II PSKP 66/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka A.G. pozwała S. S.A. w W. o ustalenie istnienia stosunku pracy, po tym jak umowa została rozwiązana za porozumieniem stron w ramach zwolnień grupowych. Sąd Rejonowy w Grudziądzu ustalił istnienie stosunku pracy, uznając, że porozumienie było w istocie jednostronną czynnością pracodawcy wypowiadającą umowę, a pracownica działała pod wpływem błędu co do świadczeń macierzyńskich. Sąd Okręgowy w Toruniu zmienił ten wyrok, oddalając powództwo, ponieważ uznał, że art. 177 § 1 k.p. nie ma zastosowania do porozumienia stron, a błąd powódki co do skutków zakończenia stosunku pracy nie był istotny. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy podkreślił, że prawo pracy chroni kobiety w ciąży, a art. 177 § 1 k.p. zakazuje wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę w okresie ciąży, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie bez wypowiedzenia z winy pracownicy. Analizując możliwość uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu (art. 84 k.c. w zw. z art. 300 k.p.), Sąd Najwyższy stwierdził, że powódka, odmawiając zawarcia porozumienia o przedłużeniu umowy do 30 czerwca 2019 r., działała pod wpływem istotnego błędu. Błąd ten dotyczył skutków prawnych jej decyzji w kontekście przysługujących jej świadczeń macierzyńskich, został wywołany przez pracodawcę, który udzielił jej nieprawidłowych informacji, i naruszał zasady współżycia społecznego (art. 8 k.p.). Sąd Najwyższy wskazał również na przepisy unijne (Dyrektywa 92/85/EWG) dotyczące ochrony kobiet w ciąży, które nakładają na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności tej ochrony. W związku z tym, Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o ochronie pracownic w ciąży, stosowanie przepisów o błędzie w prawie pracy, zasady współżycia społecznego w stosunkach pracy, ochrona praw pracowniczych w kontekście dyrektyw unijnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownicy, która nie miała świadomości ciąży w momencie składania oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron, a błąd został wywołany przez pracodawcę.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pracownica, która rozwiązała umowę o pracę za porozumieniem stron w okresie ciąży, nie mając świadomości tego stanu, może uchylić się od skutków prawnych tego oświadczenia woli na podstawie błędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownica może uchylić się od skutków oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę złożonego pod wpływem błędu co do stanu ciąży, nawet jeśli błąd został wywołany przez pracodawcę lub pracodawca mógł go łatwo zauważyć.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pracownica odmawiając zawarcia porozumienia o przedłużeniu umowy w ciąży, działała pod wpływem istotnego błędu wywołanego przez pracodawcę, który udzielił jej nieprawidłowych informacji. Błąd ten dotyczył skutków prawnych jej decyzji w kontekście świadczeń macierzyńskich i naruszał zasady współżycia społecznego oraz przepisy o ochronie macierzyństwa.
Czy porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę zawarte przez pracownicę w ciąży, która nie miała świadomości swojego stanu, może być uznane za jednostronną czynność pracodawcy podlegającą ochronie z art. 177 § 1 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, porozumienie stron nie jest jednostronną czynnością pracodawcy. Jednakże, jeśli pracownica działała pod wpływem błędu co do stanu ciąży, może uchylić się od skutków porozumienia na podstawie przepisów o błędzie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy błędnie uznał, że art. 177 § 1 k.p. nie ma zastosowania do porozumienia stron. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że choć porozumienie nie jest jednostronnym wypowiedzeniem, to pracownica chroniona jest przez przepisy o błędzie, zwłaszcza gdy błąd dotyczy stanu ciąży i jest wywołany przez pracodawcę.
Czy pracownica, która nie była w ciąży w momencie zawierania porozumienia o rozwiązaniu umowy, ale zaszła w ciążę przed terminem rozwiązania umowy, może powoływać się na błąd?
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji nie można mówić o błędzie co do stanu ciąży w momencie składania oświadczenia woli.
Uzasadnienie
Błąd jako wada oświadczenia woli dotyczy mylnego wyobrażenia o istniejącym stanie rzeczy w chwili składania oświadczenia, a nie o przyszłych zdarzeniach.
Jakie są skutki prawne naruszenia przez pracodawcę zasad współżycia społecznego wobec pracownicy w ciąży?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Naruszenie zasad współżycia społecznego, w tym obowiązku lojalności, może stanowić podstawę do uwzględnienia roszczeń pracownicy.
Uzasadnienie
Pracodawca, udzielając pracownicy błędnych informacji i utwierdzając ją w błędnym przekonaniu co do skutków jej decyzji w ciąży, naruszył zasady lojalności i zaufania, co stanowiło podstawę do uwzględnienia jej roszczeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. G. | osoba_fizyczna | powódka |
| S. Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 177 § § 1
Kodeks pracy
Zakazuje pracodawcy wypowiadania lub rozwiązywania umowy o pracę w okresie ciąży pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i za zgodą organizacji związkowej.
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Reguluje możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, pod warunkiem, że błąd jest istotny i został wywołany przez drugą stronę lub była ona o nim świadoma lub mogła go łatwo zauważyć (z pewnymi ograniczeniami).
Pomocnicze
k.p. art. 177 § § 3
Kodeks pracy
Umowa o pracę na czas określony, której termin rozwiązania przypada po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu.
k.c. art. 88
Kodeks cywilny
Określa termin i sposób uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu lub groźby.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Pozwala na odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach nieuregulowanych prawem pracy, o ile nie są sprzeczne z zasadami prawa pracy.
k.p. art. 8
Kodeks pracy
Nakazuje stronom stosunku pracy przestrzeganie zasad współżycia społecznego.
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zapewnia ochronę macierzyństwa.
u.z.g.
Ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników
Dotyczy zwolnień grupowych i odpraw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownica była w ciąży i nie miała świadomości tego stanu w momencie składania oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron. • Błąd pracownicy co do skutków prawnych odmowy przedłużenia umowy w ciąży był istotny i został wywołany przez pracodawcę. • Pracodawca naruszył zasady współżycia społecznego i obowiązek lojalności wobec pracownicy. • Naruszenie przepisów unijnych o ochronie macierzyństwa.
Odrzucone argumenty
Porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę nie jest jednostronną czynnością pracodawcy i nie podlega ochronie z art. 177 § 1 k.p. • Błąd pracownicy nie był istotny, ponieważ miała wyższe wykształcenie i doświadczenie zawodowe. • Pracownica zaszła w ciążę po złożeniu pierwotnego porozumienia, a nie przed jego zawarciem.
Godne uwagi sformułowania
ochrona pracy kobiet w ciąży jest jedną z podstawowych, historycznie pierwszych i niekwestionowanych współcześnie zasad prawa pracy. • błąd co do treści czynności prawnej oznacza w istocie błąd co do okoliczności wchodzących w skład tej czynności. • pracodawca swoim zachowaniem uchybił wynikającym z art. 8 k.p. zasadom współżycia społecznego, naruszając obowiązek lojalności wobec swojego długoletniego pracownika i nadużywając jego zaufania. • nie można przyjąć, że pracownica mając wyższe wykształcenie i będąc zatrudniona przez wiele lat na stanowisku kierowniczym, miała pełną świadomość konsekwencji podjętej decyzji.
Skład orzekający
Piotr Prusinowski
przewodniczący
Jolanta Frańczak
członek
Halina Kiryło
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o ochronie pracownic w ciąży, stosowanie przepisów o błędzie w prawie pracy, zasady współżycia społecznego w stosunkach pracy, ochrona praw pracowniczych w kontekście dyrektyw unijnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pracownicy, która nie miała świadomości ciąży w momencie składania oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron, a błąd został wywołany przez pracodawcę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony praw pracowniczych, zwłaszcza kobiet w ciąży, i pokazuje, jak błędy pracodawcy mogą prowadzić do naruszenia tych praw, z odwołaniem do prawa unijnego.
“Ciężarna pracownica oszukana przez pracodawcę? Sąd Najwyższy staje w obronie praw kobiet.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.