II SA/BD 381/25

II SA/Bd 381/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Janiszewska - Ziołek
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 810
art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Protokolant sekretarz sądowy Dominika Matuszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2025 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] postępowanie [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2024 r. nr [...] postępowanie [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne w sprawie.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] października 2024 r., [...] (postępowanie numer [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił przyznane A. O. (skarżącej) prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko A. O. od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. W uzasadnieniu, przywoławszy treść art. 1 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ wskazał, że skarżąca nie złożyła wymaganych dokumentów potwierdzających dostęp do runku pracy w Polsce.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że wraz z wnioskiem
o przyznanie świadczenia na wskazany w decyzji okres przedłożyła komplet wymaganych dokumentów i zarówno w dacie złożenia wniosku jak i obecnie pracowała i pracuje w Polsce na podstawie umowy zlecenia, a poza tym w okresie od 1 października 2021 r. do 12 września 2024 r. była studentką na studiach stacjonarnych, i była z tego tytułu zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na pracę.
Po rozpoznaniu ww. odwołania decyzją z [...] marca 2025 r. (omyłkowo "2024"), [...] (postępowanie [...]), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS utrzymał w mocy decyzję I instancji. Wskazał, że skarżąca nie udokumentowała uprawnień do świadczenia na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organ wskazał, że przedłożona przez skarżącą decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z [...] września 2024 r. potwierdza jedynie legalny pobyt skarżącej na terytorium RP, natomiast nie jest dokumentem, który potwierdza legalny dostęp do rynku pracy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję A. O. wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji oraz przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2023/2024 r. Zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. przepisów Konstytucji RP poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie miała i nie ma legalnego dostępu do rynku pracy, a przez to nie przysługuje jej prawo do świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu skargi podtrzymała stanowisko wyrażone w odwołaniu, że była i jest uprawniona do przyznanego jej świadczenia wychowawczego, albowiem w momencie złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze legalnie pracowała na podstawie umowy zlecenia (obecnie pracuje na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony), a nadto od 1 października 2021 r. do 12 września 2024 r. była studentką studiów stacjonarnych i z tego tytułu była zwolniona z obowiązku uzyskania dodatkowego zezwolenia na pracę. Wskazała, że do 14 września 2024 r. posiadała wizę studencką, a 6 września 2024 r. złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy (do skargi załączono odpis decyzji zezwalającej na pobyt czasowy z 16 września 2024 r.).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Odnosząc się do stanowiska skargi organ wskazał, że podczas weryfikacji sprawy z wniosku o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy 2023/2024, zakończonej informacją z 28 marca 2023 r. o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego, wezwał skarżącą do przedłożenia dokumentu potwierdzającego jej legalny pobyt i dostęp do rynku pracy w Polsce. W odpowiedzi skarżąca przedłożyła zaś wizę studencką, decyzję o zezwoleniu na pobyt czasowy, zaświadczenie z uczelni potwierdzające, że jest studentką, oraz zaświadczenia o zatrudnieniu. Przywoławszy treść art. 1 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci organ wyjaśnił, że o ile przedłożona wiza potwierdzała jej legalny pobyt w Polsce dla potrzeb kształcenia oraz dawała podstawę do podjęcia pracy, to nie stanowiła jednak dokumentu, na mocy którego mogła ona uzyskać prawo do świadczenia wychowawczego. Taki dokument stanowiła dopiero decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy, która jednak wydana została dopiero 16 września 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji zawiera ustawa z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (publ. aktualny na dzień wydania zaskarżonej decyzji: t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 810 – dalej "u.p.p.w.d."), która określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia (art. 1 ust. 1 u.p.p.w.d.) Zgodnie z art. 4 ust. 1 celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja uchylająca przyznane wcześniej prawo do świadczenia wychowawczego. Z uwagi na to wyjaśnić należy, że przyznanie świadczenia wychowawczego przez ZUS nie wymaga wydania decyzji (art. 13a ust. 1 u.p.p.w.d.), jednakże ZUS jest zobowiązany rozstrzygnąć sprawę poprzez wydanie decyzji w sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (art. 13a ust. 4 u.p.p.w.d.). Przepis art. 27 ust. 1 precyzuje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.
Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego jest nowym postępowaniem wobec postępowania zakończonego materialnoprawną czynnością ustalenia prawa do tego świadczenia. Nie jest to więc kontynuacją postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego.
Jak wynika z akt sprawy z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na małoletniego wystąpiła jego matka (skarżąca). Informacją z 28 marca 2023 r. ZUS przyznał skarżącej wnioskowane świadczenie na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., uznając, że zostały spełnione przesłanki określone w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (k. 13 akt adm.). Następnie ZUS [...] października 2024 r. wydał decyzję o uchyleniu przyznanego skarżącej świadczenia wychowawczego na ww. okres. Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Prezesa ZUS.
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że zarówno ona, jak i decyzja I instancji nie odpowiadają podstawowym wymogom przewidzianym w art. 107 § 1 pkt 4 - 6 k.p.a. i § 3 k.p.a. w zakresie elementów składowych decyzji (stosownie art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. przepisy Kodeksu postępowania znajdują zaś zastosowanie w sprawach nieuregulowanych u.p.p.w.d.). Organy nie sprostały wynikającemu z powołanych przepisów obowiązku powołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem w decyzji z [...] października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał ogólnikowo ustawę z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz art. 26 ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 167 – dalej "ustawa o pomocy Ukraińcom"). W treści rozstrzygnięcia przywołał zaś brzmienie art. 1 ust. 2 i 3 ustawy oraz stwierdził, że skarżąca nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego jej dostęp do rynku pracy w Polsce. Organ nie wyjaśnił okoliczności faktycznych, tj. przede wszystkim tego, czy skarżąca jest osobą legalnie przebywającą na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, na jakiej podstawie, i jaki ma to wpływ na jej uprawnienie do świadczenia wychowawczego. Nie powołał też art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., który stanowił w istocie podstawę prawną powziętego rozstrzygnięcia. Podobne uchybienia zaistniały na gruncie decyzji organu odwoławczego. Prezes ZUS w zaskarżonej decyzji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał przepisy art. 28 ust. 1 u.p.p.d.w., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz – ogólnie – ustawę o pomocy Ukraińcom.
W treści przywołał zaś treść art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d u.p.p.w.d. (nie wyjaśniając, że jest to treść tego właśnie przepisu) oraz szereg dokumentów wymaganych w przypadku braku karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" (również nie wyjaśniając podstawy prawnej w tym zakresie). Również w decyzji Prezesa ZUS nie powołano art. 27 u.p.p.d.w., który to w istocie stanowił podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Brak też jasnego i rzeczowego uzasadnienia faktycznego, w tym przede wszystkich precyzyjnego wskazania powodów uchylenia przyznanego uprzednio prawa do świadczenia wychowawczego w świetle przedłożonych przez skarżącą wraz z odwołaniem dokumentów (wizy studenckiej, zaświadczeń od pracodawców oraz zaświadczenia z uczelni). Organ ograniczył się do skomentowania, że o prawie o świadczenia wychowawczego na okres 2023/2024 nie przesądza decyzja z [...] września 2024 r. o zezwoleniu na pobyt czasowy (co samo w sobie jest prawdą, ale w świetle innych istotnych okoliczności w sprawie – nie jest przesądzające dla jej wyniku).
Wagi powyższych uchybień dla wyniku sprawy administracyjnej nie ma potrzeby jednak rozważać, a to z uwagi na istotniejszą wadliwość decyzji obu instancji, wywodzoną w ogóle z możliwości rozstrzygania w oparciu o art. 27 u.p.p.w.d. w okolicznościach takich, jak w niniejszej sprawie.
Jak wskazano wcześniej, postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego (art. 27 u.p.p.w.d.) jest nowym postępowaniem wobec postępowania zakończonego czynnością materialno-techniczną ustalenia prawa do tego świadczenia. Jego wszczęcie i prowadzenie wymaga zachowania wszelkich reguł procesowych przewidzianych przepisami k.p.a., z tym jednak z zastrzeżeniem, że decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego, wydawana na podstawie art. 27 w zw. z art. 13a ust. 1 u.p.p.w.d. ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji). Powyższe oznacza, że w trybie art. 27 u.p.p.w.d. nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane. Tylko bowiem w sytuacji, gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego jest nadal wypłacane, a wyjdą na jaw okoliczności, iż przyznane świadczenie jest nienależne, możliwym jest zastosowanie trybu polegającego na - w pierwszej kolejności - wydaniu decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (od dnia orzekania w przedmiotowej kwestii), oraz późniejszego rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej o nienależnie pobranym świadczeniu za okres w jakim zostało ono wypłacone (vide: wyrok WSA w Bydgoszczy z 30 września 2024 r., sygn. II SA/Bd 315/24 oraz cytowane tam orzeczenia NSA, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
W kontrolowanej sprawie ZUS wydał decyzję o uchyleniu przyznanego świadczenia [...] października 2024 r., tj. już po upływie okresu, na jaki to świadczenie zostało przyznane (1 czerwca 2023 do 31 maja 2024 r.). Organ wydał zatem decyzję, na mocy której zmienił uprawnienia skarżącej wynikające z pierwotnie przyznanego jej prawa do świadczenia wychowawczego w sytuacji, kiedy prawo to zostało już skonsumowane, czyniąc to ze skutkiem ex tunc (wstecz). Rozstrzygnięcie takie pozostaje w sprzeczności z przedstawionym powyżej poglądem co do konstytutywnego charakteru decyzji administracyjnej wydawanej na podstawie art. 27 ust. 1 w zw. z art. 13a ust. 1 u.p.p.w.d. Powyższe naruszenie prawa materialnego nie zostało dostrzeżone przez organ odwoławczy, który pomimo przysługujących mu uprawnień reformatoryjnych wynikających z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Z uwagi na powyższe, niezależnie od argumentacji skargi, Sąd zobligowany był do wyeliminowania z obrotu prawnego obu decyzji z uwagi na naruszenie art. 27 ust. 1 p.p.w.d. polegające na jego niewłaściwej wykładni i uznaniu, że w trybie powołanego przepisu możliwe jest uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego z mocą wsteczną, tj. w sytuacji kiedy prawo to już nie jest wykonywane.
Zauważyć należy, że brak podstaw do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia po upływie okresu na jaki ono zostało przyznane nie zmienia tego, że w takim przypadku wciąż aktualnym zagadnieniem pozostaje to, czy wypłacone świadczenie stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Zagadnienie to może być jednak przedmiotem ocen w innym postępowaniu i ewentualnej wypowiedzi w odrębnej decyzji (o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane).
W nawiązaniu do powyższego, mając na uwadze przedmiot sporu ujawnionego na gruncie stanowisk skarżącej i organów obu instancji, Sąd za zasadne już na tym etapie postępowania uznał stwierdzenie, że w sporze tym rację ma skarżąca.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że skarżąca nie jest osobą, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy Ukraińcom, tj. nie jest obywatelką Ukrainy, która przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, albo obywatelką Ukrainy posiadającą Kartę Polaka, która wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak wynika z akt sprawy skarżąca już w 2021 r. przebywała na terenie Polski w zw. z rozpoczęciem – od dnia 1 października 2021 r. – studiów stacjonarnych na polskiej uczelni. Niezależnie jednak od powyższego wobec skarżącej znajdują zastosowanie przepisy ww. ustawy, a to z uwagi na treść jej art. 1 ust. 3 nieodnoszącą się do osób wymienionych w art. 1 ust. 1 i 2. Ustawa zawiera zatem przepisy regulujące niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski przed 24 lutego 2022 r. (datą rozpoczęcia działań wojennych) pozwalające tym osobom na wykonywanie pracy bez zezwolenia (art. 22) oraz prowadzenie działalności gospodarczej (art. 23), a także przedłużają ważność ich czasowych dokumentów pobytowych, czyli wiz oraz kart pobytu, zakładając, że osoby te mogą nie móc ich przedłużyć na dotychczasowych zasadach lub, jak w przypadku wiz, wrócić do Ukrainy, by ubiegać się o nowy dokument (Klaus Witold Antoni [w:] Klaus Witold Antoni, Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa; publ. WKP 2022).
Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy Ukraińcom ustawa określa m.in. szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 1), niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny (pkt 4) oraz niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy (pkt 6).
Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy Ukraińcom obywatel Ukrainy jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnione są łącznie warunki opisane w punktach 1-5 tego przepisu, w tym przede wszystkim przebywa on legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 1). O legalności przebywania obywatela Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który znalazł się na terytorium kraju przed 24 lutego 2022 r., przesądza spełnienie przez niego warunków opisanych w Dziale III Rozdziale 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 769 – dalej "u.c."). Zgodnie z art. 23 u.c. cudzoziemiec, który przekracza granicę, jest obowiązany posiadać ważny dokument podróży (pkt 1) ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane (pkt 2) oraz zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem (pkt 3). Zgodnie z art. 60 ust. 1 pkt 9 u.c. wizę krajową (lub wizę Schengen – przyp. Sądu) wydaje się w celu odbycia studiów pierwszego stopnia, studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich albo kształcenia się w szkole doktorskiej.
Zgodnie z art. 87 ust. 2 pkt 12 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach ryku pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 214) cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli posiada zezwolenie na pracę oraz przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy. Jednocześnie w art. 87 ust. 2 pkt 9 ustawodawca stanowi, że z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jest zwolniony cudzoziemiec, w stosunku do którego umowy międzynarodowe lub odrębne przepisy dopuszczają wykonywanie pracy bez konieczności posiadania zezwolenia. Taki przepis odrębny zawarty jest w nieaktualnym już, ale mającym zastosowanie w sprawie dotyczącej świadczenia wychowawczego na okres 2023/2024 rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz. U. z 2021 r., poz. 2291). Zgodnie z § 1 pkt 10 powierzenie cudzoziemcowi wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę jest dopuszczalne w przypadku cudzoziemców będących studentami studiów stacjonarnych odbywanych w Rzeczypospolitej Polskiej lub uczestnikami stacjonarnych studiów doktoranckich odbywanych w Rzeczypospolitej Polskiej.
Całokształt powyższych regulacji - obowiązujących w dacie złożenia przez skarżącą wniosku i pobierania przez nią świadczenia wychowawczego - wskazuje, że obywatel Ukrainy legalnie w rozumieniu u.c. przebywający na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, był uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli m.in. był studentem studiów stacjonarnych odbywanych w Rzeczypospolitej Polskiej.
Wracając zatem do uregulowań u.p.p.w.d. wskazać należy, że przymioty uprawniające cudzoziemca do świadczenia wychowawczego opisane zostały w art. 1 ust. 2 tej ustawy, i nie ma w zawartym tam katalogu przesłanki "uprawnienia do wykonywania pracy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej". Jest za to uregulowanie zawarte, w art. 1 ust. 2 pkt u.p.p.w.d., zgodnie z którym prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (z wyłączeniem nieistotnym w warunkach rozpoznawanej sprawy – przyp. Sądu). Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd wyrażony w zacytowanym przez skarżącą wyroku WSA w Rzeszowie z 27 kwietnia 2017 r., sygn. II SA/Rz 1783/16 (dostępny jw.), że zamieszczenie w art 1 ust. 2 pkt 2 lit. u.p.p.w.d. warunku posiadania na karcie pobytu adnotacji "dostęp do rynku pracy" miało jedynie zapewnić uproszczenie postępowania przed właściwym organem, który nie ma kompetencji do badania uprawnień cudzoziemców do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Brak takiej adnotacji nie może zaś prowadzić do sytuacji, w której organ uprawniony do przyznawania świadczenia wychowawczego wyda rozstrzygnięcie sprzeczne z tytułem prawnym do przebywania cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wynikającym z niego uprawnieniem do wykonywania pracy na terytorium RP. To nie adnotacja stanowi o uprawnieniu do wykonywania pracy na terytorium RP, ale konkretna norma prawna. Tym bardziej nie można wymagać od beneficjenta przedstawienia karty pobytu z ww. adnotacją, jeżeli w ogóle jego uprawnienie do wykonywania pracy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie miało swojego źródła w takiej karcie (było pochodną statusu studenta na polskiej uczelni).
W niniejszej sprawie, dotyczącej osoby przebywającej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przed wybuchem konfliktu na Ukrainie, studiującej na polskiej uczelni na studiach stacjonarnych, dokumentami świadczącymi o jej legalnym pobycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej winny być: ważny dokument podróży (paszport) oraz wiza krajowa. W aktach sprawy znajduje się kserokopia zaświadczenia z rejestru PESEL (k. 11 akt adm.), z którego wynika, że skarżąca legitymuje się paszportem nr [...] wydanym przez właściwy organ ukraiński (kserokopię samego paszportu dołączono do skargi i wynika z niej, że paszport wydano skarżącej 27 sierpnia 2019 r.). Informację o numerze paszportu ujęto nadto we wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, na podstawie którego przyznano skarżącej sporne świadczenie. W aktach znajduje się też kserokopia wizy krajowej nr [...] ("cel wydania: 09 student" – załącznik do odwołania).
Zadaniem organów była ocena ww. dokumentów (przede wszystkim weryfikacja ich prawdziwości, skoro w aktach kontrolowanej sprawy zawarto jedynie kserokopie pochodzące od skarżącej) w kontekście art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. u.p.p.w.d. Organy rozpoznające sprawę winny mieć na uwadze, zwłaszcza w świetle powyższych okoliczności, że podstawową przesłanką podlegająca kontroli w procesie weryfikacji uprawnienia do świadczenia wychowawczego jest "legalność pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej", a następnie uprawnienie do wykonywania pracy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej jako pochodna tej legalności. To z nią bowiem art. 22 ust. 1 ustawy o pomocy Ukraińcom wiąże uprawnienie do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a której to przesłanki wymaga się potwierdzenia w formie adnotacji zgodnie art 1 ust. 2 pkt 2 lit. u.p.p.w.d.
Jak jednak wskazano we wstępnej części niniejszych rozważań prawnych, zasadniczym powodem uchylenia decyzji obu instancji była ich wadliwość związana z brakiem możliwości rozstrzygania w trybie art. 27 u.p.p.w.d. wobec świadczenia już skonsumowanego.
Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej "p.p.s.a."). W pkt 2 sentencji wyroku orzeczono jednocześnie o umorzeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. bowiem było ono bezprzedmiotowe.