II SA/Bd 491/06

II SA/Bd 491/06 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2006-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Renata Owczarzak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
art. 6, art. 9
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie WSA: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lipca 2006r. sprawy ze skargi Zenona T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006r. nr [...] w przedmiocie zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ś. z dnia [...] 2006r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego 100zł. (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją Burmistrza Ś. z dnia [..] 2006r. Nr [...], odmówiono Zenonowi T. zameldowania na pobyt stały w miejscowości S. gm. Ś. w budynku letniskowym położonym na działce pod numerem geodezyjnym [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowany nie spełnia warunku niezbędnego do zameldowania. tj. nie posiada tytułu prawnego do zajęcia budynku w którym ma nastąpić zameldowanie, gdyż budynek jest nadal budynkiem letniskowym i nie został mu nadany numer porządkowy, a Burmistrz Ś. wydał decyzję o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianę sposobu użytkowania budynku letniskowego.
Z rozstrzygnięciem organu nie zgodził się zainteresowany i wniósł odwołanie od decyzji podkreślając, że w analizie warunków i zasad zagospodarowania terenu, jego zabudowy oraz stanu faktycznego i prawnego terenu sporządzonego przez urbanistę na potrzeby rozstrzygnięcia sprawy o zmianę sposobu użytkowania budynku stwierdzono, że sporny budynek stanowi wolnostojący mały dom jednorodzinny, wyposażony we wszelkie instalacje wewnętrzne (zaopatrujące w wodę, prąd, odprowadzenie ścieków) łącznie z kotłownią oraz ma dostęp do drogi gminnej. Zdaniem odwołującego się spełnia więc warunki techniczno - budowlane budynku mieszkalnego. Odnośnie do adresu, odwołujący się wskazał, że Urząd Miejski wydał zaświadczenie (w sprawie założenia telefonu) zawierające informację, że budynek zlokalizowany jest pod numerem [...]. Na adres S. adresowana i dostarczana jest korespondencja. Zdaniem odwołującego się rejestracja pobytu pod określonym adresem jest czynnością materialno techniczną o charakterze porządkowym, stanowiącą potwierdzenie aktualnego pobytu danej osoby w określonym miejscu pod oznaczonym adresem.
Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] 2006r. Nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję ze wskazaniem na inną podstawę prawną decyzji.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że nie stanowi przeszkody do zameldowania brak nadania numeru porządkowego dla budynku, gdyż na podstawie zawiadomienia Burmistrza Ś. z dnia [...] 2006r. budynkowi nadano numer porządkowy [...]. Przeszkodą do uwzględnienia wniosku jest charakter obiektu. Obiekt ma status domku letniskowego, a ten zgodnie z przeznaczeniem może być użytkowany tylko w celu letniskowo - wypoczynkowym. Z pozwolenia na budowę wynikało przyszłe przeznaczenie budynku. Zameldowanie na pobyt stały byłoby możliwe po zmianie sposobu użytkowania obiektu na obiekt mieszkalny. Odwołujący się nie uzyskał jednak pozytywnego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.
Organ pierwszej instancji popełnił błąd w zakresie powołanej podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, mylnie podając art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zamiast, art. 47 ust. 2 ustawy.
W skardze do Sądu Zenon T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu powołał argumentację zawartą w odwołaniu dotyczącą porządkowego charakteru rejestracji pobytu, faktu nadania numeru porządkowego nieruchomości i tego, że domek spełnia wszelkie warunki domu jednorodzinnego, przeznaczonego do stałego pobytu ludzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 w/w aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z uwagi na okoliczność, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w kwestii odmowy zameldowania, ocena prawidłowości postępowania organów administracji opierać się musi o wykładnię art. 6 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 2b i 9b ust. 2 pkt 1, oraz art . 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W świetle przedmiotowych przepisów zameldowanie na pobyt stały, przez który rozumieć należy zamieszkiwanie w określonej miejscowości z zamiarem stałego przebywania następuje pod oznaczonym adresem, który określa się, w przypadku gmin o statusie miasta poprzez podanie nazwy miasta (ewentualnie dzielnicy), ulicy numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego; nadto z pobytem stałym wiąże się wola koncentracji w danym miejscu spraw życiowych określonej osoby, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2001 r., V SA 1496/00, baza Lex nr 54454).
W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r., orzekającego o niezgodności z Konstytucją RP art. 9 ust. 2 w/w aktu normatywnego (sygn. akt K 20/01, pub!. Dz. U. z 2002r. Nr 78, poz. 716) i stosownej zmiany ustawy, zameldowanie w lokalu jest instytucją służącą wyłącznie celom ewidencyjnym, potwierdzającą fakt pobytu w danym lokalu.
Nadto zwrócić należy uwagę, iż dokonanie zameldowania w trybie rejestracji zgłoszenia jest tzw. czynnością materialno - techniczną, która charakteryzuje się kazuistycznym określeniem wszystkich wymaganych warunków formalnych. Spełnienie określonych przez przepisy prawa warunków ma bowiem zapewnić proste, bo jedynie techniczne wykonanie przez właściwy organ czynności rejestracyjnej.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2002r., III RN 139/01, publ. OSNP 2003/15/347 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 października 1991 r., III AZP 6/91, publ. OSNC 1992/4/51) zupełnie inną jest struktura realizacji obowiązku meldunkowego, jeżeli zgłoszone przez wnioskodawcę dane budzą wątpliwości; w takim wypadku o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy, a prowadzone postępowanie kończy rozstrzygnięcie wątpliwości meldunkowych w drodze decyzji administracyjnej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż w następstwie wniosku zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zameldowania. Po przeprowadzeniu zaś postępowania wyjaśniającego organ I instancji decyzją z dnia [...] 2006r. odmówił zameldowania skarżącemu na pobyt stały, wskazując na brak numeru porządkowego nieruchomości oraz charakter obiektu jako budynku letniskowego. W następstwie wniesionego odwołania Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując argumentację organu I instancji wskazującej jako przeszkodę do zameldowania, letniskowy charakter obiektu. W kwestii braku numeru organ nie podtrzymał stanowiska organu I instancji, gdyż sporna nieruchomość jest właściwie oznaczona i nie można mówić o braku adresu.
Oceniając sprawę, przez pryzmat materialno - prawnych przesłanek zameldowania należy stwierdzić, że ma ono charakter wyłącznie ewidencyjny.
W wyroku z dnia 2 marca 1990 r. (sygn. akt III SA 149/90, nie publ.) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na różnice występujące pomiędzy treścią pojęcia "pobyt stały" w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych a "miejscem zamieszkania", o którym mowa wart. 25 i n. k.c. Miejsce zamieszkania, odnoszące się do konkretnej miejscowości to pojęcie prawne wchodzące w zakres prawa cywilnego, ukształtowane na potrzeby stosunków cywilnoprawnych. Z miejscem zamieszkania prawo cywilne wiąże określone skutki prawne, takie jak na przykład miejsce spełnienia świadczenia czy właściwość miejscowa sądu w sprawach cywilnych (art. 454 k.c., art. 27, 508, 569 i 628 k.p.c.). Z kolei pobyt stały odnieść należy do konkretnego adresu (domu, lokalu). Zwrócić należy uwagę, że art. 21 § 1 k.p.a., ustalający właściwość miejscową organu administracji państwowej, odróżnia miejsce zamieszkania (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego) od miejsca pobytu. Z reguły miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 i n. k.c. będzie się pokrywało z miejscem pobytu w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności, zwłaszcza gdy chodzi o osobę, która sama obiera miejsce zamieszkania (domicilium voluntarium).
Sąd w składzie orzekającym, wyraża pogląd, iż w świetle art. 52 ust. I Konstytucji RP, skoro każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu, wszelkie ograniczenia mogą być wprowadzone ustawowo, zatem o odmowie zameldowania, w razie wątpliwości muszą decydować przesłanki wywodzone z przepisów w/w ustawy. W ustawie w art. 9b ust. 1, wskazuje się wprost, iż zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod "oznaczonym adresem". Uwzględniając powyższe oraz rozważania dotyczące charakteru instytucji zameldowania oraz zestawiając je z bezspornym faktem, iż skarżący zamieszkuje w budynku wprawdzie letniskowym ale pod oznaczonym adresem, należało uznać, że spełnione zostały przesłanki wynikające z ustawy. Należy przy tym podkreślić, że ustawa nie definiuje pojęcia lokalu, a jednocześnie rozstrzygnięcia w przedmiocie zameldowania nie rodzą żadnych praw do budynku innych niż te, które wynikają z odrębnych ustaw. Sam fakt zameldowania nie kreuje uprawnienia do zamieszkiwania. Choć wydaje się, że powstaje tu wewnętrzna sprzeczność, raz jeszcze trzeba zaakcentować, że zameldowanie potwierdza fakt przebywania danego podmiotu pod określonym adresem.
W przedmiotowej sprawie dokonać należy wykładni celowościowej treści art. 9b ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uwzględniając przy tym, iż instytucja zameldowania, jako potwierdzenie faktu pobytu służy wyłącznie celom ewidencyjnym. Z uwagi na okoliczność, iż dane znajdujące się w ewidencji ludności odpowiadać powinny stanowi faktycznemu, organ nie może odmówić zameldowania na pobyt stały osobie faktycznie przebywającej w danym pomieszczeniu jedynie w oparciu o wykładnię literalną w/w przepisu, w sytuacji gdy zamiar stałego pobytu jest określony na podstawie obiektywnych, w pełni stwierdzonych okoliczności.
Z uwagi na to, iż uprawnienia sądu administracyjnego ograniczone są do badania aktów administracyjnych pod względem zgodności z prawem, oceniając z tego punktu widzenia rozstrzygnięcie organu odwoławczego Sąd uznał, że oparte ono zostało wadliwej interpretacji przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 tej ustawy, zasadzając od Wojewody na rzecz skarżącego 100 zł. tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania dotyczące prawidłowego ustalenia przesłanek zameldowania na pobyt stały w świetle przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych; nadto uwzględnieniu powinny podlegać rozważania dotyczące charakteru oraz celów tej instytucji.
Należy też zwrócić uwagę, na konieczność kontroli formalnej środków zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie odwołanie nie zostało podpisane przez skarżącego. Dla prawidłowości złożonego podania wymagane jest aby podpis osoby je wnoszącej złożony został osobiście przez autora pisma lub jego pełnomocnika, gdy został ustanowiony (art. 63 § 3 k.p.a.)