II SA 1233/03

II SA 1233/03 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2005-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Adam Matuszak
Hanna Raszkowska
Janina Kosowska /przewodniczący/
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zmiany klasyfikacji samochodu oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 listopada 2002 roku, znak "[...]", po wszczęciu postępowania z urzędu na skutek sprzeciwu Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S., stwierdziło nieważność decyzji Starosty E. z dnia 27 września 1999 roku w sprawie zmiany klasyfikacji samochodu osobowego marki "[...]" o nr rej. "[...]", nr nadwozia "[...]" i nr silnika "[...]" na samochód ciężarowy specjalizowany, zarejestrowanego na A. W. i R. C. W uzasadnieniu stwierdzono, że występując o zmianę rodzaju pojazdu na ciężarowy specjalizowany jego właściciel, stosownie do art. 68 ust. 9, art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 Ustawy z 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, póz. 602 ze zm.), zobowiązany był uzyskać najpierw nowe świadectwo homologacji na ten pojazd. Tego dokumentu nie mogły zastąpić dodatkowe badania techniczne. W tej sytuacji wydanie decyzji o zmianie danych technicznych w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, czyli zarejestrowanie go jako samochodu ciężarowego, gdy ze świadectwa homologacji wynika, że jest to samochód osobowy, stanowiło rażące naruszenie powołanych wyżej przepisów.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją D. D., która nabyła przedmiotowy samochód od A. W. i R. C., wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdząc, że organ dokonujący rejestracji przedmiotowego pojazdu był upoważniony do dokonania w dowodzie rejestracyjnym pojazdu zmiany jego rodzaju i przeznaczenia z samochodu osobowego na ciężarowy mając za podstawę zawiadomienie właściciela o dokonanych zmianach oraz zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym. Podniosła, że w czasie wydawania decyzji z 27 września 1999 roku nie obowiązywało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 7 października 1999 roku w sprawie homologacji pojazdów (Dz.U. nr 91, póz. 1039 ze zm.), w którym zdefiniowano pojęcie "typ pojazdu". Jej zdaniem
samochód osobowy i ciężarowy należą do jednego rodzaju pojazdów, różnią się jedynie przeznaczeniem.
Decyzją z dnia 31 stycznia 2003 roku, znak "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 8 listopada 2002 roku. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 68 ust. l Ustawy z 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego oraz przedmiotów jego wyposażenia lub części był zobowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu, wydane przez ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, przy czym za producenta był uważany również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów (art. 68 ust. 2 cyt. ustawy). Z kolei przepis art. 68 ust. 9 powyższej ustawy wskazywał, że w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, wyposażenie lub część. Opierając się na poglądach wyrażonych w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ podtrzymał swoje stanowisko, że zmiana rodzaju pojazdu, czyli jego przeznaczenia z osobowego na ciężarowy, może być dokonana jedynie w trybie postępowania homologacyjnego, a nie w trybie badania technicznego dokonanego przez stację kontroli pojazdów, a zatem decyzja Starosty E. z 27 września 1999 roku obciążona była rażącym naruszeniem prawa powodującym stwierdzenie jej nieważności.
Na powyższą decyzję D. D. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty E. z dnia 27 września 1999 roku. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 107 ust. 3 k.p.a. oraz niesłuszność stwierdzenia nieważności decyzji Starosty E. z dnia 27 września 1999 roku z powołaniem się na art. 156 § l pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ rozstrzygając sprawę nie wziął pod uwagę jej słusznego interesu, a po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie wyjaśnił, dlaczego odmówił racji jej argumentom. Zdaniem skarżącej brak
było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty E. z 27 września 1999 roku, gdyż nie zaszło tu rażące naruszenie prawa ze względu na występujące wątpliwości interpretacyjne przepisów. Skarżąca zarzuciła organowi, że powołał się na rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 7 października 1999 roku w sprawie homologacji pojazdów (Dz.U. nr 91, póz. 1039 ze zm.), co nie powinno mieć miejsca zgodnie z zasadą nie działania prawa wstecz.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odnosząc się do zarzutu, iż decyzja rejestrująca zmianę rodzaju i przeznaczenia samochodu z osobowego na ciężarowy specjalizowany została wydana w spornym stanie prawnym, wyjaśnił, że dotychczasowe orzecznictwo sądowe nie pozostawia wątpliwości co do interpretacji zasad postępowania związanych z procedurą zmiany rodzaju pojazdu. Zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany jest dołączenie nowego świadectwa homologacji. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej prezentował odmienny pogląd prawny w tej kwestii, ale opinia naczelnego organu administracji nie mogła być prawnie wiążąca dla organu dopuszczającego pojazd do ruchu.
Pismem procesowym z dnia 17 stycznia 2005 roku skarżąca wniosła o orzeczenie odszkodowania w trybie administracyjnym na podstawie art. 160 k.p.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w przypadku oddalenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Przedmiotowa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 zezm.).
Zgodnie z art. 72 ust. l pkt 3 Ustawy z 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, póz. 602 ze zm.) jednym z niezbędnych dokumentów do rejestracji pojazdu jest wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego, jeżeli są wymagane. Z kolei na podstawie art. 68 ust. l tej ustawy producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, motoroweru, tramwaju lub przyczepy oraz przedmiotów ich wyposażenia lub części jest obowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu, wydane przez ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. W przedmiotowej sytuacji obowiązek uzyskania świadectwa homologacji spoczywał na właścicielach, którzy dokonali przeróbki samochodu osobowego, gdyż za producenta jest uważany również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów (art. 68 ust. 2 cyt. ustawy).
Ponadto przepis art. 68 ust. 9 powyższej ustawy wskazuje, że w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, wyposażenie lub część. Także właściciel pojazdu, dokonujący w nim zmian modyfikujących rodzaj pojazdu, jest uznawany za producenta i stąd też ciąży na nim obowiązek przedłożenia nowego świadectwa homologacji (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000 roku, sygn. akt OPK 17/00, ONSA 2001, nr 2, póz. 62 i z dnia 18 grudnia 2000 roku, sygn. akt OPK 18/00, ONSA 2001, nr 3, póz. 102).
W tej sytuacji, w świetle art. 68 ust. 9, art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 Ustawy z 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19 czerwca 1999 roku w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany, było dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu (uchwała NSA z dnia
23 października 2000 roku, sygn. akt OPK 17/00, ONSA 2001, nr 2, póz. 62). Stanowisko to zostało podzielone przez Sąd Najwyższy w wyroku z 9 listopada 2001 (sygn. akt III RN 194/01, OSNAPiUS z 2002 r., nr 5, póz. 103), w którym wyrażono pogląd, że nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych tego pojazdu.
Zatem przepisy Ustawy Prawo o ruchu drogowym wyraźnie rozróżniają homologację od badania technicznego pojazdu i nie dopuszczają możliwości ich zamiennego traktowania. Homologacja stwierdza zgodność pojazdu co do przypisanych mu funkcji, budowy itp., a badanie techniczne stwierdza sprawność techniczną pojazdu.
W przedmiotowej sprawie dokonane przeróbki w pojeździe spowodowały zmianę funkcji pojazdu z osobowego na ciężarowy, a nadane mu nowe cechy spowodowały zmianę kategorii pojazdu, dlatego wymogiem dla rejestracji było uzyskanie świadectwa homologacji na nowy, przerobiony typ pojazdu. Brak takiego świadectwa czyniło rejestrację nieważną, gdyż zarejestrowanie pojazdu na podstawie badania technicznego rażąco naruszało powołane powyższej przepisy prawa. W tej sytuacji zasadne było stwierdzenie nieważności decyzji organu dokonującego rejestracji na podstawie art. 156 § l pkt 2 k.p.a.
Skarżąca podniosła, że w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca rażące naruszenie prawa, a zatem brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty E. z 27 września 1999 roku. Sąd nie podziela tego poglądu. Decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji jest wydawana w wyniku ustalenia istnienia co najmniej jednej z przesłanek określonych w art. 156 § l k.p.a. i powoduje usunięcie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej nieważnością. Zadaniem organu w takim postępowaniu nadzwyczajnym jest dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego zostały prawidłowo zastosowane obowiązujące normy prawne, czy też wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie organ uzasadnił dlaczego w jego ocenie decyzja Starosty E. o zmianie klasyfikacji pojazdu osobowego na ciężarowy rażąco naruszyła prawo. Ocenę tą w pełni podziela Wojewódzki Sąd
Administracyjny, gdyż zmiana przeznaczenia pojazdu bez odpowiedniego świadectwa homologacji wymaganego przepisami prawa, nie może być uznana za nierażące naruszenie prawa. Jest to w świetle powołanych orzeczeń kwestia jasna i oczywista, nie może w żadnym przypadku tej oczywistości zanegować fakt, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze wcześniej zwróciło się z pytaniem prawnym do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżąca wystąpiła też do Sądu z wnioskiem o przyznanie jej odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a w przypadku oddalenia skargi. Tymczasem w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest właściwy, gdyż zgodnie z art. 3 § l Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Sądy te orzekają w sprawach skarg na podejmowane przez organy administracji publicznej decyzje administracyjne, postanowienia oraz akty i czynności (czy też bezczynności) wymienione w art. 3 § 2 pkt 4-8 cyt. ustawy. Zatem podstawową funkcją skargi do sądu administracyjnego jest poddanie określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej kontroli tego sądu.
Zgodnie z § 4 art. 160 k.p.a. o odszkodowaniu orzekał organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia przepisu art. 156 § l k.p.a. Jednakże na mocy art. 2 pkt 2 Ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 162, póz. 1692) z dniem l września 2004 roku przepis ten został uchylony i obecnie strona postępowania administracyjnego może domagać się wynagrodzenia poniesionej szkody w postępowaniu przed sądem powszechnym. Przy czym do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem l września 2004 roku należy stosować przepisy w brzmieniu obowiązującym poprzednio.
W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia art. 7 k.p.a., gdyż wyrażona w tym artykule zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli nie może powodować naruszenia przepisów prawa materialnego (wyrok NSA z 25 lutego 2002 roku, II SA 3126/00, niepubl.). Należy pamiętać, że treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wyznaczają
przepisy prawa materialnego. Ponadto nie może być uznane za słuszny interes strony lub interes społeczny to, że samochód osobowy rejestruje się jako ciężarowy po to aby tylko uniknąć stosownych opłat podatkowych, bo przecież w innym przypadku taka zmiana nie miałaby sensu.
Biorąc pod uwagę dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że takie postępowanie nie tylko nie nosiło cech słuszności, ale w stopniu rażącym naruszało prawo.
Kwestia interpretacji i stosowania przepisów podatkowych leży poza granicami niniejszego postępowania z czego jak się wydaje zdaje sobie sprawę także skarżąca opisując w skardze dotychczas prowadzone postępowania z zakresu prawa podatkowego.
Zdaniem Sądu nie zostały też naruszone artykuły 8 i 107 ust. 3 k.p.a. Jeżeli organ administracji nie ustosunkowałby się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, to wtedy miałoby miejsce uchybienie obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 k.p.a. (wyrok NSA z 11 lipca 2001 roku, IV SA 703/99, niepubl.). Tymczasem organ w uzasadnieniu decyzji odniósł się do twierdzeń podniesionych przez stronę i w pełni uzasadnił dlaczego jego zdaniem decyzja Starosty E. o zmianie klasyfikacji pojazdu osobowego na ciężarowy rażąco naruszyła prawo.
Błędem Samorządowego Kolegium Odwoławczego było uznanie, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyli oprócz D. D. także R. C. i A. W. jednak uchybienie to nie miało żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż jedyną jego konsekwencją była dłuższa część opisowa decyzji wydanej w dniu 31 stycznia 2003 roku.
W tym stanie sprawy, na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), skarga została oddalona.