II SA 3982/02

II SA 3982/02 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Bosakirska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Borowiecki
Zbigniew Rudnicki
Sygn. powiązane
II OZ 137/05 - Postanowienie NSA z 2005-03-22
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie WSA Zbigniew Rudnicki Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Aleksandra Borowiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie uregulowania własności nieruchomości rolnej oddala skargę
Uzasadnienie
6 II SA 3982/02
Uzasadnienie
F.B. aktem nadania nr [...] z [...] kwietnia 1947r. otrzymał
gospodarstwo rolne we wsi D. o pow. 5,41 ha. Akt ten został wykonany
orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] grudnia
1958 r. , a następnie na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w S. [...] stycznia 1959r. dla gospodarstwa została założona księga wieczysta nr [...], w
której jako właściciel został wpisany F.B. od [...] marca 1954r.
żonaty ze skarżącą A.B.
Dnia [...] listopada 1975r. małżonkowie A. i F. B. złożyli
wniosek o przejęcie ich gospodarstwa rolnego na własność państwa za rentę, a następnie A.B. [...] listopada 1975r. wycofała to podanie i decyzją
Naczelnika Gminy D. z dnia [...] listopada 1975r. postępowanie w tej sprawie
zostało umorzone. Wiosną następnego roku małżonkowie B. wszczęli
starania o zezwolenie na podział ich gospodarstwa rolnego, bowiem jego część o powierzchni 3,95 ha zamierzali sprzedać Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej
"P." w B.. W aktach znajduje się szereg dokumentów świadczących o przygotowaniu tej transakcji: opinia Urzędu Gminy D. z dnia 20 maja 1976r. co
do zasadności podziału, zaświadczenie z Banku Spółdzielczego z [...] kwietnia
1976r. o niezaleganiu w podatkach przez F. B., wniosek
Wojewódzkiego Związku Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych w S. z
dnia 27 kwietnia 1976r. o zezwolenie na wykup użytków rolnych od F.B., dokonana przez rzeczoznawcę wycenia gruntu z dnia 16 kwietnia
1976r., informacja z Gminnej Spółdzielni [...] z [...] marca 1976r.
oraz ze Spółdzielni Kółek Rolniczych z dnia [...] marca 1976r. o nieposiadaniu
zadłużeń przez F. B.
Z powołaniem się na przepisy ustawy 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne /Dz.U. nr
21z 1974r. poz. 18/ oraz na przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31
maja 1974r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych za rentę i spłaty pieniężne /Dz.U. nr 21 z 1974r. poz. 125/
dnia 20 kwietnia 1976r. została zawarta pisemna umowa w sprawie nabycia części gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,95 ha przez Rolniczą Spółdzielnię
Produkcyjną "P.". W umowie tej jako zbywca figuruje M.B.
określana jednak w liczbie mnogiej: "M.B. oświadczają, że są
właścicielami gospodarstwa rolnego położonego we wsi D. gmina D. o powierzchni 3,95 ha zapisanego w rejestrze nr [...] na zasadzie ustawowej wspólności małżeńskiej". Na umowie tej figurują dwa podpisy zbywców "B." i "F.B." oraz dwa podpisy reprezentantów nabywców [...] "P.": R.
R. i M.C. Umowa określa precyzyjnie zbywane działki, ich powierzchnię, cenę oraz sposób płatności.
Na podstawie art. 37 ust.2 w związku z art.28 ust.2, art.29 ust.1cytowanej
wyżej ustawy z dnia 29 maja 1974r. i § 8 ust.2,§ 10 i § 11 cytowanego wyżej rozporządzenia z dnia 31 maja 1974r. decyzją z dnia [...] lipca 1976r. nr [...] Naczelnik Gminy D. zatwierdził umowę zawartą między
A. i F. B. a Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną w B. w przedmiocie sprzedaży części gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,95 ha jako
zgodną z warunkami ustawy. Zatwierdził też wartość nieruchomości, sposób
płatności ceny, niezaleganie w podatkach przez zbywców oraz przejście własności nieruchomości na własność Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej. W aktach znajduje
się dowód doręczenia tej decyzji A. i F. B. podpisany
"F.B.".
Po śmierci F. B. jego syn i spadkobierca- M.B. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności
decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia [...] lipca 1976r. nr [...] zatwierdzającej sprzedaż gospodarstwa rolnego przez małżonków B. W uzasadnieniu powołał art. 156 § 1 p.4,5 i 7 KPA oraz wyjaśnił, że umowa została sporządzona na M.B. a decyzja dotyczy małżonków A. i F. B.. Zaznaczył też, że umowę podpisała prawdopodobnie tylko A.
B.
Decyzją z dnia [...] września 1982r. nr [...] działając na podstawie
art. 127 § 2 KPA w związku z 156§ 1 i 157 KPA Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej
umowę sprzedaży nieruchomości przez małżonków B. we wsi D. W uzasadnieniu podał, że istniejąca rozbieżność między umową a decyzją, co do
imienia sprzedającej A.B., jest tylko przeoczeniem sporządzającego
umowę R.R. Powołał się na oświadczenie R.R. w tej
kwestii oraz sporządzony przez niego protokół.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją nr
[...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W
uzasadnieniu wyjaśnił, że co prawda w umowie błędnie podano imię zbywającej
"M." zamiast A.B. i pominięto F.B., ale właścicielami zbywanych gruntów byli A. i F.B. na zasadzie współwłasności majątkowej małżeńskiej i dlatego w decyzji figurują jako zbywcy A. i F.B.. Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił Ministrowi przyjąć, że błędy w treści umowy są wynikiem oczywistej omyłki, która nie wpływa na ważność
późniejszej zatwierdzającej ją decyzji.
W 2001r. A.B. zwróciła się do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
o zwrot ziemi.Jej skarga została przekazana Wojewodzie [...],
a następnie Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi i potraktowana jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. nr [...] Minister
Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 156 § 1 p.2 KPA odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 1982r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy D. z dnia [...] lipca 1976r.
W uzasadnieniu podał, że nie można stwierdzić, iż przy wydawaniu decyzji zostało naruszone prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności decyzji.
Podniósł też, że wady oświadczenia woli po stronie zbywcy mogą być rozważane
tylko na drodze postępowania cywilnego w sprawie o uchylenie się od skutków oświadczenia woli.
A.B. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że
nazywa się A.B. a nie M. i jej podpisu na umowie nie było, gdyż jest niepiśmienna.
Decyzją z dnia [...] września 2002r. nr [...] Minister
Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję. W uzasadnieniu podał,
że umowa była sporządzona dobrowolnie na podstawie obowiązujących wówczas przepisów ustawy 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na
własność państwa za rentę i spłaty pieniężne oraz przepisów Rozporządzenia
Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych za rentę i spłaty pieniężne, ziemia
została sprzedana za gotówkę i brak podstaw do stwierdzenia nieważności
decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającej stwierdzenia nieważności
decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej utrzymującej w mocy
decyzję Wojewody [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy D. zatwierdzającej
umowę sprzedaży ziemi.
Decyzję tę A.B. zaskarżyła do NSA. Podnosiła, że nazywa się
A.B. a nie M. oraz, że nie podpisywała umowy sprzedaży, a ziemię
wydarto podstępnie, podczas jej nieobecności, choremu psychicznie mężowi F. Podniosła też, że jest niepiśmienna, umiała tylko napisać "A.B." zaś nie umie napisać słowa "M.".
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej
oddalenie.
Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające
ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 p.1271/ sprawy, w
których skargi zostały wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie
nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie
sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / dalej zwane p.p.s.a. ,
Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/. Zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy sądem
właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na
którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, że sprawa dotyczy skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którego siedziba znajduje się w Warszawie,
sprawa rozpatrywana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a postępowanie toczy się na podstawie p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy
czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy
administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności prawem materialnym i przepisami
procesowymi. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził
naruszenia prawa, skarga jest więc nieuzasadniona. Organ działając zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego prawidłowo i niespornie ustalił stan faktyczny i prawidłowo zastosował przepisy prawa.
Nie ulega wątpliwości, że przy sporządzaniu umowy sprzedaży
nieruchomości przez małżonków B. doszło do oczywistej omyłki co do
imienia sprzedającej "M." zamiast "A." w tekście tej umowy. Wadliwe jest też
to, iż umowa jako sprzedającą wymienia tylko M.B., zamiast małżonków
A. i F. B. Jednak z treści umowy wynika, że dotyczy ona nieruchomości wspólnej małżonków B. a z całokształtu zgromadzonego w
sprawie materiału dowodowego wynika, że transakcję tę przygotowywali oboje małżonkowie B. przez pewien czas przed podpisaniem umowy oraz po jej podpisaniu, oboje uczestniczyli w podpisywaniu umowy, a na umowie figurują
podpisy obojga małżonków: "B." i "F.B.". Zawarcie umowy sprzedaży
objęte więc było intencją i działaniem obojga małżonków B. Naczelnik
Gminy zatwierdzając umowę sprzedaży objął tą decyzją rzeczywiste strony
umowy. Decyzja zatwierdzająca umowę sprzedaży została doręczona obojgu małżonkom i uprawomocniła się. Nie ulega wątpliwości, że oboje zbywcy wiedzieli
o decyzji i nie zaskarżając jej zaakceptowali, jako zgodną umową, którą chcieli
zawrzeć. Ponieważ brak w aktach twierdzeń przeciwnych, należy też przyjąć, że
umowa została zrealizowana tj. cena została zapłacona, a ziemia przekazana
nabywcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na decyzję Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującą w mocy decyzję tegoż Ministra odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy
D. zatwierdzającej umowę sprzedaży ziemi brał pod uwagę, że w istocie
skarżąca dąży do wzruszenia decyzji Naczelnika Gminy zatwierdzającej umowę sprzedaży. Sąd akceptuje w pełni ugruntowaną linię orzeczniczą, że "Stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem kontroli stosowanym w razie
wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa.....Sprawa toczy się bowiem już nie w
trybie zwykłym (gdzie dla uchylenia decyzji wystarczy stwierdzenie "naruszenia
prawa" mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia), a w trybie nadzoru, kiedy
zupełnie wyjątkowo, wbrew zasadom trwałości decyzji ostatecznych z
enumeratywnie wyliczonych ustawowo przyczyn, można uznać decyzję
ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną. Innymi słowy uznanie decyzji za nieważną może mieć miejsce w
zupełnie nadzwyczajnych sytuacjach, a więc w stosunku do uchyleń decyzji w
trybie zwykłym z powodu naruszenia przepisów prawa, "wymogi" te są
wielokrotnie wyższe" /por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1998r. II SA 456/98/.
Sąd stoi na stanowisku, że decyzja Naczelnika Gminy z [...] lipca 1976r. zatwierdzająca umowę sprzedaży i prostująca jednocześnie, występującą w niej oczywistą omyłkę, co do imienia zbywczyni nie narusza prawa w sposób rażący, bowiem z całokształtu materiału sprawy wynika, że umowa zawarta była w rzeczywistości między małżonkami B. jako zbywcami i Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną jako nabywcą. Tryb sprzedaży gospodarstwa rolnego zgodny był z przepisami ustawy z 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne, która w art.37 ust.2 w związku z art.
33 tej ustawy, przewidywała przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy zatwierdzonej decyzją naczelnika gminy przy czym decyzja stanowiła podstawę wpisu w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej.
W tym stanie rzeczy Sąd nie dopatrzył się w decyzji Naczelnika Gminy
D. rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby uznanie jej za nieważną
na podstawie art. 156 § 1 p.2 KPA, nie dopatrzył się też rażącego naruszenia
prawa w decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej utrzymującej w
mocy decyzję Wojewody [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy D. Zasadnie więc Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. W tym stanie rzeczy, wobec braku rażącego naruszenia prawa
przy podejmowaniu objętych kontrolą sądową decyzji administracyjnych podejmowanych w sprawie niniejszej skarga na podstawie art.151 p.p.s.a. została oddalona.