Pełny tekst orzeczenia II SA/Bd 529/22

II SA/Bd 529/22 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-03-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący/
Jarosław Wichrowski /sprawozdawca/
Joanna Brzezińska
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 478
art. 93 ust. 4, art. 94
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2022 r., znak [...], działający z upoważnienia Rektora Politechniki B. im. [...] Prodziekan ds. kształcenia i spraw studenckich na podstawie art. 162 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej powoływana jako kpa) w zw. z art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. 2021 r. poz. 478 ze zm.) oraz § 2 ust. 44 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Politechniki B. im. [...] (Zarządzenie nr [...] z dnia 29.09.2021 r. ze zmianą [...] z dnia 23.02.2022 r.) - stwierdził wygaśnięcie z dniem 28 lutego 2022 r. decyzji o przyznaniu świadczenia w formie stypendium socjalnego z dnia [...].11.2021 r., Nr [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...].11.2021 r. nr [...]. zostało przyznane W. J. (dalej określany jako Skarżący) stypendium socjalnego w wysokości [...] zł na okres 9 miesięcy w roku akademickim 2021/2022.
Art. 93 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce został zmieniony na mocy ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, która to uniezależniła okres przysługiwania stypendium od jego faktycznego pobierania przez studenta oraz to, że zgodnie z przepisem intertemporalnym zawartym w tej ustawie (art. 16) poprzednie brzmienie art. 93 znajdowało zastosowanie tylko w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022.
Zgodnie z art. 94 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, decyzja o przyznaniu świadczenia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym student utracił prawo do świadczenia z powodu uzyskania tytułu zawodowego, o którym mowa w art. 93 ust. 3 i 8 ustawy, został skreślony z listy studentów na kierunku studiów, na którym otrzymywał świadczenie, albo upłynął okres, o którym mowa w art. 93 ust. 4, 5 i 7 ustawy. Przytoczony art. 93 ust 4 stanowi, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 (w tym świadczenie, o którym stanowi niniejsza decyzja) wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:
pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;
drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
Do okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach pierwszego stopnia, II stopnia i jednolitych studiach magisterskich w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3 ustawy, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr.
W związku z upływem okresu 9 semestrów przysługiwania stypendium na studiach I stopnia postanowiono jak w sentencji.
Na skutek wniosku Skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy działający z upoważnienia Rektora Politechniki B. im. [...] Prodziekan ds. kształcenia i spraw studenckich decyzją z dnia [...] marca 2022 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 23 ust. 4, art. 86 ust. 2 i art. 94 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 2 ust. 12 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Politechniki B. im. [...] (Zarządzenie nr [...] z dnia 29.09.2021 r. ze zmianą [...] z dnia 23.02.2022 r.) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że na mocy ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232, dalej powoływana jako ustawa zmieniająca) wprowadzono zmiany w zasadach przyznawania świadczeń stypendialnych z funduszu stypendialnego polegające na uniezależnieniu okresu przysługiwania stypendium od jego faktycznego pobierania przez studenta i jego ścisłym powiązaniu z okresem odbywania studiów. Wprowadzone nowelizacją ustawy nowe brzmienie art. 93 ust 4 stanowi, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 (w tym stypendium socjalne) wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:
pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;
drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
W art. 16 ustawa zmieniająca wyraźnie wskazuje, że poprzednie brzmienie art. 93 znajdowało zastosowanie tylko w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022. Wobec tego w drugim semestrze roku akademickiego 2021/2022 wydane w poprzednio obowiązującym stanie prawnym decyzje stypendialne zgodnie z art. 94 ust. 2 ustawy wygasają z ostatnim dniem miesiąca, jeśli upłynął okres, o którym mowa w aktualnym brzmieniu art. 93 ust. 4, 5 i 7 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce.
Zaskarżoną decyzją organ potwierdził, że z upływem semestru zimowego 2021/2022 upłynął Skarżącemu okres przysługiwania świadczeń na studiach I stopnia w liczbie 9 semestrów. Z posiadanej przez Uczelnię dokumentacji wynika bowiem, że w semestrze letnim 2021/2022 Skarżący odbywa dziesiąty semestr studiów I stopnia (studia podjęte 1.10.2017 r.). Zatem wydana w dniu [...] .11.2021 r. decyzja stała się bezprzedmiotowa i zgodnie z art. 94 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce w pełni zasadne było jej wygaszenie. Kwestionowana decyzja wygaszająca świadczenie stypendialne ma charakter deklaratoryjny i potwierdza jedynie zaistnienie skutku wprost wynikającego z przepisu art. 94 ust. 2 cyt. ustawy. Tym samym nie było podstaw do zmiany względnie uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skargę na ww. decyzję złożył Skarżący, powtarzając zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarzucając jej naruszenie:
- art. 7a § 1 kpa, zgodnie z którym, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ;
- wyrażonej w art. 8 kpa zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej opisanej.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja ma co najmniej wątpliwe oparcie prawne, na podstawie której Rektor wstecznie bezpodstawnie wygasił świadczenie stypendialne przyznane decyzją z dnia [...] .11.2021 r., która została wydana w innym otoczeniu prawnym, na podstawie wówczas obowiązujących przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, w szczególności z zastosowaniem art. 93 ust. 1. Przepis, na podstawie którego próbuje się pozbawić go świadczenia stypendialnego, wszedł w życie 17 listopada 2021 r., a zatem dzień po wydaniu decyzji o przyznaniu świadczenia w formie stypendium socjalnego w wysokości [...] zł na okres 9 miesięcy w roku akademickim 2021/2022, a tym samym nie mógł on mieć do niej zastosowania.
Ponadto wydanie decyzji na podstawie prawa wewnętrznego uczelni zmieniającego zapisy regulaminu świadczeń stypendialnych za pomocą zarządzeń Rektora nr [...] z dnia 29.09.2021 r. ze zmianą [...] z dnia 23.02.2022 r. nie powinny mieć mocy wstecznych co do decyzji wydanych przed ich opublikowaniem, a w szczególności do decyzji wydanych przed obowiązywaniem ich źródeł - ustaw umożliwiających zmiany w uregulowaniach regulaminowych wewnątrzuczelnianych, a zmiany w ich uregulowaniach powinny być bezzwłoczne, a nawet z pewnym vacatio legis przed ich ogłoszeniem i wprowadzeniem, a beneficjenci świadczeń o ich odebraniu nie powinny się dowiadywać w trakcie rozpoczętego semestru. Zachowanie władz uczelnianych burzą i są sprzeczne z zasadą budowania zaufania obywatela do państwa i jego instytucji, zaskakując i stawiając go, jak i zapewne innych studentów starszych roczników, których ta sytuacja w trakcie sesji zaskakuje, pozostawiając ich bez środków na dalszą kontynuację nauki bez jakiegokolwiek uprzedzenia umożliwiającego odpowiednio wcześniej podjęcia kroków zapobiegawczych zabezpieczenia finansowego na dalszą kontynuację studiów, a w konsekwencji ich ukończenia.
Mając na względzie wskazane zarzuty, Skarżący wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji i oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] .03.2022 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 93 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:
1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;
2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
Przepis ten obowiązuje od 18.12.2021 r. na mocy ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2232 ze zm.). Przy czym, zgodnie z art. 16 cyt. ustawy, do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z tego wynika, że, wydając [...] .11.2021 r. decyzję o przyznaniu Skarżącemu stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022 na okres 9 miesięcy, Rektor prawidłowo zastosował ww. przepis, ponieważ wówczas należało stosować przepisy ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym.
Jednakże zgodnie z art. 94 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, decyzja o przyznaniu świadczenia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, wygasa m.in. wówczas, gdy upłynął okres, o którym mowa w art. 93 ust. 4, 5 i 7. W sprawie nie było w żaden sposób kwestionowane to, że na dzień 28.02.2022 r. Skarżący pobierał stypendium socjalne przez okres 9 semestrów i po tej dacie rozpocząłby pobieranie ww. stypendium przez dziesiąty semestr. Tym samym, mając na uwadze powyższe regulacje, zasadnym i koniecznym było stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu Skarżącemu stypendium socjalnego z powodu upływu okresu 9 semestrów, na który może być ono przyznane zgodnie z art. 93 ust. 4 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Stosownie do art. 162 § 1 kpa, organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa (...). Taka sytuacja niewątpliwie wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż art. 94 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce wyraźnie wskazuje na skutek w postaci wygaśnięcia decyzji.
Odnosząc się do zarzutów Skarżącego, wskazać należy, że zastosowanie art. 7a § 1 kpa uzależnione jat od istnienia "wątpliwości co do treści normy prawnej". Treść cyt. wyżej przepisów nie pozostawia żadnych wątpliwości, jest ona jasna i jednoznaczna, nie wymaga zastosowania innej wykładni poza gramatyczną. Tym samym cyt. przepis art. 7a § 1 kpa nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.
Z kolei zgodnie z art. 8 § 1 kpa, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Również ten przepis nie został naruszony w toku postępowania przed organami. W analizowanej sprawie organy bowiem prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, a sposób procedowania nie budzi zastrzeżeń, które uzasadniałyby stwierdzenie naruszenia cyt. przepisu.
Natomiast kwestia treści regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uczelni nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ponieważ treść zastosowanego § 2 ust. 44 wynika wprost ze zmian Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, których treść została omówiona powyżej.
Reasumując, organ rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego. Organ z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania w toku postępowania odwoławczego dokonał samodzielnej oceny prawnej jak i dowodowej sprawy w jej całokształcie, a motywy swojego działania zawarł w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Tak jak tego wymaga art. 107 § 3 kpa, wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, wyjaśnił również podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 259) podlegała oddaleniu.
Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B., będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 23.02.2023 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.