II SA/Bd 303/05

II SA/Bd 303/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2005-08-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Elżbieta Piechowiak /przewodniczący/
Grzegorz Saniewski /sprawozdawca/
Małgorzata Włodarska
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
art. 72  art. 68  ust. 12
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2005r na rozprawie sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Na oryginale właściwe podpisy
Uzasadnienie
Powołując się na informację Prokuratury Okręgowej w K. o decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2003 r. stwierdzającej nieważność dowodu rejestracyjnego wydanego w dniu 12 października 1999 r. przez Starostę Powiatowego w O. A. P. na samochód ciężarowy H., Prezydent Miasta T. postanowieniem z dnia [...] 2003 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji tegoż samochodu na nazwisko M. F., której dokonał w dniu [...] 1999r.
Decyzją z dnia [...] 2003 r. Prezydent Miasta T. na podstawie art. 105 § 1 oraz art. 146 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; dalej powoływana jako kpa) umorzył wznowione postępowanie. W uzasadnieniu wskazał, iż M. F. przedstawił zaświadczenie z 14 lipca 2003 r. wydane przez Stację Kontroli Pojazdów [...] o dokonaniu zmian konstrukcyjnych w pojeździe oraz zaświadczenie nr [...] o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu w dniu 14 lipca 2003 r. wraz z załączonym opisem zmian dokonanych w pojeździe. Zdaniem organu pierwszej instancji ww. dokumenty są dowodem dokonania zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu na ciężarowo – uniwersalny przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w tym zakresie, co odpowiada wymaganiom określonym w art. 66 ust. 4 pkt 6 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (w chwili podjęcia postanowienia tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515; z późn. zm.). W rezultacie nie było podstaw uchylenia decyzji z 14 października 1999 r., gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej, co z kolei uzasadnia umorzenie wznowionego postępowania.
W dniu 25 września 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpatrzeniu sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w K. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta T. z dnia [...] 2003 r. podnosząc, iż została ona podjęta z rażącym naruszeniem art. 151 kpa, zgodnie z którym po przeprowadzeniu postępowania organ wydaje decyzję w której bądź odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, bądź uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, bądź stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Obowiązkiem organu orzekającego w sprawie było więc przede wszystkim dokonanie oceny prawidłowości wznowionej procedury, ponowne rozstrzygnięcie sprawy i w konsekwencji wydanie jednego z przewidzianych w ww. przepisie rozstrzygnięć, a nie umorzenie postępowania.
W wyniku dalszego prowadzenia wznowionego postępowania Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] 2004 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] 1999 r. o rejestracji samochodu marki H. jako samochodu ciężarowego. Jednocześnie Prezydent zarejestrował wspomniany pojazd jako samochód osobowy uzasadniając to faktem, iż Starosta Powiatowy w O. przed wydaniem w dniu [...] 1999 r dowodu rejestracyjnego, którego nieważność stwierdziło Kolegium w K., zarejestrował ww. pojazd jako samochód osobowy.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. F. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] 2004 r. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie Prezydenta z [...] 2004 r.
Kolegium uznało, iż w świetle art. 145 § 1 pkt 8 kpa samo wznowienie postępowania było uzasadnione, gdyż decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia
[...] 1999 r. została wydana w oparciu o decyzję, której nieważność stwierdziło SKO w K.
Kolegium zwróciło także uwagę, że w konsekwencji decyzji SKO w K. nastąpiła zmiana okoliczności na podstawie których została dokonana rejestracja pojazdu M. F. tj. rejestrowany samochód przestał być samochodem ciężarowym, a stał się samochodem osobowym. Biorąc pod uwagę te okoliczności zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo uchylił wydaną przez siebie decyzję z dnia [...] 1999 r. i wydał merytoryczne rozstrzygnięcie stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Jako merytoryczną podstawę prawną nowego tj. zapadłego w wyniku wznowienia rozstrzygnięcia organ drugiej instancji przywołał art. 72 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu, karty pojazdu, jeżeli była wydana, wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane, dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany oraz dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy.
W wyniku skargi M. F. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 13 października 2004 r. uchylił decyzję SKO w T.
z dnia [...] 2004 r. z przyczyn formalnych tj. z powodu braku doręczenia decyzji Prokuratorowi Okręgowemu w K., działającemu w postępowaniu administracyjnym na prawach strony.
Decyzją z dnia [...] 2005 r. SKO w T. ponownie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] 2004 r. uzasadniając ją tak samo jako poprzednią swoją decyzję z dnia [...] 2004 r. i doręczając ją tym razem również Prokuratorowi Okręgowemu.
Pismem z dnia 28 lutego 2005 r. M. F. wywiódł na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zwracając uwagę, że jego samochód została zarejestrowany jako samochód ciężarowy w oparciu o jeden z dokumentów wymienionych w art. 72 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym tj. na podstawie zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu ze stacji diagnostycznej, przechodził też coroczne badania techniczne w uprawnionej stacji diagnostycznej. Każde z badań okresowych było opłacone zgodnie z taryfą dla samochodów ciężarowych uniwersalnych, a żadne z nich nie poddało w wątpliwość, że przedmiotowy samochód jest samochodem ciężarowym. Dodatkowo w dniu 14 lipca 2003r. przedstawił w Wydziale Ewidencji i Rejestracji Urzędu Miejskiego w T. wydane w tym dniu przez Stację Kontroli Pojazdów [...] zaświadczenie o dokonaniu zmian konstrukcyjnych w pojeździe oraz zaświadczenie nr [...] o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu w dniu [...] 2003 r. wraz z załączonym opisem zmian dokonanych w pojeździe. W sentencji zaświadczenia stwierdzono, że przedmiotowy samochód przed i po wydaniu zaświadczenia był samochodem ciężarowym.
Skarżący uznał, iż Kolegium oparło swoje rozstrzygnięcie o błędną interpretację przepisu art. 66 ust. 4 pkt 6 lit. b) ustawy – Prawo o ruchu drogowym, prezentowaną przez Prokuraturę Okręgową w K. W myśl tej interpretacji w przedmiotowej sprawie przepis ten nie uchyla obowiązku uzyskania homologacji, o którym mowa w art. 68 wskazanej ustawy. Zdaniem skarżącego ww. art. 66 zezwala na dokonywanie zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność w tym zakresie bez konieczności uzyskiwania świadectwa homologacji jak dla nowego typu pojazdu. Ponadto dokonana w przedmiotowym pojeździe zmiana nie spełnia kryteriów art. 68 ust. 2 ww. ustawy.
Skarżący zarzucił, iż postępowanie w sprawie prowadzone było w sposób pozbawiający go jako strony prawa do obrony i możliwości zaprezentowania kontrargumentów.
Stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza jego interes prawny, ponieważ celem nabycia samochodu w wersji ciężarowej była możliwość odliczenia podatku VAT od ceny samochodu jak również od paliwa do niego przeznaczonego. Podstawą do odliczenia podatku był w tym czasie dowód rejestracyjny potwierdzający rodzaj pojazdu oraz faktura VAT zakupu samochodu.
Według skarżącego doszło do nadużycia trybu unieważnienia decyzji, który jest środkiem nadzwyczajnym, zarezerwowanym tylko dla wyjątkowych sytuacji, takich jak np. kolizja danej decyzji z zasadami praworządności. Owe nadużycie podważa konstytucyjną zasadę państwa prawnego, a także wyrażoną w art. 8 kpa zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Zdaniem skarżącego organy wydające decyzje powinny opierać się na zawartych w przepisach klauzulach generalnych, pozwalających w skomplikowanych sytuacjach, takich jak w przedmiotowej sprawie, rozstrzygać wydając decyzje sprawiedliwe, a nie tylko formalnie zgodne z tezami orzeczeń. SKO w T. niedokładnie zbadało wpływ swoich decyzji na sytuację skarżącego, ograniczając się jedynie do dosłownego egzekwowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego z pominięciem zapisu art. 7 kpa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, jednakże Sąd nie podziela w pełni zawartych w niej zarzutów. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Brak jest przepisu, który pozwalałby sądowi administracyjnemu przedłożone mu do kontroli decyzje administracyjne oceniać pod kątem "sprawiedliwości" zawartych w nich rozstrzygnięć. Także obowiązkiem organów samorządu terytorialnego, uczestniczących w sprawowaniu władzy (art. 16 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.; Dz. U. Nr 78, poz. 483) jest działania na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji). W tej sytuacji wydawanie decyzji administracji na podstawie pozaprawnych zasad postępowania (np. bliżej nie sprecyzowanych zasad sprawiedliwości) jest możliwe tylko wówczas, jeżeli samo prawo zawiera odesłanie do takich zasad w postaci klauzuli generalnej. Jednakże żaden z mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów, w tym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności ustanawiających zasady postępowania art. 7 i 8 kpa, nie zawiera klauzuli generalnej nakazującymi organowi "w trudnych sytuacjach" odwołać się do pozaprawnych zasad postępowania w postaci "zasad sprawiedliwości" i to do tego w ten sposób, iż odwołanie się do owych zasad sprawiedliwości pozwoliłoby wyłączyć stosowanie przepisów prawa materialnego.
Odnosząc się do zarzutu nadużycia trybu nieważności należy zauważyć, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy. Wprawdzie dla rozstrzygnięcia podjętego przez Prezydenta Miasta T. i następnie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. istotne znaczenie miały skutki prawne decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., jednakże ocena prawidłowości podjęcia tej ostatniej decyzji wykracza poza granice sprawy rozpatrywanej przez Sąd. Kontrola zgodności z prawem decyzji Kolegium w K. powinna była się dokonać w odrębnym postępowaniu przed właściwym sądem administracyjnym.
W kwestii interpretacji mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów materialnych Sąd nie podziela interpretacji ustawy – Prawo o ruchu drogowym przedstawionej przez skarżącego. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 listopada 2001 r. (sygn. akt III RN 194/01, opublikowany w "Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych" z 2002 r. Nr 5 poz. 103 oraz w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 50031), że wprawdzie rejestracji pojazdu dokonuje się zasadniczo na podstawie licznych, różnych dokumentów wskazanych w art. 72 Prawa o ruchu drogowym, tym niemniej ustawodawca w art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym używając w tym kontekście łącznika "lub", uczynił to z tej przyczyny, że jakkolwiek do dokumentu rejestracji pojazdu powinny być wpisane również stosowne dane (informacje) wynikające zarówno ze "świadectwa homologacji" pojazdu, jak i z "zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu", to jednak w wypadku, gdy wydana zostanie decyzja zwalniająca w konkretnym wypadku pojazd z obowiązku uzyskania "świadectwa homologacji" (art. 72 ust. 1 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym), a także w sytuacji, gdy przepisy o obowiązku homologacji nie dotyczą określonego pojazdu (art. 72 ust. 2 w związku z art. 68 ust. 12 Prawa o ruchu drogowym), można dokonać rejestracji pojazdu pomimo braku "świadectw homologacji". Tak więc co do zasady podstawą rejestracji są dane wynikające ze świadectwa homologacji, a tylko wyjątkowo można dokonać rejestracji pomimo braku świadectwa homologacji.
W świetle przepisów Prawa o ruchu drogowym pojęcie rodzaju pojazdu (osobowy, ciężarowy), aczkolwiek nie zdefiniowane w ustawie, należy uważać za element i cechę typu pojazdu. Według art. 68 ust. 12 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia decyzji przez Kolegium w T. (o treści odpowiadającej pierwotnemu brzmieniu art. 68 ust. 9 ustawy) obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji przez producenta lub importera powstawał także w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu w porównaniu z wcześniej homologowanym (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w aktualnej uchwale z 23 października 2000 r. opublikowanej w "Orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" z d 2001 r. Nr 2 poz. 62 oraz w LEX pod nr 43880). Oznacza to zatem, iż co do zasady obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji istnieje także w przypadku dokonania zmiany rodzaju pojazdu.
Obowiązku wynikającego z powołanego art. 69 ust. 12 nie uchyla regulacja zawarta w art. 66 Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten ustanawia wyjątki od zakazu dokonywania zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj pojazdu, określona jednakże w ustępie 4 pkt 6 lit. b) tegoż artykułu możliwość dokonania zmiany rodzaju pojazdu w wyniku zmian konstrukcyjnych dokonanych przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą w tym zakresie jest jedynie konsekwencją możliwości zaistnienia okoliczności, o których wyżej była mowa przy analizie artykułu 72 Prawa o ruchu drogowym tj. konsekwencją możliwości zaistnienia przewidzianego przez przepisy braku obowiązku homologacji.
Biorąc pod uwagę powyższe należy jednak stwierdzić, że organy administracji uchybiając wynikającemu z art. 7 i art. 77 kpa obowiązkowi zebrania i rozważenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego nie rozważyły znaczenia przedstawionych przez skarżącego po decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. tj. w dniu 14 lipca 2003 r. dokumentów, ani nie prowadziły postępowania dowodowego w celu stwierdzenia, czy skarżący po dokonaniu zmian w pojeździe znalazł się w posiadaniu wymaganej homologacji.
Ze względu zatem na stwierdzone uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Wskutek uwzględnienia skargi, w myśl art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzono jak w punkcie 2 sentencji wyroku.