II S 19/26

Sygn. akt II S 19/26
POSTANOWIENIE
Dnia 20 maja 2026 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA Piotr Kaczmarek (spr.)
Sędziowie: SA Jarosław Mazurek
SA Janusz Godzwon
po rozpoznaniu skargi oskarżyciela posiłkowego F. K.
na naruszenie prawa do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy w postępowaniu karnym zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z 26 lutego 2026r.sygn.akt VIIKa 1054/25
na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - tj. z dnia 2 sierpnia 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1725)
p o s t a n a w i a
I.oddalić skargę.
II.kosztami postępowania obciążyć skarżącego .
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 13 lutego 2026r. radca prawny L. S. pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego F. K. wnios skargę na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki wnosząc o :
1) stwierdzenie, że w sprawie zainicjowanej wniesieniem przez Skarżącego w dniu 19 kwietnia 2018 r. zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstw określonych w art. 116 ust. 2 i art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 24 z późn. zm., dalej jako „pt. aut."), zaś w odniesieniu do etapu postępowania sądowego - zainicjowanego wniesieniem przez Skarżącego w dniu 19 lipca 2019 r. subsydiarnego aktu oskarżenia, wystąpił stan przewlekłości postępowania w rozumieniu art. 2 ust. 1 Ustawy, tj. sytuacja, w której postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych,
2) przyznanie od Skarbu Państwa, na podstawie art. 12 ust. 4 Ustawy, kwoty 14 000 zł, stanowiącej iloczyn kwoty 2 000 zł oraz liczby pełnych lat trwania postępowania (7 lat, w istocie 7 lat i 10 miesięcy), wobec faktu, że sprawa ma szczególne znaczenie dla Skarżącego, który swoją postawą nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu trwania postępowania,
3) zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów niniejszego postępowania według norm przepisanych, wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego pismem z dnia 1 kwietnia stycznia 2026 r. wniósł o jej oddalenie, przedstawiając stanowisko wyrażone przez Przewodniczącego VII Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Opolu.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 i 1a ustawy o skardze (…) naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, ma miejsce wówczas gdy wskutek działań lub zaniechań sądu lub prokuratora postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności prawnych i faktycznych. W szczególności ocenie podlega terminowość i prawidłowość (będących dwoma różnymi , niezależnymi od siebie przesłankami , przy czym ta druga winna obejmować ocenę czy podejmowane czynności nie maja charakteru zbędnych z perspektywy celów postępowania karnego , czy też pozornych, bądź w oczywisty sposób wadliwymi w powodów faktycznych lub prawnych ) czynności podjętych przez organ postępowania w celu zakończenia postępowania przy uwzględnieniu charakteru sprawy, stopnia jej faktycznej i prawnej zawartości, znaczenia dla skarżącego rozstrzyganych w niej zagadnień oraz zachowania stron, w szczególności tej zarzucającej przewlekłość (art. 2 ust. 2 cyt. ustawy). Przewlekłość postępowania jest kategorią obiektywną, a obowiązkiem państwa jest zapewnienie by sprawy osób podległych jego jurysdykcji toczyły się bez zbędnej zwłoki (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 6.01.2006 r., III (...) 154/05 i cyt. tam orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz poglądy doktryny). Nie ulega też wątpliwości, że ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, nie powinna ograniczać się wyłącznie do upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, lecz jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu koniecznego do podejmowania bez zwłoki działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych procedur i niezbędnych by wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności w sposób gwarantujący stronom korzystanie z ich praw (zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 maja 2005r. sygn. akt II S 26/05). Obiektywne kryteria terminowości i prawidłowości czynności powinny być oceniane każdorazowo w odniesieniu do specyfiki i indywidualnego układu okoliczności danej sprawy (por. post. SN z dnia 12.03.2013 r., KSP 1/13). Ocena, czy w sprawie doszło do przewlekłości nie powinna ograniczać się do upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, lecz stanowić wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego dla podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych procedur (por. post. SA we Wrocławiu z dnia 16.04.2014 r., II S 17/14, post. SA w Katowicach z dnia 4.12.2013 r. V S 83/13). Charakter sprawy, stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości związany jest ze stopniem obszerności i skomplikowania stanu faktycznego sprawy. Taka zawiłość może usprawiedliwiać długotrwałość postępowania. Dotyczyć to będzie spraw, w których istnieje konieczność przeprowadzenia licznych dowodów, a czynności procesowe będą podejmowane przez prowadzących postępowanie przygotowawcze, również w drodze pomocy prawnej. Zatem stwierdzenie przewlekłości w postępowaniu, uwarunkowane jest oceną obiektywnej sprawności postępowania podjętego w indywidualnym układzie okoliczności faktycznych i prawnych.
Jednocześnie mając na uwadze wymogi formalne , warunkujące dopuszczalność skargi jako takiej , w szczególności wynikający z art.6 ust.2 pkt.2 ustawy wymóg przytoczenia okoliczności uzasadniających żądanie, nie może być skutecznie zakwestionowane twierdzenie (wyrażane w ugruntowanym orzecznictwie sądowym ) ,że wymóg ten oznacza że to skarżący ma procesowy obowiązek w uzasadnieniu skargi szczegółowo wskazać , w czym dopatruje się nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu jego sprawy, tj. w sposób precyzyjny przedstawi konkretne działania bądź zaniechania sądu rozpoznającego sprawę, które w konsekwencji doprowadziły do zwłoki w zakresie terminowości przeprowadzonych bądź analogicznie skonkretyzowane zastrzeżenia co do prawidłowości tych czynności w takim zakresie w jakim implikują one podnoszony , nadmierny czas trwania postępowania . Wskazanie powyższych okoliczności jest niezbędne dla merytorycznej oceny skargi. Sąd musi wiedzieć, na jakim etapie postępowania doszło według strony do przewlekłości, na czym ona polegała, tzn. jakie konkretnie czynności procesowe zostały podjęte przez sąd wadliwie lub nie zostały podjęte w ogóle. W konsekwencji sąd rozpoznający skargę na przewlekłość nie ma obowiązku badania z urzędu sprawności postępowania w sprawie, a powinien ograniczyć się jedynie do okoliczności wskazanych przez stronę.
Odnosząc to to twierdzeń zawartych w skardze
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
1.Prawdą jest,iż przedmiotowe postępowanie karne w fazie postępowania sądowego zostało zainicjowane aktem oskarżenia wniesionym przez pokrzywdzonego F. K. w trybie o którym mowa w art.55 § 1 k.p.k. (tzw. subsydiarny akt oskarżenia ), po uprzednim 2- krotnym umorzeniu postępowania przygotowawczego , poddawanym kontroli sądowej (art.329 i 330 k.p.k).Czas trwania tej fazy postępowania , biorąc pod uwagę specyfikę przedmiotu tego postępowania (naruszenia praw autorskich przy sporządzeniu rzeźby ) , obejmujący nieco ponad rok , nie może być uznany za nadmierny .Z perspektywy drugiej ze wskazanych przesłanek , mając na uwadze ,iż in concreto ostatecznie doszło do przypisania odpowiedzialności karnej , nie jest uprawnione wnioskowanie ,że skazanie na skutek wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia wskazuje per se na taką wadliwość działania organów postępowania przygotowawczego oraz sądu w zakresie sądowej kontroli postanowień o umorzeniu (odmowie wszczęcia ) postępowania przygotowawczego , która uzasadnia wniosek o takim nieprawidłowym, w znaczeniu wyżej określonym , tym bardziej kiedy pamiętać w kontekście akcentowanej w skardze treści opinii pierwszego biegłego,że przedmiotem postępowania była kwestia odpowiedzialności karnej kilku osób , na płaszczyźnie przepisów prawa autorskiego , obejmującej konieczność dokonania , w oparciu o zgromadzone dowody wszystkich koniecznym znamion ,nie tylko przedmiotowych ale także podmiotowych .
2. biorąc pod uwagę wskazane kryteria z art. 1 i 2 w/w ustawy nie może być ono ocenione jako prowadzone przewlekle pierwotne postępowanie prowadzone przez Sąd Rejonowy w Opolu , zresztą w skardze nie są podnoszone uwagi dotyczące terminowości podejmowanych czynności , akcentując wadliwości w zakresie prawa procesowego i materialnego , które w ocenie Sądu Apelacyjnego ,choć ostatecznie miały wpływ na treść wyroku , biorąc pod uwagę jego treść z ostatecznym sposobem zakończenia przedmiotowego postępowania karnego co do przypisania odpowiedzialności karnej , to jednak nie miały one – wbrew twierdzeniom skarżącego charakteru takich wadliwości które na płaszczyźnie w.w przesłanki prawidłowości (jej rozumienia) doprowadziły do przewlekłości postępowania , której nie można utożsamiać z wydaniem przez sąd odwoławczy orzeczenia o charakterze kasatoryjnym , implikującym konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez sąd I instancji ,
3. analiza pierwotnego postępowania odwoławczego także w ocenie Sądu Apelacyjnego nie daje podstaw do uznania skargi za zasadną . Sprawa po raz pierwszy wpłynęła do Sądu Okręgowego w Opolu 11 kwietnia 2022r, kolejnego dnia została zarejestrowana pod sygnaturą VII Ka 316/22 oraz wprowadzona do Systemu Losowego Przydziału Spraw, celem wyznaczenia sędziego referenta, co miało miejsce 12 kwietnia 2022 r.Zarządzeniem z 11 maja 2022 r. wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej, a 13 maja 2022 r. zawiadomiono o powyższym oskarżonych, ich obrońców, oskarżyciela subsydiarnego oraz jego pełnomocników. 20 czerwca 2022 r. wpłynęła odpowiedź na apelację pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego. Na rozprawie apelacyjnej 22 czerwca 2022 r. oddalono wnioski dowodowe dotyczące dopuszczenia dowodu z uzupełniającej opinii biegłej oraz opinii innego biegłego z zakresu ekspertyz dzieł sztuki. Z uwagi na zawiłość sprawy odroczono wydanie wyroku do 6 lipca 2022 r. Tego też dnia zapadł wyrok w sprawie VII Ka 316/22.12 lipca 2022 r. wpłynął wniosek o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, który doręczono wnioskodawcy. 13 września 2022 r., po stwierdzeniu spełnienia warunków formalnych, przyjęto kasację wniesioną przez pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego. 2 listopada 2022 r. akta sprawy wraz z kasacją przekazano do Sądu Najwyższego. Wyrokiem z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt I KK 441/22 Sąd Najwyższy w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Opolu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Okręgowemu w Opolu (wyrażając wiążące wskazania co do konieczności dopuszczenia dowodu z opinii biegłego ze wskazanego obszaru sztuki (str.15 uzasadnienia wyroku Sądu najwyższego) . Treść wyroku Sądu Najwyższego i jego uzasadnienie nie budzi wątpliwości co do przyczyn uwzględnienia kasacji , przy czym odmiennie niż czyni się to w skardze , gdzie akcentuje się stwierdzenie rażącego naruszenia przepisów postępowania, na płaszczyźnie postępowania prowadzonego na gruncie w.w ustawy o skardze pamiętać należy ,że pojęcie „rażącego naruszenia prawa „ jest ustawowym wyrażeniem przesłanki wniesienia (uwzględnienia ) kasacji o której mowa w art.523 §1 k.p.k. , innymi słowy inne , „łgodniejsze” niż rażące w tym znaczeniu naruszenie przepisów wykluczałoby kasację jako taką , dlatego ocena znaczenia wyniku postępowania kasacyjnego na gruncie postępowania skargowego także nie może być niejako zautomatyzowana w tym znaczeniu ,że stwierdzenie , poprzez uwzględnienie kasacji ,rażącego naruszenia przepisów postępowania, dowodzi spełnienia w.w przesłanki prawidłowości .
4. Co do ponownego postępowania odwoławczego to akta sprawy wpłynęły ponownie do Sądu Okręgowego w Opolu 28 lutego 2023r. i tego samego dnia sprawa została zarejestrowana w repertorium (...) pod nową sygnaturą VII Ka 218/23, po czym została wprowadzona do Systemu Losowego Przydziału Spraw. 1 marca 2023 r. wylosowano sędziego referenta.Postanowieniem z 9 marca 2023 r. dopuszczono dowód z opinii biegłej z zakresu ekspertyzy i wyceny dzieł sztuki K. W. (1), po czym 13 marca 2023 r. akta przesłano biegłej celem sporządzenia opinii w terminie 2 miesięcy od daty otrzymania zlecenia.W dniu 6 lipca 2023 r. wpłynęło pismo procesowe obrońcy oskarżonego.20 lipca 2023 r. wpłynęła opinia biegłej K. W. (2). Postanowieniem z 28 lipca 2023 r. przyznano wynagrodzenie biegłej i dopuszczono dowód z uzupełniającej opinii biegłej K. W. (1). W konsekwencji 20 września 2023 r. wpłynęła opinia uzupełniająca biegłej.Zarządzeniem z 21 września 2023 r. wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej na dzień 12 grudnia 2023 r., o czym zawiadomiono strony.Na rozprawie 12 grudnia 2023 r. uwzględniono wnioski dowodowe obrońców i dopuszczono dowód z opinii kolejnego biegłego z zakresu rzeźbiarstwa, jak również opinii instytutu specjalizującego się w problematyce prawa własności intelektualnej, w związku z czym rozprawę odroczono z terminem na piśmie.14 grudnia 2023 r. podjęto czynności zmierzające do ustalenia osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje do sporządzenia opinii, kierując zapytania do właściwych jednostek akademickich, w tym Akademii (...) w S., Ł. i S.. 29 grudnia 2023 r., po uzyskaniu odpowiedzi, postanowieniem powierzono funkcję biegłego prof. dr hab. U. F., zlecając sporządzenie opinii, która wpłynęła do Sądu Okręgowego w Opolu 30 stycznia 2024 r.W toku dalszego postępowania wpływały pisma stron zawierające stanowiska i zarzuty do opinii, co skutkowało koniecznością ich analizy oraz podjęcia decyzji o dopuszczeniu dowodu z opinii uzupełniającej. Postanowieniem z 4 czerwca 2024 r. dopuszczono dowód z uzupełniającej opinii biegłego, a następnie zlecono jej sporządzenie, przesyłając akta 11 czerwca 2024 r.Zarządzeniem z 15 lipca 2024 r. wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej na 22 sierpnia 2024 r.Na rozprawie 22 sierpnia 2024 r. oddalono wnioski dowodowe stron, a z uwagi na zawiłość sprawy odroczono ogłoszenie wyroku na 29 sierpnia 2024 r., który ostatecznie ogłoszono 3 września 2024 r., uchylając (uwzględnienie zarzutów apelacyjnych procesowo wykluczało możliwość zmiany ) wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z 23 lutego 2022 r., sygn. II K 75/21 i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Opolu. Akta wysłano 17 października 2024 r. do Sądu Rejonowego w Opolu.
Odmiennie niż czyni to skarżący , ocenić należy podejmowanie na tym etapie postępowania (odwoławczego ) kolejnych decyzji procesowych w przedmiocie dowodu z opinii biegłych , z jednej stronie mając na uwadze wskazania z wyroku Sądu Najwyższego , z drugiej obowiązek Sąd Okręgowego zapewnienie w tym aspekcie prawa do obrony , obejmującego m.in. możliwość przedstawienia argumentów i wniosków także na płaszczyźnie okoliczności relewantnych dla art.201 k.p.k. a więc określonych cech sporządzonych opinii .Takie postąpienie Sądu Okręgowego nie może być traktowane jako działanie i to wprost naruszające art.201 k.p.k. , a tym bardziej jako wyraz praktyki polegającej na przyjmowaniu z naruszeniem art.,201 k.p.k. każdych zastrzeżeń przez jedną ze stron postępowania jako asumptu do niejako automatycznego dopuszczania opinii uzupełniającej lub nowej , sporządzanej przez innego biegłego. Sytuacja w której określone oceny co do wartości dowodowej danej opinii , także z perspektywy istnienia lub nie okoliczności osłabiających wiarygodność podmiotu ją sporządzającego , nawet jeśli ex post nie potwierdzają się, nie może być traktowana jako wyraz działania procesowego w oczywisty sposób nieprawidłowego , a tym samym implikujący przewlekłość rozumianą jako czasową nadmiarowość w stosunku do czasu koniecznego do rozpoznania sprawy z poszanowaniem celów postępowania karnego i uprawnień stron.
5.mając na uwadze czas ponownego postępowania przed Sądem Rejonowym ,uwzględniając ilość i rodzaj określonych czynności , przede wszystkim o charakterze dowodowym postępowanie to nie może być skutecznie zakwestionowane na płaszczyźnie w/w przesłanek oceny zasadności skargi .W tożsamy sposób ocenić należy zdaniem Sądu Apelacyjnego trzecie postępowanie odwoławcze . Sprawa wpłynęła na skutek wniesionych apelacji ponownie do Sądu Okręgowego w Opolu 13 października 2025 r., w tym samym a zarejestrowana sygnaturą VII Ka 1054/25 oraz wprowadzona do Systemu Losowego Przydziału Spraw, w wyniku czego wyznaczono sędziego referenta. Zarządzeniem z 31 października 2025 r. wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej na 8 stycznia 2026 r.. 3 listopada 2025 r. dokonano zawiadomień wszystkich uczestników postępowania, w tym oskarżonych, ich obrońców, oskarżyciela subsydialnego oraz pełnomocników, o terminie rozprawy odwoławczej.15 grudnia 2025 r. wpłynęła odpowiedź pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego na apelacje obrońców. W toku rozprawy apelacyjnej wznowiono przewód sądowy w celu rozstrzygnięcia wniosku o przesłuchanie biegłych, wyznaczając kolejny termin rozprawy na 17 lutego 2026 r. 13 stycznia 2026 r. wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego, natomiast 17 lutego 2026 r. - wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów. Na rozprawie 17 lutego 2026 r. przesłuchano biegłego, oddalono wnioski dowodowe dotyczące powołania innych biegłych oraz przesłuchania kolejnej biegłej, odraczając ogłoszenie wyroku do 26 lutego 2026 r. 26 lutego 2026 r. Sąd Okręgowy w Opolu wydał wyrok.Także i w tym przypadku , mając na uwadze specyfikę przedmiotu postępowania , bardzo rzadką w praktyce sądów karnych , nie może budzić zastrzeżeń decyzja w przedmiocie ustnej opinii biegłego ,
W świetle powyższych okoliczności nie można uznać, aby skarga była zasadna, albowiem nie stwierdza się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu mimo obiektywnego stanu długiego czasu jego łącznego trwania .
Jarosław Mazurek Piotr Kaczmarek Janusz Godzwon