II SA/Bd 1068/20

II SA/Bd 1068/20 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2021-02-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-11-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz
Joanna Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 2090/21 - Wyrok NSA z 2025-04-29
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 92a  ust. 1,2 ust. 10, art. 5b ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w B. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], 2. zasądza od Inspektor Transportu Drogowego na rzecz M. G. kwotę [...](słownie: [...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] (w skardze omyłkowo wskazano "[...]") Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD"), na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), art. 4 pkt 22, art. 39a ust. 1 pkt 3, art. 39j ust. 1-4, art. 39k ust. 1-3, art. 39m, art. 92a ust. 2, 4, 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm., dalej: "u.t.d.") oraz lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "K-PWITD") z [...] listopada 2019 r., nr [...] (w skardze omyłkowo "[...]), o nałożeniu na M. G. kary pieniężnej w wysokości [...] zł. z tytułu wykonywania transportu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Dokonanie powyższych naruszeń stwierdzono na podstawie przeprowadzonej [...] lipca 2019 r. w T. na ul. [...] kontroli drogowej samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...], przeznaczonym do przewozu 5 osób , łącznie z kierowcą, którym kierował M. G. (dalej: "Strona", "Skarżący"). W chwili zatrzymania do kontroli, kierujący przewoził zarobkowo pasażera z ul. [...] na ul. [...] w B.. Za wykonanie usługi pasażer uiścił opłatę w wysokości [...] zł. Kierujący nie okazał do kontroli orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania tej pracy. Podczas czynności kontrolnych sporządzono protokoły przesłuchania Strony i świadka. Przebieg kontroli udokumentowano protokołem [...].
Pismem z [...] sierpnia 2019 r., organ I instancji zawiadomił Stronę o wszczęciu postępowania z tytułu wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy,
Decyzją z [...] listopada 2019 r. K-PWITD nałożył na Stronę jako osobę wykonującą czynności związane z przewozem drogowym karę pieniężną w wysokości [...] zł tytułem stwierdzonych naruszeń, określonych w lp. 4.2 i 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. G., reprezentowany przez adwokata, domagając się uchylenia tej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie, zarzucił naruszenie przepisów:
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie ustalenia czy wykonywane przez stronę czynności, stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, zwłaszcza gdy strona takiej działalności nie prowadzi oraz czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego nieustalenie, czy czynności podjęte przez Stronę nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej i czy doszło do wykonywania transportu drogowego;
- art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. w zw. z lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., poprzez wymierzenie Stronie kary pieniężnej w sytuacji, gdy czynności Strony nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy, w związku z czym nie było on obowiązany do legitymowania się orzeczeniem lekarskim i psychologicznym o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy
Uzasadniając decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji GITD przytoczył treść przepisów art. 4 pkt 22, art. 39a ust. 1, art. 39j ust. 1 i 3, art. 39k, 39m art. 92a ust. 2, 4 i 8, art. 92c ust. 1 i 1a u.t.d., wyjaśnił zasady nakładania kar pieniężnych oraz wskazał, że na podstawie art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. w sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 189d-189f k.p.a. Organ stwierdził, że według lp. 4.2 załącznika nr 4 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł. Stosownie do lp. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, również skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł.
W odniesieniu do stwierdzonych naruszeń organ odwoławczy wskazał na treść art. 39a ust. 1 u.t.d, zgodnie z którym przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta (m.in.) nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (art. 39a ust. 1 pkt 3) i nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (pkt 4).
Mając na uwadze treść przywołanych przepisów oraz ustalony stan faktyczny, wynikający z dokumentu urzędowego jakim jest protokół kontroli z dnia [...] lipca 2019 r. oraz wyjaśnień strony i zeznań świadka, GITD stwierdził, że skarżący wykonywał samodzielnie transport drogowy we własnym imieniu. Istotne jest, że wykonywał odpłatnie usługę przewozu osób, zamówioną przez pasażera za pośrednictwem aplikacji BOLT. Za usługę tę pasażer uiścił opłatę. Skarżący był wykonawcą czynności związanych z przewozem drogowym, tj. osobą o której mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., zatem zdaniem organu, jednocześnie był zobowiązany w chwili kontroli do przestrzegania przepisów i posiadania odpowiednich dokumentów, które wymagane są stosownie do art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 w zw. z art. 39m u.t.d. Wobec tego organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut Strony dotyczący naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa materialnego, a jako prawidłowe ocenił nałożenie na Stronę kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł z tytułu lp. 4.2. i 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d., tj. po 1.000 zł za brak kolejno - orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, potwierdzających brak przeciwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Odnosząc się do zarzutu Strony w zakresie nieustalenia przez organ I instancji okoliczności, czy wykonywane przez Skarżącego czynności nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, a także braku weryfikacji, czy Skarżący w dniu kontroli posiadał status przedsiębiorcy, organ odwoławczy uznał ten zarzut za nieistotny dla sprawy. Skoro bowiem zostało udowodnione, że Strona faktycznie wykonywała działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d., to brak posiadania legalnego statusu przedsiębiorcy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Organ odwoławczy wskazał także, że w sprawie wykazano, iż przewóz wykonywany przez Skarżącego w dniu kontroli był transportem drogowym w rozumieniu art. 4 pkt 1 u.t.d. miał charakter przewozu okazjonalnego. Stąd Skarżący był obowiązany do legitymowania się w chwili kontroli wymaganymi orzeczeniami.
Ponadto GITD wyjaśnił, że w sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., przewidującego przypadki, w których nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Wskazał, że ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z tego artykułu spoczywa na stronie postępowania. W omawianym przypadku Strona nie przedłożyła żadnych dowodów na potwierdzenie, że w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność za popełnienie naruszeń. Przewóz był wykonywany osobiście przez Stronę, o czym niezbicie świadczą wyniki kontroli potwierdzonej protokołem, i na żadnym etapie postępowania nie wskazano dowodów, z których wynikałoby, że przewóz wykonuje w imieniu innego podmiotu. Zatem brak jest podstaw do zmiany decyzji i umorzenia postępowania.
Organ odwoławczy nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania w zakresie naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W jego ocenie, organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z tych przepisów i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Ponadto organ I instancji dokonał wszechstronnej oceny okoliczności sprawy i analizy całokształtu materiału dowodowego.
M. G., reprezentowany przez adwokata M. Ł., w skardze na powyższą decyzję z [...] września 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucił naruszenie:
1-2) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności: zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie, czy wykonywane przez Skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej; braku zweryfikowania przez organ, czy w chwili przeprowadzania kontroli Skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzenia kontroli oraz czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;
3-4) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d. w zw. z lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., polegające na wymierzeniu Skarżącemu kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczeń - lekarskiego oraz psychologicznego - o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez Skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., w związku z czym Skarżący nie był obowiązany do legitymowania się ww. orzeczeniami;
5) przepisów postępowania, tj. art. 92a ust. 10 u.t.d., polegające na wymierzeniu Skarżącemu kary pieniężnej w oparciu o załącznik nr 4 do u.t.d., podczas gdy za ten sam czyn, będący przedmiotem kontroli, Skarżącemu wymierzono karę pieniężną w wysokości 12.000 zł - zgodnie z decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...];
6) przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
7) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez Skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji w zakresie konieczności zweryfikowania, czy Skarżący posiadał status przedsiębiorcy czy też konieczności wyjaśnienia zasad działalności aplikacji Bolt;
8) art. 8 k.p.a., poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że skarżący nie podejmował i nie wykonywał działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób, o której mowa w art. 4 pkt 1 ustawy. W jego ocenie, aby uznać, że M. G. wykonywał krajowy transport drogowy bez wymaganej licencji trzeba ustalić, czy czynności podejmowane przez skarżącego mieściły się w tej definicji. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, organ wydając zaskarżoną decyzję nie tylko nie ustalił czy formalnie skarżący posiada status przedsiębiorcy, ale również nie wykazał, aby czynności przez niego wykonywane (stwierdzone w toku kontroli) posiadały cechy prowadzenia działalności gospodarczej. Dalej przytoczył jej definicję i wskazał, że skarżący nie tylko nie posiadał statutu przedsiębiorcy, ale również wykonywane przez niego czynności stwierdzone protokołem kontroli nie mają cech wykonywania działalności gospodarczej. Zaznaczył, że nie otrzymał wynagrodzenia za swoje czynności od pasażera. Przejazd samochodem kierowanym przez skarżącego możliwy był dzięki skorzystaniu przez pasażera z platformy internetowej o nazwie BOLT, a zapłata za przejazd odbywała się na rzecz tej platformy, nie na rzecz kierowcy, i w ocenie pełnomocnika skarżącego, jest ona uiszczana za możliwość skojarzenia kierowcy i pasażera.
Dalej podkreślił, że fakt jednorazowego wykonania czynności stwierdzonych protokołem kontroli, w żaden sposób nie świadczy o tym, że czynności te miały cechy zorganizowania czy ciągłości. Nie sposób mówić o wykonywaniu działalności gospodarczej w sytuacji, w której skarżący dokonał jednorazowego przewozu.
W ocenie pełnomocnika skarżącego, organ odwoławczy wydając kwestionowaną decyzję nie wykorzystał wszystkich możliwości dowodowych w sprawie i nie ustalił w sposób należyty stanu faktycznego. Ponadto opierając się jedynie na protokole przeprowadzonej kontroli, nałożył na skarżącego karę, nie stwierdziwszy uprzednio, że wykonywane przez niego czynności nosiły znamiona działalności gospodarczej. Tym samym zdaniem pełnomocnika niesłusznie stwierdził naruszenie art. 5b ustawy i w sposób nieuprawniony nałożył karę pieniężną. Organ zastosował nieznajdujące podstaw prawnych domniemanie faktyczne, w oparciu o które uznał, że podmiotem odpowiedzialnym za naruszenie jest skarżący, a nie inny podmiot.
Odnośnie do naruszenia art. 92a ust. 10 ustawy pełnomocnik skarżącego wskazał, że zgodnie z art. 92a ust. 3 ustawy, jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Dalej podkreślił, że K-PWITD zaskarżoną decyzją nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 2.000 zł, a równolegle do wydanego rozstrzygnięcia ten sam organ, decyzją z [...] listopada 2019 r., nałożył karę pieniężną w kwocie 12.000 zł. Obie opisane wyżej decyzje zostały wydane w związku z naruszeniami stwierdzonymi podczas jednej kontroli w dniu [...] lipca 2019 r., udokumentowanej jednym protokołem kontroli. Tym samym organ odwoławczy powinien ograniczyć wymierzenie kary wyłącznie do kary opisanej określonej w załączniku nr 3.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie oraz o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutu nałożenia odrębnych kar wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarżący dopuścił się kilku naruszeń, z których jedne wyczerpują znamiona naruszeń wskazanych w załączniku nr 3 do ustawy, podczas gdy inne - naruszeń określonych w załączniku nr 4. Dalej zauważył, że zarzucone naruszenia z załącznika nr 3 do ustawy nie konsumują w przypadku skarżącego naruszeń wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy.
Zarządzeniem z 4 stycznia 2021 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842), skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej w skrócie: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja nakładająca na Skarżącego karę pieniężną na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy o transporcie drogowym (w rozstrzygnięciu I instancji błędnie podano 92a ust. 1 za naruszenia wskazane w l.p.4.2. i 4.3 załącznika nr 4 do tej ustawy.
Skarga okazała się zasadna, choć część podniesionych w niej zarzutów i ich argumentacja okazały się nietrafne. Okoliczności faktyczne, stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji, są bezsporne. W świetle poczynionych przez organ ustaleń nie ulega bowiem wątpliwości, że Skarżący w dniu [...] lipca 2019 r., samochodem osobowym marki [...] o nr rej. [...], wykonywał przewóz osób. Przejazd w B. z ul. [...] na ul. [...] został zamówiony przez pasażera za pomocą aplikacji BOLT. Za jej pośrednictwem pasażer został skojarzony ze Skarżącym, jako kierowcą, który również korzystając z tej samej aplikacji telefonicznej uzyskał informację o potrzebie wykonania przewozu na określonej trasie, także płatność za przewóz pasażer zrealizował za pomocą tejże aplikacji, a jego rachunek bankowy został obciążony odpowiednią opłatą za przejazd, skalkulowaną przez aplikację (program informatyczny).
Niesporne jest również, że Skarżący nie dysponował orzeczeniem lekarskim o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, jak też orzeczeniem psychologicznym o braku przeciwwskazań psychologicznych do pracy na stanowisku kierowcy.
Kwestią sporną w badanej sprawie pozostaje, czy w opisanych wyżej okolicznościach mają do Skarżącego zastosowanie przepisy u.t.d. i wynikające z nich sankcje za naruszenia przepisów tej ustawy. Zdaniem Skarżącego przewóz nie miał charakteru zarobkowego, gdyż nie był podejmowany w ramach działalności gospodarczej, stąd zastosowanie przepisów u.t.d. w jego przypadku jest niezasadne.
W ocenie Sądu stanowisko to należy uznać za nietrafne. Organy inspekcji transportu drogowego prawidłowo przyjęły, że stwierdzony przez kontrolujących, przewóz pasażera był transportem drogowym w rozumieniu u.t.d. Wynikało to z protokołu kontroli, złożonych zeznań oraz ustalonych okoliczności związanych ze skojarzeniem osoby korzystającej z usługi przewozu i kierującego. Zasadnie zatem organy, powołując się na art. 4 pkt 11 u.t.d. uznały, że Skarżący jest podmiotem wykonującym transport drogowy w rozumieniu art. 92a ust. 1 u.t.d. W tym zakresie Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez tutejszy Sąd w wyroku z 2 grudnia 2020 r. sygn. II SA/Bd 777/20, także WSA w Szczecinie z 3 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 998/19, jak i z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 144/20).
Podkreślenia wymaga, że podejmowanie i wykonywanie działalności w zakresie transportu drogowego, zarobkowego i niezarobkowego, regulują przepisy u.t.d., która zawiera również przepisy określające odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, m.in. podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem oraz kierowców (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a i b).
Stosownie do art. 4 pkt 3 u.t.d., transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 (lit. a), działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy (lit. b), działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób (lit. c).
Zgodnie z art. 3 ust. 2 u.t.d. do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. Z przepisu tego jednoznacznie zatem wynika, że przepisy u.t.d. znajdują zastosowanie także wobec podmiotów niebędących przedsiębiorcami, które dokonują przewozów drogowych w rozumieniu tej ustawy.
Wynika to z przyjętych w tej ustawie definicji, określających podmiotowy i przedmiotowy zakres zawartych z w niej regulacji, stanowiących że użyte w ustawie pojęcia:
- krajowy transport drogowy - oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów (...), na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 4 pkt 1);
- niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - oznacza każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki określone w lit. a-d tego przepisu (art. 4 pkt 4);
- przewóz drogowy - oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. nr 561/2006 (art. 4 pkt 6a);
- przewóz okazjonalny - oznacza przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego (art. 4 pkt 7), przewozu regularnego specjalnego (art. 4 pkt 9) albo przewozu wahadłowego.
Nie budzi wątpliwości, że przewóz był odpłatny, pasażer uiścił opłatę za ten konkretny przewóz w wysokości [...] zł. W okolicznościach niniejszej sprawy istniały zatem podstawy do uznania, że wykonywany przez Skarżącego przewóz nie był przewozem niezarobkowym na potrzeby własne. To, że płatności nie dokonano bezpośrednio na rzecz kierowcy lecz zrealizowana ona została w trybie automatycznym poprzez obciążenie rachunku bankowego pasażera na skutek akceptacji warunków określonych w aplikacji BOLT, nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Sam przewóz nosił bowiem znamiona odpłatnego i został wykonany na zlecenie pasażera. Do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i Skarżącego (kierującego) z ww. aplikacji, służącej do organizowania usług przewozu. Jest ona sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę a pasażerem i za jej pośrednictwem doszło do zawarcia umowy o wykonanie tej usługi. Zasady działania ww. aplikacji są możliwe do poznania dla każdego korzystającego z niej, w szczególności osób korzystających z dostępnych obecnie usług telekomunikacyjnych przy użyciu nowoczesnych "inteligentnych" telefonów (smartfonów). Zasady jej działania zatem należy uznać za fakt powszechnie znany i niewymagający szczególnego dowodzenia. Okoliczność ta (sposób funkcjonowania aplikacji) nie jest zresztą sporna. Korzystał z niej tak Skarżący, jak i pasażer, a opis działania aplikacji wynika z akt sprawy. Dzięki niej doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem. Przedsięwzięcie polegające na organizowaniu usług przewozu poprzez aplikację Bolt ma charakter zorganizowany i ciągły, a rzeczona usługa była przez Skarżącego świadczona jako wykonawcę przewozu we własnym imieniu.
Zauważyć też należy, iż stanowisko organów w tej kwestii znajduje potwierdzenie w dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 20 grudnia 2017 r. C- 34/15 analizie charakteru usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja Bolt. TSUE wskazał w nim, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami, a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych, pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do umożliwiania nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon (smartfon), między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami, a osobami chcącymi przebyć trasę, ale polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców.
W świetle powyższego orzeczenia uznać należy, iż Skarżący pełnił rolę przewoźnika drogowego osób w rozumieniu u.t.d. Z kolei Bolt.eu, na rzecz której to platformy internetowej zrealizowana została opłata za przewóz, nie była przedsiębiorcą wykonującym przewóz, lecz podmiotem udostępniającym aplikację służącą skojarzeniu podmiotów, które świadczą tego rodzaju usługi z ich potencjalnymi klientami. Działanie Skarżącego mieściło się zatem w ramach pojęcia wykonywania krajowego transportu drogowego osób, niezależnie od tego ile razy Skarżący świadczył w ten sposób usługi przewozu. Usługa, realizowana przy wykorzystaniu aplikacji Bolt, która polega na odpłatnym umożliwianiu skojarzeniu kierującego i pasażera, powinna być zatem uznana za usługę wchodzącą w zakres usług w dziedzinie transportu (por. wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 grudnia 2017 r. C-434/15; opublikowany na stronie internetowej http://curia.europa.eu/juris).
Również w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że z przepisów u.t.d. nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2009 r. II GSK 670/08, z 3 kwietnia 2019 r. II GSK 701/17 i 4 listopada 2009 r. II GSK 166/09). W świetle tych uwag wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło także wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej, lecz faktycznie świadczy odpłatną usługę przewozu osób (nawet jednorazowo), odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. Bez znaczenia pozostaje zatem, czy Skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy i czy jego działalność została zgłoszona do właściwej ewidencji albo jaki jest zakres prowadzonej działalności. Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło także wtedy, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej.
W tej sytuacji na Skarżącym, dokonującym przedmiotowego przewozu, ciążył obowiązek posiadania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Organy prawidłowo przyjęły zatem, że Skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d. i prawidłowo zakwalifikowały przewóz z dnia kontroli jako wykonywany bez ww. orzeczeń. Jego zachowanie, tj. realizowany przewóz drogowy, wyczerpywało zatem znamiona naruszeń określonych w lp. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. i art. 92a ust. 2 i 8 u.t.d.
Tym samy zarzuty sformułowane w pkt 1-4 skargi okazały się niezasadne. Nie miało bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy prawnego znaczenia to, czy skarżący formalnie prowadził zgłoszoną do właściwej ewidencji działalność gospodarczą, czy też podejmował działania z naruszeniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Dodatkowo podkreślić należy, że twierdzenie skargi o jednorazowym działaniu skarżącego pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W toku postępowania skarżący wyjaśnił (protokół z [...].10.2019r. k. 67 akt adm.), że jeździł w ramach ww. platformy około 1 miesiąc, i zarobił w ten sposób około [...] zł brutto. Mimo umowy z firmą E. nikt nie wydawał mu poleceń, sam ustalał sobie harmonogram, firma ta przelewała mu pieniądze po potrąceniu prowizji. Organ I instancji ustalił, że skarżący nie prowadzi działalności w zakresie usług transportowych, niemniej przepis art. 3 ust. 2 u.t.d. jednoznacznie wskazuje, że okoliczność ta nie zwalnia go od odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, m.in. podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem oraz kierowców (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a i b ustawy). Takich jak np. przewóz osób bez licencji i bez wymaganych badań.
Sąd uznał natomiast, że skarga zasługuje na uwzględnienie ze względu na naruszenie przez organy istotnej reguły normatywnej, wyrażonej w art. 92a ust. 10 u.t.d., kształtującej zasady wymiaru kary podmiotowi, który narusza przepisy u.t.d. jednocześnie jako podmiot wykonujący przewóz drogowy (art. 92a ust. 1 u.t.d.) i jako osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym (art. 92a ust. 2 u.t.d.). Żaden z organów nie odniósł się do tej kwestii, a zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko organu w tym zakresie, tj. braku podstaw do zastosowania art. 92a ust. 10 u.t.d. jest nietrafne i wynika z błędnej wykładni tego przepisu materialnoprawnego.
Z treści art. 92a ust. 10 u.t.d. jednoznacznie wynika, że jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1.
Ustawodawca stanął tym samym na stanowisku, że w takim skonfigurowaniu, w którym ten sam czyn realizuje znamiona deliktów administracyjnych wymienionych w załączniku nr 3 i nr 4 do u.t.d., karę wymierza się wyłącznie w oparciu o art. 92a ust. 1 u.t.d., a więc za naruszenia określone w załączniku nr 3. Poprzez ten sam czyn w kontekście treści art. 92a ust. 10 u.t.d. należy rozumieć jedno zachowanie, jedno działanie, podjęte w przyjętych ramach miejscowo-czasowych, oceniane z perspektywy norm prawnych zrekonstruowanych w oparciu o przepisy tej ustawy. Tak ramy czasowe weryfikowanego działania, jak i jego zlokalizowanie wynikać muszą każdorazowo ze sporządzonego na podstawie art. 74 u.t.d. protokołu kontroli. Jeżeli tak rozumiany czyn, wyczerpuje znamiona deliktów administracyjnych wskazanych w załącznikach nr 3 i nr 4 do ustawy, a podmiot który się ich dopuścił kwalifikuje się i jako "podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem" (art. 92a ust. 1 u.t.d.) i jako "inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym" (art. 92a ust. 2 u.t.d.), to karę – stosownie do art. 92a ust. 10 u.t.d. - można wówczas wymierzyć wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., za naruszenia określone w załączniku nr 3. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 7 i ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 3 do ustawy, a wykaz naruszeń, o których mowa w ust. 2, określa załącznik nr 4 do ustawy.
W sprawie bezsporny jest fakt, iż równolegle do decyzji wydawanych w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., [...] K-PWITD Skarżącemu, na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. wymierzono karę administracyjną w wysokości 12.000 zł ,za stwierdzone w toku tej samej kontroli, naruszenia określone w – lp. 1.1 i lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Ta decyzja, na skutek odwołania skarżącego została utrzymana w mocy decyzją GITD z [...] września 2020 r. znak [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że Skarżący został zakwalifikowany jako inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, do której z mocy art. 39m u.t.d. znajdują zastosowanie wymogi ustawy określone w przepisach art. 39j i 39k u.t.d. Z powyższego wynika, że za ten sam czyn, szczegółowo opisany w protokole kontroli z dnia [...] lipca 2019 r., tj. odpłatny przewóz pasażera, wymierzono Skarżącemu karę zarówno na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. - za delikty określone w załączniku nr 3 do ustawy, jak i na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d. - za delikty określone w załączniku nr 4 do ustawy. W sprawach przypisano Skarżącemu odpowiednio status podmiotu wykonującego transport drogowy oraz innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym. W tym stanie rzeczy zastosowanie powinien znaleźć art. 92a ust. 10 u.t.d. Dodatkowo wskazać należy, że naruszono art. 92a ust. 3 u.t.d. zgodnie z którym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł. złotych – albowiem jak wykazano wyżej kwota ta została w niniejszym przypadku wobec skarżącego przekroczona.
Wobec powyższego Sąd w niniejszej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.
Sąd zauważa, że dokonuje kontroli legalności skarżonej decyzji uwzględniając stan faktyczny i prawny istniejący w dacie załatwienia sprawy przez organy decyzją administracyjną. Podkreślenia zatem wymaga, że w dacie wydawania kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji administracyjnych, z uwagi na równolegle prowadzone sprawy w odrębnym trybie decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za to samo zdarzenie w trybie art. 92a ust. 1 nie była jeszcze ostateczna. Z pewnością jednak co najmniej organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę, winien te okoliczności uwzględnić z urzędu. Zobowiązany był bowiem do rozpatrzenia sprawy administracyjnej w całokształcie co do jej istoty, zgodnie z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 15 i art. 138 k.p.a. Sąd z urzędu stwierdził, że w dacie orzekania w niniejszej sprawie, przed tutejszym Sądem toczy się odrębna sprawa ze skargi M. G. na wskazaną wyżej decyzję z [...] września 2019 r. (sygn. II SA/Bd 1085/20). W tej sytuacji brak jest zatem podstaw do orzeczenia przez Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2005 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Na rzecz Skarżącego zasądzono od organu odwoławczego kwotę 1000 zł, w tym 100 zł tytułem wpisu stosunkowego, 900 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.