II SA/BD 381/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego A. O. na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Organy administracji argumentowały, że skarżąca nie przedłożyła dokumentów potwierdzających legalny dostęp do rynku pracy w Polsce. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, stwierdził istotne uchybienia proceduralne i materialnoprawne w decyzjach obu instancji. Przede wszystkim, Sąd wskazał, że postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego na podstawie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość). Oznacza to, że nie można w tym trybie uchylić prawa do świadczenia, które zostało już skonsumowane, czyli po upływie okresu, na jaki zostało przyznane. W niniejszej sprawie ZUS wydał decyzję o uchyleniu świadczenia po upływie okresu jego obowiązywania, co stanowiło naruszenie prawa materialnego. Sąd podkreślił, że kwestia ewentualnego nienależnie pobranego świadczenia może być przedmiotem odrębnego postępowania. Dodatkowo, Sąd odniósł się do kwestii legalności pobytu i dostępu do rynku pracy skarżącej, będącej studentką studiów stacjonarnych, wskazując, że posiadane przez nią dokumenty (wiza studencka, zaświadczenie z uczelni) potwierdzały jej legalny pobyt i uprawnienie do pracy, nawet bez adnotacji "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących możliwości uchylania świadczeń socjalnych z mocą wsteczną oraz kwestii legalności pobytu i dostępu do rynku pracy dla studentów z Ukrainy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej obywateli Ukrainy przebywających w Polsce przed 24.02.2022 r. jako studenci.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji może uchylić prawo do świadczenia wychowawczego z mocą wsteczną, po upływie okresu, na jaki zostało ono przyznane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może uchylić prawa do świadczenia wychowawczego z mocą wsteczną, ponieważ decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (na przyszłość).
Uzasadnienie
Decyzja o uchyleniu lub zmianie prawa do świadczenia wychowawczego jest nowym postępowaniem i ma charakter konstytutywny, działając na przyszłość. Nie można jej stosować do świadczeń już skonsumowanych, czyli po upływie okresu ich przyznania.
Jakie dokumenty potwierdzają legalny dostęp do rynku pracy dla obywatela Ukrainy będącego studentem studiów stacjonarnych w Polsce, w kontekście ubiegania się o świadczenie wychowawcze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Legalny pobyt i uprawnienie do pracy obywatela Ukrainy, który studiuje stacjonarnie w Polsce, mogą być potwierdzone przez ważny dokument podróży, wizę krajową oraz zaświadczenie z uczelni, nawet bez posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy".
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy pozwalają na uznanie legalnego pobytu i uprawnienia do pracy studentów studiów stacjonarnych. Adnotacja "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu nie jest jedynym ani decydującym dokumentem potwierdzającym to uprawnienie.
Czy decyzje organów administracji naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego?
Odpowiedź sądu
Tak, decyzje organów obu instancji nie odpowiadały wymogom art. 107 § 1 pkt 4-6 k.p.a. i § 3 k.p.a. w zakresie elementów składowych decyzji, nie powołując precyzyjnie podstawy prawnej i nie wyjaśniając dostatecznie uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Uzasadnienie
Organy administracji nie powołały w sposób jasny i precyzyjny podstawy prawnej rozstrzygnięcia (w tym art. 27 u.p.p.w.d.) ani nie przedstawiły wyczerpującego uzasadnienia faktycznego, wskazującego na przyczyny uchylenia świadczenia w świetle przedłożonych przez skarżącą dokumentów.
Przepisy (22)
Główne
u.p.p.w.d. art. 1 § 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 27 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 1 § 3
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 4 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 13a § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 13a § 4
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 28 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 135
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o pomocy Ukraińcom art. 1 § 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy Ukraińcom art. 1 § 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy Ukraińcom art. 1 § 3
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy Ukraińcom art. 22 § 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy Ukraińcom art. 23
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
u.c. art. 23
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.c. art. 60 § 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
u.p.z.i.i.r.p. art. 87 § 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę art. 1 § 10
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie mógł uchylić świadczenia wychowawczego z mocą wsteczną, po upływie okresu jego przyznania. • Skarżąca, jako studentka studiów stacjonarnych, posiadała legalny pobyt i uprawnienie do pracy na terenie RP, co powinno być uwzględnione przy przyznawaniu świadczenia.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów oparta na braku dokumentu potwierdzającego legalny dostęp do rynku pracy w postaci karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy".
Godne uwagi sformułowania
postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego jest nowym postępowaniem wobec postępowania zakończonego materialnoprawną czynnością ustalenia prawa do tego świadczenia. • decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego [...] ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc (z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji). • w trybie art. 27 u.p.p.w.d. nie podlega uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane. • brak podstaw do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia po upływie okresu na jaki ono zostało przyznane nie zmienia tego, że w takim przypadku wciąż aktualnym zagadnieniem pozostaje to, czy wypłacone świadczenie stanowi świadczenie nienależnie pobrane.
Skład orzekający
Joanna Brzezińska
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Bortkiewicz
sędzia
Joanna Janiszewska - Ziołek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących możliwości uchylania świadczeń socjalnych z mocą wsteczną oraz kwestii legalności pobytu i dostępu do rynku pracy dla studentów z Ukrainy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej obywateli Ukrainy przebywających w Polsce przed 24.02.2022 r. jako studenci.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego uchylania świadczeń po terminie oraz kwestii legalności pobytu i pracy cudzoziemców, co jest aktualne i istotne dla wielu osób.
“Czy ZUS może odebrać świadczenie wychowawcze po latach? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.