II SA/Bd 1029/24

II SA/Bd 1029/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Korycka
Mariusz Pawełczak
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 88 ust. 1 pkt 1 ust. 2, 3
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 89 ust. 1,4, 8
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Korycka asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia oddala skargę.
Uzasadnienie
U z a s a d n i e n i e:
Burmistrz B. decyzją z dnia [...] 2024 r., na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3, art. 89 ust. 1, ust. 4 i ust. 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1336), zwanej dalej; "u.o.p."
1/ wymierzył administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie 5 sztuk drzew gatunku topola kanadyjska (Populus x cadanensis) oraz 22 sztuk drzew gatunku lipa drobnolistna (Tilia cordata), z terenu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym S. , gmina B.,
2/ powyższą karę nałożył na właściciela urządzeń przesyłowych energii elektrycznej - E. Sp. z o.o., zwanej dalej: "skarżącą" lub "wnioskodawczynią"
3/ poinformował, że uiszczenie administracyjnej kary pieniężnej następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna,
4/ poinformował, ze ww. karę należy wnieść na konto wskazane w decyzji,
5/ poinformował, że ww. kara nieuiszczona w wyznaczonym terminie podlega wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Powyższe rozstrzygnięcie organ i instancji oparł o następujące ustalenia i rozważania:
W dniu [...] 2024 r. wpłynął wniosek złożony przez U. Sp. z o.o., w B. S. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew gatunku topola rosnących na terenie ww. nieruchomości, który został podpisany przez prezesa zarządu skarżącej.
Jako przyczynę usunięcia drzew wnioskodawczyni wskazała zagrożenie dla linii elektroenergetycznej. Według rejestru gruntów działka nr [...], stanowi własność A. F., a w Sądzie Rejonowym w S. prowadzona jest dla niej księga wieczysta nr [...]
W niniejszym postępowaniu właściciel urządzeń przesyłowych posiada przymiot strony i może wnioskować o usunięcie drzew, co wynika z art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p. oraz art. 49 § 1 ustawy Kodeks cywilny.
Przed wydaniem decyzji administracyjnej zezwalającej na usunięcie drzew stwierdzono, że na terenie ww. działki nr [...], doszło do częściowej wycinki drzew, co potwierdza dokumentacja fotograficzna i protokół z oględzin sporządzony w dniu [...] 2024 r., wobec czego zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia w trybie art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p.
Usunięte drzewa rosły w pasie pomiędzy napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi niskiego i średniego napięcia, których odległość między osiami na odcinku występowania w/w drzew wynosi od [...] m do [...] m, przy czym odległość mierzona od naniesionego na mapie środka drzew od osi linii średniego napięcia wynosi nie więcej niż ok. 5 metrów.
Stosownie do treści art. 88 ust. 2 u.o.p., administracyjna kara pieniężna za usunięcie drzew jest nakładana na posiadacza nieruchomości albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.
O tym, kto spośród podmiotów w konkretnej sprawie powinien być adresatem decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej decyduje co do zasady okoliczność, na kim spoczywał obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew (tak NSA w wyrokach z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2320/10 i z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3169/17). W przedmiotowej sprawie właściciel urządzeń przesyłowych chciał skorzystać z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. wyroku z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3169/17, zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p., jedynie posiadacz nieruchomości może zwolnić się z odpowiedzialności za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, jeśli zostanie wykazane, że inny podmiot działał bez jego zgody. Powyższa przesłanka nie odnosi się jednak do właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli usunięcie drzew następuje w związku z zagrożeniem funkcjonowania tych urządzeń. Nie ma podstaw do przeniesienia odpowiedzialności administracyjno-karnej na podmiot, który dokonał nielegalnej wycinki na zlecenie właściciela urządzeń przesyłowych. Pogląd ten został następnie podtrzymany w wyroku NSA z dnia 23 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2255/21. Jest on również akceptowany w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 709/20).
Wobec powyższego adresatem decyzji jest skarżąca, jako właściciel urządzeń przesyłowych, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zobowiązana do uzyskania takiego zezwolenia zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p.
Jednocześnie brak okoliczności uzasadniających wycinkę stanem wyższej konieczności, które stanowiłyby podstawę do niewymierzania administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 7 u.o.p.
Za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia organ administracji, wymierza administracyjną karę pieniężną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p., którą ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa, a w przypadku, w którym usunięte drzewo jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było (art. 89 ust. 1 ustawy).
Wycięte drzewa gatunku topola kanadyjska (5 szt.), ze względu na swoją wielkość i usytuowanie pomiędzy liniami elektroenergetycznymi niskiego i średniego napięcia stwarzały zagrożenie dla ww. urządzeń przesyłowych, ponieważ korony drzew znajdowały się ponad przedmiotowymi liniami, a łamiące się gałęzie i konary spowodowane niekorzystnymi czynnikami atmosferycznymi mogłyby doprowadzić do uszkodzenia sieci przesyłowej. W takim przypadku zachodziły przesłanki uprawniające organ administracji do zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłat za usunięcie drzew gatunku topola kanadyjska na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 4 u.o.p., gdyby zostało wydane zezwolenie na ich usunięcie.
Jeżeli chodzi o wycięte drzewa gatunku lipa drobnolistna (22 szt.) brak jest podstaw do stwierdzenia, że przedmiotowe drzewa stanowiły zagrożenie dla napowietrznych linii elektroenergetycznych, ponieważ drzewa te, pomimo ich usytuowania pomiędzy liniami, były niewielkich rozmiarów i nie dorastały do w/w urządzeń przesyłowych. Nie zachodziły zatem w tym przypadku przesłanki uprawniające organ administracji do zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłat za usunięcie drzew gatunku lipa drobnolistna, gdyby zostało wydane zezwolenie na ich usunięcie.
Wobec powyższego, w przypadku 5 sztuk drzew gatunku topola kanadyjska, administracyjna kara pieniężna ustalona została w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby nie było zwolnienia z obowiązku jej naliczenia.
Natomiast w przypadku 22 sztuk drzew gatunku lipa drobnolistna administracyjna kara pieniężna ustalona została w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa.
Wysokość opłat za usunięcie drzew została określona w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330), wydanym na podstawie art. 85 ust. 4b u.o.p.
Wysokość stawek opłat za 1 cm w zależności od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzew, zgodnie z w/w rozporządzeniem, kształtuje się następująco:
1) dla drzew gat. topola: do 100 cm - 12 zł, od 101 cm - 15 zł;
2) dla drzew gat. lipa: do 100 cm - 25 zł, od 101 cm -30 zł.
Wysokość administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie 5 sztuk drzew gatunku topola kanadyjska bez wymaganego zezwolenia została obliczona w sposób następujący:
1) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 15 zł:
[...] cm x 15 zł = [...] zł;
2) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 15 zł:
[...] cm x 15 zł = [...] zł;
3) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 15 zł:
[...] cm x 15 zł = [...] zł;
4) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 15 zł:
[...] cmx 15 zł = [...] zł;
5) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 15 zł:
[...] cm x 15 zł = [...] zł.
Wysokość administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie 5 sztuk drzew gatunku topola kanadyjska bez wymaganego zezwolenia wynosi [...] zł (słownie: [...]).
Wysokość administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie 22 sztuk drzew gatunku lipa drobnolistna bez wymaganego zezwolenia została obliczona w sposób następujący:
1) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
2) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) « [...] zł;
3) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł: [...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
4) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
5) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
6) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
7) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
8) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
9) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
10) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
11) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
12) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
13) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
14) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
15) obwody pni drzewa czteropniowego ustalone do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm, [...] cm, [...] cm, [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł [...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł [...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł [...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł
16) obwody pni drzewa dwupniowego ustalone do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm, [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł; [...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
17) obwody pni drzewa czteropniowego ustalone do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm, [...] cm, [...] cm, [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł; [...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł; [...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł; [...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
18) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) * [...] zł;
19) obwody pni drzewa dwupniowego ustalone do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm, [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł; [...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
20) obwody pni drzewa dwupniowego ustalone do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm, [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł; [...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) * [...] zł;
21) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
59 cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł;
22) obwód pnia drzewa ustalony do obliczenia kary pieniężnej - [...] cm; stawka opłaty - 25 zł:
[...] cm x 25 zł = [...] zł x 2 (dwukrotność opłaty) = [...] zł.
W. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie 22 sztuk drzew gatunku lipa drobnolistna bez wymaganego zezwolenia wynosi [...] zł
Zgodnie z art. 88 ust. 8 ustawy o ochronie przyrody, na wniosek złożony w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stała się ostateczna, można rozłożyć karę na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zaskarżyła ją w całości, zarzucając:
I/ naruszenie przepisów postępowania w postaci:
1) art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej: "kpa", poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym w szczególności zaniechanie wyjaśnienia powstałych wątpliwości co do okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, a odnoszących się do podmiotu dokonującego usunięcia drzew (kto i kiedy dokonał wycinki), czy działał on na podstawie zgody/polecenia oraz zakresu przeprowadzonej wycinki (wniosek właściciela urządzeń przesyłowych z dnia [...].2024r. dotyczył wyłącznie kilku drzew, podczas gdy, jak ustalił organ - usunięto 27 szt. drzew; oraz
2) będący konsekwencją naruszenia z pkt 1.1, błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na nieprawidłowym uznaniu, że skarżąca dokonała przedmiotowej wycinki i winna zostać obciążona administracyjną karą pieniężną wyłącznie z uwagi na okoliczność złożenia wniosku za pośrednictwem U. Sp. z o.o., podczas gdy organ administracji nie ustalił podmiotu rzeczywiście dokonującego wycinki i czy dysponował on zgodą właściciela - posiadacza nieruchomości (A. F.) lub powierzono mu wykonanie tych czynności, choć zebrany materiał dowodowy wprost świadczył o podmiocie, który wycinki dokonał.
II/ naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
1) art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 83 ust. 1 u.o.p., poprzez błędne zastosowanie, tj. nieprawidłowe ustalenie podmiotu obciążonego administracyjną karą pieniężną (adresat zaskarżonej decyzji) wyłącznie w oparciu o złożony przez skarżącą wniosek o zezwolenie na wycinkę za pośrednictwem swojego pełnomocnika, podczas gdy prawidłowe zastosowanie powyższych przepisów winno uwzględniać, jaki podmiot rzeczywiście prowadził czynności wycinki, kiedy została ona wykonana i w jakim zakresie oraz czy podmiot jej dokonujący działał bez zgody posiadacza nieruchomości lub bez zlecenia właściciela urządzeń przesyłowych;
2) będące konsekwencją powyższego naruszenie prawa materialnego z pkt II.1, tj. art. 89 ust. 1 i 4 u.o.p. poprzez błędne zastosowanie, tj. ustalenie wysokości administracyjnej kary pieniężnej i przyjęcie za podstawę do jej wyznaczenia 27 szt. drzew, podczas gdy skarżąca wnioskowała o zezwolenie na usunięcie kilku sztuk drzew przez inny podmiot i w efekcie przypisano a priori skarżącej spółce usunięcie wszystkich drzew wymienionych w treści decyzji z dn. [...].2024 r., zn. [...], w sytuacji, gdy nie ustalono w toku postępowania kto rzeczywiście doprowadził do usunięcia drzew, kto zlecał ich wykonanie (względnie - godził się na wycinkę), a także kiedy to nastąpiło i w jakim zakresie.
Wobec powyżej wskazanych naruszeń skarżąca wniosła o:
- uchylenie przedmiotowej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
- (z ostrożności) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków - H. M., P. P., na okoliczność: kto i w jakim zakresie dokonywał w 2024r. wycinki drzew na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2024 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 88 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i ust. 3, art. 89 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 85 u.o.p., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:
Organ I instancji dochował standardów proceduralnych w zakresie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy, jak również zapewnienia stronom możliwości czynnego udziału w postępowaniu, w tym w prowadzonych czynnościach wyjaśniających.
Wątpliwości nie budzi ustalenie, że na ww. działce nr [...], doszło do wycinki bez wymaganego prawem zezwolenia 5 sztuk drzew gatunku topola kanadyjska oraz 22 sztuk drzew gatunku lipa drobnolistna. W prawidłowy sposób organ I instancji ustalił w oparciu o przepisy u.o.p. oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, wysokość administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego prawem zezwolenia ww. drzew. W niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 89 ust. 7 u.o.p. uzasadniający odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, gdyż w przedmiotowej sprawie nie zaistniała nagła i nie dająca się przewidzieć sytuacja, która wymagałaby niezwłocznego usunięcia drzew ze względu na stan wyższej konieczności.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikają następujące elementy stanu faktycznego sprawy.
Po pierwsze, skarżąca, jest właścicielem urządzeń przesyłowych energii elektrycznej przebiegających przez ww. działkę nr [...], której właścicielem - posiadaczem jest A. F..
Po drugie, skarżąca, za pośrednictwem firmy U. Sp. z o.o., złożyła [...] 2024 r. do Urzędu Miejskiego w B. wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew gatunku topola z ww. nieruchomości. Drzewa objęte wnioskiem, których usunięcie stwierdzono w trakcie oględzin, ze względu na swoją wielkość i usytuowanie pomiędzy liniami elektroenergetycznymi niskiego i średniego napięcia stwarzały zagrożenie dla urządzeń przesyłowych. Ww. wniosek nie obejmował natomiast 22 szt. drzew gatunku lipa drobnolistna, które ze względu na niewielkie rozmiary nie stanowiły zagrożenia dla urządzeń przesyłowych, a w konsekwencji nie podlegałyby zwolnieniu z opłaty w przypadku wydania zezwolenia na usunięcie.
Po trzecie, wszystkie drzewa rosnące na ww. nieruchomości, których usunięcie bez zezwolenia stwierdzono w trakcie wizji lokalnej były usytuowane pomiędzy liniami elektroenergetycznymi niskiego i średniego napięcia przy granicy działki, stanowiły część rzędowego zadrzewienia porastającego wschodni skraj działki [...], wzdłuż granicy z działką [...] i nie były usytuowane w żadnej z pozostałych części nieruchomości (co wynika z mapy dla celów prawnych sporządzonej na zlecenie organu I instancji przez geodetę J. G. oraz ekspertyzy dendrologicznej).
Po czwarte, podwykonawcą robót polegających na wycince drzew na przedmiotowej nieruchomości była firma C. , której właścicielka brała udział w oględzinach w dniu [...] 2024 r. Ponadto obecny w trakcie oględzin w dniu [...] stycznia 2024 r. P. P. oznajmił, że jest pracownikiem firmy C. , która na zlecenie firmy E. . prowadzi prace dotyczące wycinki drzew na terenie działki nr [...].
W tym stanie rzeczy, podmiotem odpowiedzialnym w świetle przepisów u.o.p. za dokonanie wycinki bez zezwolenia jest skarżąca, jako właściciel urządzeń przesyłowych energii elektrycznej.
Z treści art. 8 ust. 2 u.o.p., wynika, że inny podmiot może być obciążony karą jeżeli działał bez zgody wyłącznie posiadacza nieruchomości, nie zaś właściciela urządzeń przesyłowych. Stąd, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3169/17, zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p., jedynie posiadacz nieruchomości może zwolnić się z odpowiedzialności za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, jeśli zostanie wykazane, że inny podmiot działał bez jego zgody. Powyższa przesłanka egzoneracyjna nie odnosi się jednak zasadniczo do właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli usunięcie drzew następuje w związku z zagrożeniem funkcjonowania tych urządzeń. Ponieważ wszystkie usunięte bez zezwolenia drzewa na terenie działki nr [...], znajdowały się w pasie technicznym pomiędzy liniami elektroenergetycznymi niskiego i średniego napięcia, można mówić o powyższej sytuacji.
O tym, kto spośród podmiotów w konkretnej sprawie powinien być adresatem decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej decyduje bowiem co do zasady okoliczność, na kim spoczywał obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2320/10, wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3169/17). Ze względu na usytuowanie usuniętych bez zezwolenia drzew obowiązek uzyskania zezwolenia spoczywał na właścicielu urządzeń przesyłowych. W przedmiotowej sprawie wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew został złożony, za pośrednictwem pełnomocnika, przez E. Sp. z o.o., co wprost wskazuje na fakt, że właściciel urządzeń przesyłowych chciał skorzystać z obowiązku uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Pod względem odpowiedzialności z tytułu usunięcia drzew bez zezwolenia bez znaczenia jest fakt, że jedynie część usuniętych drzew była objęta wnioskiem o wydanie zezwolenia, skoro wszystkie z drzew, za których usunięcie bez zezwolenia organ I instancji wymierzył karę, znajdowały się w bezpośrednim sąsiedztwie linii przesyłowych.
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż prace związane z nielegalną wycinką prowadzili pracownicy firmy C. na zlecenie firmy E. ., która zaś reprezentowała skarżącą, jako właściciela urządzeń przesyłowych zlokalizowanych na terenie działki nr [...], obręb S. , gm. B. w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew z przedmiotowej nieruchomości. Kwestia ewentualnego przekroczenia granic tego zlecenia nie stanowi bezpośredniego przedmiotu dokonywanych z urzędu ustaleń w postępowaniu administracyjnym.
Zawarty natomiast w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie dotyczy okoliczności niestwierdzonych innymi dowodami, gdyż zakres dokonanej bez zezwolenia wycinki został precyzyjnie stwierdzony w ekspertyzie dendrologicznej, a z treści protokołów z oględzin wynika kto dokonał wycinki. Nie budzi również wątpliwości istniejące powiązanie między właścicielem urządzeń przesyłowych (skarżącą), a jej przedstawicielem (firma E. ) i podwykonawcą (firma C. ). "Odpowiedzialność administracyjna zasadniczo nie jest oparta na zasadzie winy, a jest odpowiedzialnością obiektywną. Jedynie wykazanie, że wycinka drzew odbyła poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości lub urządzeń, może być rozważane jako okoliczność egzoneracyjna" (zob. wyrok WS A w Warszawie z 4 lipca 2017 r., IV SA/Wa 1078/17).
Nawet zatem, jeśli przyjąć, że w określonych okolicznościach wyłączenie odpowiedzialności właściciela urządzeń przesyłowych za usunięcie drzew bez zezwolenia jest możliwe i zasadne, to może to nastąpić jedynie wyjątkowo, wówczas gdy wykazane zostanie, że jakiś podmiot niepowiązany z właścicielem urządzeń przesyłowych dokonał wycinki wbrew woli właściciela urządzeń przesyłowych, przy czym ciężar wykazania tych okoliczności jako wyjątku od zasady ponoszenia odpowiedzialności przez właściciela urządzeń, spoczywa na tym podmiocie, nie zaś organie administracji. Strona nie przedstawiła jednak żadnych dowodów wskazujących na to, że inny, niepowiązany z nią w żaden sposób, podmiot dokonał wycinki drzew bez zezwolenia wbrew jej woli.
Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza czy właściciela urządzeń za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że ww. wiedzieli o tym i na to się godzili. Przy czym nie musi to być wyraźne przyzwolenie na usunięcie/zniszczenie drzew i krzewów, czy wręcz nakazanie ich wycinki, a wystarczy, że posiadacz przewidywał taką możliwość i na nią się godził. Jedynie wykazanie, że zniszczenie drzew odbyło się poza jakąkolwiek kontrolą i wiedzą właściciela nieruchomości lub urządzeń, może być rozważane jako okoliczność prawnokształtująca (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 27 maja 2020 r., II SA/Gd 586/19). Zdaniem tut. Organu, z faktu, że firma E. występowała w imieniu skarżącej z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i przed wydaniem zezwolenia dokonano usunięcia drzew przez podwykonawcę firmy E. . - firmę C. , wynika współpraca tych podmiotów, co prowadzi do wniosku, że strona skarżąca jako właściciel urządzeń przesyłowych znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości powinna pełnić nadzór nad ogółem czynności związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa linii przesyłowych powierzonych do realizacji podmiotom zewnętrznym, odpowiada tym samym również za wycinkę drzew bez zezwolenia przez podwykonawcę firmy E.
W skardze złożonej do Sądu skarżąca zaskarżyła ww. decyzję w całości zarzucając:
I/ naruszenie przepisów postępowania w postaci:
1) art. 7, 11 i 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym w szczególności zaniechanie wyjaśnienia powstałych wątpliwości co do ustaleń faktycznych odnoszących się do podmiotu dokonującego usunięcia drzew (kto i kiedy dokonał wycinki), czy działał on na podstawie zgody lub polecenia właściciela urządzeń przesyłowych, względnie posiadacza nieruchomości oraz zakresu przeprowadzonej wycinki (wniosek właściciela urządzeń przesyłowych dotyczył wyłącznie 10 szt. drzew, podczas gdy w rzeczywistości usunięto 27 szt. drzew);
2) będący konsekwencją naruszenia z pkt 1.1, błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na nieprawidłowym uznaniu, że E. Sp. z o.o., jako właściciel urządzeń, winien zostać obciążony administracyjną karą pieniężną wyłącznie z uwagi na okoliczność złożenia wniosku za pośrednictwem U. Sp. z o.o., podczas gdy organ administracji nie ustalił podmiotu rzeczywiście dokonującego czynności wycinki i czy dysponował on zgodą właściciela urządzeń przesyłowych lub posiadacza nieruchomości albo czy któryś z tych podmiotów powierzył mu wykonanie tych czynności;
3) art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy naruszenia przepisów postępowania (mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy) oraz naruszenia przepisów prawa materialnego przez organ I instancji obligowały organ II instancji do wydania decyzji kasatoryjnej,
II/ naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
1) art. 88 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 83 ust. 1 u.o.p., poprzez błędne zastosowanie, tj. nieprawidłowe ustalenie podmiotu obciążonego administracyjną karą pieniężną wyłącznie w oparciu o złożony przez ENEA Operator Sp. z o.o. wniosek o zezwolenie na wycinkę za pośrednictwem swojego pełnomocnika, podczas gdy prawidłowe zastosowanie powyższych przepisów winno uwzględniać, jaki podmiot rzeczywiście prowadził czynności wycinki, kiedy została ona wykonana oraz czy podmiot jej dokonujący działał bez zgody posiadacza nieruchomości lub bez zlecenia właściciela urządzeń przesyłowych;
2) art. 89 ust. 1 i 4 u.o.p., będące konsekwencją powyższego naruszenia prawa materialnego z pkt II.1, poprzez błędne zastosowanie, tj. przyjęcie za własne ustaleń Organu I instancji w zakresie wysokości administracyjnej kary pieniężnej i uznanie za podstawę do jej wyznaczenia 27 szt. drzew, podczas gdy E. Sp. z o.o. wnioskował o zezwolenie na usunięcie 10 szt. drzew przez inny podmiot i w efekcie przypisano a priori skarżącej spółce usunięcie wszystkich drzew wymienionych w treści decyzji Burmistrza B. z dn. [...].2024 r., zn. [...], w sytuacji, gdy nie ustalono w toku postępowania, kto rzeczywiście doprowadził do usunięcia drzew, zlecał ich wykonanie (względnie - godził się na wycinkę przez dany podmiot), a także kiedy to nastąpiło.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ administracji błędnie przyjął, że z samego faktu złożenia przez skarżącą wniosku o zezwolenie na usuniecie 10 szt. drzew wynika okoliczność faktycznego usunięcia 27 szt. oraz, że nie przeprowadzono w tym zakresie dalszego postępowania dowodowego, pomimo że organ administracji ustalił, iż wykonawca prac związanych z wycinką drzew był podmiot trzeci - firma: C., który nie stanowił podmiotu, skarżąca poleciła wykonanie czynności związanej z przeprowadzeniem wycinki przy liniach elektroenergetycznych.
Zarzucono błędne przyjęcie przez organ, że skoro jakiś podmiot trzeci działał w porozumieniu z pełnomocnikiem skarżącej - U. Sp. z o.o. - to z pewnością jest to akceptowany przez skarżącą wykonawca i działa za jego przyzwoleniem bez względu na fakt, kto rzeczywiście dokonał wycinki.
Podniesiono, że brak jakiejkolwiek interwencji ze strony właściciela urządzeń przesyłowych podczas trwania robót nie może być uznany za zgodę na podejmowane działania. Przyjąć jedynie można, że skarżąca miała świadomość realizowania zadania wycinki przez wybranego przez siebie wykonawcę, natomiast nie przez samowolnie przybrany podmiot trzeci, który miałby realizować zadanie w imieniu Usługi L. i Ogrodnicze E. Jednak z akt sprawy nie wynika, jakie unormowania co do prac wycinkowych prowadzonych w sąsiedztwie drzew zawierały ustalenia stron, harmonogram robót czy porozumienie pomiędzy skarżącą a wykonawcą (w wystawionym zleceniu). W tych materiałach należy odnaleźć ewentualne dowody na okoliczność, czy istniał nakaz (polecenie) prowadzenia prac wycinkowych w ściśle określony sposób. Z treści umowy wynikało będzie także, kto w trakcie prac ponosił odpowiedzialność za teren prac i kto miał je realizować.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podtrzymano dotychczasową argumentację oraz wskazano, że na posiadaczu nieruchomości / właścicielu urządzeń przesyłowych, spoczywa ryzyko doboru wykonawcy prac, może on też tak skonstruować warunki umowy, aby zminimalizować ryzyko zagrożeń dla dóbr chronionych (por. wyrok NSA z 22 listopada 2017 r., 11 OSK 40/17) - w niniejszej sprawie drzew, których wycinka wymagała zezwolenia i tych, które spółka nie zamierzała aktualnie usunąć. Wskazano, że osobą odpowiedzialną w przypadku zlecenia wykonania takiej czynności jest podmiot zlecający (tak NSA w wyroku z 25 września 2024 r., III OSK 2631/22).
Podniesiono, że z faktu, że firma E. . występowała w imieniu skarżącej z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, a drzewa zostały usunięte przez podwykonawcę firmy E.. - firmę C. , wynika współpraca tych podmiotów, co prowadzi do wniosku, że strona skarżąca jako właściciel urządzeń przesyłowych znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości powinna pełnić nadzór nad ogółem czynności związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa linii przesyłowych powierzonych do realizacji podmiotom zewnętrznym, odpowiada tym samym również za wycinkę drzew bez zezwolenia przez podwykonawcę firmy E.. Wywiedziono, że uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie istnieje związek przyczynowy między działaniami i zaniechaniami skarżącej, a usunięciem drzew przez podwykonawcę firmy E.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. Stosownie do jego treści wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia (pkt 1), a także za usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości (pkt 2). Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2).
W przedmiotowej sprawie nie są kwestionowane okoliczności dotyczące ilości i charakterystyki wyciętych drzew.
Spór w istocie sprowadzał się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy rzeczą organów było dokonywanie ustaleń faktycznych na okoliczność związku przyczynowo skutkowego pomiędzy faktem wycinki drzew i jego zakresem, a zakresem umowy, jaki wiązał skarżącą z firmą C..
W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadniał orzeczenie o wymierzonej karze administracyjnej bez konieczności ustalania przez organy ww. związku przyczynowego.
Zgodzić się należy bowiem z podstawową tezą organów, że wystarczającą okolicznością dla rozstrzygnięcia sprawy było - w jej realiach – istnienie związku przyczynowego pomiędzy działaniami i zaniechaniami skarżącej, a usunięciem drzew przez podwykonawcę firmy E.
Skarżąca jako właściciel urządzeń przesyłowych energii elektrycznej przebiegających przez ww. działkę nr [...], za pośrednictwem firmy U. ., złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z ww. nieruchomości. Wniosek ten złożono w związku z zagrożeniem funkcjonowania tych urządzeń. Zarówno bowiem drzewa objęte wnioskiem jak i drzewa faktycznie usunięte, które nie były objęte wnioskiem, ani rzecz jasna zezwoleniem były usytuowane pomiędzy liniami elektroenergetycznymi niskiego i średniego napięcia stwarzając potencjalne zagrożenie dla urządzeń przesyłowych.
Dlatego też należąło zgodzić się z organami, że podmiotem odpowiedzialnym w świetle przepisów u.o.p. za dokonanie wycinki bez zezwolenia jest skarżąca, jako właściciel urządzeń przesyłowych energii elektrycznej.
Kara za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa nakładana jest na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 u.o.p.). Podzielić przy tym należy pogląd, że wystarczy w tym przypadku wykazanie związku przyczynowego pomiędzy działaniem określonego podmiotu a zniszczeniem drzew (zob. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. II OSK 907/17, LEX nr 2656942; K. Gruszecki, Komentarz do art. 88 u.o.p. Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, LEX/el. 2017).
Jakkolwiek bezpośrednim sprawcą deliktu nie była skarżąca, to jednak najistotniejszym w kontekście omawianej odpowiedzialności jest, że z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż prace związane z nielegalną wycinką prowadzili pracownicy firmy C. na zlecenie firmy E. która zaś reprezentowała skarżącą, jako właściciela urządzeń przesyłowych zlokalizowanych na terenie działki nr [...], w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew z przedmiotowej nieruchomości. Dlatego rację mają organy, że kwestia ewentualnego przekroczenia granic tego zlecenia nie stanowi bezpośredniego przedmiotu dokonywanych z urzędu ustaleń w postępowaniu administracyjnym. Niezależnie boowiem od treści umów łączących skarżącą z wykonawcą wycinki drzew, podmiotem odpowiedzialnym za usunięcie drzew bez zezwolenia jest skarżąca, jako podmiot uprawniony do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p.
Zestawienie treści art. 88 ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 u.o.p. prowadzi do wniosku, że podmiotami sankcji administracyjnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p., są te podmioty, na których ciążył obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew z nieruchomości. Jeśli więc jedynym podmiotem zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew zagrażających funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 K.c., jest właściciel tych urządzeń, to nie powinno być kwestionowane, że tylko ten podmiot może być podmiotem sankcji za nielegalne (bez wymaganego zezwolenia) usunięcie drzewa lub krzewu w związku z zagrożeniem funkcjonowania tych urządzeń (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. II OSK 3169/17, LEX nr 2761949).
Zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p., jedynie posiadacz nieruchomości może uwolnić się od odpowiedzialności za usunięcie drzew, jeśli zostanie wykazane, że inny podmiot działał bez jego zgody. Jak prawidłowo wskazał organ, powyższa przesłanka egzoneracyjna nie odnosi się jednak do właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jeśli usunięcie drzew lub krzewów następuje w związku z zagrożeniem funkcjonowania tych urządzeń. Sytuacja taka występowała skoro usunięte drzewa były usytuowane pomiędzy liniami elektroenergetycznymi niskiego i średniego napięcia stwarzając potencjalne zagrożenie dla urządzeń przesyłowych. Wobec tego nie mogą odnieść zamierzonego efektu postulaty skarżącej o konieczności szczegółowego wyjaśnienia kwestii ewentualnego przekroczenia treści unormowań umownych łączących ją z firmą E.. Brak jest bowiem podstaw prawnych do przeniesienia odpowiedzialności administracyjno-karnej na podmiot, który dokonał nielegalnego usunięcia drzewa wobec istnienia związku przyczynowego pomiędzy działaniami podjętymi w imieniu skarżącej przez firmą E.. a usunięciem drzew. Postanowienia umowy cywilnoprawnej łączącej skarżącą jako właściciela urządzeń z podmiotem działającym na jej zlecenie nie mają znaczenia dla zakresu podmiotowego odpowiedzialności administracyjno-karnej na podstawie art. 88 ust. 2 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p. (por. wyrok NSA z dnia 17.09.2024 r., sygn. akt: III OSK 211/23).
Dodatkowo należy wskazać, że ewentualne roszczenie regresowe oraz skutki wskazywanego przez spółkę przekroczenia granic zlecenia, mogą być oceniane w ramach postępowania cywilnego, toczącego się przed sądem powszechnym. Okoliczności te nie miały jednak wpływu na wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za wycinkę drzew bez zezwolenia na gruncie postępowania administracyjnego, którym była spółka. (vide:. wyrok NSA z dnia 17.09.2024 r., sygn. akt: III OSK 211/23).
W świetle powyższych rozważań, zarzuty skargi nie były zasadne.
Mając to wszystko na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.