II SA 4481/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-12-03
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowykara pieniężnatachografczas pracy kierowcówreformationis in peiuskontrola drogowaustawa o transporcie drogowym

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakładającą karę pieniężną za brak tachografu w pojeździe, stwierdzając naruszenie zasady zakazu reformationis in peius.

Sprawa dotyczyła skargi T.T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą karę pieniężną za brak tachografu w pojeździe oraz nieprawidłowe wypełnienie opłaty drogowej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kary za brak tachografu, uznając, że organ II instancji, wymierzając surowszą karę niż w decyzji I instancji, naruszył zasadę zakazu reformationis in peius (zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę T.T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która utrzymała w mocy częściowo decyzję organu I instancji nakładającą kary pieniężne za naruszenia przepisów transportowych. Sprawa dotyczyła nałożenia kary za brak tachografu w pojeździe oraz nieprawidłowe wypełnienie opłaty drogowej. Organ I instancji nałożył łączną karę 6000 zł, którą następnie Główny Inspektor Transportu Drogowego, po zmianie przepisów, uchylił i nałożył nową karę w łącznej wysokości 3500 zł. Skarżący kwestionował karę 3000 zł za brak tachografu, argumentując, że jego pojazd był stary i koszt instalacji tachografu przewyższał jego wartość. Sąd uznał skargę za zasadną, ale nie z przyczyn podniesionych przez skarżącego. Stwierdził, że organ II instancji, wymierzając karę 3000 zł za brak tachografu, naruszył zasadę reformationis in peius, ponieważ była ona wyższa niż kara 2000 zł orzeczona przez organ I instancji za to samo naruszenie. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję w tej części, stwierdzając, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może nałożyć kary wyższej niż orzeczona przez organ pierwszej instancji, jeśli prowadzi to do naruszenia zasady reformationis in peius.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że Główny Inspektor Transportu Drogowego, wymierzając karę 3000 zł za brak tachografu, naruszył zasadę reformationis in peius, ponieważ kara ta była wyższa niż 2000 zł orzeczona przez organ I instancji za to samo naruszenie. Zastosowanie surowszej kary przez organ odwoławczy było niezgodne z art. 139 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada reformationis in peius - zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów procesowych.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skutek uchylenia decyzji - nie podlega wykonaniu.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych - kontrola administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Pomocnicze

u.t.d. art. 92 § 1 pkt 6

Ustawa o transporcie drogowym

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty.

u.t.d. art. 92 § 1 pkt 10

Ustawa o transporcie drogowym

Podstawa do nałożenia kary pieniężnej za wykonanie transportu bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym § lp 6

Określa wysokość kary za przejazd bez uiszczenia opłaty.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym § lp. 10.7

Określa wysokość kary za brak zapisu urządzenia rejestrującego.

u.t.d. art. 8

Ustawa o transporcie drogowym

Nakazuje uwzględnienie nowej, korzystniejszej dla strony, podstawy prawnej w postępowaniu odwoławczym.

u.t.d. art. 92 § 1

Ustawa o transporcie drogowym

Podstawa do wymierzenia kar pieniężnych zgodnie ze znowelizowanymi przepisami.

u.t.d. § lp 1.4.4 załącznika

Ustawa o transporcie drogowym

Kara za nieprawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej.

u.t.d. § lp 1.11.7 ust. 1 załącznika

Ustawa o transporcie drogowym

Kara za brak wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

u.c.p.k. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001r. o czasie pracy kierowców

Obowiązek instalowania i używania przyrządów kontrolnych w pojazdach.

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw art. 10

Wyłączenie od zasady stosowania tachografów do pojazdów rejestrowanych po raz pierwszy przed 1 stycznia 1985 roku.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia § § 11 ust. 1 pkt 16 lit. e

Wymóg wyposażenia pojazdu w tachograf dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej 9t i powyżej, rejestrowanych po raz pierwszy po 31 grudnia 1984 roku.

p.w.p. art. 97 § 1

Ustawa Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przekazanie spraw do rozpoznania sądom wojewódzkim.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie zasady reformationis in peius przez organ odwoławczy, który nałożył wyższą karę niż organ pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego dotyczące wieku pojazdu i kosztów instalacji tachografu nie były podstawą rozstrzygnięcia sądu, choć sąd uznał skargę za zasadną z innych przyczyn.

Godne uwagi sformułowania

organ nakładając nową w wysokości 3000 złotych a więc surowszą od pierwszej naruszył zasadę określoną w art. 139 kpa i w tym zakresie skarga jest zasadna.

Skład orzekający

Jolanta Królikowska-Przewłoka

przewodniczący

Ewa Frąckiewicz

sprawozdawca

Izabela Głowacka-Klimas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Stosowanie zasady reformationis in peius przez organy administracji publicznej i sądy administracyjne, zwłaszcza w sprawach dotyczących kar pieniężnych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnych przepisów dotyczących transportu drogowego i kar pieniężnych, ale zasada prawna jest uniwersalna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę procesową (reformationis in peius) w kontekście kar administracyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i transportowego.

Sąd uchyla karę: organ odwoławczy nie może być surowszy niż organ pierwszej instancji!

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA 4481/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Frąckiewicz /sprawozdawca/
Izabela Głowacka-Klimas
Jolanta Królikowska-Przewłoka /przewodniczący/
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant: Beata Binkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2004r. sprawy ze skargi T.T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie drugim - w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za brak w pojeździe przyrządu kontrolnego 2. stwierdza, że uchylona decyzja w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za brak w pojeździe przyrządu kontrolnego nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz T. T. kwotę 140 (sto czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2003 roku kontroli drogowej został poddany jadący po drodze krajowej [...] pojazd należący do T. T., prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych.
Na okoliczność kontroli został sporządzony protokół, który został podpisany bez uwag przez T. T. oraz przez kontrolującą. Z protokołu tego wynika, iż w samochodzie nie był zainstalowanych tachograf oraz że T. t. wykupił blankiet opłaty drogowej dobowej, jednakże prawidłowo go nie wypełnił.
W związku z powyższym w dniu [...] lutego 2003 roku z upoważnienia Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] została wydana decyzja nr [...], na mocy której na T.T. Usługi Transportowe została nałożona kara pieniężna w łącznej kwocie 6000 złotych, na którą złożyły się kara pieniężna w wysokości 4000 złotych, za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia należnej opłaty na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) w związku z lp 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 roku w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999 z późn. zm.) oraz kara pieniężna w wysokości 2000 złotych za wykonanie transportu drogowego bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 10 cyt. Wyżej ustawy o transporcie drogowym w związku z lp. 10.7 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury.
Od powyższej decyzji T. T. Usługi Transportowe złożył odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc o uchylenie nałożonej kary. Brak wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju w pojeździe uzasadnił tym, że był przekonany, że poruszając się pojazdem posiadającym ważne badania techniczne spełnił wszelkie obowiązujące go normy prawne, nieprawidłowe zaś wypełnienie karty opłaty drogowej uzasadnił omyłką i podeszłym wiekiem.
Po rozpatrzeniu odwołania T. T. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2003 roku nr [...]
uchylił decyzję organu I instancji
1) nałożył na T. T.karę w wysokości 3500 złotych.
Organ II instancji w całości podzielił ustalenia organu I instancji co do zasadności nałożenia na odwołującego się kar pieniężnych, jednakże po wydaniu decyzji w I instancji nastąpiła zmiana stanu prawnego co do wysokości kar, dlatego też organ odwoławczy zgodnie z art. 8 ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003r. Nr 149, poz. 1452) był zobowiązany zastosować przepisy nowelizowanej ustawy o transporcie drogowym i wymierzyć kary przewidziane w załączniku do tej ustawy.
Z tego względu organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i nałożył na T. T. karę pieniężną w łącznej kwocie 3500 złotych zgodnie ze znowelizowanym art. 92 ust. 1 ustawy transporcie drogowym w związku z lp 1.4.4 załącznika do tej ustawy nakładającym na wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty drogowej karę w wysokości 500 złotych i lp 1.11.7 ust. 1 załącznika, która to opiewa na kwotę w wysokości 3000 złotych.
Od ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2003 roku T. T. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z treści skargi wynika, że kwestionuje on nałożenie na niego kary w wysokości 3000 złotych za wykonanie transportu drogowego bez zainstalowanego w samochodzie przyrządu kontrolnego. Skarżący podniósł, że jego samochód [...] typu rolniczego został wyprodukowany w 1985 roku, kiedy to jeszcze nie montowano w tych samochodach tachografów. Koszt zamontowania tego urządzenia wynosi około 5000 złotych, co przekracza wartość jego samochodu. Ponieważ usługi transportowe stanowią dla niego dodatkowe źródło dochodu i wykonuje je sporadycznie, to czas jego pracy wynosi 2-3 godziny. W wyjątkowych wypadkach jest to więcej, ale wtedy zawsze przestrzega obowiązującej po 4,5 godzinach przerwy. W dniu kontroli został zatrzymany po 2,5 godziny jazdy, a więc nie przekroczył żadnych obowiązujących przepisów co do czasu i przebiegu pracy kierowców. W związku z powyższym nałożenie na niego surowszej niż poprzednio kary w wysokości 3000 złotych uważa on za krzywdzące i wnosi o uchylenie w tej części zaskarżonej decyzji.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę podniósł, że w zakresie nałożonej kary w wysokości 3000 złotych złamany został zakaz reformationis in peius, ustanowiony w art. 139 kpa i w tym zakresie skarga jest zasadna. Ponieważ jednak merytoryczne rozstrzygnięcie jest słuszne, organ złożył wniosek o skierowanie sprawy na drogę postępowania mediacyjnego. Po uchyleniu w tej części decyzji przez Sąd skutkować będzie nałożeniem na skarżącego kary 2000 złotych, co spowoduje przedłużenie postępowania.
W piśmie z dnia [...] lipca 2004 roku T. T. nie wyraził zgody na skierowanie sprawy do postępowania mediacyjnego, albowiem nie zgadza się na nałożenie na niego również kary w wysokości 2000 złotych. W związku ze stanowiskiem skarżącego, Główny Inspektor Transportu Drogowego w piśmie z dnia [...] sierpnia 2004 roku podniósł jak w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie:
- ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), zwana usa
- ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), zwana psa
- ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271), zwana pwup.
Jednocześnie uchylona została ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995r. Nr 74 poz. 368 z późń. zm.). która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie.
W świetle art. 97 § 1 pwup sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie na postawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie psa.
Zgodnie z art. 1 § 1 usa Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
W myśl art. 134 § 1 psa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę T. T. za zasadną, aczkolwiek nie z przyczyn w niej zawartych.
Jak słusznie podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z godnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 125, poz. 1354 ze zm.) w pojazdach samochodowych używanych do przewozu osób (pasażerów) i rzeczy z wyłączeniem pojazdów wymienionych w art. 5 oraz z zastrzeżeniem art. 35 należy instalować i używać przyrządy kontrolne. Konserwację, instalację, działanie i kontrolę przyrządów kontrolnych określają odrębne przepisy. Poza wyłączeniami zawartymi w ustawie o czasie pracy kierowców należy wskazać na art. 10 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 Nr 149, poz. 1452), który zawiera wyłączenie od zasady z art. 35 cyt. wyżej ustawy o stosowaniu do pojazdów rejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 1 stycznia 1985 roku. Z kolei § 11 ust. 1 pkt 16 lit. e rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 Nr 32, poz. 262) stanowi, że pojazd samochodowy wyposaża się w przyrząd kontrolny – tachograf samochodowy, przepis stosuje się do pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej 9t i powyżej, rejestrowanego po raz pierwszy po dniu [...] grudnia 1984r.
Pojazd skarżącego o masie całkowitej 10800 kg został po raz pierwszy zarejestrowany w dniu [...] września 1985 roku. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, iż w samochodzie T. T. winien być zainstalowany tachograf, a skoro go nie było, to organy obu instancji prawidłowo przyjęły, iż skarżący naruszył przepisy ustawy o czasie pracy kierowców. Organ pierwszej instancji na podstawie obowiązujących w dacie wydania decyzji przepisów prawidłowo wymierzył skarżącemu karę w wysokości 2000 złotych. W postępowaniu między instancyjnym nastąpiła zmiana stanu prawnego i kara za to naruszenie według nowych przepisów wynosiła 3000 złotych.
Główny Inspektor Transportu Drogowego stosując zasadę wyrażoną w art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 Nr 149, p. 1452) był zobowiązany przy wydawaniu decyzji w II instancji uwzględnić nowy stan prawny, z tym, że organ nakładając nową w wysokości 3000 złotych a więc surowszą od pierwszej naruszył zasadę określoną w art. 139 kpa i w tym zakresie skarga jest zasadna.
Powyższe uchybienie skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji z pkt 2 w części dotyczącej nałożenia kary w wysokości 3000 złotych za niezainstalowanie w pojeździe przyrządu kontrolnego stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) psa i art. 152 psa. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 psa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI