II SA 3579/03

II SA 3579/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Wdowiak /przewodniczący/
Halina Emilia Święcicka
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Sygn. powiązane
I OSK 204/05 - Wyrok NSA z 2005-11-04
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi M. Z. na z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
W wyniku kontroli dokonanej w dniu [...] maja 2003r. decyzją z dnia [...] maja 2004r. została nałożona na Pana M. Z. kara pieniężna w kwocie 4000zł. Kara ta została nałożona za brak opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu organ podał między innymi, że okazana do kontroli karta opłaty była kartą dobową:
1. wykupioną [...] stycznia 2003r. – minął termin do jej wypełnienia,
2. nie odpowiadała zestawowi - karta była kupiona dla samochodu powyżej 12 t. o 3 osiach, tymczasem kontrolowany zestaw – pojazd + naczepa - był pięcioosiowy, powinna więc być wykupiona karta powyżej 12 t., 4 osie i więcej,
3. karta o nr [...] – nie była wypełniona w rubrykach "ważna od DD, M, GG, Min Min", "ważna do DD, M, GG, Min Min",
Protokół z kontroli został podpisany przez kierowcę bez uwag.
Od powyższej decyzji odwołał się Pan M. Z.
Decyzją z dnia [...] września 2003r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu szczegółowo ustosunkował się do zarzutów odwołania, stwierdził między innymi, że:
Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Następuje to poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu zgodnie z § 5 cytowanego wyżej rozporządzenia. Prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenie tego świadczenia. Termin ważności karty należy wypełnić w ten sposób, aby wszystkie oznaczone pola karty opłaty były wypełnione, przy czym dzień i miesiąc powinien być oznaczony dwiema cyframi, a rok czterema cyframi. Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24-godzinnym cyklu dobowym. Natomiast w przypadku wypełniania karty opłaty miesięcznej, rocznej i półrocznej wpisywanie godziny nie jest wymagane.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych w § 5 ust. 2 stanowi, iż w części dotyczącej numeru pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowej może być wypełniona w terminie 7 dni od daty wydania karty opłaty dobowej, a w przypadku karty opłaty tygodniowej w ciągu 14 dni od daty wydania tej karty.
Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym karze podlega przejazd po drogach krajowych pojazdem służącym do wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia tej opłaty. Art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy zobowiązuje kierowcę do tego, aby mieć przy sobie w chwili przejazdu dowód uiszczenia należności za korzystanie z dróg krajowych.
Konsekwencją tego rozwiązania jest treść lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym stanowiąca, iż brak dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w pojedzie wykonującym transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne podlega karze w wysokości 4000 zł.
W protokole kontroli określono, iż kierowca okazał do kontroli 24-godzinną kartę opłaty drogowej o nr i serii [...], która wydana została [...] stycznia 2003r. (w chwili kontroli utraciła już ważność), została zakupiona dla pojazdu powyżej 12 t i nie więcej niż trzech osiach (powinna być dla pojazdu powyżej 12 ton, o 4 i więcej osiach) oraz nie była wypełniona w rubrykach "ważna od" i "ważna do". W związku z faktami ustalonymi przez inspektora należy jednoznacznie stwierdzić, iż strona nie dopełniła obowiązku prawidłowego wniesienia opłaty drogowej z tytułu przejazdu po drodze krajowej pojazdem przekraczającym dopuszczalną masę całkowitą 3,5t.
Strona zarzuca naruszenie art. 87 ust. 1 oraz 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym poprzez zastosowanie kary mimo posiadania wszystkich niezbędnych dokumentów.
Z twierdzeniami tymi nie można się zgodzić, gdyż okazana do kontroli karta opłaty drogowej zawierała podstawowe braki, a więc nie stanowiła dowodu potwierdzającego wniesienie opłaty. Należy podkreślić, iż okazanie karty opłaty drogowej, która jest wykorzystywana po terminie jej ważności, a także karta opłaty niewypełniona nie stanowi zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych dowodu uiszczenia opłaty za przejazd. Argumentacja strony, iż za okazanie dokumentu w postaci kart opłaty drogowej przedsiębiorca nie może być ukarany prowadziłoby do sytuacji, iż nawet za okazanie w ogóle nie wypełnionej karty lub zawierającej poprawki, czyli w oczywisty sposób naruszającej przepisy cytowanego rozporządzenia, nie można byłoby karać, gdyż strona zakupiła kartę i okazała ją w chwili kontroli. Ponadto okazana przez stronę niewypełniona karta opłaty mogła być wykorzystywana wielokrotnie, gdyż nie stanowiła dowodu za przejazd w określonym 24-godzinnym przedziale czasowym.
Nie można się zgodzić także z argumentem strony, iż decyzja wydana została z naruszeniem paragrafu 4 ust. 1 i 2 oraz paragrafu 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów. Postępowanie zostało przeprowadzone właściwie, tzn. kontrolujący dokonał ustaleń stanu faktycznego na podstawie okazanych dowodów. Kontrolujący nie ma obowiązku sporządzania w chwili kontroli decyzji, obowiązek taki istnieje jedynie w przypadku protokołu z kontroli. Decyzja natomiast została wydana następnego dnia po przeprowadzeniu kontroli i zawiera uzasadnienie faktyczne oraz prawne.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Pan M. Z. zwany dalej skarżącym. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym zastosowanie kary pieniężnej pomimo posiadania przez niezbędnych dokumentów,
2. lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym poprzez zastosowanie kary pomimo, iż odwołujący się posiadał kartę opłaty drogowej - dobową,
3. § 4 ust. 1 i 2 oraz § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra 2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów poprzez nie wydanie decyzji o ukaraniu w dniu kontroli,
4. § 4 i § 5 ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych,
Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu stwierdził między innymi, że zaskarżona decyzja została wydana wbrew prawu, co wykazał uzasadniając szczegółowo poszczególne naruszenia.
Skarżący zakupił kartę opłaty, wypełnił ją w przypisanym terminie 7 dni od zakupu, stąd nałożenie kary pieniężnej budzi poważne zastrzeżenia, tym bardziej, że decyzja została wydana nie w dniu kontroli, ale kilka dni później. Interpretacja naruszonych przepisów prawa przez Organ jest jednostronna i budzi liczne zastrzeżenia.
Należy także zauważyć, że protokół z kontroli nie był przez Kontrolującego przeczytany Kontrolowanemu (skarżącemu), a ten nie mając okularów nie był w stanie w o tej porze dnia w warunkach opadów deszczu zapoznać się z jego treścią napisaną odręcznie przez Kontrolującego, sądząc zresztą, że wszystko jest "w porządku".
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie i podkreślił, że głównym zarzutem Skarżącego jest twierdzenie, że niewypełniona karta dobowa może być skutecznym dowodem uiszczenia opłaty drogowej.
Pogląd ten jest niesłuszny w świetle § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), z którego wynika, iż dowodem uiszczenia opłaty jest prawidłowo wypełniona karta opłaty drogowej. Obligatoryjnym elementem podlegającym wpisaniu na tej karcie jest m.in. wpisanie terminu ważności karty opłaty tak, aby wszystkie jej pola były wypełnione (§ 5 ust. 4 ww. rozporządzenia). Oznacza to, że uiszczenie opłaty nie następuje tylko przez wykupienie karty opłaty, lecz dwuetapowo, także poprzez jej prawidłowe wypełnienie i to we właściwym czasie tj. przed rozpoczęciem przewozu. W istocie to strona zobowiązana do uiszczenia opłaty drogowej nadaje moc dowodową zakupionej karcie opłaty, poprzez wskazanie w ten sposób za jaki czas uiszcza opłatę. Z drugiej strony pozwala to na realną kontrolę spełnienia ciążącego na zobowiązanym obowiązku publicznego. Z tej właśnie przyczyny w § 5 ust. 6 rozporządzenia postanowiono, że karta niewypełniona w sposób wskazany w ust. 4, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Nie jest sporne, że skarżący z obowiązku tego się nie wywiązał. Posługiwanie się niewypełnioną w istotnej, z dowodowego punktu widzenia, części kartą opłaty drogowej, nie mogło stanowić skutecznego dowodu co do uiszczenia opłaty. A skoro skarżący właściwego dowodu na wniesienie opłaty nie przedstawił, to uznać należało za udowodniony, w toku postępowania, negatywny fakt - nie uiszczenia należnej opłaty - co było wystarczającą faktyczną podstawą wydania decyzji w sprawie.
Ponadto wykupiona karta opłaty nie odpowiadała zestawowi pojazdów, którymi skarżący wykonywał przewóz, w sposób wskazany na wstępie pisma.
Wszystkie istotne okoliczności sprawy skarżący potwierdził własnym podpisem na protokole z kontroli. Prezentowane przez niego stanowisko w skardze do Wysokiego Sądu, że w istocie nie wiedział co podpisuje ze względu na brak okularów, jest tylko wybiegiem skarżącego i do tego twierdzenie to nie jest wiarygodne, skoro jednocześnie skarżący wykonywał osobiście tego dnia przewóz pojazdem o tonażu powyżej 16 t. wraz z ładunkiem przewożonym przyczepą o ponad 33 t. Jeżeli był w stanie prowadzić taki pojazd, to z pewnością mógł też zapoznać się z treścią podpisywanego dokumentu. Żadna z istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych nie była przez skarżącego ani kwestionowana, ani nie przeprowadzono na te okoliczności żadnego przeciwdowodu. Jasnym ustaleniom organów administracji skarżący przeciwstawia wyłącznie własne twierdzenia, oparte na niewłaściwej wykładni prawa. Kwestia daty zakupu karty i czasu jej wypełnienia jest w sprawie całkowicie nieistotna, skoro karta nie została w zasadniczej części w ogóle wypełniona.
Zarzut wykroczenia przepisów rozporządzenia poza delegację ustawową także jest bezprzedmiotowy. Na skarżącego została nałożona kara na podstawie ustawowej art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym i w granicach wskazanych w tym przepisie in fine, a szczegółowo doprecyzowanych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury o karach na transporcie drogowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Zgodnie z art. l § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że akta administracyjne nie zawierają kserokopii karty opłaty drogowej [...].
Na rozprawie w dniu 14 października 2004r. skarżący okazał kartę opłaty drogowej o nr wskazanym w protokole kontroli z dnia [...] maja 2004r., kserokopie karty załączył do akt sprawy (k 58 i 59) i oświadczył, że "okazana karta była wypełniona w sposób jaki wynika z jej treści". A więc karta miała wypełnione wszystkie pola, również te wskazane w protokole kontroli i decyzji jako niewypełnione".
Pełnomocnik organu nie przedstawił żadnego dowodu na to, że karta była wypełniona w inny sposób.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd uznał, że karta była wypełniona zgodnie ze wskazaniami, o których mowa w § 5 pkt, 1, 3, 4, 5, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. (Dz.U. Nr 150, poz. 1684).
Również na rozprawie w dniu 14 października 2004r. skarżący oświadczył, że pojazd jego ważył powyżej 12 ton, był pięcioosiowy. Nie rozumiał, o co chodzi z tymi osiami – później się dowiedział i teraz kupuje odpowiednią opłatę, która charakteryzuje się rysunkiem. Skarżący przyznał, że wykupił winietę – kartę opłaty drogowej – nie na ten rodzaj pojazdu.
Zgodnie z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1372 ze zm.) stawki opłat za przejazd po drogach krajowych są uzależnione od:
1. czasu przejazdu po drogach krajowych,
2. rodzaju pojazdu samochodowego,
3. dopuszczalnej masy całkowitej oraz liczy osi i emisji spalin pojazdu samochodowego.
§ 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. (Dz.U. Nr 150, poz. 1684). ustala w ust. 2 szczegółowe stawki opłat w zależności od czasu przejazdu samochodowego po drogach krajowych, jako rodzaju, dopuszczalnej masy całkowitej oraz liczby osi i emisji spalin.
Skoro więc skarżący zakupił kartę opłaty drogowej na inny rodzaj pojazdu niż ten, którym się poruszał (co zresztą sam przyznał), to nie jest zadaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego możliwe przyjęcie, że została wniesiona opłata za pojazd, który został poddany kontroli w dniu [...] maja 2003r. Tak więc słusznie organ administracji w osobie Głównego Inspektora Transportu Drogowego w zaskarżonej decyzji uznał, iż strona nie dopełniła obowiązku prawidłowego wniesienia opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Co prawda w decyzji wskazano jeszcze na dwa inne uchybienia, z których jedno, to jest niewypełnienie karty w sposób całkowity, odpadło (jak uzasadniono powyżej). To do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 42 ust. 1 art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1372 ze zm.) i lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. Nr 115, poz. 999) nastąpiło w sposób prawidłowy. Dlatego też zaskarżona decyzja zasługuje na pozostawienie jej w obrocie prawnym, mimo pewnych uchybień, co do ustalenia stanu faktycznego, które to uchybienia nie miały jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Biorąc powyższe pod rozwagę, na zasadzie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przeprowadził rozważań na temat dotyczący trzeciego zarzutu to jest wypełnienia karty po terminie, gdyż uznał, że zakup niewłaściwej karty opłaty drogowej ze względu na tonaż i ilość osi może stanowić samoistną przesłankę nałożenia powyższej kary.