firmie duży nacisk kładzie na bezpieczeństwo i higienę pracy oraz na bieżąco sprawdza obowiązek prawidłowego wykonywania obowiązków kierowcy.
W tym miejscu organ I instancji zwrócił uwagę, iż jak wynika z zeznania kierowcy w charakterze świadka, przekroczył on maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu, gdyż specyfika pracy nie pozwoliła mu zmieścić się w czasie pracy. Ponadto jak zeznał kierowca nie został on wyposażony przez nikogo w firmie w tabliczkę ODPADY.
Zdaniem orzekającego organu, strona wykonująca przewozy drogowe powinna stworzyć takie rozwiązania organizacyjne, które zapewnią wykonywanie tej działalności w zgodzie z powszechnie obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Nieznajomość obowiązujących regulacji prawnych lub brak skutecznych rozwiązań organizacyjnych w przedsiębiorstwie, nie może być przesłanką usprawiedliwiającą do powstawania naruszeń prawa. W niniejszej sprawie nie zachodzą zatem przesłanki "braku wpływu" oraz "niemożności przewidzenia", o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. bądź inne szczególne okoliczności popełnienia naruszenia mające charakter nadzwyczajny i nie dający się przewidzieć. Za takie uważa się zdarzenia wyjątkowe, które występują rzadko i niespodziewanie, a ich zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy najwyższej staranności i przezorności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Ponadto przedsiębiorca nie wykazał żadnych okoliczności mogących uchylić jego odpowiedzialność, jak również organowi kontroli w ramach prowadzonego postępowania nie udało się stwierdzić takich okoliczności.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca spółka podniosła, iż wysokość kary w żaden sposób nie jest adekwatna do rodzaju przewożonego materiału, gdyż była to mieszanka popiołu, a naczepa była odpowiednio zaplandekowana i nie stwarzała żadnego zagrożenia dla środowiska i zdrowia człowieka.
Zdaniem odwołującej zeznania kierowców zacytowane w decyzjach nie są prawdziwe ponieważ dostali oni polecenie zamieszczenia stosownych tabliczek, które mieli pobrać na terenie firmy i polecenia takiego nie wykonali, za co dostali nagany pisemne z wpisem do akt personalnych. Ponadto p. [...] zeznał, że był w trakcie pracy dwa tygodnie, co jest w ocenie Skarżącej nieprawdą, gdyż w każdy piątek kierowcy zjeżdżają na bazę i również w weekend poprzedzający kontrolę w dniu [...] marca 2020 r. auta stacjonowały na terenie bazy firmy. Kierowcy wtedy powinni pobrać potrzebne tabliczki.
Strona zwróciła też uwagę, że w trudnym czasie pandemii i problemami z płynnością finansową oraz wzmożonymi działaniami, aby uniknąć zwolnień kierowców, kara w tak ogromnej wysokości jest niemożliwa do uregulowania i nie posiada możliwości finansowych, aby ją zapłacić, ponieważ okres pandemii wykazał w firmie spadek obrotów chociażby w miesiącu kwietniu o 80% i aktualnie prowadzona jest walka o utrzymanie firmy i nie zwalnianie pracowników.
W związku z powyższym i na wzgląd na szczególnie trudny ekonomicznie czas, odwołująca wniosła o odstąpienie od nałożenia kary.
Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy odnosząc się do wyjaśnień strony podkreślił, że za naruszenia kierowcy popełnione w trakcie przewozu ponosi odpowiedzialność sam przedsiębiorca niezależnie od odpowiedzialności kierowcy. Zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym za naruszenie tych przepisów, odpowiedzialność ponoszą niezależnie przedsiębiorca jak i kierowca, co potwierdza treść art. 92 ust. 1 oraz art. 92 a ust. 1 ww. ustawy. Kierujący pojazdem może zgodnie z art. 92 ust. 1 i ust. 2 zostać ukarany karą grzywny w wysokości do [...] złotych za naruszenia wymienione w załączniku nr [...] do ww. ustawy, natomiast podmiot wykonujący przewóz drogowy może zostać ukarany zgodnie z art. 92a ust. 1 i ust. 3 karą pieniężną w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie wskazane w załączniku nr [...] do ww. ustawy, lecz suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć [...] złotych.
Z materiału dowodowego zdaniem organu odwoławczego wynika, że podmiotem wykonującym przewóz była Skarżąca spółka natomiast kierowca L. K. był tylko pracownikiem wykonującym zadanie przewozowe w imieniu Skarżącej. Dlatego nawet jeżeli do ujawnionego naruszenia doszło na skutek niewypełnienia przez kierowcę poleceń przedsiębiorcy, odpowiedzialność za wykonywanie przewozu odpadów pojazdem bez prawidłowego oznakowania ponosi przedsiębiorca w imieniu, którego kierowca realizował przewóz. Organ odwoławczy nie dał wiary Skarżącej twierdzącej, że kontrolowany pojazd nie został oznakowany na skutek niewypełnienia swoich obowiązków przez kierowcę, gdyż z materiału dowodowego w postaci dokumentacji fotograficznej jak i z odwołania strony wynika, że w dniu [...] marca 2020 r. dwa pojazdy strony, którymi wykonywane były przewozy odpadów były nieprawidłowo oznakowane. Tym samym jest mało prawdopodobne by obydwaj kierowcy strony świadomie nie wykonali obowiązków pracodawcy i nie oznakowali pojazdu w wymagane tablice informacyjne. W wyjaśnieniach strona podważa również protokół przesłuchania świadka, w którym kierowca L. K. zeznał, że nikt w przedsiębiorstwie nie wyposażył go w tablicę informacyjną z napisem ODPADY. Organ odwoławczy wyjaśnił zatem, że to przedsiębiorca był podmiotem wykonującym przewóz i to on ponosi odpowiedzialność za brak wymaganego oznakowania pojazdu, nawet jeżeli jak to twierdzi strona w odwołaniu doszło do tego w następstwie zaniechań ze strony kierowcy. To obowiązkiem przedsiębiorcy było sprawdzić czy pojazdy, którym wykonuje przewozy odpadów jest prawidłowo oznakowany.
Odnośnie naruszenia lp. 5.4 załącznika nr [...] do u.t.p. organ odwoławczy stwierdził, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli drogowej i protokołu przesłuchania świadka, że kierowca L. K. w dwutygodniowym okresie rozliczeniowym przypadającym na okres pomiędzy godz. 00:00 dnia [...] lutego 2020 r., a godz. 24:00 dnia [...] marca 2020 r., prowadził pojazd łącznie przez 90 godzin i 58 minut, czym przekroczył całkowity czas prowadzenia pojazdu w ciągu kolejnych dwóch tygodni o 58 minut. Podczas kontroli nie okazano dokumentu uzasadniającego odstępstwo od przestrzegania przepisów dotyczących maksymalnych okresów prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara pieniężna za wyżej opisany stan faktyczny wynosiła zatem [...] złotych.
Organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92 b u.t.p. bowiem strona nie wykazała aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywała się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy, gdyż przedsiębiorca nie przedstawił w postępowaniu dokumentów takich jak zlecenia przewozowe, listy przewozowe itp. z których wynikałoby jednoznacznie, że przedsiębiorca podejmował się wykonywania takich zadań przewozowych, których realizacja nie pociągała za sobą naruszenia przez kierowcę przepisów rozporządzenia 561/2006. W ramach przesłanek określonych w art. 92b ustawy mieści się również organizacja pracy czyli m.in. wyznaczanie kierującym takiej ilości przewozów oraz ilości załadunków i rozładunków by mogli oni odbierać prawidłowe odpoczynki, przerwy aby nie przekraczać czasu jazdy. Organ odwoławczy podkreślił, że takich dowodów na właściwą organizację strona nie przedstawiła. Skoro przedsiębiorca wykonywał przewozy przy pomocy zatrudnionych kierowców winien nadzorować prace kierowców, którzy w jego imieniu ją realizują.
W przedmiotowej sprawie zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.p. ze względu na fakt, iż do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia wobec okoliczności dysponowania przez stronę wszelką dokumentacją czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała okoliczności których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Organ nie może w trakcie toczącego się postępowania szukać okoliczności egzoneracyjnych, które będą stanowiły podstawę do odstąpienia od kary za ujawnione naruszenie. To strona, jeżeli naruszenie powstało na skutek okoliczności, na które nie miała wpływu, lub którym nie mogła zapobiec, powinna te okoliczności wykazać by udowodnić, że do naruszenia ma zastosowanie art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
W skardze do Sądu I. -T. sp. z o.o. w T. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), tj.:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
- art. 11 w zw. z art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne, wybiórcze i jednostronne uzasadnienie swojego stanowiska przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, a tym samym niezrealizowanie zasady przekonywania i powiązanej z nią zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, a także nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, polegający na niezałatwieniu sprawy zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, gwarantującymi należytą ochronę słusznych interesów Skarżącej;
- art. 9 oraz 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Organu I instancji w przedmiocie nałożenia na Skarżąca kary pieniężnej w kwocie [...]zł;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji, w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji w stosunku do Skarżącej;
Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i obciążenie skarżącej karą pieniężną w kwocie [...]zł, podczas, gdy prawidłowe ustalenia powinny prowadzić do wniosku, iż okoliczności sprawy i dowody wskazują, że skarżąca nie miała wypływu na powstałe naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o:
- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającej ją decyzji K. - P. Wojewódzkiego Inspektora Drogowego;
- ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia ww. żądania, na podstawie art. 145a ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o zobowiązanie organu do wydania decyzji rozkładającej na raty po [...] zł miesięcznie spłaty kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji K. - P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2020 r.
W nawiązaniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego Skarżąca wskazała, podobnie jak w odwołaniu od decyzji Organu I instancji, iż nie ponosi odpowiedzialności za naruszenia wskazane w protokole kontroli inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego z [...] marca 2020 r., bowiem wydano kierowcy L. K. polecenie zaopatrzenia pojazdu w tablice informacyjne określone szczegółowo przepisami prawa, któremu to obowiązkowi kierowca świadomie uchybił. Ze względu na liczbę kierowców, których pracą Skarżąca posługuje się przy wykonaniu działalności gospodarczej, nie jest możliwe, by dokonywała ona każdorazowo kontroli zlecanych do wykonania im czynności. Skarżąca podkreśliła, iż praca kierowców świadczona na jej rzecz nie ogranicza się jedynie do wykonania przewozu towarów z miejsca na miejsce, przy użyciu środka transportu, pozostawionego im do dyspozycji przez Skarżącą. Na zlecenie Skarżącej wykonują oni szereg innych czynności, w tym m.in. zobowiązani są do dopełnienia obowiązku prawidłowego oznaczenia prowadzonego zespołu pojazdów.
Jednocześnie podkreślono, iż Skarżąca dopełniła obowiązku odpowiedniego zabezpieczenia transportowanych odpadów w sposób uniemożliwiający negatywne ich oddziaływanie na środowisko lub życie i zdrowie ludzi oraz rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu. Powyższa okoliczność, a także problemy finansowe, z jakimi zmaga się Skarżąca, zgodnie z zasadą proporcjonalności, a także wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, prowadzić powinny do miarkowania przez Organ I oraz II instancji nałożonej na Skarżącą kary pieniężnej, bądź rozłożenia obowiązku jej zapłaty na raty.
Zdaniem Skarżącej na zasadzie art. art. 55 w zw. z art. 57 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, w jej przypadku zachodzą przesłanki uzasadniające rozłożenie na raty wymierzonej kary, tj. względy gospodarcze, w szczególności brak możliwości płatniczych Skarżącej. Skarżąca wskazała, że jednorazowa wpłata tak wysokiej kary pozbawi jej płynności finansowej, która jest niezbędna do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. Powyższa okoliczność związana jest bezpośrednio z panującą pandemią wirusa SARS - CoV - 2, zaś Skarżąca wykonuje aktualnie mniej kursów, niż w analogicznym okresie 2019 roku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 365 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiot sądowoadministracyjnej kontroli legalności w niniejszej sprawie, sprawowanej w trybie przepisów ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a."), stanowiła ostateczna decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję K. - P. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] o nałożeniu na I. – T. Sp. z o.o. w T. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia [...] grudnia 2012 r. o odpadach oraz za przekroczenie maksymalnego dwutygodniowego czasu prowadzenia pojazdu.
Kara pieniężna, o której mowa, nałożona została na podstawie art. 92a ust.1 u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie. Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń praz wagę naruszeń wskazane w załączniku nr I do rozporządzenia Komisji (UE) n2016/403
1. popełnionych przed podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2. popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem przewozu drogowego określa lp.10
- załącznika nr [...] do ustawy.
Na stan faktyczny sprawy składają się ustalenia wskazujące, iż podczas kontroli zespołu pojazdów tj. ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki W. o nr rej. [...], przeprowadzonej [...] marca 2020 r. w miejscowości S. na drodze krajowej nr [...], jednostka transportowa nie była prawidłowo oznakowana tablicą z napisem "ODPADY" na przodzie pojazdu, informującą o przewozie odpadów; na pojeździe nie znajdowała się żadna tablica. Kontrolowanym zespołem pojazdów kierowca L. K. wykonując krajowy transport drogowy rzeczy - przewóz odpadów w postaci mieszanki popiołowo żużlowej, kod 10 01 08 w imieniu przedsiębiorcy I. - T. sp. z o.o. W trakcie kontroli kierowca okazał wypis z zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego udzielonego ww. przedsiębiorcy. Przebieg kontroli został opisany w protokole nr [...] z dnia [...] marca 2020 r.
W sprawie nie wzbudziły sporu powyższe okoliczności faktyczne stwierdzone podczas kontroli. Niesporne pozostaje także, szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zakwalifikowanie i ocena poszczególnych naruszeń przepisów prawa, jak również określenie kar pieniężnych zgodnie z załącznikiem nr [...] do ustawy dla każdego z tych naruszeń, zarówno w zakresie nieumieszczenia na pojeździe odpowiedniej tablicy informującej o dokonywaniu przewozu odpadów, jak również naruszenia przepisów o czasie pracy kierowcy. Sąd stwierdził, że analiza treści uzasadnienia decyzji na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego oraz treści wskazanych przepisów prawa nie daje podstaw do zakwestionowania legalności skarżonej decyzji w tym zakresie.
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadził się do tego, czy zaistniały przesłanki wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenie dokonane przez zatrudnionego przezeń kierowcę, a ponadto, czy negatywne stanowisko organów w powyższej kwestii powzięte zostało na podstawie prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego. Skarżąca zakwestionowała przede wszystkim, że naruszenie polegające na nieoznaczeniu pojazdu wymaganymi tablicami wynikało z wyłącznej winy kierowcy, podobnie jak naruszenie polegające na naruszeniu przepisów o czasie pracy kierowcy.
O okolicznościach egzoneracyjnych względem stwierdzonych naruszeń, o których mowa w art. 92a u.t.d., stanowi art. 92c tej ustawy. Zgodnie z treścią ustępu 1 tego przepisu (art. 92c ust. 1a i 2 jest w niniejszej sprawie nieistotny) nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej, w sprawie niniejszej nie zostało wykazane, by stwierdzone naruszenia przepisów regulujących przewóz drogowy zaistniały wskutek zdarzeń niemożliwych do przewidzenia przez przewoźnika. Nie ziściły się zatem przesłanki, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie podkreśla się, że to na przewoźniku spoczywa ciężar wykazania, iż przy prowadzeniu swojej działalności dołożył należytej staranności i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę – przy czym brak takiego wpływu musiałby istnieć realnie. Na Skarżącej ciąży obowiązek ustalenia, czy zatrudniony kierowca dopuszcza się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych, czego skutkiem jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wpływ przedsiębiorcy na pracę zatrudnionych przezeń kierowców polega przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło, a także odpowiedniego i skutecznego przeszkolenia tej kadry z zakresu obowiązków ciążących na kierowcach wykonujących transport drogowy w imieniu przedsiębiorcy.
W niniejszej sprawie podstawą argumentacji Skarżącej była podnoszona okoliczność, iż nie ponosi odpowiedzialności za naruszenia wskazane w protokole kontroli inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2020 r., bowiem wydano kierowcy L. K. polecenie zaopatrzenia pojazdu w tablice informacyjne określone szczegółowo przepisami prawa, któremu to obowiązkowi kierowca świadomie uchybił.
W ocenie Sądu powyższe nie uzasadnia tezy o dokonaniu przez przedsiębiorcę wszystkich możliwych zabiegów mających na celu zapobieżenie stwierdzonym naruszeniom. Właściwa organizacja i dyscyplina pracy, o której mowa w art. 92b ust. 1 u.t.d., obejmuje m.in. przeprowadzanie szkoleń pracowników czy niezachęcanie ich, np. w systemie wynagradzania, do naruszania obowiązującego czasu pracy, natomiast by móc uchylić się od odpowiedzialności, przewoźnik winien wykazać, że do naruszeń doszło pomimo sprawowania stałego i wnikliwego nadzoru nad zatrudnionymi przez siebie pracownikami, a ich wykrywanie wiąże się ze stosowaniem środków dyscyplinujących przewidzianych w przepisach prawa pracy (vide: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 631/17).
Skarżąca w niniejszej sprawie dowodziła, że ze względu na liczbę kierowców, których pracą posługuje się przy wykonaniu działalności gospodarczej, nie jest możliwe, by dokonywała ona każdorazowo kontroli zlecanych do wykonania im czynności.
Argumentacja ta, zgodnie z powyższymi rozważaniami, nie może zostać uznana za zasadną. Odebranie od kierowców oświadczeń o znajomości obowiązków, nie zwalnia przedsiębiorcy od obowiązku dbania o ich wykonywanie, chociażby poprzez kontrole pojazdów wyjeżdzających w trasy (w odniesieniu do powinności z zakresu wyposażenia czy – co okazało się istotne w rozpoznanej sprawie – oznaczenia pojazdów), bądź poprzez telefoniczne kontrole kierowców na trasach (w odniesieniu do powinności kierowców z zakresu czasu pracy, odpoczynku, jak i czynności wykonywanych w trakcie przewozu). Wskazane w art. 92c ust. 1 u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tych przepisów w sytuacji, gdy to pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań, dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary (vide: wyroki NSA w Warszawie: z dnia 15 marca 2018r., sygn. II GSK 3732/17 i z 21 listopada 2017r., sygn. II GSK 280/16). Skarżąca – jako podmiot prowadzący przedsiębiorstwo przewozowe – nie udowodniła, by stwierdzone podczas kontroli naruszenia były wynikiem nadzwyczajnych okoliczności, na które nie mogła mieć wpływu.
W powyższym kontekście, okolicznością mającą znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności przedsiębiorcy jest tylko to, czy pojazd, w momencie kontroli, był oznaczony w sposób przewidziany przepisami dotyczącymi transportu odpadów, Okoliczność opisana w lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. jest okolicznością obiektywną, w niniejszej sprawie dokumentacja fotograficzna potwierdza zaś, że ciągnik ciężarowy nie miał na sobie oznaczeń wymaganych przepisami § 9 i § 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r., poz. 1742), wydanego na mocy art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 701).
Odnosząc się do istoty pojęcia "stałego nadzoru" przedsiębiorcy nad kierowcami wyjaśnić należy, że nie można utożsamiać starannie prowadzonej kontroli pracownika ze sprawowaniem nad nim bezustannego, bezpośredniego nadzoru. Jak słusznie zauważył bowiem WSA w Krakowie, rozumienie obowiązku właściwej organizacji pracy jako sprawowania bezpośredniej kontroli nad kierowcą w istocie powodowałoby, że podmiot wykonujący przewozy mógłby powoływać się na okoliczności "braku wpływu" czy "okoliczności, których nie mógł przewidzieć" w każdej sytuacji naruszenia przepisów przez kierowcę, to czyniłoby zaś czyniłoby całą regulację dotyczącą odpowiedzialności przedsiębiorcy martwą (vide: wyrok z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 214/17, LEX nr 2321223).
Wykonywanie przewozu przez kierowcę najczęściej odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę, co nie może oznaczać zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za naruszenia, których dopuszcza się kierowca. Samowolne działanie kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu działalności (np. okoliczność, że kierowca "zapomni" o wykonaniu danego obowiązku) w żadnym razie nie może zostać zakwalifikowane jako zdarzenie spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy jest ono wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 667/16, LEX nr 2198150). Jak wskazano wcześniej, rozwiązaniami takimi mogą być doraźne kontrole telefoniczne kierowców wykonujących przewóz, czy też kontrole pojazdów przed wyruszeniem w trasę. Nie jest wszakże wykluczone, aby z zachowaniem należytej staranności, przed wykonywaniem transportu drogowego towarów, obarczonych szczególnymi rygorami prawnymi, takich jak odpady, przedsiębiorca przewidział potrzebę zorganizowania w swoim przedsiębiorstwie "przypomnienia" kierowcy o wszelkich dodatkowych wymogach z tym związanych. Mogłoby to z pewnością zapobiec takiej sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie. Skarżąca nie wykazała, by takie zabiegi stosował wobec zatrudnionych przez niego kierowców.
Zaakcentować też należy, że stwierdzone naruszenie dotyczące braku oznaczenia pojazdu przewożącego odpady jest naruszeniem obowiązku wynikającego z przepisów ustawy o odpadach. Zgodnie z jej art. 1 ustawa ta określa środki służące ochronie środowiska, życia i zdrowia ludzi zapobiegające i zmniejszające negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi oraz ograniczające ogólne skutki użytkowania zasobów i poprawiające efektywność takiego użytkowania. Transport odpadów, stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy, winien odbywać się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Działalność polegająca na przewozie odpadów obwarowana jest zatem szczególnymi wymogami z zakresu bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi oraz ochrony środowiska. Podmiot wykonujący działalność gospodarczą związaną ze sferą transportu odpadów winien zatem być świadom ciążącej na nim odpowiedzialności, wykraczającej poza interes własny przedsiębiorcy. Jest to odpowiedzialność ponadstandardowa, albowiem obowiązki wynikające z aktów wykonawczych do ustawy o odpadach (takich jak powołane rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów) służą zapewnieniu bezpieczeństwa zarówno zdrowia ludzi i zwierząt, jak i zminimalizowaniu ryzyka zanieczyszczenia odpadami środowiska. Tym bardziej zatem aktualne stają się w stosunku do skarżącego wcześniejsze rozważania dotyczące sprawowania przezeń bezpośredniej kontroli nad kierowcami wykonującymi przewóz w jego imieniu. Nie wykonują oni bowiem typowej działalności transportowej, ale działalność transportową szczególnego, podwyższonego ryzyka.
Prawidłowe oznaczenie pojazdu przewożącego odpady danego rodzaju jest w tym kontekście jednym z podstawowych obowiązków służących bezpieczeństwie takiego transportu, niezależnie nawet od rodzaju odpadów. W ogólnym zaś ujęciu każdy z obowiązków określonych w załączniku nr 3 do u.t.d. - w kontekście charakteru wykonywanej przez skarżącego działalności - nabiera szczególnego znaczenia i w taki też sposób, szczególny i wnikliwy, spełnianie tych obowiązków przez kierowców winno być weryfikowane.
Jako udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli drogowej, protokołu przesłuchania świadka, należy uznać także ustalenie okoliczności, iż kierowca L. K. w dwutygodniowym okresie rozliczeniowym przypadającym na okres pomiędzy godz. 00:00 dnia [...] lutego 2020 r., a godz. 24:00 dnia [...] marca 2020 r., prowadził pojazd łącznie przez 90 godzin i 58 minut, czym przekroczył całkowity czas prowadzenia pojazdu w ciągu kolejnych dwóch tygodni o 58 minut. Podczas kontroli nie okazano dokumentu uzasadniającego odstępstwo od przestrzegania przepisów dotyczących maksymalnych okresów prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków w związku z czym doszło do nałożenia kary pieniężnej.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że organ II instancji prawidłowo ocenił, iż w sprawie nie było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepisy te odnoszą się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zatrudnianie takich kierowców i stosowanie takich rozwiązań, które będą zapobiegać naruszaniu przez kierowców przepisów o czasie pracy. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców (vide: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 967/09, LEX 746376 oraz powołany tam wyrok TK z 31 marca 2008r. w sprawie SK 75/06, OTK-A 2008/2/30).
Zauważyć należy, że odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy oparta na art. 92a u.t.d. ma charakter odpowiedzialności administracyjnej, nie jest oparta na zasadzie winy, a do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym przez wykonującego w imieniu przedsiębiorcy transport kierowcę, nawet jeżeli doszło do naruszenia w sposób niezawiniony przez przedsiębiorcę. Wynika to zarówno z przepisu art. 92a u.t.d., jak i art. 10 ust. 3 rozporządzenia 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz.UE nr L 102/1), zgodnie z którym przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa. Jest ona niezależna od odpowiedzialności kierowcy, która odbywa się w trybie przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 92 ust. 1 i 5 u.t.d.) i jest odpowiedzialnością odrębną opartą na zasadzie winy w stosunku do odpowiedzialności przedsiębiorcy. Przedsiębiorca odpowiada za skutki działania osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.
Stwierdzić również należy, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a rozstrzygnięcia powzięte zostały na podstawie właściwie zebranego i ocenionego materiału. Sąd zauważył przede wszystkim, że zawarty w aktach sprawy protokół kontroli drogowej, jak i protokół przesłuchania kierowcy, stanowiły wystarczającą podstawę dla ustalenia stanu faktycznego w zakresie zasadności nałożenia kary pieniężnej, a stwierdzenie naruszeń wymienionych w przepisach o transporcie drogowym rodzi automatycznie konsekwencję w postaci zastosowania względem przedsiębiorcy sankcji z art. 92a ust.1 u.t.d., przy czym okoliczność naruszeń była w niniejszej sprawie w istocie bezsporna.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Odnośnie zawartego w skardze wniosku o orzeczenie w trybie art. 145a p.p.s.a. należy zauważyć, że jak wynika z treści tego przepisu, ma on zastosowanie jedynie w przypadku uwzględnienia skargi – co w niniejszej sprawie nie zachodzi.